Đóng đường ống Dòng chảy Phương Bắc 1: Nước cờ cao hay bước đi mạo hiểm của Nga?

TS. Hoàng Anh Tuấn
Theo dõi TGVN trên
Học viện Ngoại giao
Baoquocte.vn. Sau không ít lần thông báo trái ngược, cùng sự vận hành thất thường của đường ống Dòng chảy Phương Bắc 1, cuối cùng Nga đã gửi đi thông điệp ngắn gọn: sẽ ngừng cung cấp khí đốt vô thời hạn cho EU chừng nào các lệnh cấm vận áp đặt đối với vận chuyển các thiết bị sửa chữa đường ống chưa được dỡ bỏ.
Hệ thống đường ống dẫn khí đốt Dòng chảy Phương Bắc 1 tại Đức. (Nguồn: Reuters)
Hệ thống đường ống dẫn khí đốt Dòng chảy Phương Bắc 1 tại Đức. (Nguồn: Reuters)

Các tính toán của Nga

Ngay từ khi Nga bắt đầu tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine ngày 24/2, các xung đột đã sớm lộ diện trong nhiều lĩnh vực như: quân sự, kinh tế, truyền thông, lương thực và năng lượng. Nếu như trong ba lĩnh vực đầu Nga gặp khó khăn, thậm chí có lúc còn bị phương Tây o ép, thì trong vấn đề lương thực và đặc biệt là năng lượng, Nga tạm thời có một số lợi thế. Việc quyết định đóng van vô thời hạn đường ống Dòng chảy Phương Bắc 1 vào thời điểm này là dựa trên một số tính toán sau:

Một là, Nga cho rằng với sự lệ thuộc rất lớn của EU vào nguồn cung năng lượng của Nga thì châu Âu khó có thể xoay chuyển kịp trong việc tìm các nguồn năng lượng thay thế chỉ trong một thời gian ngắn. Trước tháng 2/2022, nguồn cung năng lượng từ Nga chiếm tới 40% nhu cầu tiêu thụ khí đốt và 25% nhu cầu dầu lửa của EU. Mặc dù vậy, EU vẫn lên kế hoạch bỏ hoàn toàn nguồn năng lượng nhập khẩu từ Nga từ nay đến năm 2027.

Hai là, quyết định đóng Dòng chảy phương Bắc 1 đồng nghĩa với việc Nga cắt giảm tới 89% tổng số 55 tỷ m3 khí đốt xuất khẩu hàng năm sang châu Âu trong điều kiện bình thường. Ngay lập tức, quyết định này đã đẩy giá khí đốt châu Âu tăng thêm 30% sau khi đã tăng hơn 10 lần so với cùng thời điểm này năm ngoái. Ngoài chuyện đẩy chi phí sinh hoạt của người dân và gia tăng lạm phát ở khu vực đồng Euro, vốn đã ở mức cao kỷ lục là 9%, giá khí đốt tăng còn góp phần làm gia tăng nạn thất nghiệp, bất ổn xã hội và đẩy khu vực EU tiến nhanh hơn đến bờ vực suy thoái kinh tế.

Ba là, Nga hy vọng quyết định này sẽ gây chia rẽ, làm suy yếu “liên minh chống Nga” trong nội bộ EU và giữa EU với Mỹ. Dấu hiệu này đã dần lộ rõ với cuộc biểu tình khổng lồ tại Praha, Cộng hòa Czech, nơi được xem là “thủ phủ chống Nga” của EU, diễn ra hôm 4/9 với sự tham dự của trên 70.000 người nhằm phản đối giá năng lượng tăng cao và chính sách của chính phủ Czech đối với Nga.

Nga tin rằng, nếu kết hợp tốt với xung đột trên mặt trận quân sự thì Nga có thể tạo lợi thế cho mình trong cuộc đối đầu không cân sức với phương Tây. Về phía EU, dù đang gặp không ít khó khăn, cũng như sự chống đối bên trong đang có khả năng lan rộng, EU khó có thể “xuống thang” và chấp nhận yêu cầu dỡ bỏ các lệnh cấm vận đối với Nga vì tin rằng, Nga sẽ không dừng yêu sách của mình ở đó mà tiếp tục lấn tới.

Do đó, ngoài việc tăng cường đoàn kết trên mặt trận chính trị và ngoại giao, EU cũng đang tăng khả năng “phòng thủ” của mình trong lĩnh vực năng lượng như: tăng tích trữ năng lượng, đặc biệt là khí đốt; tiết kiệm tối đa mức tiêu thụ; vận hành trở lại các nhà máy điện hạt nhân và nhà máy điện than; đa dạng hóa nguồn cung năng lượng từ Mỹ, các quốc gia trong và ngoài OPEC; trợ giá cho người tiêu dùng...

Liệu Nga có đi quá giới hạn?

Kể từ khi kết thúc Chiến tranh lạnh, ảo tưởng về quan hệ ổn định và bền vững với Nga đã khiến EU xây dựng một chiến lược an ninh cho đến nay được đánh giá là sai lầm vì phụ thuộc quá lớn vào nguồn cung cấp năng lượng dồi dào, ổn định và giá rẻ từ Nga. Thậm chí không ít nhà lãnh đạo EU còn “cười khẩy” khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo về nguy cơ này từ năm 2017 trước khi Mỹ ban hành lệnh cấm vận đối với dự án Dòng chảy phương Bắc 2.

Tuy nhiên, đây không phải là quan hệ một chiều. Khi EU trở thành khách hàng năng lượng lớn nhất thì Nga cũng “bỏ túi” hàng trăm tỷ USD mỗi năm. Đóng Dòng chảy Phương Bắc 1 là việc chẳng đặng đừng từ phía Nga, hàm chứa nhiều rủi ro nếu sai nước cờ.

Đòn “trả đũa năng lượng” từ Nga chắc chắn sẽ là giọt nước tràn ly khiến châu Âu trở nên quyết tâm hơn bao giờ hết trong việc tìm kiếm chính sách năng lượng độc lập. Nếu như EU có thể vượt qua được mùa Đông đầu tiên sắp tới với nguồn cung năng lượng hạn chế từ Nga thì họ hoàn toàn có thể đẩy nhanh chính sách “thoát Nga” về năng lượng trước thời hạn 2027. Thành công từ EU còn có thể giúp đẩy nhanh kế hoạch chuyển đổi sang sử dụng năng lượng tái tạo và chương trình nghị sự chống biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn cầu.

Đối với Nga, việc “cấm vận năng lượng” với EU cũng đồng nghĩa với việc Nga sẵn sàng chịu “mất” thị trường EU cùng hàng trăm tỷ USD hàng năm trong khi chưa tìm được khách hàng mới.

Nhìn tổng thể, xung đột năng lượng không phải là đòn đơn lẻ, mà nằm trong toan tính lớn của cả hai bên. Kết cục xung đột này chắc chắn sẽ có hậu quả sâu rộng không chỉ đối với xung đột Nga - Ukraine, quan hệ giữa Nga với Mỹ và phương Tây, mà còn đối với nhiều vấn đề mang tính toàn cầu.


(*) Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả

Ukraine có bước tiến ở Kharkov, Mỹ đánh giá 'chậm mà chắc'

Ukraine có bước tiến ở Kharkov, Mỹ đánh giá 'chậm mà chắc'

Ngày 7/9, Ukraine tuyên bố quân đội nước này đã chiếm lại từ các lực lượng Nga một số khu dân cư ở vùng Kharkov, ...

Đức: Cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine nhưng liệu có ‘lực bất tòng tâm’?

Đức: Cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine nhưng liệu có ‘lực bất tòng tâm’?

Thủ tướng Đức Olaf Scholz cam kết tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ của Berlin dành cho Kiev trong khi Bộ trưởng Quốc ...

Tướng Ukraine: Xung đột có thể kéo sang năm 2023, lo tấn công hạt nhân

Tướng Ukraine: Xung đột có thể kéo sang năm 2023, lo tấn công hạt nhân

Tướng lĩnh cấp cao của Kiev dự báo xung đột Nga-Ukraine sẽ kéo dài sang năm sau, đồng thời bày tỏ quan ngại khả năng ...

Nga đề nghị IAEA 'làm sáng tỏ hơn' báo cáo về nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Nga đề nghị IAEA 'làm sáng tỏ hơn' báo cáo về nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Ngày 7/9, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã lên tiếng đề nghị Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) giải thích rõ một ...

IAEA công bố báo cáo về nhà máy Zaporizhzhia, Ukraine và Nga nói gì?

IAEA công bố báo cáo về nhà máy Zaporizhzhia, Ukraine và Nga nói gì?

Sau khi IAEA công bố báo cáo về Zaporizhzhia và nêu đề xuất thiết lập "vùng an toàn", Nga và Ukraine đã lập tức lên ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Chủ tịch nước thăm tỉnh Gyeonggi, công bố Ngày Việt Nam tại Gwangju, Hàn Quốc

Chủ tịch nước thăm tỉnh Gyeonggi, công bố Ngày Việt Nam tại Gwangju, Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Chiều 6/12, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã có nhiều hoạt động tại tỉnh Gyeonggi ở miền Tây Hàn Quốc.
Nâng cao vai trò của người dân trong công tác bảo vệ đường biên giới Việt Nam-Lào

Nâng cao vai trò của người dân trong công tác bảo vệ đường biên giới Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, việc phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật sẽ góp phần vào công tác biên giới Việt Nam-Lào.
Nga phản đối 'gắt' Mỹ và phương Tây, tuyên bố bất ngờ về sản lượng dầu

Nga phản đối 'gắt' Mỹ và phương Tây, tuyên bố bất ngờ về sản lượng dầu

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak khẳng định, trong bối cảnh tình hình bất ổn như hiện nay, nước này có thể giảm sản lượng dầu.
Tiền lương thực tế liên tục giảm, Thủ tướng Nhật Bản sốt sắng triển khai gói kích thích kinh tế

Tiền lương thực tế liên tục giảm, Thủ tướng Nhật Bản sốt sắng triển khai gói kích thích kinh tế

Baoquocte.vn. Trong tháng 10, chỉ số tiền lương thực tế đã được điều chỉnh theo lạm phát ở Nhật Bản giảm 2,6% so với cùng kỳ năm trước.
Con rể nghệ sĩ hài Xuân Hinh chia sẻ cảm xúc sau đám cưới ở Hà Nội

Con rể nghệ sĩ hài Xuân Hinh chia sẻ cảm xúc sau đám cưới ở Hà Nội

Baoquocte.vn. Hôm 4/12, con gái đầu lòng của nghệ sĩ hài Xuân Hinh - Bảo Linh - cùng chú rể Quang Đức tổ chức lễ cưới tại Hà Nội.
Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với EU

Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với EU

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với EU và các nước thành viên.
Mỹ, Australia gửi thông điệp mạnh đến Trung Quốc; AUKUS nhóm họp để 'phân vai' rạch ròi

Mỹ, Australia gửi thông điệp mạnh đến Trung Quốc; AUKUS nhóm họp để 'phân vai' rạch ròi

Baoquocte.vn. Mỹ và Australia khẳng định sẽ chống lại các hoạt động quân sự gây mất ổn định của Trung Quốc.
Mỹ nói Trung Quốc sở hữu 1.500 đầu đạn hạt nhân vào năm 2035, Bắc Kinh 'phản pháo'

Mỹ nói Trung Quốc sở hữu 1.500 đầu đạn hạt nhân vào năm 2035, Bắc Kinh 'phản pháo'

Baoquocte.vn. Mỹ cho rằng Trung Quốc đang đẩy nhanh tốc độ phát triển đầu đạn hạt nhân.
Mỹ khẳng định một 'trạng thái' trong quan hệ với Trung Quốc

Mỹ khẳng định một 'trạng thái' trong quan hệ với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định có cạnh tranh với Trung Quốc nhưng không muốn xung đột.
Động viên khéo Ukraine, Mỹ khẳng định 'chưa nản' trong hỗ trợ Ukraine

Động viên khéo Ukraine, Mỹ khẳng định 'chưa nản' trong hỗ trợ Ukraine

Baoquocte.vn. Mỹ đảm bảo rằng Ukraine vẫn sẽ có trong tay những gì cần thiết để tự vệ.
Israel 'mời' thêm thành viên tham gia Hiệp ước Abraham

Israel 'mời' thêm thành viên tham gia Hiệp ước Abraham

Baoquocte.vn. Tổng thống Israel Isaac Herzog mong muốn có thêm thành viên tham gia Hiệp ước Abraham để tăng cường quan hệ giữa các nước Hồi giáo vùng Vịnh.
Nhật Bản nghiên cứu phát triển 10 loại tên lửa tầm xa

Nhật Bản nghiên cứu phát triển 10 loại tên lửa tầm xa

Baoquocte.vn. Theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, ít nhất 10 loại tên lửa sẽ được giới thiệu để tăng khả năng răn đe của nước này.
UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

Baoquocte.vn. Không hề phóng đại khi nói rằng UNCLOS vượt trước thời đại trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

Baoquocte.vn. Năm nay, các quốc gia dự COP27 sẽ cùng thoả thuận về bồi thường khí hậu.
Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể mang lại nhiều thay đổi đáng chú ý tới chính sách của Washington dưới thời ông Joe Biden trong hai năm tới.
Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Baoquocte.vn. Hội nghị COP27 diễn ra tại Ai Cập từ ngày 6-18/11. Dưới đây là những điều cần biết về nỗ lực chống biến đổi khí hậu tại Hội nghị năm nay.
Tập trận Malabar 2022 hay màn phô diễn quyết tâm chống Trung Quốc của Bộ tứ

Tập trận Malabar 2022 hay màn phô diễn quyết tâm chống Trung Quốc của Bộ tứ

Baoquocte.vn. Tập trận Malabar 2022 cho thấy sự sẵn sàng các nước Bộ tứ trong việc chống lại sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Trung Quốc-Arab cùng chia sẻ tương lai trong kỷ nguyên mới

Trung Quốc-Arab cùng chia sẻ tương lai trong kỷ nguyên mới

Baoquocte.vn. Saudi Arabia lên lịch đăng cai Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc-Arab vào tuần tới.
Tổng thống Pháp thăm Mỹ: Chuyến thăm của sự hàn gắn, giờ không phải lúc để đối đầu

Tổng thống Pháp thăm Mỹ: Chuyến thăm của sự hàn gắn, giờ không phải lúc để đối đầu

Baoquocte.vn. Chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của Tổng thống Pháp có thể gỡ nhiều nút thắt trong các mối quan hệ từ song phương đến đa phương.
Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tháng 4/2021 là bước tiến cần, nhưng chưa đủ trong bối cảnh Liên minh châu Âu cần gắn kết hơn nữa với khu vực này.
Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Baoquocte.vn. Thái độ quyết liệt hơn của Bắc Kinh trước Thỏa thuận an ninh Australia-Anh-Mỹ (AUKUS).
'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

Baoquocte.vn. Ấn Độ tăng cường sự hiện diện chiến lược ở Sri Lanka nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Phiên bản di động