Lebanon “hướng Tây”

12/06/2009 13:06

Các cử tri Lebanon đã chứng kiến sự thất bại rõ ràng của liên minh do Hezbollah đứng đầu (còn gọi là liên minh 8/3) trong một cuộc bầu cử diễn ra khá êm ả. Trong khi đó, liên minh được phương Tây ủng hộ (còn gọi là liên minh 14/3) dành đa số phiếu với 71 ghế, so với 58 ghế của đối thủ. Kết quả cuộc bầu cử này chỉ ra một dấu hiệu rõ ràng về sự quan tâm của các quốc gia Ảrập, cũng như từ các nhà lãnh đạo ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Những lo ngại về liên minh 8/3 được Iran và Syria ủng hộ có thể giành chiến thắng đã dấy lên trước khi diễn ra bầu cử. Tổng thống Iran Ahmadinejad đã tỏ ra hồ hởi và công khai dự đoán kết quả nghiêng về liên minh 8/3.

Chiến thắng của liên minh 8/3 là tin tốt lành đối với Lebanon và khu vực, củng cố mối quan hệ tốt đẹp giữa Lebanon với các nước phương Tây và Ảrập. Đó cũng là một tin tốt đối với chính quyền Tổng thống Obama, bởi ông đã từng lo sợ một một sự thoái trào ở khu vực sau tuyên bố lịch sử của ông ở Cairo vào ngày 4/6.

Cuộc bầu cử cũng mang lại các biện pháp cần thiết để ổn định và đảm bảo tính hợp pháp đối với việc điều hành của liên minh 14/3. Liên minh này cấu thành chủ yếu từ Phong trào Tương lai của người Sunni, do Saad Hariri (con trai của cựu Thủ tướng bị ám sát Rafik al Hariri), đảng Xã hội và các đảng Cơ Đốc giáo.

Mặc dù liên minh 8/3 đã thất bại nhưng không phải tất cả các thành viên đều chấp nhận kết quả này. Bên cạnh Hezbollah, liên minh 8/3 còn có Phong trào Shiite Amal thế tục và Phong trào yêu nước tự do, một nhóm Cơ đốc giáo rộng lớn do Tướng Michel Aoun lãnh đạo. Trong khi Hezbollah và Amal giành được sự ủng hộ của những địa phận người Shiite chiếm đa số ở miền Nam và thung lũng Beqaa Valley thì Aoun được sự ủng hộ mạnh mẽ của các cử tri Cơ đốc giáo.

Nếu Hezbollah giành chiến thắng, Hezbollah sẽ bị đặt vào một vị trí đầy thách thức. Các chính phủ Ảrập và cộng đồng quốc tế có thể sẽ phản ứng tiêu cực. Niềm tin của các nhà đầu tư ở Lebanon sẽ suy giảm, gây nguy hại đến các quan hệ kinh tế và chính trị của Lebanon. Chiến thắng của liên minh 8/3 cũng sẽ củng cố những tranh cãi của Israel rằng Hezbollah có ảnh hưởng lớn ở Lebanon, sẽ đưa đất nước này đối mặt với các nguy cơ bị tấn công nhiều hơn.

Thách thức trước mắt là việc thành lập chính phủ. Liên minh 14/3 nói rằng sẽ chấp nhận một chính phủ dân tộc thống nhất có sự tham gia của liên minh 8/3 những sẽ không có quyền phủ quyết. Các tranh cãi về vấn đề này sẽ còn diễn ra trong nhiều tuần kế tiếp những dường như sẽ khó tìm ra lối thoát cho sự bế tắc này. Sẽ chẳng có liên minh nào chịu nhượng bộ. Những người bảo trợ của họ trong khu vực và thế giới - Saudi Arabia, Mỹ, Syria và Iran - cũng sẽ quan tâm đến các hình thức đàm phán để giải quyết các tranh chấp này chứ không phải bằng các hình thức bạo lực.

Về các vấn đề chủ quyền dân tộc, chính phủ mới sẽ tiếp tục củng cố quân đội quốc gia và lực lượng cảnh sát, đàm phán với Hezbollah về việc đưa quân du kích hòa nhập vào hệ thống an ninh nhà nước.

Liên quan đến chính sách kinh tế và xã hội, chính phủ mới sẽ phải giải quyết các khoản nợ quốc gia trong khi vẫn thúc đẩy được đầu tư, tăng việc làm và củng cố giáo dục công, chăm sóc y tế cộng đồng. Chính phủ cũng sẽ phải thúc đẩy cải cách bầu cử hơn nữa, mở rộng sự phân quyền, tổ chức các cuộc bầu cử địa phương vào năm 2010, đề ra các giải pháp chống nạn tham nhũng. Các thách thức này đều không thể vượt qua dễ dàng.

Thảo Vy (Theo Paul Salem (*) - Project Syndicate)

(*) Tác giả là Giám đốc Trung tâm Trung Đông Carnegie ở Beirut