Dịch Covid-19: Vì sao virus SARS-CoV-2 bị nghi ngờ là vũ khí sinh học?

Lê Ngọc
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Dù tin hay không các thuyết âm mưu cho rằng, virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch Covid-19, có nguồn gốc từ phòng thí nghiệm thì việc xem xét khả năng virus này có tạo ra cái gọi là vũ khí sinh học “tốt” hay không là điều đáng làm.
TIN LIÊN QUAN
Covid-19 ở Việt Nam sáng 24/8: Không có ca mắc mới, ghi nhận tổng cộng 1016 bệnh nhân, cách ly 70.620 người
Chuyên gia: Virus SARS-CoV-2 có thể sống trên thịt cá đông lạnh trong nhiều tuần
coronavirus co the la vu khi sinh hoc
Covid-19 đã cung cấp nhiều bài học trong việc chuẩn bị ứng phó dịch bệnh cũng như chiến tranh sinh học. (Nguồn: Espace-Social)

Trong quá khứ, nhiều quốc gia trên thế giới (như Mỹ, Iraq, Liên Xô, Vương quốc Anh, Nhật Bản và Canada) từng có chương trình vũ khí sinh học và một số quốc gia khác (Trung Quốc, Triều Tiên và Iran) bị nghi ngờ đang tiếp tục phát triển loại vũ khí này.

Sức tàn phá khủng khiếp

Chiến tranh sinh học bao gồm việc sử dụng các mầm bệnh truyền nhiễm hoặc độc tố từ các sinh vật sống để gây ra cái chết hoặc tàn tật ở người, động vật hoặc thực vật. Việc sử dụng vũ khí có thể bao gồm đơn giản gây ô nhiễm nguồn nước của đối phương bằng phân hoặc xác chết, hay rải mầm bệnh một cách tinh vi trên chiến trường.

Mặc dù chúng ta thường coi con người là mục tiêu, vũ khí sinh học cũng có thể được sử dụng với những tác động kinh tế tàn phá đối với động vật hoặc thực vật, ví dụ "tấn công" việc chăn nuôi gia súc, hoặc cánh đồng lúa mì của để làm gián đoạn việc cung cấp lương thực thực phẩm của đối phương.

Mặc dù có hàng ngàn mầm bệnh ảnh hưởng lên con người, nhưng chỉ có một số ít mầm bệnh có thể trở thành vũ khí “tốt”. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) đã xếp các tác nhân đe dọa cao nhất đối với khủng bố sinh học vào "Loại A." Các bệnh trong danh mục này có khả năng gây thiệt hại lớn về sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi phải đầu tư các biện pháp ứng phó.

Nhiều cái tên trong danh sách có thể dễ dàng nhận ra vì những thiệt hại mà chúng đã gây ra cho loài người trong nhiều thế kỷ: bệnh than, bệnh dịch hạch, bệnh đậu mùa, bệnh sốt xuất huyết, các loại bệnh do virus gây ra (bao gồm cả virus Ebola và Marburg)…

Những đặc tính đáng lưu ý

Một số tác nhân được liệt kê ở trên sở hữu một số đặc tính nhất định được coi là “tiềm năng” trở thành một loại vũ khí. Các nhà khoa học Liên Xô đã thiết lập một hệ thống tính điểm cho những đặc tính này. Dưới đây là những đặc tính đó và liên hệ cụ thể với SARS-CoV-2.

Dễ dàng tiếp cận: Ngoại trừ bệnh đậu mùa đã bị tiêu diệt và hiện được niêm phong trong tủ đông lạnh tại CDC ở Atlanta và ở Nga, tất cả các mối đe dọa loại A đều tương đối dễ dàng có được. Trong đó chắc chắn có trường hợp của SARS-CoV-2, hiện có sẵn trên toàn thế giới.

Dễ sản xuất: Hầu hết các tác nhân loại A có thể được sản xuất với số lượng lớn để có thể được rải trên chiến trường hoặc khu dân cư lớn. Chế tạo vũ khí sinh học yêu cầu công nghệ lên men (tương tự như những gì được sử dụng để sản xuất bia) hoặc sản xuất bằng nuôi cấy tế bào. Các loại virus như SARS-CoV-2 khó phát triển hơn vi khuẩn (như bào tử bệnh than), nhưng vẫn có thể làm được.

Ổn định trong không khí: Đây là đặc tính quan trọng của vũ khí sinh học để nó được sử dụng trên chiến trường hoặc chống lại một lượng lớn dân chúng (mặc dù không quan trọng đối với các cuộc tấn công nhỏ hơn hoặc cho mục đích ám sát). SARS-CoV-2 không đạt tiêu chí này. Mặc dù nó có vẻ lây lan rất hiệu quả trong môi trường kín, nhưng có vẻ không tồn tại tốt ở ngoài trời, đặc biệt là dưới ánh sáng Mặt trời.

Chỉ cần một lượng nhỏ có thể lan truyền rộng: Nếu chỉ cần một số lượng nhỏ virus, vi khuẩn hoặc nấm cũng có thể khiến dịch bệnh lan rộng, thì đó là yếu tố lý tưởng để chế tạo vũ khí sinh học với mục tiêu bao phủ một khu vực lớn. Hiện vẫn chưa chắc chắn về khả năng lây nhiễm của SARS-CoV-2 như thế nào.

Tỷ lệ số người nhiễm virus mắc bệnh: Một khía cạnh quan trọng của bất kỳ loại vũ khí nào là khả năng dự đoán. Nếu chỉ một số ít người bị nhiễm bệnh thì tác động của mầm bệnh không đủ tin cậy để sử dụng như vũ khí. Virus SARS-CoV-2 có thể không được đánh giá cao về yếu tố này. Một tỷ lệ cao, lên đến 40% hoặc hơn, dường như bị nhiễm bệnh mà không biểu hiện triệu chứng. Ngoài ra, các cá nhân từ 18-24 tuổi, chiếm tỷ lệ lớn trong quân đội, có thể chỉ bị ảnh hưởng nhẹ. Điều đó có nghĩa là, không thể "rải" virus SARS-CoV-2 để làm yếu lực lượng của đối phương.

Người dùng vũ khí sinh học có thể được bảo vệ: Việc sử dụng vũ khí sinh học có thể không thể dự đoán trước được. Đặt trường hợp bên tấn công thả "vũ khí" trong không khí và gió thổi sai hướng, lực lượng của chính bên đó có thể bị nhiễm. Do đó, cần phải có vaccine hoặc phương pháp điều trị để bảo vệ lực lượng của mình. Hiện tại chưa có vaccine phòng Covid-19. Mặc dù gần đây Nga đã công bố họ có vaccine, nhưng hiệu quả bảo vệ con người khỏi lây nhiễm chưa được kiểm chứng.

Gây ra tâm lý hoảng sợ: Có thể hiệu quả nếu mục đích sử dụng chỉ là gây ra sự hoảng loạn từ một mối đe dọa. Tất cả mọi người đều sợ bị lây nhiễm, từ nơi ở, làm việc, trường học hoặc ở các khu vực công cộng khác, vì vậy virus SARS-CoV-2 nhận được điểm cộng cho khả năng này.

Lây nhiễm có thể là một con dao hai lưỡi: Sau khi được sử dụng, vũ khí sinh học có thể là “món quà khủng khiếp” khi nó lan truyền quá nhanh và nguy hiểm cho quân đội và quốc gia đối phương. Tuy nhiên, với khả năng này mầm bệnh hoàn toàn có thể lây trở lại quốc gia đã phát tán ra nó, nếu không có biện pháp đề phòng trừ. Chúng ta đã tận mắt chứng kiến thách thức này với SARS-CoV-2 và phải khó khăn như thế nào để ngăn chặn một khi nó xâm nhập vào xã hội.

Bị động bởi SARS-CoV-2

Nhìn chung, virus SARS-CoV-2 có một số đặc tính “mong muốn” của một loại vũ khí sinh học, nhưng có lẽ không đủ để khiến nó trở thành một lựa chọn tốt cho các mục đích quân sự. Bất chấp điều đó, SARS-CoV-2 chắc chắn đã nhắc nhở chúng ta về sự dễ bị tổn thương của xã hội đối với một mầm bệnh mới và đại dịch có khả năng khủng khiếp như thế nào, khi chúng ta hàng ngày vẫn đang tiếp tục phải chứng kiến toàn bộ thế giới vật lộn để ngăn chặn.

Một điều quan trọng khác mà đại dịch Covid-19 đã chứng minh là một khi mất kiểm soát thì hậu quả không thể đoán định được. Đây là một trong những lý do khiến Tổng thống Mỹ Nixon ngừng chương trình phát triển vũ khí sinh học vào năm 1969 và quyết định chỉ tập trung vào các biện pháp phòng chống.

Thực tế cho thấy, việc phải đối mặt với những loại thử thách dạng này chỉ là vấn đề thời gian. Bởi vậy, bây giờ là lúc để con người cần sớm khắc phục những lỗ hổng trong việc chuẩn bị và khả năng ứng phó với những đại dịch tiếp theo có thể ập đến bất cứ lúc nào. Thời gian đang không ủng hộ loài người.

Chuyên gia: Virus SARS-CoV-2 có thể sống trên thịt cá đông lạnh trong nhiều tuần

Chuyên gia: Virus SARS-CoV-2 có thể sống trên thịt cá đông lạnh trong nhiều tuần

TGVN. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều cảnh báo mới về virus corona chủng mới SARS-CoV-2. Đáng chú ý, virus này có thể ...

MỚI! Israel, Trung Quốc phát triển thiết bị AI phát hiện virus SARS-CoV-2 qua hơi thở, độ chính xác 92%

MỚI! Israel, Trung Quốc phát triển thiết bị AI phát hiện virus SARS-CoV-2 qua hơi thở, độ chính xác 92%

TGVN. Ngày 21/8, Viện Công nghệ Israel (Technion) tuyên bố một nhóm các nhà nghiên cứu Trung Quốc và Israel đã phát minh ra một ...

Dịch bệnh lan nhanh như cháy rừng, Philippines 'vỡ trận' vì Covid-19

Dịch bệnh lan nhanh như cháy rừng, Philippines 'vỡ trận' vì Covid-19

TGVN. Philippines đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do dịch Covid-19 tại Đông Nam Á với hơn 164.000 ca nhiễm và hơn 2.600 ca ...

(theo Forbes)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

XSMT 28/2 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXMT 28/2 - dự đoán XSMT 1/3

XSMT 28/2 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXMT 28/2 - dự đoán XSMT 1/3

XSMT 28/2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, chủ Nhật ngày 28 tháng 2 năm 2021. XSMT chủ nhật. KQSXMT. SXMT 28/2.
Khôi phục lệnh ngừng bắn ở Kashmir, Pakistan quyết đối thoại với Ấn Độ

Khôi phục lệnh ngừng bắn ở Kashmir, Pakistan quyết đối thoại với Ấn Độ

Khôi phục lệnh ngừng bắn với Ấn Độ dọc Ranh giới Kiểm soát (LoC) ở khu vực tranh chấp Kashmir, Pakistan sẵn sàng đối thoại giải quyết các bất đồng.
XSKG 28/2 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXKG 28/2 - KQXSKG Chủ Nhật

XSKG 28/2 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXKG 28/2 - KQXSKG Chủ Nhật

XSKG 28/2. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay ngày 28 tháng 2 năm 2021. KQXSKG chủ Nhật. SXKG 28/2.
May đồng phục đẹp cùng thương hiệu Đồng Phục Công Sở

May đồng phục đẹp cùng thương hiệu Đồng Phục Công Sở

Đồng Phục Công Sở đẹp cần phù hợp với môi trường, thoải mái khi làm việc và góp phần giúp hình ảnh doanh nghiệp chuyên nghiệp trước khách hàng.
Bill Gates thích dùng điện thoại Android, có phải chỉ vì sở thích cá nhân?

Bill Gates thích dùng điện thoại Android, có phải chỉ vì sở thích cá nhân?

Bill Gates từng chuyển từ điện thoại chạy Windows Phone sang Android vì những lý do mà theo ông là tiện lợi hơn.
XSMN 28/2 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXMN 28/2 - dự đoán XSMN 1/3

XSMN 28/2 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXMN 28/2 - dự đoán XSMN 1/3

XSMN 28/2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, chủ Nhật ngày 28 tháng 2 năm 2021. XSMN chủ nhật. KQSXMN. SXMN 28/2.
Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Nga kêu gọi "tạo ra một cơ chế lập pháp để bảo vệ Moldova trước những thông tin sai lệch bên ngoài".
Cộng đồng người Việt ở Nam Phi gặp mặt mừng Xuân Tân Sửu 2021

Cộng đồng người Việt ở Nam Phi gặp mặt mừng Xuân Tân Sửu 2021

Đại sứ quán Việt Nam tại Nam Phi tổ chức buổi gặp mặt cộng đồng mừng Xuân Tân Sửu 2021.
Bộ trưởng Nguyễn Thành Long: Vaccine COVIVAC 'Made in' Việt Nam an toàn và hiệu quả

Bộ trưởng Nguyễn Thành Long: Vaccine COVIVAC 'Made in' Việt Nam an toàn và hiệu quả

Vaccine COVIVAC của IVAC đã không chỉ được đánh giá ở Việt Nam mà còn ở Mỹ, Ấn Độ.
Lithium - nguồn 'dầu mới' của thế kỷ XXI

Lithium - nguồn 'dầu mới' của thế kỷ XXI

Những nơi mà lithium (Liti) được khai thác ở Mỹ Latin thậm chí còn nhận được một cái tên - "cái chết trắng”.
Khôi phục lệnh ngừng bắn ở Kashmir, Pakistan quyết đối thoại với Ấn Độ

Khôi phục lệnh ngừng bắn ở Kashmir, Pakistan quyết đối thoại với Ấn Độ

Khôi phục lệnh ngừng bắn với Ấn Độ dọc Ranh giới Kiểm soát (LoC) ở khu vực tranh chấp Kashmir, Pakistan sẵn sàng đối thoại giải quyết các bất đồng.
Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Nga kêu gọi "tạo ra một cơ chế lập pháp để bảo vệ Moldova trước những thông tin sai lệch bên ngoài".
Mỹ không kích Syria: Tổng thống Biden nói về tín hiệu gửi tới Iran

Mỹ không kích Syria: Tổng thống Biden nói về tín hiệu gửi tới Iran

Mục đích vụ Mỹ không kích Syria là nêu rõ với Iran rằng nước này sẽ không thể không bị trừng phạt nếu có hành động chống Washington.
‘Thanh minh' với Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ nói về việc mua hệ thống S-400 của Nga

‘Thanh minh' với Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ nói về việc mua hệ thống S-400 của Nga

S-400 là hệ thống phòng thủ, sẽ được sử dụng khi cần thiết nhằm đối phó với các nguy cơ và nguy hiểm.
Cuba và EU đối thoại vòng 3 về nhân quyền trong không khí tôn trọng và xây dựng

Cuba và EU đối thoại vòng 3 về nhân quyền trong không khí tôn trọng và xây dựng

Cuba và EU tiến hành vòng 3 cuộc Đối thoại về Nhân quyền theo hình thức trực tuyến, trong khuôn khổ Thỏa thuận giữa hai bên.
Vụ bạo loạn Đồi Capitol: Truy tố hơn 300 người, điều tra với tốc độ và quy mô chưa từng có

Vụ bạo loạn Đồi Capitol: Truy tố hơn 300 người, điều tra với tốc độ và quy mô chưa từng có

Bộ Tư pháp Mỹ đã buộc tội hơn 300 người tham gia vụ bạo loạn Đồi Capitol hôm 6/1.
Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Căng thẳng Ấn Độ-Trung Quốc có thể tạm thời hạ nhiệt, song quan hệ New Delhi-Bắc Kinh còn nhiều thách thức khó giải quyết một sớm một chiều. TG&VN bình luận.
Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Ông Biden tỏ ra coi trọng G7 để chứng tỏ khác biệt với người tiền nhiệm và để chứng minh là nghĩ thật làm thật với chủ trương đưa 'Nước Mỹ trở lại'.
Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Nội các Thái Lan đã vượt qua các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, song sóng gió với chính quyền Thủ tướng Prayut Chan-o-cha vẫn còn ở phía trước.
Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Ông Joe Biden tin rằng ‘nước Mỹ đã trở lại’ và sẵn sàng dẫn dắt thế giới đương đầu với thách thức một lần nữa, song đi thì dễ, mà về thì khó.
Thủ tướng Italy từ chức: Khó khăn riêng, thách thức chung thời Covid-19

Thủ tướng Italy từ chức: Khó khăn riêng, thách thức chung thời Covid-19

Chuyện ông Giuseppe Conte từ chức Thủ tướng Italy cho thấy hai thách thức lớn mà Italy nói riêng và thế giới nói chung đang phải đối mặt thời Covid-19.
Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Máu đã đổ, nước mắt đã rơi, nhưng những thời khắc khó khăn nhất vẫn đang chờ đón Tổng thống Joe Biden sau ngày 20/1.
Mùa Đông thảm họa ở Texas và bài học đắt giá từ những lỗ hổng tồn đọng

Mùa Đông thảm họa ở Texas và bài học đắt giá từ những lỗ hổng tồn đọng

Người dân tại Texas tuần qua trải qua thảm họa trong thảm họa khi vừa phải hứng chịu một mùa Đông giá rét bất thường, vừa phải chịu cảnh mất điện, nước.
Cuộc đảo chính duy nhất tại Mỹ bị lãng quên trong lịch sử

Cuộc đảo chính duy nhất tại Mỹ bị lãng quên trong lịch sử

Sự việc năm 1898 là cuộc đảo chính thành công duy nhất trong lịch sử Mỹ, nhưng cũng là ‘vết nhơ’ đáng quên bởi những câu chuyện đằng sau đó.
Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Châu Á có tới 5 trên 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, và đây được xem là kho 'thuốc nổ' mà Tổng thống Mỹ Joe Biden cần giải quyết.
Trắc nghiệm về vaccine Covid-19

Trắc nghiệm về vaccine Covid-19

Mời bạn tham gia bài trắc nghiệm về vaccine Covid-19.
Tiêm chủng vaccine Covid-19 tại New York: Tìm kiếm sự công bằng

Tiêm chủng vaccine Covid-19 tại New York: Tìm kiếm sự công bằng

Thành phố và bang New York đang đối mặt nhiều thách thức trong triển khai một chương trình tiêm chủng vaccine Covid-19 công bằng và toàn diện hơn.
Italy và giấc mộng Vành đai và Con đường phiên bản Địa Trung Hải

Italy và giấc mộng Vành đai và Con đường phiên bản Địa Trung Hải

Học tập từ sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, Italy đang muốn định vị bản thân thành một trung tâm thương mại ở Nam Âu và hơn thế nữa.
Phiên bản di động