Học giả Indonesia: Jakarta cần giữ 'cái đầu lạnh' trước các đề xuất của Trung Quốc ở Biển Đông

Hồng Phúc
TGVN. Trong bài viết trên trang mạng của Viện Lowy (Australia), học giả Aristyo Rizka Darmawagn* cho rằng Jakarta không nên can dự vào bất kỳ đề xuất nào của Trung Quốc liên quan đến hoạt động phát triển chung ở Biển Đông.
TIN LIÊN QUAN
Indonesia nêu quan điểm về tình hình căng thẳng ở Biển Đông
Ngoại trưởng Indonesia: Đối thoại là cách duy nhất giải quyết xung đột ở Biển Đông, Trung Quốc cần tôn trọng UNCLOS
4852-indonesiabiendong
Indonesia cần tỉnh táo trước các đề xuất của Trung Quốc ở Biển Đông. (Nguồn: Reuters)

Jakarta lâu nay vẫn tỏ rõ lập trường của mình là một nước không có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, khẳng định mối quan tâm chính trong tranh chấp lãnh hải này là duy trì hòa bình và an ninh trong khu vực bằng cách đóng vai trò là một nước trung gian không thiên vị. Tuy nhiên, điều này không cản trở Trung Quốc tìm cách lôi kéo Indonesia đi theo tầm nhìn của Trung Quốc về Biển Đông.

Bắc Kinh đã đưa ra một số đề xuất phát triển chung ở Biển Đông từ năm 2017, chủ yếu nhắm vào Philippines và Việt Nam. Tuy nhiên, Indonesia cũng có “bóng dáng” trong các đề xuất này. Ví dụ, Trung Quốc đề xuất việc thiết lập một Cơ quan Quản lý Tài nguyên Trường Sa (SRMA) với các thành viên không chỉ đến từ các nước có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông như Brunei, Trung Quốc, Malaysia, Việt Nam và Philippines mà còn cả Indonesia.

Giải thích điều này, trong một bài viết đăng tải hồi năm 2019 trên Tạp chí Nghiên cứu Đông Á đương đại, học giả Huaigao Qi thuộc Đại học Phúc Đán cho rằng mục tiêu của Trung Quốc là đóng một vai trò tích cực trong việc thúc đẩy một khu vực hòa bình và ổn định, cũng như phát triển mối quan hệ tốt đẹp với các nước duyên hải khác và giảm cạnh tranh Mỹ-Trung trong khu vực tranh chấp.

Tuy nhiên, khi đề xuất Jakarta tham gia SRMA, dường như Bắc Kinh đã bỏ ngoài tai thông điệp của Indonesia. Việc công khai hàng loạt các công hàm ngoại giao mà hai nước đưa ra gần đây cho thấy rõ ràng rằng Indonesia lo lắng về ý định của Trung Quốc, và đúng là như vậy. Jakarta không nên can dự vào bất kỳ đề xuất nào của Trung Quốc liên quan đến hoạt động phát triển chung ở Biển Đông.

Indonesia đưa ra lập trường rõ ràng rằng nước này không phải là một bên tuyên bố chủ quyền đối với bất kỳ thực thể nào ở Biển Đông, vì vậy không có sự phân định lãnh hải nào đang chờ phán xét với Bắc Kinh. Mặc dù vậy, Trung Quốc vẫn đơn phương khẳng định rằng Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa ngoài khơi quần đảo Natuna của Indonesia trùng lắp với cái gọi là tuyên bố “Đường 9 đoạn” của Trung Quốc.

Indonesia kiên quyết phản đối tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc. Phán quyết Tòa Trọng tài quốc tế hồi năm 2016 vốn khẳng định tuyên bố “Đường 9 đoạn” của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý theo luật quốc tế đã ủng hộ quan quan điểm và lập trường của Jakarta. Chỉ riêng lý do này cũng đủ cho thấy không có cơ sở nào để Indonesia tham gia vào bất kỳ thỏa thuận phát triển chung nào với Trung Quốc.

Ngoài ra, để thiết lập một hoạt động khai thác chung ở khu vực tranh chấp, Trung Quốc cần phải có một tuyên bố chủ quyền hợp pháp theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Việc hợp tác với Trung Quốc chẳng khác nào việc hợp thức hóa các tuyên bố chủ quyền của Indonesia ở Biển Đông, một động thái vốn sẽ hoàn toàn đi ngược lại các lợi ích và mối quan tâm của Indonesia.

Trung Quốc chưa từng đáp lại các yêu sách ngoại giao của Indonesia về việc làm sáng tỏ cơ sở pháp lý của "Đường 9 đoạn". Trong bài viết được đề cập ở trên, ông Huaigao bình luận rằng Bắc Kinh chủ ý duy trì tình trạng mập mờ về cả hoạt động phát triển chung và cơ sở pháp lý của "Đường 9 đoạn" nhằm nỗ lực tránh bất kỳ nguy cơ leo thang căng thẳng nào ở vùng lãnh hải tranh chấp, đồng thời duy trì mối quan hệ với các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông.

Đây dường như là sự giải thích mang tính hào phóng, ngay cả khi ông thừa nhận rằng nếu Trung Quốc thực hiện thêm bất kỳ hành động quân sự nào ở vùng biển tranh chấp này thì mối quan hệ của họ với các nước ASEAN có cùng tranh chấp sẽ xấu đi.

Không có lý do nào để kỳ vọng rằng chính sách này của Bắc Kinh nhằm duy trì tính mơ hồ của "Đường 9 đoạn" sẽ sớm thay đổi. Khi sự mơ hồ và mập mờ này còn tồn tại thì khó có thể đặt niềm tin vào Trung Quốc trong việc đàm phán bất kỳ hoạt động phát triển chung nào mà Bắc Kinh đề xuất với Jakarta.

Theo luật quốc tế, Indonesia có quyền chủ quyền đối với EEZ của nước này ở vùng lãnh hải quanh quần đảo Natuna, và có quyền đối với các nguồn tài nguyên ở khu vực. Nếu Indonesia đồng ý tham gia một đề xuất phát triển chung theo SRMA thì nước này sẽ nhiều khả năng đánh mất quyền chủ quyền của mình ở bên trong EEZ này vì sẽ có một cơ quan gọi là “Cơ quan Quản lý Tài nguyên” tổ chức hoạt động khai thác của khu vực phát triển chung.

Sau hàng loạt sự cố với Trung Quốc ở Biển Bắc Natuna trong những năm gần đây, Tổng thống Indonesia Joko Widodo đã củng cố lập trường của Jakarta tại khu vực này bằng cách tập trung vào ba chương trình chính: du lịch biển, năng lượng và quốc phòng. Jakarta cần tập trung vào hoạt động phát triển quần đảo Natuna bằng chính các chương trình và dự án của mình hơn là “bắt tay” với Trung Quốc.

Cách hành xử của Trung Quốc trong việc hộ tống các tàu cá bất hợp pháp xâm nhập EEZ của Indonesia ở Natuna thường dẫn đến căng thẳng với cơ quan thực thi luật pháp của Indonesia. Người dân Indonesia ngày càng coi Trung Quốc là một mối đe dọa. Vì vậy, nếu Jakarta thay đổi quan điểm và bất ngờ triển khai hoạt động khai thác chung với Bắc Kinh trong khu vực thì điều này sẽ gây ra sự phản đối sâu rộng trong lòng dân chúng.

Vì bất kỳ lý do nào, việc Indonesia theo đuổi hoạt động phát triển chung với Trung Quốc ở Biển Đông hoặc Biển Bắc Natuna đều sẽ bị đặt câu hỏi về sự sáng suốt. Khi cân nhắc các yếu tố, có cơ sở để bác bỏ đề xuất của Trung Quốc.

* Giảng viên, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Đại dương bền vững, Khoa Luật, Đại học Indonesia

Philippines sẽ 'dứt tình' với công ty Trung Quốc đứng sau hoạt động xâm phạm Biển Đông

Philippines sẽ 'dứt tình' với công ty Trung Quốc đứng sau hoạt động xâm phạm Biển Đông

TGVN. Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Teodoro Locsin Jr. ngày 28/8 cho biết sẽ đề nghị chấm dứt các hợp đồng với công ty Trung ...

Mỹ cảnh báo hành vi khiêu khích của Trung Quốc tại Biển Đông, Biển Hoa Đông

Mỹ cảnh báo hành vi khiêu khích của Trung Quốc tại Biển Đông, Biển Hoa Đông

TGVN. Ngay 27/8, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper cảnh báo kế hoạch "gây hấn" của Trung Quốc khi hiện đại hóa các lực ...

Vấn đề Biển Đông: Trung Quốc tập trận dồn dập, quốc tế 'đồng thanh' phản đối yêu sách phi pháp

Vấn đề Biển Đông: Trung Quốc tập trận dồn dập, quốc tế 'đồng thanh' phản đối yêu sách phi pháp

TGVN. Quân đội Trung Quốc gần đây đã tiến hành tập trận dồn dập trên Biển Đông nhằm phản ứng trước những động thái của ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Đáng lo ngại khi học sinh được sử dụng điện thoại di động trong trường học?

Đáng lo ngại khi học sinh được sử dụng điện thoại di động trong trường học?

Thông tư 32 chỉ cho phép học sinh sử dụng điện thoại di động trong lớp phục vụ việc học tập khi được giáo viên đồng ý.
HLV Guardiola lần đầu lên tiếng sau thương vụ 'hụt' với Messi

HLV Guardiola lần đầu lên tiếng sau thương vụ 'hụt' với Messi

HLV Guardiola của Man City lần đầu lên tiếng sau khi thương vụ mua Messi đổ bể hồi cuối tháng 8/2020.
Các thông tin mới nhất về vaccine Covid-19 và thuốc điều trị

Các thông tin mới nhất về vaccine Covid-19 và thuốc điều trị

Mỗi ngày đều có thông tin mới về vaccine phòng chống Covid-19 và thuốc điều trị, tuy nhiên công chúng chắc còn tiếp tục phải chờ đợi.
Tổng thống Hàn Quốc: Thỏa thuận thượng đỉnh liên Triều sẽ được thực hiện bất chấp những trở ngại

Tổng thống Hàn Quốc: Thỏa thuận thượng đỉnh liên Triều sẽ được thực hiện bất chấp những trở ngại

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng thỏa thuận thượng đỉnh liên Triều ký kết ở Bình Nhưỡng sẽ được thực hiện bất chấp những trở ngại.
Công ty của Mỹ cung cấp 9,9 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 cho Peru

Công ty của Mỹ cung cấp 9,9 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 cho Peru

Công ty dược phẩm Pfizer của Mỹ tuyên bố sẽ cung cấp cho Chính phủ Peru 9,9 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 có tên gọi BNT162b2.
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp thường kỳ về tình hình Syria

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp thường kỳ về tình hình Syria

Sáng 18/9, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tiến hành phiên họp trực tuyến định kỳ hàng tháng về tình hình chính trị tại Syria.
Ngoại giao trong tuần: Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc thăm Việt Nam; Nối lại một số chuyến bay thương mại

Ngoại giao trong tuần: Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc thăm Việt Nam; Nối lại một số chuyến bay thương mại

Báo TG&VN điểm lại một số hoạt động nổi bật của ngoại giao Việt Nam trong tuần từ ngày 14-19/9.
Ngoại trưởng Mỹ sẽ nhóm họp 'Bộ tứ' ở Tokyo, khả năng gặp Thủ tướng Suga

Ngoại trưởng Mỹ sẽ nhóm họp 'Bộ tứ' ở Tokyo, khả năng gặp Thủ tướng Suga

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo sẽ nhóm họp ở Tokyo vào đầu tháng 10 với người đồng cấp trong 'Bộ tứ' gồm Nhật Bản, Australia và Ấn Độ.
Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide sẽ làm gì để giải quyết đống hỗn độn gây ra bởi cạnh tranh Mỹ-Trung và dịch Covid-19?
Cập nhật 7h ngày 19/9: Hơn 30,6 triệu người nhiễm Covid-19 toàn cầu, Thêm 1 nguyên thủ mắc bệnh, Số ca nhiễm lại tăng kỷ lục ở châu Âu

Cập nhật 7h ngày 19/9: Hơn 30,6 triệu người nhiễm Covid-19 toàn cầu, Thêm 1 nguyên thủ mắc bệnh, Số ca nhiễm lại tăng kỷ lục ở châu Âu

213 quốc gia và vùng lãnh thổ ghi nhận 30.652.101 ca nhiễm Covid-19 và 955.187 ca tử vong, tăng lần lượt 325.112 và 5.130 ca sau 24 giờ.
Thử giải phẫu quan hệ EU-Trung Quốc

Thử giải phẫu quan hệ EU-Trung Quốc

Từ kỳ vọng tối đa ở Cấp cao trực tiếp EU-Trung Quốc đến hình thức tối giản của Cấp cao trực tuyến, quan hệ EU-Trung Quốc cho thấy thực trạng gì hiện nay?
Bầu cử Mỹ 2020: Mục đích thần thánh hoá công cụ

Bầu cử Mỹ 2020: Mục đích thần thánh hoá công cụ

Bầu cử Mỹ 2020 hiện đã rất 'nóng' với nhiều chiêu thức mới được cả ứng viên Donald Trump và Joe Biden tung ra trong vận động tranh cử. TG&VN phân tích.
Quan hệ EU-Nga qua chuyện Navalny: Giữa yêu và hận

Quan hệ EU-Nga qua chuyện Navalny: Giữa yêu và hận

Quan hệ EU-Nga lại gặp căng thẳng mới liên quan đến vụ Navalny. Lý giải thế nào về thái độ ứng xử của EU và nhất là Đức trong vụ việc này? PHÂN TÍCH.
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe: Trở lại để lợi hại hơn

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe: Trở lại để lợi hại hơn

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe từ chức thể hiện tố chất thức thời và thực tế. Ông Shinzo Abe đã phá kỷ lục và để lại những dấu ấn gì? PHÂN TÍCH của TG&VN.
Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide sẽ làm gì để giải quyết đống hỗn độn gây ra bởi cạnh tranh Mỹ-Trung và dịch Covid-19?
Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Việc lựa chọn ông Suga Yoshihide vào vị trí tân Thủ tướng Nhật Bản, theo giới chuyên gia là một lựa chọn đúng đắn cho Nhật Bản.
Chính sách phong tỏa thời Covid-19: ‘Công thần’ hay ‘tội đồ’?

Chính sách phong tỏa thời Covid-19: ‘Công thần’ hay ‘tội đồ’?

Chính sách phong tỏa giúp ngăn chặn dịch Covid-19 vẫn tiếp tục gây tranh cãi trên thế giới khi vẫn có những tổn thất nghiêm trọng.
Tân Thủ tướng Nhật Bản có thể xoa dịu căng thẳng Nhật-Hàn?

Tân Thủ tướng Nhật Bản có thể xoa dịu căng thẳng Nhật-Hàn?

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản có tạo động lực đáng kể cho việc cải thiện mối quan hệ song phương đang căng như dây đàn giữa Seoul và Tokyo.
Phiên bản di động