Khi ngoại giao nhộn nhịp trên không gian số

Ngoại giao số và xây dựng thương hiệu quốc gia của UAE

Thông qua việc sử dụng hiệu quả các công cụ số, UAE đã xây dựng được hình ảnh một quốc gia hiện đại, cởi mở, khoan dung và hấp dẫn toàn cầu, phù hợp với những mục tiêu chính trị, kinh tế và chiến lược của mình. (Nguồn: Northwestern University)

Đó là nhận định trong bài viết "Digital Diplomacy and Nation Branding: The Case of the United Arab Emirates" đăng tải trên Modern Diplomacy.

Rũ bỏ "lớp áo" truyền thống

Theo bài viết, ngày nay, ngoại giao không còn chỉ diễn ra sau những cánh cửa khép kín tại các hội nghị thượng đỉnh hay trong những nghi thức truyền thống giữa các nguyên thủ quốc gia. Sự phát triển của công nghệ số đã làm thay đổi cách các quốc gia tương tác, lan tỏa ảnh hưởng và khẳng định tiếng nói của mình trên trường quốc tế.

More from WVR
Sức sống ngoại giao số

Trong bối cảnh đó, ngoại giao công chúng số và xây dựng thương hiệu quốc gia đã trở thành những thành tố quan trọng trong chính sách đối ngoại của nhiều nước. UAE là một trong những ví dụ tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi này.

Ngoại giao công chúng số (digital public diplomacy) là việc các chính phủ sử dụng các công cụ kỹ thuật số, từ mạng xã hội, website cho tới các chiến dịch trực tuyến, nhằm tiếp cận công chúng quốc tế, định hình câu chuyện truyền thông và gia tăng sức mạnh mềm.

Trong khi đó, xây dựng thương hiệu quốc gia (nation branding) là quá trình tạo dựng hình ảnh tích cực và nổi bật cho một đất nước nhằm thu hút du lịch, đầu tư và nâng cao ảnh hưởng toàn cầu. Đối với UAE, hai khái niệm này gắn bó chặt chẽ và bổ trợ lẫn nhau.

Một trong những đặc điểm nổi bật của ngoại giao số UAE là việc đầu tư mạnh mẽ vào các nền tảng mạng xã hội. Các nhà lãnh đạo UAE, cùng với nhiều cơ quan chính phủ và cơ quan đại diện ngoại giao, đẩy mạnh việc sử dụng những nền tảng như Twitter, Instagram hay LinkedIn nhằm giao tiếp trực tiếp với công chúng toàn cầu. Điều này giúp UAE giảm phụ thuộc vào các kênh truyền thông truyền thống, đồng thời chủ động kiểm soát câu chuyện và hình ảnh mà nước này muốn truyền tải. Chẳng hạn, các nhà lãnh đạo nước này thường xuyên đăng tải thông tin về những dự án phát triển, hoạt động nhân đạo hay quan điểm chính sách nhằm xây dựng hình ảnh một quốc gia cởi mở, tiến bộ và đổi mới.

Chiến lược xây dựng thương hiệu quốc gia của UAE tập trung vào bốn yếu tố chính: Tính ôn hòa (moderation), hiện đại (modernity), đổi mới sáng tạo (innovation), sự khoan dung (tolerance) và khả năng kết nối toàn cầu (connectivity with the world). Những thông điệp này được quảng bá mạnh mẽ thông qua nội dung số trên các nền tảng trực tuyến.

Các dự án mang tính tương lai như thành phố thông minh, trí tuệ nhân tạo hay chương trình khám phá không gian cũng góp phần củng cố hình ảnh UAE như một “cường quốc đổi mới sáng tạo”. Điển hình như sứ mệnh thám hiểm sao Hỏa của UAE, được quảng bá rộng rãi trên mạng xã hội không chỉ như một thành tựu khoa học mà còn là biểu tượng cho khát vọng phát triển của thế giới Arab.

Hay sự giao thoa giữa ngoại giao số và xây dựng thương hiệu quốc gia của UAE còn thể hiện rõ trong việc quảng bá du lịch. Quốc gia Trung Đông đã triển khai nhiều chiến dịch tiếp thị số nhằm đưa hình ảnh đất nước vươn tầm thế giới.

Trải nghiệm xa hoa ở Dubai, những di sản văn hóa rực rỡ tại Abu Dhabi... tất cả được truyền tải qua hình ảnh chất lượng cao, sự hợp tác với người có tầm ảnh hưởng (influencer) và các nội dung tương tác hấp dẫn. Những nỗ lực này đã giúp UAE nâng cao đáng kể mức độ nhận diện toàn cầu, đồng thời góp phần đa dạng hóa nền kinh tế bằng cách thu hút hàng triệu du khách mỗi năm.

UAE cũng sử dụng ngoại giao số nhằm xây dựng hình ảnh một quốc gia đề cao sự khoan dung và đa dạng văn hóa. (Nguồn: digdipblog.com)

Cánh tay đắc lực cho hình ảnh quốc gia

Bên cạnh đó, UAE cũng sử dụng ngoại giao số nhằm xây dựng hình ảnh một quốc gia đề cao sự khoan dung và đa dạng văn hóa. Các sáng kiến về đối thoại liên tôn giáo, trao quyền cho phụ nữ và hỗ trợ nhân đạo đã được quảng bá rộng rãi trên mạng xã hội, hướng tới công chúng quốc tế.

Những sự kiện quy mô toàn cầu như hội chợ triển lãm quốc tế (Expo) hay các hội nghị quốc tế được tổ chức như những “sự kiện số” quy mô lớn, vừa diễn ra trực tiếp vừa được phát trực tuyến tới hàng triệu người trên toàn thế giới thông qua mạng xã hội. Qua đó, UAE từng bước khẳng định vai trò cầu nối giữa Đông và Tây, giữa truyền thống và hiện đại.

Bài viết cho rằng, truyền thông trong khủng hoảng (crisis communication) cũng là một khía cạnh không kém phần quan trọng của ngoại giao số UAE. Trong các cuộc khủng hoảng khu vực hoặc vấn đề quốc tế, UAE tận dụng không gian số để truyền tải lập trường và định hướng dư luận.

Trong đại dịch Covid-19, các chiến dịch truyền thông số của nước này tập trung vào chương trình tiêm vaccine, viện trợ nhân đạo và hợp tác quốc tế. Điều này góp phần củng cố hình ảnh UAE như một quốc gia có trách nhiệm và năng lực trên trường quốc tế.

Tuy vậy, ngoại giao công chúng số của UAE cũng đối mặt với không ít tranh cãi và hạn chế. Các ý kiến chỉ trích cho rằng hình ảnh số được chính phủ nước này kiểm soát chặt chẽ, đôi khi che khuất hoặc làm lu mờ một số vấn đề liên quan tới chính trị và nhân quyền; đặt ra câu hỏi về tính chân thực và tính bền vững của các chiến lược xây dựng thương hiệu quốc gia.

Dù vậy, chiến lược của UAE vẫn được đánh giá là khá thành công nhờ tính nhất quán, nguồn lực mạnh và tầm nhìn dài hạn. Chính phủ UAE đầu tư đáng kể vào hạ tầng số, truyền thông và hợp tác quốc tế.

Đồng thời, ngoại giao số cũng được phối hợp chặt chẽ với các chính sách quốc gia khác như đa dạng hóa kinh tế và phát triển công nghệ. Sự đồng bộ này giúp các thông điệp số không bị tách rời mà trở thành một phần trong mô hình phát triển tổng thể của đất nước.

Thành công của UAE cũng mang lại nhiều bài học giá trị cho các quốc gia khác, đặc biệt là các nước đang phát triển. Trước hết, ngoại giao công chúng số cần dựa trên một câu chuyện quốc gia rõ ràng và nhất quán. Thứ hai, điều quan trọng là không chỉ phát đi thông điệp mà còn phải tương tác với công chúng nhằm tạo dựng niềm tin và uy tín. Thứ ba, công cụ số không thể thay thế hoàn toàn ngoại giao truyền thống mà chỉ đóng vai trò bổ trợ. Cuối cùng, điều then chốt nhất vẫn là phải bảo đảm tính chân thực. Dù hoạt động xây dựng thương hiệu có quan trọng đến đâu, nó vẫn cần được bảo chứng bằng các chính sách và hành động thực tế để duy trì niềm tin quốc tế.

Tựu trung, UAE đã tận dụng hiệu quả ngoại giao công chúng số và xây dựng thương hiệu quốc gia nhằm nâng cao vị thế quốc tế của mình. Thông qua sự kết hợp giữa truyền thông chiến lược, đổi mới công nghệ và tầm nhìn quốc gia, UAE đã xây dựng thành công hình ảnh một quốc gia hiện đại, có ảnh hưởng và hấp dẫn trong hệ thống quốc tế.

Dù vẫn còn những thách thức, đặc biệt là khoảng cách giữa hình ảnh và thực tế, kinh nghiệm của nước này đã cho thấy vai trò ngày càng lớn của các công cụ số trong việc định hình hình ảnh quốc gia.

Trong bối cảnh quan hệ quốc tế tiếp tục biến đổi mạnh mẽ dưới tác động của thời đại số, những kinh nghiệm thành công của UAE sẽ tiếp tục trở thành một hình mẫu tham khảo quan trọng đối với cả giới nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách.