Liên hợp quốc trước thách thức lựa chọn tân Tổng Thư ký

Ngày 21/7, các Đại sứ của 15 nước ủy viên Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hợp quốc (LHQ) tiến hành bỏ phiếu kín không chính thức để bầu chọn tân Tổng Thư ký, thay ông Ban Ki-moon vào tháng 1/2017.

TIN LIÊN QUAN
	Phó Chủ tịch nước: Việt Nam luôn xác định "lấy dân làm gốc"
	Việt Nam dự Hội nghị LHQ về thương mại và phát triển lần thứ 14

Kết quả cuộc bỏ phiếu trên không được công bố công khai, nhưng sẽ được thông báo cho các chính phủ những nước đã đề cử các ứng viên.

Yếu tố địa lý và giới tính

Hiện cuộc chạy đua vào chiếc ghế Tổng Thư ký LHQ có 12 ứng viên, đa số đến từ các nước Đông Âu. Điều này là dễ hiểu vì đến nay đã có 3 Tổng Thư ký đến từ Tây Âu, 2 người từ châu Phi, 2 người từ châu Á và 1 người từ khu vực Mỹ Latin và Caribe, song chưa có vị nào đến từ Đông Âu.

Ngoài yếu tố địa lý, cuộc bầu chọn người đứng đầu LHQ năm nay còn tính đến cả yếu tố giới tính. Nhiều quốc gia đã lên tiếng kêu gọi trao quyền lãnh đạo LHQ cho một phụ nữ. Hai nữ ứng cử viên nặng ký nhất hiện nay là Tổng Giám đốc UNESCO Irina Bokova và Giám đốc Chương trình Phát triển LHQ (UNDP), cựu Thủ tướng New Zealand Helen Clark.

lien hop quoc truoc thach thuc lua chon tan tong thu ky

Bà Helen Clark. (Nguồn: radionz.co.nz)

Trong 9 năm giữ vai trò người đứng đầu chính phủ, bà Helen Clark đã mang lại nhiều thành công cho đất nước trong các lĩnh vực như y tế công cộng, bình đẳng giới, tạo việc làm… Còn tại LHQ, trong 7 năm qua, bà Clark đã và đang lãnh đạo UNDP một cách hiệu quả trong việc giải quyết vấn đề đói nghèo, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc UNESCO Bokova được đánh giá là có nhiều đóng góp cho sự phát triển bền vững của nền khoa học và giáo dục thế giới.

Bà Irina Bokova. (Nguồn: Getty)

Theo giới quan sát, cả hai ứng cử viên này đều có nhiều kinh nghiệm về chính trị và ngoại giao cũng như tầm ảnh hưởng lớn trong các hoạt động của LHQ. Tuy nhiên, bà Bokova đang có lợi thế do là người Đông Âu và đang được Nga ủng hộ mạnh mẽ.

Thể hiện năng lực bản thân

Theo quy định, tiến trình bầu chọn Tổng Thư ký LHQ diễn ra tại các cuộc bỏ phiếu kín của HĐBA và cơ quan nắm quyền lực cao nhất trong thể chế đa phương này sẽ đề cử ứng viên duy nhất để Đại hội đồng LHQ thông qua. Tuy nhiên, điểm mới của tiến trình bầu chọn người đứng đầu LHQ năm nay là 12 ứng cử viên đều phải công khai thể hiện năng lực của bản thân.

Một phiên họp của HĐBA LHQ. (Nguồn: Sputnik)

Theo nghị quyết do Đại hội đồng LHQ thông qua hồi tháng 9/2015, toàn bộ 193 quốc gia thành viên đều nhận được thư mời đề cử ứng viên mà họ thấy phù hợp cho cuộc chạy đua vào vị trí này. Các ứng viên khi được đề cử hoặc tự ứng cử cũng phải có một số tiêu chuẩn như có kinh nghiệm trong quản lý và xử lý các vấn đề quốc tế, có kỹ năng ngoại giao, sử dụng thành thạo ít nhất một ngoại ngữ. Sau đó, các ứng viên nộp đơn ứng cử, hồ sơ cá nhân và phải trình bày quan điểm ở các cuộc điều trần.

Trong vòng điều trần đầu tiên (12-14/4/2016), Đại hội đồng LHQ đã sát hạch 9 ứng cử viên. Mỗi ứng cử viên có 2 giờ đồng hồ để trình bày một bài thuyết trình ngắn và trả lời các câu hỏi để giải quyết một số vấn đề cấp bách toàn cầu như thúc đẩy phát triển bền vững, kiến tạo hòa bình, bảo vệ nhân quyền, xử lý các thảm họa nhân đạo lớn và các thách thức trong tiến trình thực thi chương trình phát triển bền vững đến năm 2030.

Các cuộc điều trầần đều được truyền hình trực tiếp từ trụ sở LHQ ở New York, Mỹ. (Ảnh: AP)

Vòng điều trần thứ hai được tiến hành vào ngày 7/6 vừa qua để sát hạch thêm hai ứng viên tham gia cuộc đua sau ngày 14/4. Tới ngày 13/7, Đại hội đồng LHQ lại tổ chức thêm một cuộc tranh luận không chính thức để ứng cử viên thứ 12 có cơ hội thể hiện năng lực.

Tất cả các cuộc điều trần đều được truyền hình trực tiếp từ trụ sở LHQ ở New York, Mỹ. Ngoài ra, các tổ chức xã hội dân sự cũng tổ chức các cuộc thảo luận riêng rẽ với các ứng viên để nghe họ trình bày về những kế hoạch mà họ sẽ triển khai nếu như trở thành người đứng đầu LHQ.

Ảnh hưởng của HĐBA

Các cuộc điều trần và thảo luận nêu trên đã tạo cơ sở để tất cả các quốc gia thành viên LHQ cũng như những người quan tâm trên toàn thế giới có thể đánh giá năng lực của các ứng cử viên. Tuy nhiên, quyết định bầu chọn chức danh Tổng Thư ký LHQ vẫn do 5 ủy viên thường trực HĐBA quyết định.

Lịch sử cho thấy quyết định của cơ quan siêu quyền lực này thường bị chính trị hóa, dựa trên những cân nhắc về địa chính trị và các mối quan hệ song phương. Dù vậy, việc Đại hội đồng LHQ tổ chức các cuộc sát hạch công khai năng lực của các ứng cử viên đã gây áp lực buộc HĐBA phải đề cử được một nhà lãnh đạo "đủ tâm, đủ tầm" để dẫn dắt LHQ trong bối cảnh diễn đàn đa phương lớn nhất hành tinh này đang phải đối phó với vô số thách thức mới.

Một phiên họp của Đại hội đồng LHQ. (Nguồn: Reuters)

Chủ tịch Đại hội đồng LHQ Mogens Lykketoft đã cảnh báo rằng nếu HĐBA không đáp ứng được kỳ vọng của đông đảo các quốc gia thành viên LHQ, thì "rất có thể Đại hội đồng sẽ phá bỏ truyền thống lâu nay bằng cách không phê chuẩn kiến nghị của HĐBA cho chức danh Tổng Thư ký".

Dự kiến, HĐBA sẽ đưa ra quyết định cuối cùng vào tháng 9 tới trước khi Đại hội đồng LHQ bầu chọn chính thức vào tháng 10. Với cuộc bỏ phiếu ngày 21/7, HĐBA đã bước vào một giai đoạn quan trọng của tiến trình bầu chọn người đứng đầu LHQ - nhân vật sẽ giữ trọng trách cao cả trong việc giữ gìn hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển trong bối cảnh thế giới đang thay đổi và có nhiều biến động.