Kênh đào nhân tạo: Cánh cổng thần kỳ kết nối thế giới

Hoàng Hà
Sự xuất hiện của kênh đào nhân tạo như Suez, Panama, Kiel... giống như cánh cổng thần kỳ của chú mèo máy Doraemon, giúp phá vỡ giới hạn địa lý, mở ra vô vàn cơ hội cho sự phát triển kinh tế, văn hóa và chính trị toàn cầu.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Qua hàng thế kỷ, các kênh đào nhân tạo đã chứng minh giá trị chiến lược không thể thay thế của mình, trở thành những nhân chứng lịch sử và động lực phát triển của nhân loại.

Kênh đào Suez, một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, nối liền Biển Địa Trung Hải và Biển Đỏ. (Nguồn: Shutter stock)
Kênh đào Suez, một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, nối liền Biển Địa Trung Hải và Biển Đỏ. (Nguồn: Shutter stock)

Suez - Kênh đào “quốc dân”

Kênh đào Suez, tuyến đường thủy nhân tạo nối Biển Địa Trung Hải với Biển Đỏ, từ lâu đã đóng vai trò chiến lược trong cả thương mại và địa chính trị, theo đánh giá của Diễn đàn kinh tế thế giới. Với chiều dài 193,5 km, kênh đào đi qua lãnh thổ Ai Cập và tách biệt lục địa châu Phi khỏi châu Á.

Được xây dựng trong một thập kỷ và khánh thành vào ngày 17/11/1869, Suez trở thành tuyến vận tải ngắn nhất giữa châu Âu và các khu vực quanh Ấn Độ Dương. Hành trình từ Ấn Độ Dương đến Đại Tây Dương giảm xuống chỉ còn 7.000 km, ngắn hơn nhiều so với việc đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí vận tải.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, kênh đào Suez còn được xem như biểu tượng của toàn cầu hóa. Đây là tuyến giao thông huyết mạch, được nhiều quốc gia sử dụng nhất trên thế giới, đóng vai trò quan trọng trong định hình thương mại toàn cầu và các động lực kinh tế.

Theo số liệu của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), ngày nay, Suez xử lý khoảng 12% tổng khối lượng thương mại thế giới, trong đó có 7% lượng dầu mỏ toàn cầu. Năm 2023 ghi nhận kỷ lục 23.000 tàu qua lại với 1,3 tỷ tấn hàng hóa được vận chuyển qua công trình này, tương đương trung bình 63 tàu mỗi ngày.

Tuy nhiên, hồi tháng Bảy năm nay, Chủ tịch Cơ quan quản lý kênh đào Suez (SCA) Osama Rabie cho biết, doanh thu hàng năm của kênh đào Suez của Ai Cập đã giảm khoảng 23,4% trong năm tài chính 2023-2024. Số lượng tàu qua lại trong năm tài chính này cũng giảm hơn 5.000 so với giai đoạn 2022-2023, còn 20.048 tàu. Nguyên nhân của sự sụt giảm là những thách thức về an ninh ở Biển Đỏ, khi phong trào Houthi ở Yemen tăng cường tấn công vào các tàu thuyền di chuyển qua vùng biển này.

Đây không phải là lần đầu tiên kênh đào Suez đối mặt với các thách thức chính trị, dù Công ước Constantinople năm 1888 tuyên bố, kênh phải mở cửa tự do cho tất cả các quốc gia trong thời bình và chiến tranh, đồng thời cấm các hành vi quân sự trên vùng nước này.

Theo đó, kênh đào Suez đã bị đóng cửa hai lần vì căng thẳng chính trị. Lần đầu tiên diễn ra vào năm 1956-1957 sau khi liên quân của Anh, Pháp và Israel tấn công lực lượng Ai Cập để trả đũa việc Cairo quyết định quốc hữu hóa kênh đào. Lần thứ hai là hậu quả của Chiến tranh Arab - Israel năm 1967, khi kênh đào trở thành ranh giới chiến sự và phải đóng cửa trong suốt tám năm.

Việc kiểm soát kênh đào Suez không chỉ mang lại cho Ai Cập nguồn thu lớn mà còn khẳng định tầm quan trọng của quốc gia Bắc Phi này như một trung tâm thương mại và giao thông chiến lược.

Kênh đào Panama là tuyến đường vận chuyển quan trọng giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. (Nguồn: Getty Images)
Kênh đào Panama là tuyến đường vận chuyển quan trọng giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. (Nguồn: Getty Images)

Panama - Kỳ quan hiện đại

Kênh đào Panama, dài 82 km, là một trong những công trình kỹ thuật vĩ đại nhất thế giới, được Hiệp hội kỹ sư xây dựng Mỹ xếp vào danh sách bảy kỳ quan hiện đại.

Nằm ở Trung Mỹ, băng qua eo đất Panama và kết nối hai đại dương lớn là Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, kênh đào Panama là công trình mang tính cách mạng, không chỉ về kỹ thuật mà còn về tầm ảnh hưởng trong thương mại và chiến lược quốc tế.

Việc xây dựng kênh đào này là một trong những thử thách kỹ thuật lớn nhất trong lịch sử, kéo dài 30 năm và trải qua hai giai đoạn xây dựng chính với sự tham gia của Pháp và Mỹ. Sau nhiều khó khăn về địa hình, khí hậu và dịch bệnh, kênh đào được khánh thành vào năm 1914.

Sự thành công của công trình mở ra cuộc cách mạng trong vận tải biển toàn cầu, tạo nên tuyến đường tắt an toàn và ngắn hơn nhiều so với hành trình nguy hiểm vòng qua mũi Horn ở Nam Mỹ. Nhờ đó, khoảng cách từ New York đến San Francisco giảm từ 22.500 km xuống chỉ còn 9.500 km, giúp tăng hiệu quả vận tải biển và kết nối chặt chẽ hơn giữa các khu vực kinh tế lớn như châu Á, châu Mỹ và châu Âu.

Hiện nay, kênh đào Panama tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế. Theo thống kê của Cổng thông tin hậu cần Panama, mỗi năm, hơn 14.000 tàu thuyền qua lại, vận chuyển hơn 203 triệu tấn hàng hóa, tương đương khoảng 6% thương mại hàng hải toàn cầu. Trong năm tài chính 2024, kênh đào Panama ghi nhận tổng cộng 11.240 chuyến tàu thương mại nhỏ và sâu, vận chuyển 210 triệu tấn hàng hóa.

Ngoài ý nghĩa kinh tế, kênh đào Panama còn mang giá trị chiến lược quan trọng. Trong gần một thế kỷ, công trình thuộc quyền kiểm soát của Mỹ, giúp nước này dễ dàng di chuyển quân đội và hàng hóa giữa hai bờ biển. Điều này không chỉ củng cố sức mạnh quân sự mà còn tăng cường ảnh hưởng của Washington trên trường quốc tế. Tuy nhiên, đến cuối năm 1999, kênh đào đã được chuyển giao hoàn toàn cho Panama.

Nằm tại bang Schleswig-Holstein của Đức, kênh đào Kiel kết nối Biển Bắc với Biển Baltic. (Nguồn: Getty Images)
Nằm tại bang Schleswig-Holstein của Đức, kênh đào Kiel kết nối Biển Bắc với Biển Baltic. (Nguồn: Getty Images)

Kiel – Huyết mạch châu Âu

Kênh đào Kiel, dài 98 km, khánh thành vào năm 1895, là một trong những tuyến đường thủy nhân tạo nhộn nhịp nhất châu Âu.

Nằm tại bang Schleswig-Holstein của Đức, kênh đào này kết nối Biển Bắc với Biển Baltic, đóng vai trò quan trọng trong việc rút ngắn hành trình khoảng 460 km so với lộ trình qua eo biển Kattegat. Nhờ đó, các tàu thuyền không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tránh được rủi ro từ bão biển và những khó khăn trong vận tải hàng hóa.

Ban đầu, kênh đào Kiel được xây dựng để phục vụ cho Hải quân Đức. Đây là con đường chiến lược giúp tàu chiến di chuyển nhanh chóng giữa hai vùng biển mà không cần đi qua eo biển Kattegat, vốn dễ bị kiểm soát bởi các thế lực bên ngoài. Tuy nhiên, sau Thế chiến I, Hiệp ước Versailles đã yêu cầu mở cửa kênh đào cho tất cả các tàu thuyền quốc tế, dù quyền quản lý vẫn thuộc về Đức.

Đến nay, không chỉ giới hạn trong mục đích quân sự, kênh đào Kiel trở thành tuyến đường thủy huyết mạch của châu Âu.

Theo cổng thông tin Geeksforgeeks, khoảng hơn 20.000 du thuyền và 40.000 tàu buôn đi qua kênh đào Kiel mỗi năm, vận chuyển từ 80 - 100 triệu tấn hàng hóa. Con số này khẳng định vai trò không thể thay thế của Kiel trong thúc đẩy giao thương tại khu vực Bắc Âu và toàn châu Âu cũng như liên kết nền kinh tế châu lục.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu vận tải biển ngày càng tăng, Đức đã triển khai nhiều dự án hiện đại hóa kênh đào Kiel. Các dự án không chỉ tăng cường năng lực vận chuyển, đáp ứng nhu cầu của tàu thuyền hiện đại mà còn chú trọng giảm thiểu tác động môi trường, bảo vệ hệ sinh thái khu vực, phản ánh nỗ lực của Đức trong việc duy trì vai trò chiến lược của kênh đào, đồng thời bảo đảm sự phát triển bền vững.

Kênh đào nội địa nổi bật

Ngoài những kênh đào quốc tế kết nối các vùng biển lớn, trên thế giới còn nhiều kênh đào nội địa quan trọng, trong đó nổi bật là Đại Vận Hà (Grand Canal) của Trung Quốc và kênh đào Erie của Mỹ.

Đại Vận Hà, với chiều dài 1.776 km, là kênh đào dài nhất hành tinh và được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là di sản thế giới. Kênh đào này được xây dựng từ thời cổ đại, kết nối các khu vực phía Bắc và phía Nam của Trung Quốc, giúp thúc đẩy sự phát triển kinh tế và giao thương trong nước.

Kênh đào Erie, dài khoảng 584 km, là một trong những công trình thủy lợi nổi bật của Mỹ, nối liền khu vực Ngũ Đại Hồ với thành phố New York. Hoàn thành vào năm 1825, kênh đào Erie đóng vai trò quan trọng kết nối các khu vực sản xuất với các trung tâm thương mại lớn, góp phần không nhỏ phát triển nền kinh tế Mỹ trong thế kỷ XIX, giúp mở rộng thị trường và thúc đẩy các ngành công nghiệp nội địa.

Các kênh đào trên thế giới, dù mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và kinh tế riêng, song đều là biểu tượng cho khát vọng vượt qua các rào cản tự nhiên để kết nối các nền văn minh cũng như thúc đẩy thương mại quốc tế.

Những “cánh cổng thần kỳ này” không chỉ hiện thực hóa giấc mơ về một thế giới không biên giới mà còn khẳng định tầm quan trọng của giao thông đường thủy trong sự phát triển bền vững và hội nhập của nhân loại.

Bất chấp khó khăn do đại dịch và thời tiết khắc nghiệt, kênh đào Panama vẫn hoạt động bền bỉ

Bất chấp khó khăn do đại dịch và thời tiết khắc nghiệt, kênh đào Panama vẫn hoạt động bền bỉ

Dù chịu ảnh hưởng của tình trạng hạn hán nghiêm trọng nhưng doanh thu từ hoạt động vận hành kênh đào Panama trong tài khóa ...

Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập: Kênh đào Suez sụt giảm nguồn thu nghiêm trọng do bất ổn ở Biển Đỏ

Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập: Kênh đào Suez sụt giảm nguồn thu nghiêm trọng do bất ổn ở Biển Đỏ

Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập Badr Abdelatty ngày 7/8 đã kêu gọi tăng cường các nỗ lực bảo đảm an toàn hàng hải ở ...

Panama nỗ lực xoay xở trong cạnh tranh Mỹ-Trung

Panama nỗ lực xoay xở trong cạnh tranh Mỹ-Trung

Sự hiện diện về kinh tế ngày một rõ nét của Bắc Kinh, song song với ảnh hưởng còn đó của Washington đang đặt ra ...

Hải tặc Somalia tái xuất: Cơn ác mộng của các hãng vận tải biển toàn cầu

Hải tặc Somalia tái xuất: Cơn ác mộng của các hãng vận tải biển toàn cầu

Ngày 21/3, chiếc xuồng cao tốc chở khoảng 12 hải tặc Somalia lao về phía một tàu chở hàng có tên Abdullah, thuộc sở hữu ...

Căng thẳng Biển Đỏ kéo dài, kênh đào Suez thất thu nặng nề

Căng thẳng Biển Đỏ kéo dài, kênh đào Suez thất thu nặng nề

Bộ trưởng Kế hoạch và Phát triển Kinh tế Ai Cập Hala El-Said ngày 28/4 cho biết doanh thu của kênh đào Suez kể từ ...

Hoàng Hà (tổng hợp)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động