Đức đối mặt 'cơn sóng bạc': Già hóa nhanh, dân số giảm sâu

Với tỷ suất sinh xuống mức thấp kỷ lục và thế hệ “baby boomer” đồng loạt bước vào tuổi nghỉ hưu, Đức đang chịu sức ép ngày càng lớn lên hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là lương hưu và chăm sóc người cao tuổi.

Đóng góp tích cực của cộng đồng người Việt trên đất Australia Gói bánh chưng ngày Tết: Nỗi nhớ xa quê dịu dàng Giữ hương vị Việt giữa xứ vạn đảo

Đức đối mặt 'cơn sóng bạc': Già hóa nhanh, dân số giảm sâu

Dự báo đến năm 2035, cứ 4 người ở Đức sẽ có một người trên 67 tuổi; đến năm 2050, số người trên 80 tuổi có thể tăng từ hơn 6 triệu hiện nay lên khoảng 9 triệu. (Nguồn: DW)

Theo số liệu mới nhất của Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, tổng tỷ suất sinh của Đức hiện chỉ đạt 1,35 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với mức 2,1 con/phụ nữ cần thiết để duy trì dân số ổn định.

Năm 2025, nước này ghi nhận khoảng 650.000 trẻ chào đời, giảm so với 677.000 trẻ năm trước đó, trong khi số ca tử vong ở cả hai năm đều xấp xỉ 1 triệu người.

Tính đến cuối năm 2025, dân số Đức còn khoảng 83,5 triệu người, giảm 100.000 người so với cuối năm 2024. Xu hướng suy giảm được dự báo sẽ tiếp diễn trong dài hạn, với quy mô dân số có thể giảm khoảng 10% vào năm 2070.

Các chuyên gia nhận định mong muốn sinh con của người trẻ không hẳn suy giảm, song nhiều rào cản kinh tế – xã hội khiến họ trì hoãn hoặc từ bỏ kế hoạch.

Bà C. Katharina Spiess, Giám đốc Viện Nghiên cứu Dân số Liên bang, cho biết nếu mong muốn của nhóm 19–29 tuổi được hiện thực hóa đầy đủ, tỷ suất sinh có thể đạt tới 2,4 con/phụ nữ.

Tuy nhiên, chuỗi khủng hoảng kinh tế và địa chính trị gần đây, cùng tình trạng thiếu nhà ở, giá thuê leo thang, dịch vụ trông trẻ thiếu ổn định và lo ngại thu nhập giảm sau sinh, đã làm suy giảm “cảm giác an toàn” – yếu tố then chốt trong quyết định sinh con.

Thách thức lớn hơn nằm ở tốc độ già hóa nhanh chóng. Thế hệ “baby boomer” (sinh từ năm 1946 đến khoảng 1964), mỗi năm từng có hơn 1 triệu trẻ chào đời, hiện đồng loạt bước vào tuổi nghỉ hưu.

Hiện nay, cứ 100 người trong độ tuổi lao động thì có 33 người đã đến tuổi nghỉ hưu. Dự báo đến năm 2035, cứ 4 người ở Đức sẽ có một người trên 67 tuổi; đến năm 2050, số người trên 80 tuổi có thể tăng từ hơn 6 triệu hiện nay lên khoảng 9 triệu.

Áp lực vì thế đè nặng lên hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là quỹ hưu trí và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Hiện khoảng 40% người trên 80 tuổi cần được chăm sóc. Lĩnh vực chăm sóc ngoài bệnh viện hiện có khoảng 280.000 lao động, song đến năm 2049 có thể cần tới 690.000 người.

Trong nhiều năm, nhập cư đã góp phần bù đắp thiếu hụt lao động. Từ năm 1990 đến nay, khoảng 11 triệu người đã chuyển đến Đức.

Tuy nhiên, tiến trình hội nhập thị trường lao động còn chậm, nhất là với người tị nạn. Các chuyên gia nhấn mạnh nhập cư chỉ có thể giúp “giảm nhẹ” tác động, chứ khó thể đảo ngược xu hướng già hóa và suy giảm dân số.

Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, bên cạnh cải cách chính sách dài hạn, việc kéo dài thời gian người cao tuổi khỏe mạnh và tiếp tục tham gia lao động, cũng như nâng cao sức khỏe cộng đồng, là những giải pháp cấp thiết khi Đức bước vào giai đoạn già hóa dân số sâu sắc.