Hai rào cản lớn trong quan hệ Nga-Trung

Phan Quân
Sau Thượng đỉnh Nga-Trung, người ta nói nhiều về mối quan hệ ngày càng khăng khít giữa Moscow và Bắc Kinh, nhưng liệu chừng đó đã đủ để dùng chữ ‘đồng minh’? Bình luận của Báo TG&VN.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nga-Trung Quốc. (Nguồn: Sputnik)
Quan hệ Nga-Trung sau cuộc gặp trực tiếp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Bắc Kinh vừa qua đã có bước tiến lớn, song còn vướng nhiều rào cản. (Nguồn: Sputnik)

Điểm yếu về kinh tế

Trước hết, một mối quan hệ “đồng minh” bền vững cần được xây dựng không chỉ dựa trên nền tảng chính trị, mà còn được vun đắp thông qua liên kết về kinh tế. Tuy nhiên, trong khi khía cạnh chính trị của mối quan hệ Nga-Trung ngày càng cải thiện, các liên kết kinh tế lại đang tụt hậu.

Nỗ lực của Bắc Kinh nhằm liên kết Sáng kiến vành đai và con đường (BRI) với Liên minh Kinh tế Á-Âu của Moscow không có nhiều tiến triển. Đồng thời, thương mại song phương chịu ảnh hưởng nặng nề từ các lệnh cấm vận từ phương Tây. Kể từ khi Nga sát nhập Crimea, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đã liên tục sụt giảm, từ 90 tỷ USD trong năm 2014 xuống dự kiến còn 64 tỷ USD trong năm tới.

Liên kết kinh tế song phương sẽ còn lung lay hơn khi Bắc Kinh, trong nỗ lực theo đuổi cam kết chống biến đổi khí hậu, ưu tiên sử dụng khí đốt tự nhiên hóa lỏng và năng lượng tái tạo thay vì dầu thô, mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Nga sang Trung Quốc.

Trong khi khía cạnh chính trị của mối quan hệ Nga-Trung ngày càng cải thiện, các liên kết kinh tế lại đang tụt hậu.

Thêm vào đó, thời gian gần đây, Bắc Kinh cho thấy năng lực sản xuất vũ khí, trang thiết bị quốc phòng càng mạnh mẽ, thể hiện qua việc tự đóng thành công tàu sân bay Sơn Đông và tiếp tục nâng cấp tiêm kích J-15, từ máy bay chiến đấu thế hệ 4 lên thế hệ 4+. Điều này sẽ tác động đáng kể tới các hợp đồng xuất khẩu vũ khí của Moscow sang Bắc Kinh.

Ngoài ra, khí tài Trung Quốc với giá cả phải chăng đang xuất hiện ngày càng nhiều tại Thái Lan, Pakistan, Bangladesh hay Algeria, ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động kinh doanh của công nghiệp quốc phòng Nga, vốn là một nguồn thu quan trọng trong cơ cấu kinh tế của xứ bạch dương.

Trung Quốc ý thức rõ được thực trạng này. Do đó, danh sách đề xuất của Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh “hai bên cần thực hiện Lộ trình phát triển thương mại hàng hóa và dịch vụ chất lượng cao”. Điều này không hề đơn giản, nhất là khi Nga vẫn đặt hợp tác kinh tế với Trung Quốc xếp sau các chủ đề chiến lược và địa chính trị quan trọng hơn.

Hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận về hợp tác sâu rộng trong phát triển công nghệ và công nghiệp quân sự. Đặc biệt, Bắc Kinh và Moscow kêu gọi sử dụng nhiều hơn các đồng tiền quốc gia trong thương mại quốc tế, trước những lo ngại về sự bấp bênh xung quanh đồng USD, cũng như giảm thiểu khả năng Washington sử dụng đồng tiền này để hạn chế các giao dịch.

Tuy nhiên, cả Nga lẫn Trung Quốc không thể đảm bảo rằng giao dịch song phương sẽ an toàn một khi Mỹ và châu Âu đẩy mạnh trừng phạt xứ bạch dương vì Ukraine.

(02.09) Mối quan hệ chính trị và kinh tế chặt chẽ với Kiev khiến Bắc Kinh gặp khó trong tình hình hiện nay tại Ukraine. (Nguồn: 112 International)
Mối quan hệ chính trị và kinh tế chặt chẽ với Kiev khiến Bắc Kinh gặp khó trong tình hình hiện nay tại Ukraine - Ảnh: Tuyến tàu chở hàng hóa giữa Trung Quốc và Ukraine. (Nguồn: 112 International)

Khác biệt về mục tiêu

Ngay cả trong lĩnh vực chính trị, Nga và Trung Quốc cũng có không ít khác biệt.

Đầu tiên, Nga vẫn đẩy mạnh xuất khẩu vũ khí sang Ấn Độ và Đông Nam Á, vốn vẫn tồn tại tranh chấp về biên giới lãnh thổ với Trung Quốc. Báo cáo của Dịch vụ Nghiên cứu Quốc hội (CRS) Mỹ cho thấy kể từ năm 2010, New Delhi chiếm tới 1/3 tổng sản lượng vũ khí xuất khẩu của Moscow trên toàn cầu. Trong khi đó, các nước Đông Nam Á như Indonesia, Malaysia và Việt Nam tiếp tục là thị trường tiềm năng của vũ khí Nga.

Đồng thời, trong vấn đề Biển Đông và biên giới Trung-Ấn, Nga vẫn giữ thái độ trung lập, kêu gọi các bên giải quyết tranh chấp một cách hòa bình theo luật pháp quốc tế. Quan điểm này giúp Moscow giữ được quan hệ với New Delhi và các đối tác có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, song chắc chắn không thể khiến Bắc Kinh hài lòng.

Đáp lại, Trung Quốc cố gắng duy trì thái độ trung lập trong căng thẳng tại Ukraine. Đây là điều dễ hiểu, bởi Kiev có vai trò chiến lược và kinh tế đặc quan trọng với Bắc Kinh.

Trung Quốc cũng là khách hàng mua thiết bị quân sự quan trọng của Ukraine. Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), từ năm 2016-2020, Bắc Kinh mua tới 36% tổng lượng vũ khí xuất khẩu của Kiev. Tàu sân bay Sơn Đông do Trung Quốc tự sản xuất cũng được phát triển dựa trên tàu Liêu Ninh, vốn là tàu sân bay chưa hoàn thiện của Ukraine từ thời Liên Xô.

Đáp lại, Trung Quốc cố gắng duy trì thái độ trung lập trong căng thẳng tại Ukraine. Đây là điều dễ hiểu, bởi Kiev có vai trò chiến lược và kinh tế đặc quan trọng với Bắc Kinh.

Quan trọng hơn, nằm ở phía Bắc Biển Đen, Ukraine là hành lang thương mại quan trọng giữa châu Âu, châu Á và Trung Đông và một tâm điểm trong BRI của Trung Quốc.

Năm 2019, Trung Quốc vượt qua Nga để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Ukraine. Năm 2020, một tuyến tàu chở hàng đã được mở giữa hai nước. Mới đây, Đại sứ Trung Quốc tại Ukraine Fan Xiaorong khẳng định các công ty nước này “ngày càng sẵn sàng” khám phá cơ hội đầu tư trong chế biến thực phẩm, xây dựng cảng, sản xuất phụ tùng xe hơi và vaccine ở Ukraine.

Thực tế này đặt Trung Quốc vào thế khó khi phải cân bằng giữa lợi ích kinh tế từ Ukraine và liên kết chính trị với Nga. Tuyên bố chung sau thượng đỉnh giữa ông Vladimir Putin và ông Tập Cận Bình phản ánh rõ điều này.

Dù thể hiện lập trường phản đối Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) mở rộng về phía Đông châu Âu, song văn bản này lại không đề cập trực tiếp tới tên Ukraine và chỉ nói về “một số người chơi… đơn phương sử dụng vũ lực… trong giải quyết các vấn đề quốc tế”.

Tất nhiên, nhận định này nhằm ám chỉ Mỹ bổ sung lực lượng hỗ trợ Ukraine tại biên giới với Nga, song trong bối cảnh khác, nó hoàn toàn có thể được dùng để nói về các cuộc tập trận gần đây của Moscow ở khu vực này.

Vì thế, dù thượng đỉnh vừa qua tại Bắc Kinh đã chứng kiến nhiều chuyển biến tích cực, song có thể nói quan hệ Nga-Trung vẫn chỉ dừng ở mức “trên tình bạn, dưới tình yêu” mà thôi.

Hợp tác Nga-Trung Quốc dựa trên sự đồng thuận của hai bên

Hợp tác Nga-Trung Quốc dựa trên sự đồng thuận của hai bên

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị ngày 3/2 đã hội đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov đang ở thăm Bắc Kinh.

Dưới sức ép từ phương Tây, Nga-Trung Quốc 'gần nhau chưa từng có'

Dưới sức ép từ phương Tây, Nga-Trung Quốc 'gần nhau chưa từng có'

Đại sứ Nga tại Vương quốc Anh Andrey Kelin ngày 30/1 cho rằng các động thái không “thân thiện” của phương Tây nhằm chống lại ...

Đọc thêm

Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) đang đứng trước yêu cầu chuyển thành không gian hợp tác kinh tế, logistics và sản xuất có giá trị gia tăng.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác trên cả nước được cập nhật chi tiết dưới đây.
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động