Chuyên gia ngôn ngữ Tạ Quang Đông:

'Khi tư duy của đa số về giáo dục chưa thay đổi…'

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Nhiều người kỳ vọng một cá nhân có thể làm thay đổi cả hệ thống giáo dục, nhưng, trao đổi với TG&VN, chuyên gia ngôn ngữ, dịch giả nổi tiếng Tạ Quang Đông cho rằng, khi tư duy của đa số chưa thay đổi thì bất kỳ cá nhân nào làm bộ trưởng cũng không thể tạo nên thay đổi căn bản.
'Khi tư duy của đa số về giáo dục chưa thay đổi…'
Chuyên gia ngôn ngữ Tạ Quang Đông nhận định, khi tư duy của đa số chưa thay đổi thì bất kỳ cá nhân nào làm bộ trưởng cũng không tạo nên sự thay đổi căn bản ngành giáo dục. (Ảnh: Lê Lai)

Thưa ông, từ thực tế hiện nay, có phải không ít đứa trẻ đang bị "nhồi nhét" kiến thức chẳng khác gì giáo dục đánh đồng học sinh?

Học hết những kiến thức được coi là "phổ thông" (vì là hàm lượng kiến thức được coi là chuẩn, dạy trong trường phổ thông), tôi không hiểu trẻ phải có mấy cái đầu, mấy bộ não.

Lượng kiến thức quá lớn, không hiểu các cháu lấy đâu ra thời gian để tiếp thu hết, mà nhiều học sinh giỏi đến vậy. Áp lực từ lượng chữ nghĩa đồ sộ và sự "vinh danh" với bảng thành tích điểm số cho nhà mình "bằng chị bằng em", chẳng có gì lạ khi nhiều đứa trẻ đang phải học hết cái nọ đến cái kia, học trước lớp 1.

Do đó, nếu một đứa trẻ "bị" điểm 7, điểm 8 - niềm ao ước của nhiều người thuộc các thế hệ trước - sẽ trở nên "khác lạ" với tập thể điểm 9, điểm 10, và thực trạng trẻ “ngồi nhầm lớp” vẫn diễn ra ở đâu đó.

Mọi người chắc đều biết trò chơi truyền hình "Ai là triệu phú". Có một điều là nhiều người đánh đồng các "game show" đó với việc kiểm tra độ giàu của tri thức. Vài năm trước, có một bạn, là kỹ sư, chơi "Ai là triệu phú", không trả lời được El Nino là gì, hay nấu canh cua thì dùng rau gì, liền bị nhiều người trong cộng đồng mạng chê cười.

Cá nhân tôi nghĩ, thời đại Google, nếu chúng ta không biết thì có thể tra cứu dễ dàng bằng các công cụ tìm kiếm. Sao cứ bắt buộc nữ nhân phải biết hết các món ăn? Khi họ đã tham gia hoạt động xã hội sẽ thật khó học hết nữ công gia chánh.

Và việc cô gái ấy không biết cũng chẳng có gì quá nghiêm trọng. Cứ đòi người ta phải cái gì cũng biết mới là giỏi giang là cách nghĩ, cách đánh giá cũ rồi.

Có người cho rằng chương trình học của trẻ có nhiều phần vô bổ, ý kiến của ông thế nào?

Khi ta coi những người cái gì cũng biết (biết cả những điều không thực sự cần biết) là vĩ đại, là giỏi giang, sẽ dẫn đến việc ngành giáo dục tiếp tục phải cố gắng cung cấp "núi kiến thức" to đùng và nhồi nhét cho trẻ.

Tôi đồng ý rằng nền học vấn hiện nay, chương trình học hiện nay có quá nhiều thứ nên cắt bỏ, tùy theo đối tượng và mục đích của học sinh. Cụ thể, nếu các em không theo ngành văn thì cần biết thông tin cá nhân của một tác giả, học nhiều tác phẩm đủ các thời kỳ làm gì?

Còn, các cháu không theo đuổi ước mơ toán học, có thiên hướng nghệ thuật, thì bắt các cháu học giải tích làm gì? Bắt các cháu học, các cháu thi trượt, trong khi để vào đại học ngành mỹ thuật… vẫn đòi hỏi phải tốt nghiệp trung học phổ thông, tự nhiên xã hội. Điều này có thể đánh mất những tài năng nghệ thuật.

Liệu việc đó có khiến nhiều người đã đánh mất đi mục tiêu học tập của mình ngay từ nhỏ, chỉ học vì điểm số, học theo đánh giá của xã hội?

Đúng vậy, học theo tư duy (mà thực ra là yêu cầu, vì chương trình học đòi hỏi) cái gì cũng biết. Suốt thời gian ngồi trên ghế nhà trường, các em phải cố nhồi nhét hết kiến thức trong sách giáo khoa phổ thông. Trong khi ra trường, công việc lại chả liên quan đến nhiều thứ các em đã học, hỏi có ích gì?

Trẻ có nhiều kênh để tìm kiếm, bổi bổ kiến thức, để dung nạp những thứ bổ ích ngoài sách vở. Vậy tại sao lại “hành” tuổi thơ của các em, bắt các em nhớ đủ thứ, để thỏa mãn tư duy rằng, biết đủ thứ mới là tài giỏi.

Vậy theo ông, cải cách giáo dục phải bắt đầu từ đâu?

Tôi không dám có những lời đao to búa lớn như vậy. Chỉ có điều, trong bối cảnh nước ta vừa có Bộ trưởng Giáo dục & Đào tạo mới, nhiều người nghĩ một cá nhân có thể thay đổi được nhiều với cả hệ thống giáo dục, vô hình trung gây áp lực với Bộ trưởng.

Khi tư duy của đa số chưa thay đổi thì bất kỳ cá nhân nào làm bộ trưởng cũng không thể tạo nên thay đổi căn bản được. Đa số còn trọng vọng những người "biết tuốt" thì còn cảnh trẻ phải nhồi nhét cái gọi là "kiến thức", mà đa phần sau này chả dùng đến, hết sức tốn kém nguồn lực của gia đình và xã hội.

Nguy hiểm hơn, nó dẫn đến sự băng hoại đạo đức, khi có những dối trá ngay cả trong nhà trường - "ngôi đền thiêng" góp phần tạo dựng nhân cách.

Không đủ thời gian học, chính xác hơn là nhồi nhét, học sinh tiến hành quay cóp. "Bắt" chặt thì học sinh trượt, không có tấm bằng trung học phổ thông, thậm chí trung học cơ sở, để ra đời kiếm sống không phải bằng lao động phổ thông, nên thầy cô giáo ngậm ngùi làm ngơ, chứ không phải nhiều vị muốn tiếp tay cho sự dối trá.

Cá nhân tôi cho rằng, cần mạnh tay cắt giảm mạnh nội dung, khối lượng chương trình giáo dục phổ thông, cho trẻ em có nhiều thời gian tăng cường kỹ năng mềm, hiểu biết xã hội, luyện tập thể thao, tham quan các thiết chế, cơ sở văn hóa - nghệ thuật…

Một vấn nạn cả xã hội nói mãi vẫn không giảm được, đó là việc dạy thêm không vì mục đích nâng cao kiến thức, mà là ép buộc trẻ phải học để nâng cao thu nhập cho người dạy.

Nếu cắt giảm mạnh lượng "kiến thức" (mà ra đời không dùng đến), các em sẽ dễ dàng đáp ứng yêu cầu bài kiểm tra hơn. Việc dạy thêm không chính đáng sẽ giảm mạnh, giải quyết căn bản một điều nhức nhối bậc nhất của giáo dục Việt Nam nhiều năm qua.

Khi trẻ học lên đến trung học phổ thông, có định hướng nghề nghiệp thì rất nên phân ban, để các em đỡ phải học những thứ sẽ không dùng đến trong nghề nghiệp sau này.

Đừng lo các em "học lệch", vì các em ban A muốn bổ sung thêm hiểu biết về ngày sinh tháng đẻ của danh nhân này, nhà văn nọ, đã có "con chuột". Các em ban D muốn biết bom hạt nhân sản xuất từ urani hay các-bon, đã có ngón tay cái bấm điện thoại thông minh.

Xin cảm ơn ông!

Cần tư duy mở

"Dịp nghỉ hè cách đây vài năm, tôi về quê vợ ở Hà Tĩnh. Tôi và cậu cháu rể nói chuyện về giá trị ở đời. Loanh quanh sang chuyện đánh giá con người, cháu cho biết bạn bè đồng trang lứa có nhiều ngã rẽ khác nhau sau khi tốt nghiệp phổ thông. Cháu nào thấy mình không có "cơ" đỗ đại học là chuyển sang hướng khác, học nghề, mở cơ sở làm ăn, về sau cũng thành công, có của ăn của để, và được trân trọng chả kém gì các cháu học đại học mà thành công.

Rồi một lần đi Nghệ An, tình cờ được một lãnh đạo cấp Sở tâm sự rằng ở xứ Nghệ cũng tương tự vậy. Các cháu không thấy mình "phát" về đường khoa cử, thì thường chọn học nghề, và lãnh đạo đang tìm thêm đường học nghề cho các cháu, bằng việc liên hệ với các trường nghề của Australia…

Thật đáng mừng khi những nơi có tiếng là đất học như vùng Nghệ - Tĩnh cũng đã có ngày càng nhiều người, nhiều cháu có tư duy mở, hiện đại như vậy. Nếu bám vào kiểu học không phục vụ nhu cầu thực tế, sẽ cực kỳ lãng phí, vì ra đời chả dùng đến.

Cần hướng đến sự học để làm nghề, có thu nhập tốt. Quan trọng là, các cháu như thế vẫn được trân trọng, khuyến khích, tạo điều kiện. Có cách nghĩ đổi mới như thế, sẽ dễ bề phát triển.

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí đó không phải là kiến thức sách vở".

(Chuyên gia ngôn ngữ Tạ Quang Đông)

Ông Tạ Quang Đông là chuyên gia ngôn ngữ, dịch giả nổi tiếng. Là một người có uy tín trong cộng đồng với những ý kiến nhằm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, đồng thời, ông Đông còn có uy tín trên mạng xã hội vì những ý kiến đóng góp với báo chí, cộng đồng.
TIN LIÊN QUAN
Hướng dương ngược nắng tập 65: Ngọc 'hạ gục' Trí, Châu khuyên mẹ 'đừng vì sĩ diện' mà để mất chú Quân, Hoàng lộ bí mật gì với Minh?
Thí sinh mắc Covid-19 sẽ được đặc cách thế nào?
Chuyên gia giáo dục, TS. Giáp Văn Dương: Học trực tuyến có thể tạo ra một lớp học sinh mới
Sao Việt tuần qua: Lý Nhã Kỳ 'hứa tìm rể Út' trong Ngày của mẹ, NSND Thu Hà-Hướng dương ngược nắng đọ sắc cùng Á hậu Thụy Vân
Phụ huynh cũng 'khát' thành tích thì căn bệnh trầm kha này đến bao giờ mới khỏi?
Nguyệt Anh (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Cận cảnh Ford Ranger Wildtrak 2022, giá 965 triệu đồng

Cận cảnh Ford Ranger Wildtrak 2022, giá 965 triệu đồng

Baoquocte.vn. Ford Ranger Wildtrak 2022 động cơ 2.0L BiTurbo công suất 207 mã lực, mô-men xoắn 500Nm, hộp số tự động 10 cấp, hệ dẫn động hai cầu, giá bán 965 ...
Việt Nam-Ấn Độ: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên nền tảng tình hữu nghị trong sáng và bạn bè thủy chung, tin cậy

Việt Nam-Ấn Độ: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên nền tảng tình hữu nghị trong sáng và bạn bè thủy chung, tin cậy

Baoquocte.vn. Quan hệ gắn bó giữa Việt Nam và Ấn Độ vượt qua những thăng trầm của lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện và sâu rộng...
XSDT 15/8, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. KQXSDT 15/8/2022

XSDT 15/8, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. KQXSDT 15/8/2022

Baoquocte.vn. XSDT 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp nhanh nhất hôm nay - XSDT 15/8/2022. Ket qua xo so Dong Thap.
Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Vietlott Max 3D

Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Vietlott Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 15/8. xổ số Vietlott Max 3D 15/8. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 15/8/2022 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
XSHCM 15/8, kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 15/8/2022. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 15/8, kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 15/8/2022. KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh nhanh nhất hôm nay - XSHCM 15/8/2022. ket qua so so TP Ho Chi Minh. xổ số thành ...
Lịch âm 16/8, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 16/8/2022

Lịch âm 16/8, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 16/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 16/8. âm lịch hôm nay 16/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 16 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 16/8/2022: Tuổi Tuất tài chính ổn định và vững chắc

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 16/8/2022: Tuổi Tuất tài chính ổn định và vững chắc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 16/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSCM 15/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 15/8/2022. KQXSCM thứ 2

XSCM 15/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 15/8/2022. KQXSCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSCM 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Cà Mau nhanh nhất hôm nay - XSCM 15/8/2022. Ket qua xo so Ca Mau.
'Đá đói' trên đáy sông cạn ở châu Âu báo hiệu thảm họa

'Đá đói' trên đáy sông cạn ở châu Âu báo hiệu thảm họa

Baoquocte.vn. Ở châu Âu, do hạn hán trên bề mặt những con sông khô cạn xuất hiện cái gọi là «đá đói», báo trước những tai họa sắp xảy đến, theo ...
Hơn 1.000 học sinh tranh tài giải thể dục aerobic Cúp Nestlé MILO lần V

Hơn 1.000 học sinh tranh tài giải thể dục aerobic Cúp Nestlé MILO lần V

Baoquocte.vn. 75 đội đến từ các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông cùng nhau tranh tài Giải thể dục aerobic, aerobic dance, cheer dance.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết từ ngày 14-23/8, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp, cùng với vùng hội gió lên đến 5.000m nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông.
Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Baoquocte.vn. Dự án về dân số toàn cầu của Liên hợp quốc công bố mới đây cho thấy, vào tháng 8/2023, rất có thể Trung Quốc sẽ không còn là quốc gia đông dân nhất thế ...
Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Baoquocte.vn. Các y bác sĩ BVDC 2.4 đã tổ chức khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8) khu vực Hà Nội, Bắc Bộ và Thanh Hóa, từ đêm 14-16/8 và từ đêm 18-20/8 có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa ...
Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Baoquocte.vn. Một bộ phận giới trẻ Hàn Quốc đang dần hình thành các thói quen chi tiêu tiết kiệm, điển hình là trào lưu không tiêu tiền.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to, nguy cơ xảy ra ngập úng cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng.
Sáu sai lầm khi dùng thuốc điều trị cúm A

Sáu sai lầm khi dùng thuốc điều trị cúm A

Baoquocte.vn. Nhiều sai lầm trong việc tự điều trị bệnh cúm A cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng… Dưới đây là những sai lầm thường gặp.
Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Baoquocte.vn. Bệnh cúm A đang bùng phát ở nhiều địa phương, nhiều sai lầm trong việc tự điều trị cúm cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng…
Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Baoquocte.vn. Ngày 13/8, Việt Nam có 1.815 ca Covid-19 mới, số ca nặng tăng vọt, gần 5.200 bệnh nhân khỏi bệnh và 582.931 liều vaccine đã được tiêm.
Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Baoquocte.vn. Bộ Y tế cho biết, đến nay, có khoảng 14 triệu mũi tiêm vaccine Covid-19 chưa được cập nhật lên hệ thống và 15 triệu người sai thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc ...
Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 12/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.192 ca mới, số khỏi bệnh gấp 2,5 lần số mắc mới và có 1 bệnh nhân tử vong.
Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nhóm nhà nghiên cứu y tế của Australia công bố mô hình mới cho thấy hiệu quả của đeo khẩu trang đối với biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Phiên bản di động