Để dạy thật, học thật: Phải xóa bỏ bệnh 'ngụy thành tích' trong giáo dục

Ngọc Huyền*
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ được bệnh thành tích trong giáo dục. Chúng ta nói nhiều, lên án nhiều bệnh thành tích, cũng đã có nhiều giải pháp được đưa ra nhưng 'ngụy thành tích' đã trở thành căn bệnh trầm kha không phải nói bỏ là có thể bỏ được.
Làm sao để dạy thật, học thật không còn là lời kêu gọi?
Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ căn bệnh trầm kha 'ngụy thành tích' trong giáo dục.

Trong buổi làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính với Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 6/5 vừa qua về những vấn đề tồn đọng, cấp bách cần giải quyết, các đề xuất, kiến nghị của ngành giáo dục, Thủ tướng Chính phủ có nêu yêu cầu "học thật, thi thật, nhân tài thật" là một nhiệm vụ trọng tâm, cần phải làm ngay của ngành giáo dục hiện nay. Chắc chắn tới đây, yêu cầu này sẽ trở thành tiêu điểm của ngành giáo dục, nỗ lực, quyết tâm để phấn đấu đạt được.

Tuy nhiên, làm thế nào để việc dạy thật, thi thật đạt hiệu quả (đương nhiên là hiệu quả thật) chứ không phải kiểu thật luôn được hiện diện trong các cuộc vận động, các phong trào thi đua, các bảng báo cáo tổng kết, các bảng thành tích cá nhân từ trước tới nay (nhưng thực tế diễn ra vẫn như cũ) lại chẳng hề đơn giản.

Ở đây, tôi chỉ đề cập 2 yếu tố: Dạy thật và học thật. Bởi vì, khi đã dạy thật, học thật thì sản phẩm giáo dục tạo ra chắc chắn sẽ có chất lượng. Đó chính là mảnh đất màu mỡ cho nhân tài thật xuất hiện.

Hiểu thế nào là dạy thật, học thật?

Dạy thật là dạy đúng, dạy đủ những kiến thức cần cung cấp cho học sinh để đạt mục tiêu bài học. Người dạy phải tận tâm, hỗ trợ nhiệt tình, giải đáp kịp thời những thắc mắc của người học để các em lĩnh hội được kiến thức. Dạy thật cũng là đánh giá thật chất lượng giờ học, chất lượng học sinh.

Học thật là học để hiểu biết, để làm, để khẳng định mình. Học thật là học vì sự đam mê chứ không phải kiểu học để lấy điểm số cao, không phải học để thi là xong nhiệm vụ như cách học của nhiều học sinh.

Có thể khẳng định ngay rằng, trong ngành giáo dục hiện nay, việc dạy thật, học thật đang có vấn đề. Có thể nói, giáo viên chưa được dạy thật, còn học sinh vẫn chưa học thật.

Vậy những nguyên nhân nào dẫn đến việc giáo viên không dạy thật còn học sinh không học thật?

Thứ nhất, căn bệnh ngụy thành tích trong giáo dục buộc giáo viên đã không dạy thật thì làm sao học sinh có thể học thật?

Học thật ngỡ chỉ là yêu cầu về phía người học nhưng thực tế lại phụ thuộc rất lớn vào thầy cô. Bởi, không ít giáo viên đã dạy cho học sinh cách “học giả”, đó là kiểu học đối phó để minh chứng cho một phương pháp dạy học hay, một mô hình dạy học tốt, một giờ dạy hoàn hảo…

Những tiết học dự giờ cấp huyện, cấp tỉnh được tập đi tập lại hằng tuần, thậm chí hằng tháng. Ai cũng biết là tiết dạy diễn nhưng gần như mặc nhiên dạy dự giờ phải thế, và những tiết dạy giả cứ nghiễm nhiên tồn tại đã trở nên bình thường.

Không riêng những tiết dự giờ chuyên đề, những tiết dạy thi để chọn giáo viên giỏi người ta cũng thi nhau "mớm bài", "gà bài". Không còn là thành tích của riêng giáo viên mà là thành tích của nhà trường nên có sự góp sức của cả một tập thể.

Ngoài tiết dạy, những chỉ tiêu cao ngất ngưởng được áp xuống. Chỉ tiêu lên lớp thẳng, chỉ tiêu học sinh khá giỏi, chỉ tiêu phổ cập giáo dục, chỉ tiêu tốt nghiệp, hiệu quả đào tạo, các giải phong trào mũi nhọn…

Để đạt được những chỉ tiêu cao thế, giáo viên không thể dạy thật mà là kiểu dạy để học sinh đạt chỉ tiêu như việc mớm đề kiểm tra, coi kiểm tra dễ, cho đề cương ôn tập sát sườn (kiểu đề kiểm tra cái gì thì học sinh chỉ cần học mỗi nội dung đó mà thôi).

Từ khi có quy định điểm tổng kết được tham gia tính điểm tốt nghiệp 12, không ít trường trung học phổ thông đã “mở rào” để xảy ra hiện tượng cho điểm dễ dãi. Vậy là, lực học thật và điểm số chẳng ăn nhập gì với nhau, dẫn đến chất lượng ảo.

Thứ hai, chương trình nặng nề, một hệ thống kiến thức hàn lâm, xa rời thực tế. Học sinh khó có thể học vì đam mê, học để hiểu, để làm, để khẳng định mình mà chủ yếu học lấy điểm, học để thi.

Thế mới có chuyện khi học thì học ca này ca kia, học cả ngày, học trắng đêm, học thuộc lòng theo kiểu học vẹt, lấy kiến thức của người khác làm của mình và khi thi xong là hết học (gom sách vở lại như vừa quẳng đi một gánh nợ).

Thứ ba, đời sống giáo viên còn khó khăn, nhiều thầy cô giáo lấy việc dạy thêm làm nguồn thu chính.

Điều này dẫn đến việc dạy không thật và học sinh học không thật. Có giáo viên "ém" kiến thức trên lớp để hút học sinh về lớp học thêm. Có thầy cô đã dùng thủ thuật như "mớm" đề kiểm tra, đề thi. Học sinh cần điểm, cần danh hiệu nên không thể bỏ học thêm.

Thứ tư, cách tuyên dương, khen thưởng, ban danh hiệu cho giáo viên, cho nhà trường trong ngành giáo dục hiện có vấn đề khi cấp trên thường chỉ căn cứ vào vài tiết dạy, danh hiệu học sinh đạt được trong các cuộc thi nên thường nảy sinh việc giáo viên, nhà trường không dám đánh giá chất lượng thật của học sinh.

Xóa bỏ bệnh "ngụy thành tích"

Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ được bệnh thành tích trong giáo dục. Chúng ta nói nhiều, lên án nhiều bệnh thành tích, cũng đã có nhiều giải pháp được đưa ra nhưng "ngụy thành tích" đã trở thành căn bệnh trầm kha không phải nói bỏ là có thể bỏ được.

Thứ nhất, bệnh "ngụy thành tích" không chỉ nằm ở mình giáo viên. Bởi thế, khi nói xóa bỏ bệnh thành tích, chúng ta thường tập trung vào giáo viên, vào nhà trường mà quên mất rằng nhiều ban ngành liên quan đã buộc giáo viên, nhà trường sinh ra bệnh thành tích.

Ví dụ, nếu để học sinh ở lại lớp nhiều sẽ ảnh hưởng đến chỉ tiêu phổ cập đúng độ tuổi. Nhà trường không đạt về phổ cập, cả xã, phường ấy sẽ không đạt. Mà xã phường không đạt thì huyện, thị, quận ấy cũng sẽ không đạt chỉ tiêu phổ cập… Khi cấp trên không đạt chỉ tiêu đương nhiên sẽ gõ đầu cấp dưới.

Hay như việc, trường A có tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học thấp sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ chung của cả tỉnh. Hoặc trường có nhiều học sinh đoạt giải cao quốc gia, thậm chí quốc tế thì cả tỉnh sẽ nở mày nở mặt như cách nói của một số người… Bởi thế, tung hô và mưa danh hiệu, quyền lợi được rót về.

Vì thế, muốn xóa bỏ bệnh thành tích trong giáo dục cần bắt đầu từ trên rồi mới đến giáo viên và nhà trường.

Thứ hai, nâng cao vị thế của người thầy chính là nâng cao đời sống cho họ. Khi giáo viên chưa sống được bằng lương họ sẽ phải dạy thêm để duy trì cuộc sống và nhiều hệ lụy sinh ra từ đây.

Thứ ba, chương trình giáo dục phải vừa sức, phải thực tế để học sinh học và hành. Giảm áp lực thi cử, việc trọng bằng cấp, giảm bớt các hội thi, các phong trào thi đua. Không căn cứ vào các chỉ tiêu đạt được của học sinh để đánh giá giáo viên.

Thứ tư, trao quyền thực sự cho giáo viên trong giảng dạy, chỉ nên kiểm tra và quản lý chất lượng đầu ra là đủ.

Chỉ khi không còn áp lực về thành tích thi đua, về thi cử thì lúc đó giáo viên sẽ được dạy thật và học sinh sẽ được học thật.

*Giáo viên ở Bình Thuận. Bài viết phản ánh quan điểm của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn.

PGS. TS. Nguyễn Viết Nhung: Mỗi tỉnh phải rà soát năng lực chống dịch Covid-19 và xây dựng các kịch bản ứng phó
TS. Hoàng Ngọc Vinh: 'Phải dạy và học ra những giá trị thật, để văn bằng thực sự là giấy thông hành suốt cuộc đời'
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Học thật trước hết là bỏ thói học vẹt, không 'ngồi nhầm lớp'...
'Học thật, thi thật, nhân tài thật' dưới góc nhìn của các chuyên gia
TIN LIÊN QUAN
Ngọc Huyền

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Dịch Covid-19: Ca tử vong thứ 59 là bệnh nhân viêm đa khớp ở Bắc Ninh

Dịch Covid-19: Ca tử vong thứ 59 là bệnh nhân viêm đa khớp ở Bắc Ninh

Baoquocte.vn. Trưa 13/6, Tiểu ban điều trị - Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch Covid-19 thông báo ca tử vong số 59 là bệnh nhân nam, 76 tuổi ở ...
Covid-19 tại Việt Nam trưa 13/6: Thêm 98 ca mắc mới, Bắc Giang chiếm 65 ca

Covid-19 tại Việt Nam trưa 13/6: Thêm 98 ca mắc mới, Bắc Giang chiếm 65 ca

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 trưa 13/6 của Bộ Y tế cho biết có thêm 98 ca mắc Covid-19, trong đó 3 ca nhập cảnh, 95 ca trong nước, Bắc Giang ...
Tấn công mạng quy mô lớn - xu hướng mới của các tin tặc

Tấn công mạng quy mô lớn - xu hướng mới của các tin tặc

Baoquocte.vn. Những tháng qua, thế giới đã chứng kiến các cuộc tấn công mạng gia tăng mạnh mẽ, gây thiệt hại nặng nề cũng như làm gián đoạn các dịch vụ ...
Nga phát triển tổ hợp phòng thủ tên lửa Nudol khiến Mỹ dè chừng

Nga phát triển tổ hợp phòng thủ tên lửa Nudol khiến Mỹ dè chừng

Baoquocte.vn. Nga đang hoàn thành chương trình hiện đại hóa hệ thống phòng thủ tên lửa chiến lược gồm hệ thống phòng thủ tên lửa mới đầy hứa hẹn mang tên ...
Lãnh đạo Australia, Mỹ, Anh thảo luận tăng cường hợp tác, ám chỉ mối đe dọa Trung Quốc

Lãnh đạo Australia, Mỹ, Anh thảo luận tăng cường hợp tác, ám chỉ mối đe dọa Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngày 13/6, Thủ tướng Australia có cuộc gặp lịch sử với Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Anh nhằm thảo luận những thách thức an ninh ở khu vực, trong ...
Belarus 'bất bình' về tối hậu thư, EU vẫn tuyên bố trừng phạt cứng rắn hơn

Belarus 'bất bình' về tối hậu thư, EU vẫn tuyên bố trừng phạt cứng rắn hơn

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Belarus Vladimir Makei tỏ rõ ngạc nhiên về những tuyên bố mới đây của phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Minsk.
Tái sinh trong vườn Nhật Bản

Tái sinh trong vườn Nhật Bản

Baoquocte.vn. Việc tiếp xúc với các khu vườn tại Nhật Bản để tắm rừng sẽ khiến chúng ta cảm thấy như được phục hồi và tái sinh.
Cựu hoa hậu châu Á nhan sắc tàn phai, nợ nần chồng chất

Cựu hoa hậu châu Á nhan sắc tàn phai, nợ nần chồng chất

Baoquocte.vn. Hàn Quân Đình đăng quang ngôi vị Hoa hậu châu Á năm 1997 và được truyền thông khen ngợi bởi vẻ đẹp lai hài hòa, quyến rũ. Tuy nhiên, cuộc ...
BLV Quang Huy: 'Đội tuyển Việt Nam đủ sức chiến thắng UAE'

BLV Quang Huy: 'Đội tuyển Việt Nam đủ sức chiến thắng UAE'

Baoquocte.vn. Bình luận viên Quang Huy dành lời khen ngợi đoàn quân của HLV Park Hang Seo khi đội tuyển Việt Nam lần lượt vượt qua những đối thủ khó chịu ...
Libya, Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận về hợp tác an ninh, chống nhập cư bất hợp pháp

Libya, Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận về hợp tác an ninh, chống nhập cư bất hợp pháp

Baoquocte.vn. Ngày 12/6, Chủ tịch Hội đồng Tổng thống Libya Mohamed Menfi đã gặp và thảo luận với một phái đoàn cấp cao Thổ Nhĩ Kỳ về hợp tác an ninh ...
Covid-19 tại Việt Nam trưa 13/6: Thêm 98 ca mắc mới, Bắc Giang chiếm 65 ca

Covid-19 tại Việt Nam trưa 13/6: Thêm 98 ca mắc mới, Bắc Giang chiếm 65 ca

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 trưa 13/6 của Bộ Y tế cho biết có thêm 98 ca mắc Covid-19, trong đó 3 ca nhập cảnh, 95 ca trong nước, Bắc Giang có 65 ca.
Covid-19 tại Việt Nam sáng 13/6: Thêm 96 ca mắc mới, đã tiêm được gần 1,5 triệu liều vaccine

Covid-19 tại Việt Nam sáng 13/6: Thêm 96 ca mắc mới, đã tiêm được gần 1,5 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 của Bộ Y tế sáng 13/6 cho biết có thêm 96 ca mắc Covid-19 tại 7 tỉnh, thành phố; Bắc Ninh chiếm nhiều nhất với 34 ca.
Lịch âm 13/6 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật 13/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 13/6/2021

Lịch âm 13/6 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật 13/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 13/6/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 13/6. Âm lịch hôm nay 13/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 13/6/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 13 tháng 6 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 13/6/2021: Tuổi Thân dễ nổi nóng với người ấy, tuổi Hợi vướng bận đào hoa

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 13/6/2021: Tuổi Thân dễ nổi nóng với người ấy, tuổi Hợi vướng bận đào hoa

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 13/6/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Không tiếp xúc bệnh nhân, 3 nhân viên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh nghi mắc Covid-19

Không tiếp xúc bệnh nhân, 3 nhân viên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh nghi mắc Covid-19

Baoquocte.vn. Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh có 3 trường hợp nghi mắc Covid-19, đều là các nhân viên hành chính, không tiếp xúc người bệnh.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (12-22/6): Sau ảnh hưởng của bão số 2, cả nước ngày nắng, chiều tối có mưa rào và dông vài nơi

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (12-22/6): Sau ảnh hưởng của bão số 2, cả nước ngày nắng, chiều tối có mưa rào và dông vài nơi

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới, Bắc Bộ mưa vừa, mưa to và dông, từ 14/6, cả nước ngày nắng, chiều tối có mưa rào và dông vài nơi.
Dịch Covid-19: Ca tử vong thứ 59 là bệnh nhân viêm đa khớp ở Bắc Ninh

Dịch Covid-19: Ca tử vong thứ 59 là bệnh nhân viêm đa khớp ở Bắc Ninh

Baoquocte.vn. Trưa 13/6, Tiểu ban điều trị - Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch Covid-19 thông báo ca tử vong số 59 là bệnh nhân nam, 76 tuổi ở Bắc Ninh.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 12/6: 104 ca mắc mới, 44 ca tại TP. Hồ Chí Minh

Covid-19 ở Việt Nam chiều 12/6: 104 ca mắc mới, 44 ca tại TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Tối 12/6, Bộ Y tế cho biết có thêm 104 ca mắc Covid-19, trong đó 103 ca ghi nhận trong nước, riêng TP. Hồ Chí Minh 44 ca.
Bộ Y tế chính thức phê duyệt có điều kiện vaccine phòng Covid-19 của hãng Pfizer

Bộ Y tế chính thức phê duyệt có điều kiện vaccine phòng Covid-19 của hãng Pfizer

Baoquocte.vn. Ngày 12/6, Bộ Y tế đã phê duyệt có điều kiện vaccine cho nhu cầu cấp bách trong phòng chống dịch Covid-19 đối với vaccine của hãng Pfizer.
Covid-19: Phát hiện chùm 3 ca mắc, Hà Tĩnh cách ly y tế toàn xã Thạch Kim và thị trấn Lộc Hà

Covid-19: Phát hiện chùm 3 ca mắc, Hà Tĩnh cách ly y tế toàn xã Thạch Kim và thị trấn Lộc Hà

Baoquocte.vn. Trước diễn biến mới của dịch Covid-19, UBND tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu thực hiện thiết lập vùng cách ly y tế toàn xã Thạch Kim và thị trấn Lộc Hà.
Argentina cấp phép sử dụng khẩn cấp vaccine ngừa Covid-19 đơn liều của Trung Quốc

Argentina cấp phép sử dụng khẩn cấp vaccine ngừa Covid-19 đơn liều của Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, Bộ Y tế Argentina đã cho phép sử dụng khẩn cấp vaccine ngừa Covid-19 Convidecia của công ty dược phẩm Trung Quốc Cansino Biologics.
Vaccine Covid-19: Johnson & Johnson dính 'phốt' về chất lượng; sản phẩm của Moderna bị nghi ngờ liên quan chứng viêm tim

Vaccine Covid-19: Johnson & Johnson dính 'phốt' về chất lượng; sản phẩm của Moderna bị nghi ngờ liên quan chứng viêm tim

Baoquocte.vn. Johnson & Johnson bị buộc loại bỏ 60 triệu liều vaccine Covid-19 sản xuất tại nhà máy Emergent BioSolutions. Vaccine của Moderna bị nghi ngờ.
XSKG 13/6 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 13/6/2021 - SXKG 13/6 - KQXSKG Chủ Nhật

XSKG 13/6 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 13/6/2021 - SXKG 13/6 - KQXSKG Chủ Nhật

Baoquocte.vn. XSKG 13/6. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay ngày 13 tháng 6 năm 2021. KQXSKG chủ Nhật. SXKG 6/6.
XSMB 13/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 13/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 13/6 - KQXSMB

XSMB 13/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 13/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 13/6 - KQXSMB

Baoquocte.vn. XSMB 13/6. SXMB 13/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 13 tháng 6 năm 2021. XSMB chủ nhật. KQSXMB.
XSMN 13/6 - Xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 13/6/2021 - xổ số hôm nay 13/6 - SXMN - KQXSMN

XSMN 13/6 - Xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 13/6/2021 - xổ số hôm nay 13/6 - SXMN - KQXSMN

Baoquocte.vn. XSMN 13/6. xổ số hôm nay 13/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, Chủ Nhật ngày 13 tháng 6 năm 2021. XSMN chủ nhật. KQSXMN.
XSMT 13/6 - Xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 13/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 13/6 - KQXSMT

XSMT 13/6 - Xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 13/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 13/6 - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 13/6. SXMT 13/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, Chủ Nhật ngày 13 tháng 6 năm 2021. XSMT chủ nhật. KQSXMT.
XSMT 12/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 12/6/2021 - xổ số hôm nay 12/6 - SXMT

XSMT 12/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 12/6/2021 - xổ số hôm nay 12/6 - SXMT

Baoquocte.vn. XSMT 12/6. SXMT 12/6. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 12/6/2021. xo so mien trung. XSMT thứ 7. KQSXMT.
XSHCM 12/6 - Kết quả TP.HCM hôm nay 12/6/2021 - SXHCM 12/6 - KQXSHCM thứ 7

XSHCM 12/6 - Kết quả TP.HCM hôm nay 12/6/2021 - SXHCM 12/6 - KQXSHCM thứ 7

Baoquocte.vn. XSHCM 12/6. KQXSHCM 12/6. Xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay ngày 12 tháng 6 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM.
Phiên bản di động