Lý do quan hệ Trung Quốc-Australia 'trệch đường ray'

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Giáo sư James Laurenceson, Giám đốc Viện Quan hệ Australia-Trung Quốc tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS), có bài viết đăng trên trang mạng của Viện Quan hệ Quốc tế Australia (AIIA) ngày 24/3 phân tích về nguyên nhân sâu xa dẫn tới sự đi xuống của mối quan hệ Trung Quốc-Australia.

Mối quan hệ giữa Australia và Trung Quốc thời gian gần đây đang đi vào bế tắc và có khả năng trở nên tồi tệ hơn trong thời gian tới.

Xuất phát điểm chính là thách thức đối với chính sách đối ngoại của Australia khi phải quản lý mối quan hệ kinh tế lớn với Trung Quốc nhưng đồng thời phải đảm bảo mối quan hệ chiến lược và an ninh sâu sắc với Mỹ.

Tuy nhiên, đây không hẳn là một điều bất thường bởi nhiều quốc gia như Nhật Bản, Ấn Độ, Thái Lan và Philippines cũng phải cân bằng những lợi ích đó.

Mối quan hệ giữa Australia và Trung Quốc thời gian gần đây đang đi vào bế tắc và có khả năng trở nên tồi tệ hơn trong thời gian tới. (Nguồn: TND)
Australia liên tục phải hứng chịu những biện pháp trừng phạt thương mại do Trung Quốc áp đặt, trong đó có cả rượu vang. (Nguồn: TND)

Theo Giáo sư James Laurenceson, thực tế, sự chia rẽ giữa Trung Quốc với Nhật Bản, Ấn Độ và một vài quốc gia khác thậm chí còn gay gắt hơn so với mối quan hệ Australia-Trung Quốc.

Tuy nhiên, sự khác biệt trong mối quan hệ giữa Bắc Kinh với Canberra là việc Canberra hiện không duy trì được đối thoại chính trị cấp cao với giới lãnh đạo ở Bắc Kinh và liên tục phải hứng chịu những biện pháp trừng phạt thương mại do Trung Quốc áp đặt.

Điều này đặt ra câu hỏi rõ ràng về việc liệu Australia có chiến lược xử lý mối quan hệ với Trung Quốc một cách đúng đắn hay không?

Cựu Thủ tướng Malcolm Turnbull, người đứng đầu Australia khi mối quan hệ với Trung Quốc bắt đầu đi xuống, gần đây cho rằng “chiến lược của Trung Quốc là cô lập Australia khỏi các đồng minh”.

Ông Turnbull đánh giá rằng, trong khi áp đặt các lệnh trừng phạt với Australia, Trung Quốc sẽ tìm cách xích lại gần Nhật Bản và Mỹ. Điều này ngụ ý rằng việc cắt đứt đối thoại chính trị và các cấm vận thương mại của Trung Quốc đối với Australia, khiến Australia trở thành một kẻ ngoài cuộc, không phải do chính nước này gây ra.

Thay vào đó, ông Turnbull cho rằng các chiến lược gia Trung Quốc đã tìm cách cô lập Australia. Điều này tương tự tuyên bố gần đây của Thủ tướng Scott Morrison rằng “Australia không làm gì tổn hại đến mối quan hệ đối tác này (với Trung Quốc)”.

Tuy nhiên, phiên bản của những sự kiện như vậy chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn.

Những cơ hội bị bỏ lỡ

Thứ nhất, những dịp có thể ngăn chặn mối quan hệ Australia-Trung Quốc trở nên xấu đi và thậm chí có khả năng chuyển hướng sang mối quan hệ tích cực đã bị bỏ qua. Những cơ hội này đã từng nằm trong tầm tay trước khi có sự thay đổi mạnh mẽ theo hướng tiêu cực vào năm 2020.

Vào ngày 7/8/2018, chỉ hai tuần trước khi bị mất ghế thủ tướng, ông Turnbull đã có bài phát biểu mà Phillip Coorey, phóng viên chính trị của tờ Australian Financial Review mô tả là “bài phát biểu thiết lập lại” mối quan hệ với Trung Quốc.

Ông Coorey lưu ý rằng bài phát biểu của ông Turnbull đã được “viết và lên kế hoạch cẩn thận để phát biểu trước các thính giả được mời, trong đó có Đại sứ Trung Quốc tại Australia và Tổng lãnh sự Trung Quốc tại Sydney”.

Để đáp lại nhưng lời ca ngợi của ông Turnbull về cải cách kinh tế của Trung Quốc và những lợi ích của mối quan hệ song phương, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ đã “ghi nhận và đánh giá cao những nhận xét tích cực này”.

Ngày 23/8/2018, chính phủ Australia đã cấm công ty công nghệ Trung Quốc Huawei tham gia vào việc triển khai mạng 5G của Australia. Vào thời điểm đó, ông Scott Morrison giữ chức Bộ trưởng Tài chính và quyền Bộ trưởng Nội vụ đã nhận trách nhiệm về quyết định này.

Sau đó, khi ông Morrison trở thành thủ tướng, Bắc Kinh vẫn gửi lời mời tân ngoại trưởng trong chính quyền của ông, bà Marise Payne, đến thăm Trung Quốc vào đầu tháng 11/2018 để tham dự Đối thoại Chiến lược và Ngoại giao Australia-Trung Quốc lần thứ 5.

Người tiền nhiệm của bà Payne, Julie Bishop, đã không có bất cứ chuyến đi nào tới Trung Quốc trong hai năm rưỡi cuối nhiệm kỳ.

Năm 2019, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã gặp ông Morrison trong cuộc họp thường niên giữa các nhà lãnh đạo bên lề Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) ở Bangkok.

Những động thái như vậy khó có thể phù hợp với một chiến lược cô lập Australia đã dần ổn định.

Hành xử không thân thiện

Tin liên quan
Đại sứ Australia tố Trung Quốc là đối tác thương mại Đại sứ Australia tố Trung Quốc là đối tác thương mại 'hay thù oán' và 'không đáng tin cậy'

Thứ hai, ý tưởng cho rằng tình trạng hiện nay của Australia (khác biệt với các quốc gia khác trong mối quan hệ với Trung Quốc) là không thể tránh khỏi đã bỏ qua một loạt các lựa chọn ngoại giao cấp nhà nước trong suốt nhiều năm khiến cho Trung Quốc trở nên ít thiện chí hơn trong việc hợp tác với Australia, đồng thời không mang lại lợi ích bù đắp nào cho đất nước.

Một trong số đó phải kể đến bài thuyết giảng mang tính khiêu khích không cần thiết của bà Bishop tại Singapore hồi tháng 3/2017, trong đó bà chỉ ra Trung Quốc là quốc gia “phi dân chủ” và cho rằng “dân chủ và các thể chế dân chủ là điều cần thiết cho các quốc gia nếu họ muốn đạt được tiềm năng kinh tế của mình”.

Sau đó, ông Turnbull đã có những nhận xét gây khó chịu trong quá trình giới thiệu Luật chống sự can thiệp của nước ngoài mới vào tháng 12/2017. Sử dụng tiếng Quan thoại, ông Turnbull khẳng định rằng nhân dân Australia đã “đứng lên”, giống như Mao Trạch Đông đã nói với nhân dân Trung Quốc khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949 sau một thế kỷ bị ngoại bang chiếm đóng và bóc lột.

Ngoài ra, thay vì nhấn mạnh luận điểm cho rằng luật này là không thể thiếu đối với Australia, ông Turnbull đã chọn biện minh cho việc thông qua bộ luật chống sự can thiệp của nước ngoài bằng cách trích dẫn “các báo cáo đáng lo ngại về ảnh hưởng của Trung Quốc”.

Tờ The Wall Street Journal đưa tin, trong những năm gần đây, các nhà ngoại giao Australia đã “đi khắp châu Âu để kết nối những người chỉ trích Trung Quốc ở các quốc gia nhỏ hơn với những người có quan điểm tương tự ở các nơi khác” và cho biết thêm rằng những nỗ lực này đã “thúc đẩy những nỗ lực tương tự của Washington”.

Cách tiếp cận cứng rắn

Thứ ba, ngay cả khi các quốc gia khác như Nhật Bản là đối tượng của Bắc Kinh, Nhật Bản cũng chủ động thực hiện các bước để duy trì mối quan hệ cân bằng với Trung Quốc. Cách tiếp cận của Tokyo đối với Trung Quốc, trái ngược với cách tiếp cận của Australia, được duy trì bằng chính sách ngoại giao thận trọng, nhất quán và rõ ràng.

Cựu Đại sứ Australia tại Tokyo John McCarthy đánh giá rằng “Người Nhật… cẩn thận về giọng điệu và bối cảnh của những tuyên bố công khai về Trung Quốc và hoàn cảnh mà những tuyên bố này được đưa ra”.

Điều này có thể được minh họa trên thực tế là Nhật Bản đã tìm ra những lĩnh vực có thể hợp tác với Trung Quốc ngay cả khi vẫn còn những nghi ngờ. Về Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc, Giáo sư Đại học Tokyo Asei Ito cho rằng Nhật Bản đã chuyển từ “không tham gia” ở thời điểm trước năm 2016 sang “tham gia có điều kiện” thời gian sau đó.

Ông Ito đánh giá thêm Nhật Bản luôn thể hiện sự sẵn sàng làm việc với Trung Quốc trong các dự án ở các nước thứ ba. Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc vào tháng 10/2018, cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo và Chủ tịch Tập Cận Bình đã công bố 50 sáng kiến cơ sở hạ tầng hợp tác chung của hai nước.

Trong khi đó, Australia dường như đã chuyển từ “cam kết có điều kiện”, ký kết một bản ghi nhớ với Trung Quốc về hợp tác ở các nước thứ ba trong năm 2017, sang “không tham gia”.

Điều này cũng được phản ánh trong tuyên bố của Thủ tướng Morrison vào tháng 6/2020 rằng BRI là một chương trình mà “chính sách đối ngoại của Australia không công nhận”, không nằm trong “lợi ích quốc gia của Australia”.

Sự chuyển hướng này đã tăng cao đến mức chính phủ Australia đe dọa hủy bỏ một thỏa thuận không ràng buộc về hợp tác BRI mà chính quyền bang Victoria đã ký với Trung Quốc.

Mối quan hệ giữa Tokyo và Bắc Kinh đang căng thẳng hiện nay không làm thay đổi những thực tế về chính sách Trung Quốc của Australia kể từ năm 2016.

Sự cứng rắn trong xử lý mối quan hệ với Trung Quốc của chính quyền Australia về lâu dài cũng sẽ không phục vụ lợi ích của Australia.

TIN LIÊN QUAN
Biển Đông: Australia và Nhật Bản quan ngại vụ tàu Trung Quốc ở đá Ba Đầu
Australia, New Zealand ca ngợi trừng phạt Bắc Kinh liên quan đến Tân Cương, Trung Quốc nói Liên minh Ngũ Nhãn không đại diện cho cộng đồng quốc tế
Nhật Bản, Australia đồng loạt bày tỏ quan ngại sâu sắc về Luật Hải cảnh Trung Quốc
Điều quan trọng là Ấn Độ không được nhượng bộ Trung Quốc
Bất bình và chỉ trích Australia, Trung Quốc khó thỏa hiệp trong quan hệ song phương

Đọc thêm

Đức sẽ cấp lại thị thực cho hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam đã được bổ sung thông tin nơi sinh tại phần bị chú

Đức sẽ cấp lại thị thực cho hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam đã được bổ sung thông tin nơi sinh tại phần bị chú

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Đức thông báo về việc sẽ cấp lại thị thực cho hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam đã được bổ sung thông tin nơi sinh tại ...
XSMB 16/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 16/8/2022. dự đoán XSMB thứ 3

XSMB 16/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 16/8/2022. dự đoán XSMB thứ 3

Baoquocte.vn. XSMB 16/8. trực tiếp xổ số miền Bắc 16/8/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 3. xổ số hôm nay 16/8/2021. SXMB 16/8/2022
XSMT 16/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 16/8/2022. SXMT 16/8/2022

XSMT 16/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 16/8/2022. SXMT 16/8/2022

Baoquocte.vn. XSMT 16/8. trực tiếp xổ số miền Trung 16/8/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 3. xổ số hôm nay 16/8/2022. SXMT 16/8/2022
Covid-19 ngày 15/8: Gần 1.700 ca mắc mới; hơn 9.200 người khỏi bệnh; 124 F0 nặng

Covid-19 ngày 15/8: Gần 1.700 ca mắc mới; hơn 9.200 người khỏi bệnh; 124 F0 nặng

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 15/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.695 ca mới, số bệnh nhân khỏi gấp gần 6 lần ca mới; F0 nặng ...
XSMN 16/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 16/8/2022. xổ số hôm nay 16/8

XSMN 16/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 16/8/2022. xổ số hôm nay 16/8

Baoquocte.vn. XSMN 16/8. xổ số hôm nay 16/8. kết quả xổ số miền Nam thứ 3 ngày 16/8/2022. xổ số hôm nay ngày 16 tháng 8. XSMN thứ 3. xo so ...
Việt Nam là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, khách du lịch từ Qatar

Việt Nam là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, khách du lịch từ Qatar

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar khẳng định Việt Nam là điểm đến đầu tư, du lịch hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, khách du lịch ...
Tôn vinh các doanh nghiệp đạt chuẩn văn hoá kinh doanh Việt Nam

Tôn vinh các doanh nghiệp đạt chuẩn văn hoá kinh doanh Việt Nam

Baoquocte.vn. Các doanh nghiệp được tôn vinh đã đáp ứng xuất sắc các tiêu chuẩn của Bộ tiêu chí văn hóa kinh doanh Việt Nam do Hội đồng Quốc gia xét ...
HLV Kiatisuk đón vợ và ba con gái sang thăm

HLV Kiatisuk đón vợ và ba con gái sang thăm

Baoquocte.vn. Không báo trước, vợ con HLV Kiatisuk khiến ông bất ngờ và vui mừng khi có mặt tại khách sạn nơi HAGL đóng quân chuẩn bị cho trận đấu với ...
Chuyển nhượng cầu thủ ngày 15/8: PSG giữ Messi đến năm 2025; MU chú ý Moises Caicedo; Pique tính rời Barca

Chuyển nhượng cầu thủ ngày 15/8: PSG giữ Messi đến năm 2025; MU chú ý Moises Caicedo; Pique tính rời Barca

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Việt Nam trở thành Trung tâm khu vực trong cảnh báo lũ quét

Việt Nam trở thành Trung tâm khu vực trong cảnh báo lũ quét

Baoquocte.vn. Đại sứ Lê Thị Tuyết Mai đánh giá cao ý nghĩa của việc ký kết MOU, đưa SeAFFGS sớm đi vào hoạt động hiệu quả, giúp có hành động sớm ...
Nga và Mỹ có thể không còn START, một cuộc chạy đua vũ trang mới đang đến gần?

Nga và Mỹ có thể không còn START, một cuộc chạy đua vũ trang mới đang đến gần?

Baoquocte.vn. Nga và Mỹ có thể bị mất Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược (START) vào năm 2026.
Iran nêu điều kiện tiên quyết để đạt được thỏa thuận hạt nhân 2015, gợi ra một 'tương lai tươi sáng'

Iran nêu điều kiện tiên quyết để đạt được thỏa thuận hạt nhân 2015, gợi ra một 'tương lai tươi sáng'

Baoquocte.vn. Iran cho rằng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào nước này, rất nhiều bên sẽ được hưởng lợi trong bối cảnh khát năng lượng như hiện nay.
Hủy hợp đồng với Nga, Philippines nhắm mua trực thăng Chinook của Mỹ

Hủy hợp đồng với Nga, Philippines nhắm mua trực thăng Chinook của Mỹ

Baoquocte.vn. Ngày 15/8, Đại sứ Philippines tại Mỹ Jose Manuel Romualdez chia sẻ rằng Manila đang tìm cách mua trực thăng hạng nặng Chinook của Mỹ.
Tổng thống Putin ca ngợi quan hệ Nga-Ấn Độ phát triển trên tinh thần đối tác chiến lược

Tổng thống Putin ca ngợi quan hệ Nga-Ấn Độ phát triển trên tinh thần đối tác chiến lược

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gửi điện chúc mừng Tổng thống Draupadi Murma và Thủ tướng Narendra Modi của Ấn Độ nhân kỷ niệm 75 năm ngày độc lập Ấn Độ 15/8.
Ba Lan tích cực thúc đẩy EU dùng 'quân bài' thị thực Schengen để trừng phạt Nga

Ba Lan tích cực thúc đẩy EU dùng 'quân bài' thị thực Schengen để trừng phạt Nga

Baoquocte.vn. Bất chấp nhiều ý kiến phản đối của một số quốc gia thành viên, Ba Lan vẫn tiếp tục vận động để EU ngừng cấp thị thực Schengen cho công dân Nga.
Thủ tướng Belarus dự đoán sắp có một thay đổi về động thái của phương Tây

Thủ tướng Belarus dự đoán sắp có một thay đổi về động thái của phương Tây

Baoquocte.vn. Thủ tướng Belarus Roman Golovchenko ngày 14/8 cho biết nước này nhận được nhiều tín hiệu từ các nước phương Tây về sự sẵn sàng hợp tác.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Baoquocte.vn. Các quốc gia đang gấp rút đặt ra các mục tiêu về 'Net zero' nhằm nhanh chóng thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Phiên bản di động