Mỹ tăng cường hợp tác chiến lược với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Xu hướng và quan ngại

TS. Lại Thái Bình
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việc chính quyền của Tổng thống Joe Biden tiếp tục thúc đẩy các bước đi trong quan hệ chiến lược với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trên nhiều lĩnh vực cho thấy đây có thể là một xu hướng dài hạn.
Mỹ tăng cường hợp tác chiến lược với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Xu hướng và quan ngại
Tàu khu trục lớp Arleigh Burke có tên USS Michael Murphy của Mỹ và tàu khu trục nhỏ FNS Vendemiaire của Pháp tập trận chung tại Thái Bình Dương. (Nguồn: US Navy)

Tiếp nối đà từ các giai đoạn trước, chính quyền của Tổng thống Joe Biden tiếp tục tăng cường hợp tác chiến lược với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, các bước đi này cũng tạo ra những quan ngại nhất định từ khu vực, và nếu không được xử lý thích đáng sẽ làm giảm hiệu quả hợp tác của Mỹ với khu vực.

Xu hướng dài hạn

Thất vọng với những biện pháp bị dư luận đánh giá là thiếu hiệu quả từ thời chính quyền Tổng thống George Bush và Tổng thống Barack Obama trong việc bảo vệ các lợi ích của Mỹ ở khu vực và đặc biệt là nhằm ứng phó với “sự trỗi dậy” của Trung Quốc, chính quyền của Tổng thống Donald Trump từng tiến hành nhiều bước đi mạnh mẽ để tăng cường hợp tác chiến lược với khu vực.

Dưới mũ chung là “chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương” (vốn được khẳng định trong những văn bản quan trọng như Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ năm 2017, Báo cáo tiến độ thực hiện chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương năm 2019…), Mỹ quyết tâm duy trì ưu thế chiến lược ở khu vực này và thúc đẩy một trật tự kinh tế tự do, đồng thời ngăn chặn Trung Quốc thiết lập khu vực ảnh hưởng cũng như không để các mối nguy khác trỗi dậy đe dọa đến Mỹ và đồng minh như vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, các thách thức an ninh phi truyền thống…

Để giải quyết được những mục tiêu trên, chính quyền của Tổng thống Trump đã kiên trì thúc đẩy “một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở” nhằm đảm bảo an ninh và thịnh vượng cho Mỹ, do đây là khu vực có động lực tăng trưởng then chốt đối với kinh tế Mỹ, khu vực và toàn cầu cũng như có các vị trí chiến lược về mặt an ninh, quân sự…

Trung Quốc đóng vai trò then chốt và là nhân tố “đáng quan ngại” nhất đối với Mỹ trong việc thách thức quyền lực của Washington tại khu vực cũng như chia rẽ các liên minh của cường quốc số 1 thế giới tại đây.

Song song với những biện pháp bao trùm khác như xây dựng “đồng thuận quốc tế” cho rằng chính sách công nghiệp và hoạt động thương mại quốc tế bất bình đẳng của Trung Quốc sẽ phá hỏng trật tự thương mại toàn cầu, Trung Quốc vi phạm nghiêm trọng các quy tắc về sở hữu trí tuệ…, Mỹ rất chú trọng việc củng cố các mối quan hệ chiến lược với các đồng minh, đối tác tại khu vực (điểm nổi bật là tạo dựng liên minh Bộ tứ với Australia, Nhật Bản, Ấn Độ) cũng như duy trì sự hiện diện quân sự và tiếp tục các cuộc tuần tra vì tự do hàng hải tại khu vực (FONOP).

Đáng chú ý, Quốc hội Mỹ dưới thời chính quyền Donald Trump đã chủ động yêu cầu Mỹ điều trần để giải thích rõ các hoạt động tăng cường hợp tác chiến lược với khu vực và xử lý quan hệ với Trung Quốc.

Nguyên nhân là vì chính quyền và Bộ Quốc phòng Mỹ tuy đã thống nhất được tầm quan trọng trong việc tăng cường ứng phó với Trung Quốc nhưng triển khai còn chậm chạp và chưa hiệu quả.

Quốc hội Mỹ cũng giới thiệu riêng dự luật “Sáng kiến răn đe Thái Bình Dương” (PDI) để chi hơn 2 tỷ USD cho năm tài chính 2021 nhằm hỗ trợ phục vụ mục đích này.

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ngay từ khi cầm quyền, chính quyền của Tổng thống Biden dường như cũng theo sát các nỗ lực từ thời ông Trump trong cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc, bao gồm việc tăng cường hợp tác chiến lược với các quốc gia khác tại khu vực.

Trong 6 tháng đầu năm 2021, ngoài việc tuyên bố tiếp tục đề cao Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982), coi yêu sách của Trung Quốc là “bất hợp pháp”, ủng hộ các nước Đông Nam Á…, chính quyền của ông Biden đã tiến hành 3 cuộc tuần tra tự do hàng hải tại Biển Đông, 6 lần điều tàu qua Eo biển Đài Loan, tiến hành 39 cuộc tập trận và diễn tập tại khu vực…

Việc tiến hành tuần tra tự do hàng hải của chính quyền ông Biden diễn ra còn sớm hơn cả trong thời chính quyền ông Trump.

Trong những sự kiện đối ngoại quan trọng mà chính quyền của Tổng thống Biden tiến hành với các nước trong khu vực trong 6 tháng qua bất chấp dịch Covid-19 phải kể đến cuộc gặp Thượng đỉnh lần đầu tiên của các Lãnh đạo nhóm Bộ tứ hồi tháng 3 và ra Tuyên bố chung đề cập tinh thần hợp tác, bao gồm cả vấn đề an ninh hàng hải để giải quyết những thách thức đối với trật tự hàng hải dựa trên luật lệ ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Một điểm khác cũng khá quan trọng là việc các Tuyên bố chung Mỹ-Nhật, Mỹ-Hàn nhân các chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo 2 nước châu Á đến Mỹ vào tháng 4 và 5, trong đó đều đề cập Biển Đông và tầm quan trọng của luật pháp quốc tế.

Đáng chú ý, chính quyền của Tổng thống Biden dự kiến sẽ phân bổ hơn 5 tỷ USD cho năm tài chính 2022 trong khuôn khổ “Sáng kiến răn đe Thái Bình Dương” với hàm ý tăng khả năng ứng phó với các thách thức mới và cũ tại khu vực, tăng cường năng lực xử lý quan hệ chiến lược với Trung Quốc và thúc đẩy hợp tác chiến lược với các quốc gia khu vực.

Theo tinh thần của Sáng kiến này, việc chi một khoản ngân sách lớn tương tự hằng năm dành cho các mục đích này ít nhất sẽ kéo dài đến năm 2027, đánh dấu một bước đi chiến lược quan trọng trong quan hệ của Mỹ với khu vực, trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục “trỗi dậy” và thu hút sự quan tâm của các nước trong và ngoài khu vực.

Những bước đi cụ thể trên trong hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại của chính quyền ông Trump và ông Biden thể hiện xu hướng dài hạn trong chính sách của Mỹ nhằm xử lý các thách thức chiến lược mà Washington quan ngại trong quan hệ với Bắc Kinh.

Những tranh luận nhiều năm trong nội bộ Mỹ đều ít nhiều phản ánh quan ngại về các mức độ xung đột khác nhau trong quan hệ Mỹ-Trung khi cả 2 bên chưa tìm ra được giải pháp hiệu quả cho những căng thẳng mang tính cơ cấu được thể hiện qua nhiều bước đi cụ thể, bao gồm trong vấn đề Biển Đông.

Nội bộ Mỹ cũng đạt được sự đồng thuận lưỡng Đảng về việc cần phải tăng cường cứng rắn với Trung Quốc trong dài hạn.

Theo thăm dò dư luận của Trung tâm Pew hồi tháng 3, 9 trong số 10 người Mỹ được hỏi nhìn Trung Quốc như quốc gia cạnh tranh hay kẻ thù, hơn là một đối tác của Mỹ.

Một số quan ngại từ khu vực

Bên cạnh nhiều mặt tích cực của việc Mỹ tăng cường hợp tác chiến lược với khu vực, tiến trình này cũng gặp phải những quan ngại nhất định từ các quốc gia Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Các nước đều rất quan tâm và có phần quan ngại nếu tiến trình tăng cường hợp tác chiến lược của Mỹ với khu vực làm tăng cạnh tranh chiến lược và nguy cơ xung đột với Trung Quốc hoặc giữa một số quốc gia khu vực.

Báo Japan Times nhận định, năm 2020, ông Trump đã tăng gấp đôi số FONOP trên Biển Đông. Chính quyền của Tổng thống Biden nhiều khả năng cũng sẽ tiếp tục, thậm chí còn đẩy mạnh, xu hướng này.

Theo đó, tăng nguy cơ xảy ra một cuộc đụng độ hoặc tai nạn không cố ý, có thể dẫn đến một cuộc xung đột quy mô lớn hơn giữa hai cường quốc.

Ngoài ra, vẫn còn những hoài nghi đối với tính hiệu quả trong tiến trình tăng cường hợp tác chiến lược của Mỹ với khu vực.

Nhiều ý kiến cho rằng, chiến lược khu vực của Mỹ hiện nay vẫn còn thiếu trụ cột kinh tế một cách thực chất để hỗ trợ cho việc triển khai chiến lược chung, dù nền kinh tế số 1 thế giới luôn nhấn mạnh nhân tố này trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Cùng với đó là việc chính quyền của Tổng thống Biden mới đây đã tổ chức một hội nghị tham vấn liên quan tăng cường đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng ở khu vực.

Tin liên quan
Bộ tứ Bộ tứ 'chuyển mình' và tác động đối với Biển Đông

Mặt khác, tiếp tục tồn tại quan ngại về việc thiếu hụt nguồn lực cho hỗ trợ tăng cường quan hệ chiến lược với các nước cũng như giúp các nước khu vực tăng năng lực quốc phòng-an ninh.

Trong khi Mỹ dự kiến chi hơn 5 tỷ USD cho các mục tiêu thiết kế và bố trí các lực lượng quân sự của Mỹ tại khu vực; diễn tập, trải nghiệm và sáng tạo; tăng cường sức mạnh chiến đấu của liên quân; tăng cường hậu cần và an ninh, thì Mỹ chỉ chi có 500 nghìn USD cho cùng năm tài chính để tăng cường quan hệ đồng minh và đối tác trong khuôn khổ sáng kiến PDI.

Nhằm tranh thủ các nỗ lực và tác động tích cực của tiến trình Mỹ tăng cường hợp tác chiến lược với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, các bên sẽ còn phải cố gắng rất nhiều trong thúc đẩy quan hệ.

Để tránh va chạm và/hoặc xung đột, cả Mỹ, Trung Quốc và các nước khác đều phải quan tâm và thận trọng trong các bước triển khai quan hệ chiến lược cụ thể tại khu vực.

Để phát huy hơn nữa các nguồn lực và hiệu quả của hợp tác chiến lược, các nước khu vực cũng cần công khai hóa hơn nữa các nhu cầu và quan ngại liên quan tiến trình này.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ phản đối các 'yêu sách hàng hải phi pháp' của Trung Quốc ở Biển Đông
Ấn Độ quan tâm việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông phù hợp luật pháp quốc tế
Mỹ lên 'Kế hoạch Thái Bình Dương mới' nhắm trọng tâm vào Trung Quốc
Cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ-Trung tại Đông Nam Á*
Nhật Bản-Australia: Khi cường quốc tầm trung tìm đến nhau
(theo Nghiên cứu Biển Đông)

Xem nhiều

Đọc thêm

Giá cà phê hôm nay 27/6: Sụt giảm liên tiếp do áp lực nguồn cung; Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?

Giá cà phê hôm nay 27/6: Sụt giảm liên tiếp do áp lực nguồn cung; Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?

Baoquocte.vn. Giá cà phê hai sàn kỳ hạn đảo chiều sụt giảm sau áp lực từ báo cáo nguồn cung dồi dào của USDA. Đề án canh cây cà phê giai ...
Giá vàng hôm nay 27/6: Giá vàng đang ẩn mình - cơ hội mua vào đang bị bỏ qua, vàng tuần này tăng hay giảm?

Giá vàng hôm nay 27/6: Giá vàng đang ẩn mình - cơ hội mua vào đang bị bỏ qua, vàng tuần này tăng hay giảm?

Baoquocte.vn. Giá vàng đã không tạo được bất kỳ sự phấn khích nào để đẩy giá lên cao hơn, nhưng đây rất có thể là cơ hội mua vào đáng quan ...
Giá tiêu hôm nay 27/6, giảm mạnh, tiêu gặp nhiều áp lực, giới đầu cơ bán cắt lỗ, tương lai vẫn ảm đạm

Giá tiêu hôm nay 27/6, giảm mạnh, tiêu gặp nhiều áp lực, giới đầu cơ bán cắt lỗ, tương lai vẫn ảm đạm

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 69.500 – 72.500 đ/kg.
XSMB 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 27/6/2022. dự đoán XSMB thứ 2

XSMB 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 27/6/2022. dự đoán XSMB thứ 2

Baoquocte.vn. XSMB 27/6. xổ số hôm nay 27/6. trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 27/6/2022. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 2. SXMB 27/6. KQSXMB
XSMN 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 27/6/2022. xổ số hôm nay

XSMN 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 27/6/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 27/6. xổ số hôm nay 27/6. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 27/6/2022. XSMN thứ 2. xổ số hôm nay ngày 27 tháng 6. SXMN 27/6/2022. xo ...
XSMT 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 27/6/2022 - SXMT 27/6

XSMT 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 27/6/2022 - SXMT 27/6

Baoquocte.vn. XSMT 27/6. trực tiếp xổ số miền Trung 27/6/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số hôm nay 27/6/2022. xổ số miền Trung thứ 2. KQSXMT 27/6
Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Baoquocte.vn. Tối 26/6, tại đường đi bộ dọc bờ sông Hương đã khai mạc Lễ hội '100 món Ẩm thực đường phố Huế' năm 2022.
Bình Định đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử

Bình Định đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử

Baoquocte.vn. Từ 24/6-3/7 đã diễn ra Hội nghị tập huấn và Kết nối thương mại điện tử cho doanh nghiệp Bình Định và các tỉnh miền Trung.
Quang Hải sẽ gia nhập Paul FC?

Quang Hải sẽ gia nhập Paul FC?

Baoquocte.vn. Báo chí Pháp đưa tin tiền vệ Nguyễn Quang Hải đầu quân cho CLB Pau FC tại giải Ligue 2.
Gia tăng sức ép, G7 tán thành cấm nhập khẩu vàng của Nga

Gia tăng sức ép, G7 tán thành cấm nhập khẩu vàng của Nga

Baoquocte.vn. Nhóm các nước G7 đã nhất trí cấm nhập khẩu vàng của Nga như một phần trong nỗ lực gia tăng sức ép buộc Moscow phải chấm dứt chiến dịch ...
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Baoquocte.vn. Năm 2022 mở đầu với những hy vọng tràn trề về một thế giới ổn định, kinh tế toàn cầu tiếp tục đà phục hồi và tăng trưởng sau đại dịch Covid-19. Nhưng...
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh bất thường của Liên minh châu Âu (EU) đã kết thúc với một quyết định bất thường.
Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Phản ứng của phương Tây về chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Nam Thái Bình Dương cho thấy cuộc cạnh tranh ngày một nóng tại khu vực.
Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Baoquocte.vn. Phản đối Phần Lan và Thụy Điển vào NATO có thể giúp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan củng cố nội bộ và khẳng định vị thế của đất nước.
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Baoquocte.vn. Trung Quốc đang đặt nền móng cho một căn cứ quân sự ở quần đảo Solomon và có thể hiện thực hóa nó bất kỳ lúc nào.
Phiên bản di động