Du lịch Bắc Ninh bứt phá từ miền di sản

Từ vùng đất nổi tiếng với Quan họ, tranh dân gian Đông Hồ và hệ thống di tích dày đặc, Bắc Ninh đang từng bước định vị mình trên bản đồ du lịch bằng một chiến lược phát triển bài bản hơn. Những con số tăng trưởng tích cực, các di sản liên tiếp được vinh danh cùng định hướng đầu tư hạ tầng, sản phẩm và quảng bá đang mở ra cơ hội để du lịch Bắc Ninh bứt phá, hướng tới trở thành ngành kinh tế quan trọng của địa phương.

Trò chơi dân gian tại hội Lim (Bắc Ninh). (Ảnh: Tạ Quang)

Khi miền di sản "chuyển mình" thành điểm đến

Nửa đầu năm 2026 ghi nhận những tín hiệu khả quan của ngành du lịch Bắc Ninh. Không chỉ duy trì đà tăng trưởng về lượng khách và doanh thu, địa phương còn từng bước khẳng định vị thế của một điểm đến văn hóa đặc sắc với nhiều hoạt động quảng bá, xúc tiến quy mô.

Tại Hội nghị thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ, giải pháp 6 tháng cuối năm 2026, ông Phạm Văn Đà, Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết, trong 6 tháng đầu năm, lĩnh vực du lịch của tỉnh tiếp tục bứt phá và phát triển theo hướng chuyên nghiệp, từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Theo thống kê, toàn tỉnh ước đón khoảng 4,17 triệu lượt khách, đạt 60% kế hoạch năm. Tổng doanh thu từ các hoạt động kinh doanh du lịch ước đạt 3.800 tỷ đồng, tương đương 62% kế hoạch năm 2026. Công suất sử dụng phòng lưu trú trung bình đạt khoảng 65-70%.

Đằng sau những con số này là hàng loạt hoạt động kích cầu được triển khai đồng bộ. Những tour miễn phí mang tên "Hành trình du lịch về miền di sản" tiếp tục tạo sức hút đối với người dân và du khách. Cùng với đó là các chương trình khảo sát (famtrip), sản phẩm truyền thông trên nền tảng số, quảng bá trên các kênh truyền hình Trung ương... góp phần đưa hình ảnh Bắc Ninh xuất hiện nhiều hơn trên bản đồ du lịch trong nước.

Ông Phạm Văn Đà nhấn mạnh: “Kết quả này là minh chứng rõ nét cho hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của các cấp, các ngành trong việc triển khai đồng bộ các giải pháp kích cầu du lịch, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và đẩy mạnh quảng bá hình ảnh điểm đến. Qua đó, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh”.

Một trong những dấu ấn nổi bật của năm là chuỗi sự kiện Bắc Ninh đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới cùng Festival "Về miền di sản Bắc Ninh - 2026". Những sự kiện này không chỉ tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ mà còn góp phần khẳng định giá trị nổi bật của di sản địa phương trên bản đồ văn hóa trong nước và quốc tế.

Nhìn rộng hơn, trong những năm gần đây, du lịch Bắc Ninh liên tục duy trì đà tăng trưởng. Năm 2025, địa phương đón khoảng 6,3 triệu lượt khách, tăng 26% so với năm trước; trong đó có khoảng 355 nghìn lượt khách quốc tế. Doanh thu du lịch đạt khoảng 5.500 tỷ đồng. Hiện toàn tỉnh có hơn 1.000 cơ sở lưu trú, gần 100 doanh nghiệp lữ hành và 38 khu, điểm du lịch cấp tỉnh.

Những con số này cho thấy Bắc Ninh không còn là điểm dừng chân ngắn trong hành trình khám phá vùng Kinh Bắc, mà đang dần trở thành một điểm đến có khả năng giữ chân du khách nhờ hệ thống tài nguyên văn hóa, lịch sử và dịch vụ ngày càng hoàn thiện.

Nhờ tích cực quảng bá, du khách đến Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử ngày một tăng. (Ảnh: Công Doanh)

Hiện thực hóa mục tiêu

Sự tăng trưởng của du lịch đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng điểm đến. Thực tế cho thấy, khi được đầu tư bài bản, các khu, điểm du lịch không chỉ mở rộng về không gian mà còn nâng cao năng lực phục vụ, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch có chiều sâu, chuyển từ tham quan đơn thuần sang trải nghiệm và gia tăng giá trị kinh tế.

Hiện nhiều khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh đang được đầu tư, tôn tạo và mở rộng không gian nhằm tạo dư địa phát triển mới. Đối với công tác quy hoạch và tu bổ di tích, ông Trương Quang Hải, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh cho biết: "Quan điểm của tỉnh là ưu tiên những di sản đã được UNESCO công nhận và các di tích quốc gia đặc biệt gắn với phát triển du lịch. Dự kiến, trong năm 2026, các di tích như chùa Bổ Đà, chùa Dâu, đền Đô sẽ được lập quy hoạch để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, làm cơ sở triển khai các dự án tu bổ, tôn tạo".

Theo các chuyên gia, quy hoạch không chỉ là căn cứ pháp lý mà còn là công cụ định hình không gian phát triển. Khi có quy hoạch đồng bộ, việc đầu tư sẽ được tổ chức hợp lý, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và khai thác, giữa phát triển du lịch với gìn giữ cảnh quan, môi trường.

Cùng với quy hoạch là yêu cầu hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Việc mở rộng các tuyến giao thông kết nối, xây dựng bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, phát triển cơ sở lưu trú và các dịch vụ hỗ trợ là những yếu tố trực tiếp quyết định trải nghiệm của du khách và năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Bắc Ninh cũng đặt ra những mục tiêu khá tham vọng. Năm 2026, tỉnh hướng tới đón 6,5-7 triệu lượt khách, trong đó khoảng 420 nghìn lượt khách quốc tế, doanh thu đạt khoảng 6.600 tỷ đồng. Xa hơn, đến năm 2030, địa phương phấn đấu đón 10 triệu lượt khách, doanh thu khoảng 10.000 tỷ đồng, hình thành ít nhất 1 khu du lịch quốc gia, 2 khu du lịch cấp tỉnh và 10 điểm du lịch được công nhận.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh định hướng phát triển nhiều nhóm sản phẩm du lịch chủ lực. Trọng tâm vẫn là du lịch văn hóa - tâm linh - lễ hội với các tour chuyên đề như "Hành trình Quan họ", "Bắc Ninh - vùng đất thiêng", kết hợp tổ chức festival, phục dựng lễ hội truyền thống gắn với trải nghiệm hiện đại.

Cùng với đó là phát triển du lịch làng nghề gắn với di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt là Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ; kết hợp trải nghiệm học hát Quan họ, tham gia trò chơi dân gian, mua sắm sản phẩm OCOP. Các loại hình du lịch sinh thái, cộng đồng, học đường, MICE và kinh tế đêm cũng được định hướng phát triển nhằm đa dạng hóa sản phẩm.

Không gian du lịch của Bắc Ninh cũng đang được mở rộng thông qua liên kết vùng với Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng và Quảng Ninh, hình thành các tuyến du lịch văn hóa - di sản, đặc biệt là các tour trong ngày hoặc 2 ngày 1 đêm dành cho khách quốc tế theo tuyến Hà Nội - Bắc Ninh - Hà Nội.

Bên cạnh đó, nhiều điểm đến tiêu biểu như Khu du lịch Suối Mỡ, chùa Vĩnh Nghiêm, Đền Đô, làng Diềm, làng cổ Bắc Hoa, làng cổ Thổ Hà hay khu nghỉ dưỡng Senna Wellness Retreat Bắc Ninh đang được kỳ vọng trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi sản phẩm du lịch của địa phương.

Bắc Ninh đang có cơ hội chuyển hóa những giá trị văn hóa lâu đời thành động lực tăng trưởng mới. (Nguồn: Tổng cục Du lịch)

Đổi mới sản phẩm để tạo dấu ấn bền vững

Nếu quy hoạch và hạ tầng là nền móng, quảng bá được xem là chìa khóa để hình ảnh Bắc Ninh lan tỏa mạnh mẽ hơn trên thị trường. Sau khi hợp nhất, Bắc Ninh sở hữu nguồn tài nguyên du lịch phong phú với hàng nghìn di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội dân gian, làng nghề truyền thống cùng hệ sinh thái đa dạng. Đây là lợi thế hiếm có để xây dựng thương hiệu điểm đến.

Thời gian qua, tỉnh đã đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, hội nghị, hội thảo quảng bá; sản xuất video, bài viết trên các phương tiện truyền thông và các nền tảng số; tổ chức các tour miễn phí đến các di tích, làng nghề, lễ hội nhằm giúp người dân và du khách hiểu sâu hơn về văn hóa Kinh Bắc.

Tuy nhiên, nhìn tổng thể, công tác quảng bá vẫn còn những hạn chế như chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều; kỹ năng truyền thông, ngoại ngữ của đội ngũ làm du lịch còn hạn chế; sự liên kết giữa các địa phương và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ; hình ảnh du lịch Bắc Ninh chưa tạo được dấu ấn mạnh trên các chiến dịch quảng bá quy mô quốc gia và thị trường quốc tế.

Ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh, cho biết: "Thời gian tới, Sở phối hợp tham mưu xây dựng chiến lược, đề án phát triển du lịch toàn diện, xác định rõ vị trí của du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, quảng bá định vị thương hiệu Du lịch Bắc Ninh. Xây dựng các ấn phẩm, tài liệu, quà tặng du lịch; các tour du lịch miễn phí nhằm giới thiệu và khơi dậy niềm tự hào về văn hóa Bắc Ninh - Kinh Bắc. Tích cực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), quảng bá hình ảnh du lịch trên các nền tảng mạng xã hội...".

Ở góc độ chuyên gia, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu tin tưởng rằng với tiềm năng và lợi thế sẵn có cùng sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, du lịch Bắc Ninh sẽ tiếp tục bứt phá mạnh mẽ, từng bước khẳng định vị thế trong không gian phát triển du lịch khu vực Đông Bắc Bộ.

Ông Hà Văn Siêu cho rằng Bắc Ninh cần xác lập một tinh thần phát triển với tư duy mới, chuyển mạnh từ phát triển cục bộ sang phát triển tổng thể, từ khai thác sẵn có sang chủ động kiến tạo giá trị, tạo ra các sản phẩm và không gian du lịch có sức lan tỏa, có khả năng dẫn dắt, hướng đến xây dựng hình ảnh du lịch Bắc Ninh "Xanh - Sạch - Hiếu khách - Thân thiện - Chất lượng - Hài lòng".

Trong khi đó, PGS. TS Bùi Thanh Thủy (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) nhận định Bắc Ninh đang sở hữu tài nguyên di sản rất đáng kỳ vọng để trở thành điểm đến hấp dẫn trong bản đồ du lịch miền Bắc.

"Để xây dựng thương hiệu du lịch, tỉnh cần xác định rõ phân khúc thị trường theo từng nhóm khách hàng để phát triển các sản phẩm du lịch phù hợp, tránh dàn trải nguồn lực, bảo đảm tính hiệu quả và hấp dẫn. Tích cực quảng các bá di sản văn hóa đã được UNESCO vinh danh, phát triển chuỗi sản phẩm gắn với thế mạnh địa phương như tuyến du lịch tâm linh Tây Yên Tử - chùa Vĩnh Nghiêm - Am Vãi, trải nghiệm thu hoạch vải thiều tại Lục Ngạn, khám phá nghề làm mỳ Chũ, kết hợp biểu diễn quan họ, ca trù trong không gian nguyên bản…", PGS. TS Bùi Thanh Thủy nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, quảng bá chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng sản phẩm hấp dẫn. Một điểm đến muốn giữ chân du khách cần có những trải nghiệm khác biệt, hạ tầng đồng bộ, dịch vụ chất lượng và những câu chuyện văn hóa được kể bằng ngôn ngữ hiện đại.

Nhìn từ những chuyển động trong năm 2025 và nửa đầu năm 2026, có thể thấy Bắc Ninh đang từng bước làm mới hình ảnh của mình. Từ việc tận dụng hiệu ứng truyền thông, phát triển du lịch trải nghiệm, mở rộng liên kết vùng đến đầu tư quy hoạch và hạ tầng, địa phương đang hướng tới mục tiêu phát triển du lịch chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Con đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm nhưng với nền tảng di sản đặc sắc, chiến lược phát triển rõ ràng cùng quyết tâm của chính quyền và sự đồng hành của doanh nghiệp, Bắc Ninh đang có cơ hội chuyển hóa những giá trị văn hóa lâu đời thành động lực tăng trưởng mới. Khi di sản không chỉ được gìn giữ mà còn được đánh thức bằng những sản phẩm và trải nghiệm giàu sức sống, miền đất Kinh Bắc sẽ có thêm sức hút để trở thành một trong những điểm đến đáng chú ý của du lịch miền Bắc trong những năm tới.