GS. Nguyễn Thanh Liêm: Chúng ta chưa chú ý đúng mức đến lĩnh vực sức khỏe tâm thần

Yến Nguyệt
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chia sẻ với báo TG&VN, GS. Nguyễn Thanh Liêm, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho rằng, có nhiều lý do khiến bậc phụ huynh không nhận biết sớm các biểu hiện trầm cảm của con. Cuộc sống hiện đại với nhịp sống nhanh khiến bố mẹ dành ít thời gian hơn cho con cái.
GS. Nguyễn Thanh Liêm:
GS. Nguyễn Thanh Liêm nêu quan điểm, nhận thức của cộng đồng về trầm cảm ở trẻ còn khá hạn chế vì vậy việc nhận biết, hỗ trợ và phòng ngừa các hậu quả đáng tiếc xảy ra vẫn còn nhiều bất cập.

Hiện nay, thực trạng trẻ bị trầm cảm khiến không ít phụ huynh hoang mang, lo lắng. Ông có cảnh báo gì về thực trạng này?

Trầm cảm là vấn đề nghiêm trọng trong sức khỏe tâm thần toàn cầu. Theo nhiều nghiên cứu, tỉ lệ trầm cảm ở trẻ em và trẻ tuổi vị thành niên từ 2,6–19,4%. Trong số này có khoảng từ 15–25% có ý nghĩ tự tử và 1,3% đến 3,8% đã có hành vi tự tử.

Ở Việt Nam, chúng ta chưa có nhiều nghiên cứu về trầm cảm ở trẻ em và tuổi học sinh. Nhưng với xã hội đang phát triển gần với mô hình các nước phát triển, có lẽ tỉ lệ trầm cảm ở Việt Nam cũng không khác nhiều.

Đặc biệt, một số nghiên cứu cho thấy, trong thời gian bị cách ly do Covid-19, tỉ lệ trầm cảm ở trẻ em tuổi học đường đã tăng lên đáng kể.

"Nhiều gia đình ăn cơm xong là con về phòng riêng, đóng cửa cách biệt với bên ngoài. Mọi sinh hoạt của trẻ chỉ bó hẹp trong căn phòng. Giao tiếp trực tiếp giữa các thành viên trong gia đình giảm dần".

Trầm cảm gây nhiều hậu quả nghiêm trọng như ảnh hưởng đến kết quả học tập, thậm chí nhiều trẻ không còn khả năng học tập, mất tương tác xã hội, lạm dụng thuốc, có ý nghĩ tự sát, có hành vi tự tử hoặc thậm chí đã tự tử.

Rất tiếc, nhận thức của cộng đồng còn khá hạn chế, vì vậy việc nhận biết, hỗ trợ và phòng ngừa các hậu quả đáng tiếc xảy ra vẫn còn nhiều bất cập.

Gần đây, nhiều trẻ em tự tử do có các áp lực khác nhau. Tuy nhiên, dường như các bậc phụ huynh vẫn không nhận biết được các rối loạn sức khỏe tâm thần của con. Ông có lời khuyên gì về vấn đề này?

Có nhiều lý do khiến các bậc phụ huynh không nhận biết sớm các biểu hiện trầm cảm của con. Cuộc sống hiện đại với nhịp sống nhanh khiến bố mẹ dành ít thời gian hơn cho con cái. Mô hình và kiểu sống thay đổi khiến bố mẹ ít có thời gian hơn để truyện trò, trao đổi, tâm sự với con cái.

Nhiều gia đình ăn cơm xong là con về phòng riêng, đóng cửa cách biệt với bên ngoài. Mọi sinh hoạt của trẻ chỉ bó hẹp trong căn phòng. Giao tiếp giữa trực tiếp giữa các thành viên trong gia đình giảm dần.

Để ngăn ngừa các hậu quả đáng tiếc, các bậc phụ huynh cần học cách phát hiện các biểu hiện sớm nhất của tự kỷ. Biểu hiện của trầm cảm khá đa dạng:

Cảm giác buồn chán, trống rỗng hoặc tuyệt vọng. Không thích tiếp xúc tương tác với bạn bè, người thân. Có các cơn cáu giận bột phát, bứt rứt, bồn chồn đôi khi chỉ vì những việc nhỏ nhặt.

"Mô hình bệnh tật ở nước ta đang thay đổi, tiến dần đến mô hình bệnh tật của các nước đã phát triển. Chúng ta từ tập trung vào các bệnh nhiễm trùng sang các bệnh không lây nhiễm. Tuy nhiên, trong các bệnh không lây nhiễm, chúng ta mới chỉ chú ý đến ung thư, tiểu đường, các bệnh tim mạch... mà chưa chú ý đúng mức đến lĩnh vực sức khỏe tâm thần".

Mất hết hứng thú với những hoạt động hàng ngày như âm nhạc, thể thao, phim ảnh...

Rối loạn giấc ngủ: ngủ quá nhiều hoặc khó ngủ;

Mệt mỏi, thiếu năng lượng, không muốn hoạt động, không muốn làm việc;

Không có cảm giác thèm ăn dẫn đến sút cân hoặc ngược lại ăn quá nhiều dẫn đến tăng cân;

Lo âu, bứt rứt, suy nghĩ, nói năng hoặc vận động chậm chạp; cảm giác bất lực, vô dụng, xấu hổ gắn với những thất bại trong quá khứ;

Rối loạn về suy nghĩ, tập trung, ra quyết định hoặc trí nhớ;

Thường xuyên ám ảnh bởi ý nghĩ tự tử hoặc đã có hành vi tự tử; Có những vấn đề về sức khỏe nhưng không giải thích được như đau đầu, đau lưng.

Để phát hiện sớm, hàng ngày bố mẹ cần dành nhiều thời gian với con hơn, quan sát theo dõi diễn biến tâm lý của trẻ. Nếu thấy con có một vài biểu hiện trên cần tư vấn các chuyên gia tâm lý hoặc các bác sĩ tâm thần ngay để được tư vấn hoặc dùng thuốc nếu cần.

GS. Nguyễn Thanh Liêm:
Để phát hiện sớm những dấu hiệu trầm cảm ở con, cha mẹ cần dành nhiều thời gian với con hơn, quan sát theo dõi diễn biến tâm lý của trẻ. (Ảnh minh họa)

Tâm lý lâm sàng và đào tạo các chuyên gia tâm lý lâm sàng đang là một khoảng trống lớn ở Việt Nam. Vậy theo ông cần lấp đầy khoảng trống này thế nào?

Mô hình bệnh tật ở nước ta đang thay đổi, tiến dần đến mô hình bệnh tật của các nước đã phát triển. Chúng ta từ tập trung vào các bệnh nhiễm trùng sang các bệnh không lây nhiễm. Tuy nhiên, trong các bệnh không lây nhiễm, chúng ta mới chỉ chú ý đến ung thư, tiểu đường, các bệnh tim mạch... mà chưa chú ý đúng mức đến lĩnh vực sức khỏe tâm thần.

Chính vì vậy, việc đào tạo các chuyên gia cho lĩnh vực này chưa được chú trọng, nhất là đào tạo các chuyên gia tâm lý lâm sàng chất lượng theo chuẩn quốc tế.

Ở các nước phát triển, đào tạo chuyên gia tâm lý lâm sàng rất công phu. Ở Australia đào tạo kéo dài ít nhất 8 năm: 4 năm đại học, 2-3 năm sau đại học và 1-2 năm thực hành.

Ở Mỹ, để có được giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng cần phải học từ 8-12 năm: đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, thực hành dưới sự giám sát trước khi thi lấy giấy phép hành nghề.

Để có thể đào tạo nên các chuyên gia tâm lý theo chuẩn quốc tế, Bộ GD&ĐT cần tham khảo chương trình đào tạo của các nước phát triển để xây dựng chương trình phù hợp.

Những năm đầu nên mời các chuyên gia quốc tế sang giảng dạy hoặc đưa các giảng viên sang học tập dài hạn ở các nước phát triển để có thể mang mô hình đào tạo của họ về Việt Nam.

Xin trân trọng cảm ơn GS!

Con học như một cái máy, thành tích để làm gì?

Con học như một cái máy, thành tích để làm gì?

Có lẽ, việc học ở Việt Nam nặng nề là do chúng ta - giáo viên, nhà trường và cả phụ huynh cũng bị kéo ...

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Ép con thực hiện mục tiêu của cha mẹ đến 'hết ga hết số', được gì?

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Ép con thực hiện mục tiêu của cha mẹ đến 'hết ga hết số', được gì?

Trước thực trạng trẻ trầm cảm những năm gần đây, Thạc sĩ Tâm lý Đinh Văn Thịnh, Giảng viên kỹ năng mềm, PGĐ Kỹ năng ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Chuyên gia Australia: Canberra đồng hành cùng Washington phản ứng trước các ý đồ của Bắc Kinh tại Biển Đông

Chuyên gia Australia: Canberra đồng hành cùng Washington phản ứng trước các ý đồ của Bắc Kinh tại Biển Đông

Baoquocte.vn. Biển Đông có ý nghĩa vô cùng quan trọng với lợi ích quốc gia của Australia, Canberra khẳng định tiếp tục củng cố UNCLOS 1982 tại vùng biển này.
Giá tiêu hôm nay 1/2/2023: Thị trường lặng sóng, cẩn trọng với chiêu tung tin bất lợi để ép giá người trồng

Giá tiêu hôm nay 1/2/2023: Thị trường lặng sóng, cẩn trọng với chiêu tung tin bất lợi để ép giá người trồng

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 55.500 – 58.000 đ/kg.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 1/2/2023: Bảo Bình sự nghiệp rạng rỡ

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 1/2/2023: Bảo Bình sự nghiệp rạng rỡ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 1/2/2023 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn tham dự 2 Hội nghị ASEAN tại Indonesia

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn tham dự 2 Hội nghị ASEAN tại Indonesia

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn sẽ tham dự Hội nghị Hội đồng Điều phối ASEAN lần thứ 32 và Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại ...
Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang làm việc với Lãnh đạo chủ chốt của Bộ Ngoại giao

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang làm việc với Lãnh đạo chủ chốt của Bộ Ngoại giao

Baoquocte.vn. Chiều ngày 31/1, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang đã có buổi làm việc với Bộ Ngoại giao về triển khai công tác đối ngoại trong năm 2023.
Tổng thống Belarus đến Mozambique

Tổng thống Belarus đến Mozambique

Baoquocte.vn. Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko hội đàm với người đồng cấp Zimbabwe trong nỗ lực nhằm "đa dạng hóa" quan hệ song phương.
Những chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ đầu tháng 2/2023

Những chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ đầu tháng 2/2023

Baoquocte.vn. Dưới đây là những chính sách nổi bật có hiệu lực từ đầu tháng 2/2023 (từ ngày 1-10/2/2023).
Văn khấn mùng 10 tháng Giêng năm Quý Mão, bài cúng ngày vía Thần Tài 2023 chuẩn nhất

Văn khấn mùng 10 tháng Giêng năm Quý Mão, bài cúng ngày vía Thần Tài 2023 chuẩn nhất

Baoquocte.vn. Các gia đình làm nghề buôn bán rất chú trọng đến việc thờ cúng và văn khấn ngày vía Thần để tín chủ cầu lộc tài tăng tiến, khách xa dẫn đến...
Lo ngại quảng cáo sai sự thật, Australia quyết 'mạnh tay' với các KOL

Lo ngại quảng cáo sai sự thật, Australia quyết 'mạnh tay' với các KOL

Baoquocte.vn. ACCC vừa thông báo sẽ tiến hành điều tra nhằm phát hiện những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội quảng cáo sai sự thật.
Từ tháng 2/2023, những chính sách mới nổi bật nào có hiệu lực cần lưu ý?

Từ tháng 2/2023, những chính sách mới nổi bật nào có hiệu lực cần lưu ý?

Baoquocte.vn. Từ tháng 2/2023, một số chính sách mới, trong đó có các chính sách về việc làm, tài chính có hiệu lực.
Văn khấn khai trương giúp làm ăn phát đạt chuẩn nhất 2023

Văn khấn khai trương giúp làm ăn phát đạt chuẩn nhất 2023

Baoquocte.vn. Đối với những người kinh doanh, để công việc thuận lợi “đầu xuôi đuôi lọt" thì trước hết phải tiến hành lễ cúng khai trương tươm tất.
Văn khấn cúng sao giải hạn, bài cúng sao giải hạn đầy đủ nhất 2023

Văn khấn cúng sao giải hạn, bài cúng sao giải hạn đầy đủ nhất 2023

Baoquocte.vn. Cúng sao giải hạn rằm tháng Giêng-phong tục không thể thiếu trong những ngày đầu năm, mong muốn có thể hóa giải các sao xấu, gặp nhiều may mắn.
WHO: Covid-19 gây ra khủng hoảng y tế cộng đồng đáng lo ngại

WHO: Covid-19 gây ra khủng hoảng y tế cộng đồng đáng lo ngại

Baoquocte.vn. Ngày 30/1, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiếp tục đánh giá đại dịch Covid-19 vẫn là tình trạng y tế khẩn cấp gây lo ngại trên toàn cầu (PHEIC).
Trung Quốc cấp phép sử dụng 2 loại thuốc nội địa điều trị Covid-19

Trung Quốc cấp phép sử dụng 2 loại thuốc nội địa điều trị Covid-19

Baoquocte.vn. Ngày 29/1, NMPA Trung Quốc thông báo cấp phép sử dụng có điều kiện cho 2 loại thuốc nội địa điều trị Covid-19 gồm SIM0417 và VV116.
Bí quyết sống thọ hơn 100 tuổi của người phụ nữ lớn tuổi nhất thế giới

Bí quyết sống thọ hơn 100 tuổi của người phụ nữ lớn tuổi nhất thế giới

Baoquocte.vn. Sống thọ 115 tuổi, bà Morera (Tây Ban Nha) đã chia sẻ sở dĩ bà có thể sống sót qua cả chiến tranh, đại dịch là nhờ tránh tiếp xúc với những người 'độc hại'.
Lối sống lành mạnh giúp làm chậm tình trạng suy giảm trí nhớ

Lối sống lành mạnh giúp làm chậm tình trạng suy giảm trí nhớ

Baoquocte.vn. Chế độ ăn uống lành mạnh, hoạt động nhận thức tích cực, tập thể dục thường xuyên... có ảnh hưởng tích cực, giúp làm chậm tình trạng suy giảm trí nhớ.
Số ca mắc mới Covid-19 tăng cao nhất trong tuần đầu năm mới

Số ca mắc mới Covid-19 tăng cao nhất trong tuần đầu năm mới

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế cho biết, ngày 28/1, tức mùng 7 Tết Quý Mão, có 18 ca mắc mới, cao nhất trong tuần đầu năm mới.
WHO: Giai đoạn khẩn cấp của đại dịch Covid-19 chưa kết thúc, tỷ lệ tử vong có dấu hiệu tăng trở lại

WHO: Giai đoạn khẩn cấp của đại dịch Covid-19 chưa kết thúc, tỷ lệ tử vong có dấu hiệu tăng trở lại

Baoquocte.vn. Tuần trước, gần 40.000 ca tử vong do Covid-19 được báo cáo, hơn một nửa trong số đó ở Trung Quốc, nhưng con số thực tế chắc chắn cao hơn nhiều.
XSMT 1/2, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 1/2/2023. SXMT 1/2/2023

XSMT 1/2, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 1/2/2023. SXMT 1/2/2023

Baoquocte.vn. XSMT 1/2 - Trực tiếp xổ số miền Trung 1/2/2023. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 4. xổ số hôm nay 1/2/2023. SXMT 1/2
XSMB 1/2, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 1/2/2023. dự đoán XSMB 1/2/2023

XSMB 1/2, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 1/2/2023. dự đoán XSMB 1/2/2023

Baoquocte.vn. XSMB 1/2 - trực tiếp xổ số miền Bắc 1/2/2023. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 1/2. SXMB 1/2/2023.
XSMN 1/2, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 1/2/2023. xổ số hôm nay 1/2/2023

XSMN 1/2, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 1/2/2023. xổ số hôm nay 1/2/2023

Baoquocte.vn. XSMN 1/2 - xổ số hôm nay 1/2 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 1/2/2023. xổ số hôm nay ngày 1 tháng 2. XSMN thứ 4. xo so mien nam. SXMN 1/2/2023
Vietlott 31/1, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 31/1/2023. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 31/1, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 31/1/2023. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 31/1 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 31/1/2023 từ trường quay tầng 19, số 23 Lạc Trung, Hà Nội. Vietlott Power 655 hôm nay.
XSMN 31/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 31/1/2023. xổ số hôm nay 31/1/2023

XSMN 31/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 31/1/2023. xổ số hôm nay 31/1/2023

Baoquocte.vn. XSMN 31/1. xổ số hôm nay 31/1. kết quả xổ số miền Nam thứ 3 ngày 31/1/2023. xổ số hôm nay ngày 31 tháng 1. XSMN thứ 3. xo so mien nam. SXMN 31/1
XSMT 31/1, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 31/1/2023. SXMT 31/1/2023

XSMT 31/1, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 31/1/2023. SXMT 31/1/2023

Baoquocte.vn. XSMT 31/1 - Trực tiếp xổ số miền Trung 31/1/2023. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 3. xổ số hôm nay 31/1/2023. SXMT 31/1/2023
Phiên bản di động