Lệnh cấm đánh cá trên Biển Đông : Vi phạm luật quốc tế và tạo căng thẳng

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lệnh cấm đánh bắt cá tại Biển Đông vừa được Trung Quốc công bố đã đặt ra câu hỏi về thiện chí thực sự của Bắc Kinh trong việc giải quyết hòa bình tranh chấp trên Biển Đông.

 

TIN LIÊN QUAN
lenh cam danh ca tren bien dong vi pham luat quoc te va tao cang thang Những thăng trầm ở Biển Đông
lenh cam danh ca tren bien dong vi pham luat quoc te va tao cang thang Trung Quốc phải đi đầu trong giải quyết các tranh chấp Biển Đông

Bộ Nông nghiệp Trung Quốc ra thông báo số 03 [2017] CEB ngày 19/1/2017 về việc áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông từ ngày 1/5-16/8/2017 tại khu vực từ vĩ tuyến 12 trở về phía Bắc, bao gồm cả Vịnh Bắc Bộ. Trung Quốc đơn phương áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá này từ năm 1999 với phạm vi ban đầu tập trung vào vùng biển Hoàng Sa của Việt Nam và Vịnh Bắc Bộ. Tuy nhiên, sau đụng độ với Philippines tại bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham, từ năm 2012, Trung Quốc đã đơn phương mở rộng phạm vi áp dụng đối với toàn bộ khu vực từ vĩ tuyến 12 trở về phía Bắc như hiện nay.

lenh cam danh ca tren bien dong vi pham luat quoc te va tao cang thang
Ảnh minh họa.

Cần tham vấn các quốc gia liên quan

Cấm đánh bắt cá là một thực tiễn phổ biến của các quốc gia. Quy định cấm đánh cá xuất phát từ nghĩa vụ của các quốc gia ven biển về bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, được quy định tại nhiều điều ước quốc tế như Công ước Luật biển của Liên hợp quốc năm 1982 (UNCLOS), Hiệp định về các loài cá di cư của LHQ 1995, Công ước bảo vệ đa dạng sinh học (CBD), Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật đang bị nguy cấp (CITES) và Công ước về các loài di cư (CMS).

Theo quy định của các điều ước quốc tế, cấm đánh bắt cá có thể được áp dụng trong hai điều kiện. Thứ nhất, quốc gia ven biển chỉ có quyền quy định đánh bắt cá trong phạm vi vùng biển mà quốc gia đó có quyền chủ quyền và quyền tài phán, chủ yếu là vùng đặc quyền kinh tế (EEZ). Thứ hai, cấm đánh bắt cá phải được đưa ra trên cơ sở các số liệu khoa học đáng tin cậy, trên cơ sở trao đổi thường xuyên với các tổ chức khu vực và quốc tế có chức năng về vấn đề này và tiến hành tham vấn với các quốc gia liên quan.

Việc tham vấn với các quốc gia có liên quan đặc biệt quan trọng và trở thành nghĩa vụ trong trường hợp quy định cấm đánh bắt cá được áp dụng với các loài cá có khả năng di cư xa hoặc sinh sống trên khu vực biển của nhiều quốc gia. Danh sách các loài cá có khả năng di cư xa, đang bị đe doạ hoặc sinh sống tại nhiều quốc gia được quy định rõ tại CBD, CMS và Hiệp định 1995. Ngoài ra, trước khi áp dụng, quốc gia ven biển có nghĩa vụ thông báo công khai, đầy đủ thông tin về quy định cấm đánh bắt cá với ngư dân của nước mình và ngư dân của các nước khác được phép đánh bắt cá trong EEZ của nước mình.

Thực tiễn quốc tế cho thấy,  Liên minh châu Âu (EU) và  nhiều quốc gia như Australia, Mỹ, Ấn Độ, Thái Lan, Philippines, Mexico… đều từng áp dụng các quy định cấm đánh bắt cá theo thời gian hoặc theo một số loài cá nhất định. Đây là một trong những biện pháp được đánh giá có tính hiệu quả cao giúp bảo tồn, quản lý, duy trì nguồn tài nguyên sinh vật biển và bảo vệ đa dạng sinh học, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững.

Yêu sách thiếu cơ sở pháp lý

Trái với thực tiễn áp dụng các quy định cấm đánh bắt cá phù hợp với luật pháp quốc tế, lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc tại Biển Đông thực chất là để áp đặt các yêu sách thiếu cơ sở pháp lý của nước này tại Biển Đông.

Trước hết, điều kiện cần để một quốc gia áp dụng quy định cấm đánh bắt cá là phạm vi áp dụng phải giới hạn trong vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán quốc gia. Trong khi đó, Trung Quốc đã tuỳ tiện áp dụng lệnh đánh bắt cá tại một vùng biển rộng lớn, từ vĩ tuyến 12 trở về phía Bắc của Biển Đông, bao trùm toàn bộ khu vực biển đã phân định giữa Việt Nam và Trung Quốc theo Hiệp định Phân định Vịnh Bắc bộ năm 2000, đồng thời bao trùm các EEZ được tạo ra từ bờ biển đất liền của Việt Nam và quần đảo chính của Philippines.

Việc áp dụng của Trung Quốc trực tiếp xâm phạm quy định của UNCLOS về quyền chủ quyền và quyền tài phán trong EEZ của Việt Nam và Philippines. Tại phán quyết của Toà Trọng tài thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS, tháng 7/2016, Toà đã khẳng định việc áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá năm 2012 tại một khu vực lớn tại Biển Đông, mà không loại trừ EEZ của Philippines và không giới hạn áp dụng với các tàu mang cờ Trung Quốc, là sự vi phạm điều 56 UNCLOS về quyền chủ quyền đối với tài nguyên sinh vật biển trong EEZ của Philippines (đoạn 716, phán quyết 2016). Việc tiếp tục đơn phương tuyên bố áp dụng lệnh đánh bắt cá trong phạm vi rộng tại Biển Đông vào năm 2017, sau khi phán quyết Tòa Trọng tài có hiệu lực, cho thấy sự thách thức của Trung Quốc đối với quy định của pháp luật quốc tế hiện hành.

“Bỏ quên” DOC

Bên cạnh điều kiện cần nói trên, điều kiện đủ để một quốc gia áp dụng quy định cấm đánh bắt cá là phải dựa trên các thông tin khoa học đáng tin cậy, có sự tham vấn với các tổ chức chuyên môn và các quốc gia hữu quan. Với điều kiện địa lý của một vùng biển nửa kín, nơi các tài nguyên sinh vật có độ đa dạng và phụ thuộc lẫn nhau lớn, việc tham vấn là một trong các nghĩa vụ bắt buộc để bảo tồn các loài có khả năng di cư cao và sinh sống trên vùng biển của nhiều quốc gia.  Tuy nhiên, Trung Quốc đã tuỳ tiện áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá đơn phương trong khoảng thời gian không phù hợp với thực tiễn đánh bắt cá ở Biển Đông và không tiến hành tham vấn với các quốc gia hữu quan.

Trung Quốc tuyên truyền về cơ sở quan trọng cho việc tiếp tục áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông là lợi ích sinh thái, kinh tế, xã hội và sự hoan nghênh rộng rãi cộng đồng ngư dân, đồng thời đề ra mục tiêu xây dựng nền văn minh sinh thái để bảo vệ và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên sinh vật biển. Thực tế, cả Philippines và Việt Nam đã nhiều lần phản đối việc áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc. Hội nghề cá Việt Nam đã thay mặt ngư dân Việt Nam gửi tuyên bố phản đối và khẳng định “đây là hành động phi lý của Trung Quốc, xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, vi phạm các quyền và lợi ích của Việt Nam trên EEZ”. Có thể thấy, mục tiêu tốt đẹp của quy định cấm đánh bắt cá đã bị Trung Quốc sử dụng để vi phạm pháp luật quốc tế, mở rộng quyền tài phán thiếu cơ sở pháp lý đối với các vùng biển rộng lớn tại Biển Đông.

Việc tuyên bố áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá năm 2017 cho thấy Trung Quốc lại “bỏ quên” nguyên tắc đã được nước này và ASEAN cùng nhau xây dựng tại Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) từ năm 2002 về “kiềm chế, không thực hiện các hoạt động làm phức tạp và leo thang tranh chấp.” Trong khi luôn nhấn mạnh về yêu cầu cần phải thực thi DOC, và bày tỏ mong muốn thúc đẩy quá trình ký kết khuôn khổ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2017, động thái này một lần nữa cho thấy sự khác biệt lớn giữa “nói và làm” cũng như thiện chí thực sự của Trung Quốc trong giải quyết hoà bình các tranh chấp tại Biển Đông. 

*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

lenh cam danh ca tren bien dong vi pham luat quoc te va tao cang thang Ngoại giao học thuật để bảo vệ chủ quyền biển đảo

Gần một thập kỷ qua, khi tranh chấp Biển Đông căng thẳng trở lại, cũng là giai đoạn Ngoại giao kênh II - còn gọi ...

lenh cam danh ca tren bien dong vi pham luat quoc te va tao cang thang Bước ngoặt trong giải quyết tranh chấp Biển Đông

“Phán quyết của Tòa trọng tài cho thấy luật pháp quốc tế vẫn có ý nghĩa và sức mạnh để bảo vệ lợi ích của ...

lenh cam danh ca tren bien dong vi pham luat quoc te va tao cang thang Tuyên bố của Đại diện cấp cao EU về phán quyết của Tòa trọng tài

Sau phán quyết hôm 12/7 của Tòa Trọng tài, Liên minh châu Âu (EU) đã lên tiếng hối thúc Trung Quốc và Philippines giải quyết ...

PGS. TS. Nguyễn Thị Lan Anh
Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao

Đọc thêm

Australia chính thức kiện Trung Quốc lên WTO về vấn đề thuế rượu vang

Australia chính thức kiện Trung Quốc lên WTO về vấn đề thuế rượu vang

Baoquocte.vn. Australia đã nộp đơn kiện Trung Quốc lên WTO liên quan tới mặt hàng rượu vang xuất khẩu của Canberra.
Ukraine trừng phạt trùm tài phiệt do bán titan cho Nga, quyết 'tuyên chiến' với các nhân vật quyền lực

Ukraine trừng phạt trùm tài phiệt do bán titan cho Nga, quyết 'tuyên chiến' với các nhân vật quyền lực

Baoquocte.vn. Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine thông báo họ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt với trùm tài phiệt Dmytro Firtash.
Ứng xử của nhà báo trên mạng xã hội: Cần 'nắn dòng' thông tin lệch lạc

Ứng xử của nhà báo trên mạng xã hội: Cần 'nắn dòng' thông tin lệch lạc

Baoquocte.vn. Trong môi trường truyền thông hiện nay, nhà báo cần phải làm chủ “không gian ảo” và “nắn dòng” thông tin sai lệch trên mạng xã hội.
Vì sao Mỹ quyết định cắt giảm quy mô quân sự tại Trung Đông?

Vì sao Mỹ quyết định cắt giảm quy mô quân sự tại Trung Đông?

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, Lầu Năm Góc thông báo, họ đã cắt giảm số lượng binh sĩ và các đơn vị phòng không đã triển khai tới Trung Đông.
Tội phạm ma túy vị thành niên: Vấn đề nhức nhối của nhân loại

Tội phạm ma túy vị thành niên: Vấn đề nhức nhối của nhân loại

Baoquocte.vn. Năm nay, Tháng Hành động phòng, chống ma túy có chủ đề 'Vì sức khỏe của mọi người, hạnh phúc của mọi nhà - Hãy tránh xa ma túy'.
Hội đồng Bảo an họp theo thể thức Arria về tình hình Libya

Hội đồng Bảo an họp theo thể thức Arria về tình hình Libya

Baoquocte.vn. Chiều 18/6, Kenya, Tunisia, Niger và Saint Vincent & Grenadines đã đồng tổ thức phiên họp trực tuyến theo thể thức Arria của Hội đồng Bảo an LHQ.
Những bí mật chưa từng được bật mí về nam tài tử Song Joong Ki

Những bí mật chưa từng được bật mí về nam tài tử Song Joong Ki

Baoquocte.vn. Mặc dù là một diễn viên nổi tiếng, sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo nhưng Song Joong Ki lại không sử dụng mạng xã hội.
Đại hội đồng LHQ thông qua Nghị quyết về tình hình ở Myanmar

Đại hội đồng LHQ thông qua Nghị quyết về tình hình ở Myanmar

Baoquocte.vn. Chiều 18/6, Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) đã họp và thông qua Nghị quyết về tình hình ở Myanmar.
Tin bất động sản mới nhất: ‘Hết thời’, phố cổ Hà Nội giảm kịch sàn vẫn ế dài; đất nền đã lên thì khó hạ; 3 áp lực lớn với thị trường

Tin bất động sản mới nhất: ‘Hết thời’, phố cổ Hà Nội giảm kịch sàn vẫn ế dài; đất nền đã lên thì khó hạ; 3 áp lực lớn với thị trường

Baoquocte.vn. Mặt bằng phố cổ Hà Nội ế dài chờ khách thuê, đất nền khó hạ giá; 3 áp lực lớn với thị trường địa ốc… là những tin bất động ...
Tổng thống Maduro: Hy vọng một ngày nào đó Venezuela và Mỹ có thể nối lại con đường đối thoại

Tổng thống Maduro: Hy vọng một ngày nào đó Venezuela và Mỹ có thể nối lại con đường đối thoại

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, Tổng thống Venezuela Maduro một lần nữa khẳng định sẵn sàng khôi phục lại mối quan hệ và các cuộc đối thoại chính trị với Mỹ.
Ukraine trừng phạt trùm tài phiệt do bán titan cho Nga, quyết 'tuyên chiến' với các nhân vật quyền lực

Ukraine trừng phạt trùm tài phiệt do bán titan cho Nga, quyết 'tuyên chiến' với các nhân vật quyền lực

Baoquocte.vn. Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine thông báo họ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt với trùm tài phiệt Dmytro Firtash.
Vì sao Mỹ quyết định cắt giảm quy mô quân sự tại Trung Đông?

Vì sao Mỹ quyết định cắt giảm quy mô quân sự tại Trung Đông?

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, Lầu Năm Góc thông báo, họ đã cắt giảm số lượng binh sĩ và các đơn vị phòng không đã triển khai tới Trung Đông.
Tổng thống Maduro: Hy vọng một ngày nào đó Venezuela và Mỹ có thể nối lại con đường đối thoại

Tổng thống Maduro: Hy vọng một ngày nào đó Venezuela và Mỹ có thể nối lại con đường đối thoại

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, Tổng thống Venezuela Maduro một lần nữa khẳng định sẵn sàng khôi phục lại mối quan hệ và các cuộc đối thoại chính trị với Mỹ.
Nga thông báo thời điểm chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trở Mở, Anh và NATO nói gì?

Nga thông báo thời điểm chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trở Mở, Anh và NATO nói gì?

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Nga hôm 18/6 thông báo, nước này sẽ rút hoàn toàn khỏi Hiệp ước Bầu trở Mở từ ngày 18/12.
Tình hình Myanmar: LHQ kêu gọi hành động thiết lập lại nền dân chủ, thả các nhà lãnh đạo bị giam giữ và ngừng vận chuyển vũ khí

Tình hình Myanmar: LHQ kêu gọi hành động thiết lập lại nền dân chủ, thả các nhà lãnh đạo bị giam giữ và ngừng vận chuyển vũ khí

Baoquocte.vn. 193 nước thành viên Đại hội đồng LHQ được thúc giục bày tỏ với quân đội Myanmar rằng, nền dân chủ tại quốc gia này phải được thiết lập lại.
Ngoại trưởng Nga: Không chấp nhận cách tiếp cận 'đường một chiều' trong quan hệ với Mỹ

Ngoại trưởng Nga: Không chấp nhận cách tiếp cận 'đường một chiều' trong quan hệ với Mỹ

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết, nước này sẽ không chấp nhận cách tiếp cận theo kiểu "đường một chiều" trong quan hệ với Mỹ.
Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Baoquocte.vn. Dù công nghệ giải mã gen chủ yếu vẫn do Mỹ thống trị, nhưng Trung Quốc cũng đang tính toán vươn lên cạnh tranh.
Những ứng viên Thủ tướng Israel

Những ứng viên Thủ tướng Israel

Baoquocte.vn. Israel có thể sẽ chứng kiến một cuộc “thay máu” khi liên minh phe đối lập sắp “đánh bật” ông Benjamin Netanyahu khỏi vị trí Thủ tướng.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược giữa Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác.
Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Baoquocte.vn. Trong 20 năm qua, Mỹ đã ghi nhận ít nhất 120 cuộc chạm trán với UFO, nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định được chính xác những vật thể bay đó là gì.
Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Baoquocte.vn. Với hơn 142 tấn vàng khai thác năm 2019, Ghana chính thức soán ngôi Nam Phi, trở thành quốc gia khai thác vàng lớn nhất lục địa đen.
Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Baoquocte.vn. 70% dân số toàn cầu cần được tiêm vaccine phòng Covid-19. Đó là con số ước tính để thế giới đạt được miễn dịch cộng đồng.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Quay lại ngoại giao truyền thống và chiến thắng cho ai?

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Quay lại ngoại giao truyền thống và chiến thắng cho ai?

Baoquocte.vn. Bắt đầu một vòng đàm phán hạt nhân mới và đưa các đại sứ trở lại vị trí là những thắng lợi nhỏ nhưng chắc chắn của Hội nghị Thượng đỉnh Nga-Mỹ.
Châu Á trở thành trọng tâm chiến lược của Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Cornwall?

Châu Á trở thành trọng tâm chiến lược của Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Cornwall?

Baoquocte.vn. Bên cạnh việc chứng kiến lập trường mạnh mẽ với Trung Quốc, Hội nghị G7 còn có ý nghĩa đối với vấn đề Triều Tiên và quan hệ Nhật Bản-Hàn Quốc.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Khi vũ khí không gian mạng ‘vượt mặt’ vũ khí hạt nhân

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Khi vũ khí không gian mạng ‘vượt mặt’ vũ khí hạt nhân

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Mỹ phần lớn xoay quanh căng thẳng về vũ khí hạt nhân, nhưng hiện nay hai nước lại chuyển quan tâm sang vấn đề hiện đại hơn: vũ khí không gian mạng.
G7 trở lại, nhưng không đủ lợi hại

G7 trở lại, nhưng không đủ lợi hại

Baoquocte.vn. Theo East Asia Forum, sự trở lại của G7 rất đáng hoan nghênh, nhưng cần phải có sự hưởng ứng và hợp tác của thế giới còn lại.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bước đệm cho tương lai?

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bước đệm cho tương lai?

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden được nhiều chuyên gia đánh giá là 'mang tính xây dựng'.
Kết quả Hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ: Đồng thuận nhỏ trong bất đồng lớn

Kết quả Hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ: Đồng thuận nhỏ trong bất đồng lớn

Baoquocte.vn. Những kết quả đạt được mới đây chỉ là tia hy vọng nhỏ cho việc cải thiện quan hệ giữa Nga và Mỹ.
Phiên bản di động