Để dạy thật, học thật: Phải xóa bỏ bệnh 'ngụy thành tích' trong giáo dục

Ngọc Huyền*
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ được bệnh thành tích trong giáo dục. Chúng ta nói nhiều, lên án nhiều bệnh thành tích, cũng đã có nhiều giải pháp được đưa ra nhưng 'ngụy thành tích' đã trở thành căn bệnh trầm kha không phải nói bỏ là có thể bỏ được.
Làm sao để dạy thật, học thật không còn là lời kêu gọi?
Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ căn bệnh trầm kha 'ngụy thành tích' trong giáo dục.

Trong buổi làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính với Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 6/5 vừa qua về những vấn đề tồn đọng, cấp bách cần giải quyết, các đề xuất, kiến nghị của ngành giáo dục, Thủ tướng Chính phủ có nêu yêu cầu "học thật, thi thật, nhân tài thật" là một nhiệm vụ trọng tâm, cần phải làm ngay của ngành giáo dục hiện nay. Chắc chắn tới đây, yêu cầu này sẽ trở thành tiêu điểm của ngành giáo dục, nỗ lực, quyết tâm để phấn đấu đạt được.

Tuy nhiên, làm thế nào để việc dạy thật, thi thật đạt hiệu quả (đương nhiên là hiệu quả thật) chứ không phải kiểu thật luôn được hiện diện trong các cuộc vận động, các phong trào thi đua, các bảng báo cáo tổng kết, các bảng thành tích cá nhân từ trước tới nay (nhưng thực tế diễn ra vẫn như cũ) lại chẳng hề đơn giản.

Ở đây, tôi chỉ đề cập 2 yếu tố: Dạy thật và học thật. Bởi vì, khi đã dạy thật, học thật thì sản phẩm giáo dục tạo ra chắc chắn sẽ có chất lượng. Đó chính là mảnh đất màu mỡ cho nhân tài thật xuất hiện.

Hiểu thế nào là dạy thật, học thật?

Dạy thật là dạy đúng, dạy đủ những kiến thức cần cung cấp cho học sinh để đạt mục tiêu bài học. Người dạy phải tận tâm, hỗ trợ nhiệt tình, giải đáp kịp thời những thắc mắc của người học để các em lĩnh hội được kiến thức. Dạy thật cũng là đánh giá thật chất lượng giờ học, chất lượng học sinh.

Học thật là học để hiểu biết, để làm, để khẳng định mình. Học thật là học vì sự đam mê chứ không phải kiểu học để lấy điểm số cao, không phải học để thi là xong nhiệm vụ như cách học của nhiều học sinh.

Có thể khẳng định ngay rằng, trong ngành giáo dục hiện nay, việc dạy thật, học thật đang có vấn đề. Có thể nói, giáo viên chưa được dạy thật, còn học sinh vẫn chưa học thật.

Vậy những nguyên nhân nào dẫn đến việc giáo viên không dạy thật còn học sinh không học thật?

Thứ nhất, căn bệnh ngụy thành tích trong giáo dục buộc giáo viên đã không dạy thật thì làm sao học sinh có thể học thật?

Học thật ngỡ chỉ là yêu cầu về phía người học nhưng thực tế lại phụ thuộc rất lớn vào thầy cô. Bởi, không ít giáo viên đã dạy cho học sinh cách “học giả”, đó là kiểu học đối phó để minh chứng cho một phương pháp dạy học hay, một mô hình dạy học tốt, một giờ dạy hoàn hảo…

Những tiết học dự giờ cấp huyện, cấp tỉnh được tập đi tập lại hằng tuần, thậm chí hằng tháng. Ai cũng biết là tiết dạy diễn nhưng gần như mặc nhiên dạy dự giờ phải thế, và những tiết dạy giả cứ nghiễm nhiên tồn tại đã trở nên bình thường.

Không riêng những tiết dự giờ chuyên đề, những tiết dạy thi để chọn giáo viên giỏi người ta cũng thi nhau "mớm bài", "gà bài". Không còn là thành tích của riêng giáo viên mà là thành tích của nhà trường nên có sự góp sức của cả một tập thể.

Ngoài tiết dạy, những chỉ tiêu cao ngất ngưởng được áp xuống. Chỉ tiêu lên lớp thẳng, chỉ tiêu học sinh khá giỏi, chỉ tiêu phổ cập giáo dục, chỉ tiêu tốt nghiệp, hiệu quả đào tạo, các giải phong trào mũi nhọn…

Để đạt được những chỉ tiêu cao thế, giáo viên không thể dạy thật mà là kiểu dạy để học sinh đạt chỉ tiêu như việc mớm đề kiểm tra, coi kiểm tra dễ, cho đề cương ôn tập sát sườn (kiểu đề kiểm tra cái gì thì học sinh chỉ cần học mỗi nội dung đó mà thôi).

Từ khi có quy định điểm tổng kết được tham gia tính điểm tốt nghiệp 12, không ít trường trung học phổ thông đã “mở rào” để xảy ra hiện tượng cho điểm dễ dãi. Vậy là, lực học thật và điểm số chẳng ăn nhập gì với nhau, dẫn đến chất lượng ảo.

Thứ hai, chương trình nặng nề, một hệ thống kiến thức hàn lâm, xa rời thực tế. Học sinh khó có thể học vì đam mê, học để hiểu, để làm, để khẳng định mình mà chủ yếu học lấy điểm, học để thi.

Thế mới có chuyện khi học thì học ca này ca kia, học cả ngày, học trắng đêm, học thuộc lòng theo kiểu học vẹt, lấy kiến thức của người khác làm của mình và khi thi xong là hết học (gom sách vở lại như vừa quẳng đi một gánh nợ).

Thứ ba, đời sống giáo viên còn khó khăn, nhiều thầy cô giáo lấy việc dạy thêm làm nguồn thu chính.

Điều này dẫn đến việc dạy không thật và học sinh học không thật. Có giáo viên "ém" kiến thức trên lớp để hút học sinh về lớp học thêm. Có thầy cô đã dùng thủ thuật như "mớm" đề kiểm tra, đề thi. Học sinh cần điểm, cần danh hiệu nên không thể bỏ học thêm.

Thứ tư, cách tuyên dương, khen thưởng, ban danh hiệu cho giáo viên, cho nhà trường trong ngành giáo dục hiện có vấn đề khi cấp trên thường chỉ căn cứ vào vài tiết dạy, danh hiệu học sinh đạt được trong các cuộc thi nên thường nảy sinh việc giáo viên, nhà trường không dám đánh giá chất lượng thật của học sinh.

Xóa bỏ bệnh "ngụy thành tích"

Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ được bệnh thành tích trong giáo dục. Chúng ta nói nhiều, lên án nhiều bệnh thành tích, cũng đã có nhiều giải pháp được đưa ra nhưng "ngụy thành tích" đã trở thành căn bệnh trầm kha không phải nói bỏ là có thể bỏ được.

Thứ nhất, bệnh "ngụy thành tích" không chỉ nằm ở mình giáo viên. Bởi thế, khi nói xóa bỏ bệnh thành tích, chúng ta thường tập trung vào giáo viên, vào nhà trường mà quên mất rằng nhiều ban ngành liên quan đã buộc giáo viên, nhà trường sinh ra bệnh thành tích.

Ví dụ, nếu để học sinh ở lại lớp nhiều sẽ ảnh hưởng đến chỉ tiêu phổ cập đúng độ tuổi. Nhà trường không đạt về phổ cập, cả xã, phường ấy sẽ không đạt. Mà xã phường không đạt thì huyện, thị, quận ấy cũng sẽ không đạt chỉ tiêu phổ cập… Khi cấp trên không đạt chỉ tiêu đương nhiên sẽ gõ đầu cấp dưới.

Hay như việc, trường A có tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học thấp sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ chung của cả tỉnh. Hoặc trường có nhiều học sinh đoạt giải cao quốc gia, thậm chí quốc tế thì cả tỉnh sẽ nở mày nở mặt như cách nói của một số người… Bởi thế, tung hô và mưa danh hiệu, quyền lợi được rót về.

Vì thế, muốn xóa bỏ bệnh thành tích trong giáo dục cần bắt đầu từ trên rồi mới đến giáo viên và nhà trường.

Thứ hai, nâng cao vị thế của người thầy chính là nâng cao đời sống cho họ. Khi giáo viên chưa sống được bằng lương họ sẽ phải dạy thêm để duy trì cuộc sống và nhiều hệ lụy sinh ra từ đây.

Thứ ba, chương trình giáo dục phải vừa sức, phải thực tế để học sinh học và hành. Giảm áp lực thi cử, việc trọng bằng cấp, giảm bớt các hội thi, các phong trào thi đua. Không căn cứ vào các chỉ tiêu đạt được của học sinh để đánh giá giáo viên.

Thứ tư, trao quyền thực sự cho giáo viên trong giảng dạy, chỉ nên kiểm tra và quản lý chất lượng đầu ra là đủ.

Chỉ khi không còn áp lực về thành tích thi đua, về thi cử thì lúc đó giáo viên sẽ được dạy thật và học sinh sẽ được học thật.

*Giáo viên ở Bình Thuận. Bài viết phản ánh quan điểm của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn.

PGS. TS. Nguyễn Viết Nhung: Mỗi tỉnh phải rà soát năng lực chống dịch Covid-19 và xây dựng các kịch bản ứng phó
TS. Hoàng Ngọc Vinh: 'Phải dạy và học ra những giá trị thật, để văn bằng thực sự là giấy thông hành suốt cuộc đời'
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Học thật trước hết là bỏ thói học vẹt, không 'ngồi nhầm lớp'...
'Học thật, thi thật, nhân tài thật' dưới góc nhìn của các chuyên gia
TIN LIÊN QUAN
Ngọc Huyền

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Triều Tiên sẽ họp Quốc hội ngày 7/9, thảo luận sửa đổi luật phát triển hàng không vũ trụ

Triều Tiên sẽ họp Quốc hội ngày 7/9, thảo luận sửa đổi luật phát triển hàng không vũ trụ

Baoquocte.vn. Ngày 7/9, Hội đồng Nhân dân tối cao (Quốc hội Triều Tiên) sẽ nhóm họp để thảo luận các dự luật về y tế, tự vệ và phát triển hàng ...
Australia: Triển lãm chó cưng Sydney trở lại sau 3 năm hoãn bởi dịch Covid-19

Australia: Triển lãm chó cưng Sydney trở lại sau 3 năm hoãn bởi dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Sau 3 năm gián đoạn vì Covid-19, Dog Lovers Show, triển lãm chó cưng lớn nhất Sydney (Australia) đã trở lại và nhanh chóng thu hút sự chú ý.
Iran: Thỏa thuận hạt nhân ‘thành bại’ tại Mỹ

Iran: Thỏa thuận hạt nhân ‘thành bại’ tại Mỹ

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Iran Hossein Amir Abdollahian khẳng định thành công của đàm phán gián tiếp về thỏa thuận hạt nhân sẽ phụ thuộc vào sự linh hoạt của Mỹ.
Ngoại hạng Anh: Erling Haaland tỏa sáng, Man City có trận thắng quan trọng; MU thất bại bất ngờ

Ngoại hạng Anh: Erling Haaland tỏa sáng, Man City có trận thắng quan trọng; MU thất bại bất ngờ

Baoquocte.vn. Man Utd gây thất vọng ngày ra quân Ngoại hạng Anh khi để thua Brighton & Hove Albion ở sân nhà, Man City thắng trận nhờ Erling Haaland tỏa sáng.
Israel và phiến quân Palestine ngừng bắn tại dải Gaza

Israel và phiến quân Palestine ngừng bắn tại dải Gaza

Baoquocte.vn. Tối ngày 7/8 (theo giờ địa phương), Israel và Phong trào Thánh chiến Hồi giáo (PIJ) trên dải Gaza đã nhất trí ngừng bắn sau hai ngày xung đột.
Ngôi sao Tiktok Dolly trở lại 'bão mạng'

Ngôi sao Tiktok Dolly trở lại 'bão mạng'

Baoquocte.vn. Sau clip 'ngọn lửa' ở đồi Margalla, Tiktoker Dolly trở lại với những video nhảy 'lợi hại hơn xưa'.
Na Uy coi trọng vai trò và tin tưởng vào năng lực của ASEAN

Na Uy coi trọng vai trò và tin tưởng vào năng lực của ASEAN

Baoquocte.vn. Đại sứ Na Uy tại ASEAN và Đại sứ Na Uy tại Việt Nam đã chia sẻ những nhận định về thành công chung của Hiệp hội trong 55 năm ...
Chuyển nhượng cầu thủ ngày 8/8: PSG tiến gần ký Fabian Ruiz; Man Utd ưu tiên De Jong và muốn mua Marko Arnautovic

Chuyển nhượng cầu thủ ngày 8/8: PSG tiến gần ký Fabian Ruiz; Man Utd ưu tiên De Jong và muốn mua Marko Arnautovic

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Hai nghị sĩ Mỹ chỉ trích viện trợ vũ khí cho Ukraine

Hai nghị sĩ Mỹ chỉ trích viện trợ vũ khí cho Ukraine

Baoquocte.vn. Hai hạ nghị sĩ Mỹ Lauren Bobert và Marjorie Taylor Greene đã công khai cho rằng việc Mỹ và phương Tây ‘bơm’ vũ khí cho Ukraine là không hiệu quả.
Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 8/8-14/8

Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 8/8-14/8

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ thăm châu Phi, Hội nghị các nhà tài trợ cho Ukraine, Hàn Quốc đón Tổng thư ký Liên hợp quốc... là những sự kiện quốc tế nổi ...
Cập nhật tình hình tiêm vaccine Covid-19: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi thấp

Cập nhật tình hình tiêm vaccine Covid-19: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi thấp

Baoquocte.vn. Chỉ còn 24 ngày nữa phải hoàn thành tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi, nhưng hiện tỷ lệ tiêm mũi 1 cả nước mới đạt gần 72%.
Dự báo thời tiết ngày 8/8: Hà Nội mưa rào và dông rải rác, đề phòng lốc và gió giật mạnh

Dự báo thời tiết ngày 8/8: Hà Nội mưa rào và dông rải rác, đề phòng lốc và gió giật mạnh

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết ngày 8/8 tại Hà Nội có mưa rào và dông, đề phòng xảy ra lốc và gió giật mạnh...
Hà Nội: Báo động số ca sốt xuất huyết tăng gấp đôi tuần trước, rải rác tại 26 quận, huyện

Hà Nội: Báo động số ca sốt xuất huyết tăng gấp đôi tuần trước, rải rác tại 26 quận, huyện

Baoquocte.vn. Tuần qua thành phố Hà Nội ghi nhận gần 150 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 2,3 lần so với tuần trước. Bệnh nhân rải rác tại 26 quận/huyện.
Từ 1/9, người gửi hàng trên xe khách phải cung cấp những thông tin gì cho tài xế?

Từ 1/9, người gửi hàng trên xe khách phải cung cấp những thông tin gì cho tài xế?

Baoquocte.vn. Từ 1/9, người gửi hàng hóa trên xe khách phải cung cấp các thông tin về tên hàng hoá, họ và tên, địa chỉ, số CMND/CCCD... cho tài xế.
Văn khấn Lễ Vu Lan, bài cúng Lễ Vu Lan báo hiếu 2022 theo truyền thống Việt Nam chuẩn nhất

Văn khấn Lễ Vu Lan, bài cúng Lễ Vu Lan báo hiếu 2022 theo truyền thống Việt Nam chuẩn nhất

Baoquocte.vn. Lễ Vu Lan là ngày lễ hàng năm, tưởng nhớ công ơn cha mẹ và tổ tiên nói chung, nhắc nhở mỗi người biết trân trọng công ơn, công dưỡng của bố mẹ.
VEC bỏ quy định số dư tài khoản thu phí không dừng ETC

VEC bỏ quy định số dư tài khoản thu phí không dừng ETC

Baoquocte.vn. Việc yêu cầu duy trì số dư tài khoản thu phí không dừng để vào các tuyến cao tốc do VEC quản lý, khai thác khiến nhiều chủ phương tiện bức xúc.
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.381 ca Covid-19 mới, giảm hơn 200 ca so với ngày trước đó.
Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Baoquocte.vn. Trung Quốc quyết định kể từ ngày 7/8 sẽ rút ngắn thời gian tạm dừng hoạt động đối với các chuyến bay quốc tế trên những chặng có ca mắc Covid-19.
Ấn Độ hỗ trợ Đông Nam Á chống bệnh đậu mùa khỉ

Ấn Độ hỗ trợ Đông Nam Á chống bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Việc hỗ trợ đào tạo nằm trong hoạt động ứng phó của Ấn Độ nhằm cách ly người dân khỏi bệnh đậu mùa khỉ.
Covid-19 ngày 6/8: 6.878 bệnh nhân khỏi bệnh, Thái Nguyên bổ sung 152.485 trường hợp

Covid-19 ngày 6/8: 6.878 bệnh nhân khỏi bệnh, Thái Nguyên bổ sung 152.485 trường hợp

Baoquocte.vn. Ngày 6/8, số ca mắc Covid-19 mới giảm còn 1.602 và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong. Cho đến nay, tổng cộng 248.253.774 liều vaccine đã được tiêm.
Covid-19 ngày 5/8: Gần 2.100 ca mắc mới, hơn 9.400 ca khỏi bệnh, tiếp tục không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 5/8: Gần 2.100 ca mắc mới, hơn 9.400 ca khỏi bệnh, tiếp tục không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 5/8 cho biết có 2.074 ca mới; trong ngày, gần 9.500 bệnh nhân khỏi, gấp gần 5 lần ca mắc mới.
Phiên bản di động