Ngoại giao quốc phòng: Vũ khí lợi hại để chiến đấu với khủng hoảng khí hậu

Thúy Huyền
Khủng hoảng khí hậu là thách thức lớn nhất đối với môi trường sống hiện nay cũng như tương lai của con người. Trong bối cảnh đó, ngoại giao quốc phòng được coi là một công cụ hữu ích cho các quốc gia nhằm đối phó với tình trạng này.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Ngoại giao quốc phòng: Công cụ để đối phó với khủng hoảng khí hậu
Trung tâm điều phối hoạt động hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa khu vực Changi ở Singapore là một trong những ví dụ điển hình về ngoại giao quốc phòng khu vực Đông Nam Á. (Nguồn: Today)

Trong một bài viết đăng tải trên East Asia Forum, tác giả S. Nanthini* đã nêu bật vai trò của ngoại giao quốc phòng trong ứng phó với biến đổi khí hậu.

Hợp tác không thể chối từ

Báo cáo đánh giá lần thứ sáu được công bố gần đây của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) đã nhấn mạnh sự gia tăng đáng kể của các hiện tượng thời tiết cực đoan, có khả năng dẫn đến tình trạng mất an ninh lương thực và gia tăng các luồng di cư. Sự nghiêm trọng của biến đối khí hậu ngày càng tăng, đòi hỏi nhận thức ngày càng cao về mối đe dọa mà nó gây ra.

Cùng với đó, quân đội có thể phải đối mặt với nhiều áp lực hơn để phát triển khả năng hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa (HADR) trong khi vẫn phải duy trì các khả năng phòng thủ truyền thống.

Ngoại giao quốc phòng được hiểu một cách rộng rãi là các tương tác quân sự, các hoạt động và chính sách nhằm xây dựng và duy trì an ninh quốc gia. Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng khí hậu đang diễn ra, ngoại giao quốc phòng được coi là một công cụ hữu ích cho các quốc gia nhằm thúc đẩy các mục tiêu chính sách đối ngoại của mình.

Đặc biệt, ngoại giao quốc phòng không chỉ cần thiết giữa các quốc gia có mối quan hệ đối tác, mà còn có khả năng xây dựng lòng tin giữa các quốc gia, thậm chí liên quan đến sự hợp tác hoặc thực hiện các hoạt động hợp tác quân sự giữa các quốc gia đối đầu.

Và biến đổi khí hậu đang mang lại cơ hội hợp tác quốc phòng cùng có lợi, chẳng hạn như cung cấp hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa trong một thế giới đang đối mặt với các hiện tượng thời tiết ngày càng khắc nghiệt. Bên cạnh đó, các nước đối đầu cũng có thể tham gia các cuộc tập trận hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa ít nhất là trên phương diện đa phương, nếu không thực hiện được trên bình diện song phương.

Nhìn chung, biến đổi khí hậu có tác động đến tất cả mọi người, và việc loại trừ các quốc gia đối thủ trong hợp tác chống khí hậu sẽ hạn chế các nỗ lực trước đó.

Hợp tác quốc phòng - điển hình thành công của ASEAN

Tại Đông Nam Á, một trong những khu vực chịu nhiều thiên tai nhất trên thế giới, biến đổi khí hậu dẫn đến khả năng gia tăng cường độ và tần suất của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Là lực lượng ứng phó chính đối với thảm họa, lực lượng quân đội của mỗi quốc gia trong ASEAN sẽ cần mở rộng quy mô năng lực của mình thông qua hợp tác quốc phòng và ngoại giao quốc phòng khu vực.

Trung tâm điều phối hoạt động hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa khu vực Changi ở Singapore là một trong những ví dụ điển hình về ngoại giao quốc phòng khu vực Đông Nam Á. Trung tâm này chia sẻ thông tin về các thảm họa trong khu vực, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp và triển khai quân giữa các quân đội và tổ chức các cuộc diễn tập.

Bằng cách kết nối các sĩ quan quân đội từ khắp nơi trên thế giới, trung tâm này đã tạo ra một mạng lưới các sĩ quan liên lạc quốc tế. Mặc dù trung tâm này có thể không hoạt động cụ thể trong lĩnh vực an ninh khí hậu, nhưng nó đóng vai trò tương tự như một trung tâm của khu vực, tạo điều kiện thuận lợi cho sự tham gia giữa các lực lượng quân đội của các quốc gia.

Thông qua các tương tác quân sự thực chất và bền vững, các quốc gia có cơ hội nâng cao hiểu biết về các chiến lược của nhau và quan trọng là thiết lập các đường dây liên lạc.

Là nền tảng quan trọng của khu vực cho hợp tác quốc phòng đa phương, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) được tổ chức nhằm góp phần tìm ra cách ứng phó chung trong lĩnh vực quân sự đối với cuộc khủng hoảng khí hậu.

Nhiệm vụ mở rộng của cơ chế hợp tác quốc phòng này bao gồm cả vấn đề an ninh khí hậu. Tư cách hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa sẽ cho phép quân đội trong ASEAN dễ dàng phối hợp và mở rộng cơ sở hiểu biết lẫn nhau về các thảm họa liên quan đến khí hậu.

Trong tương lai, khi xác suất xảy ra một thảm họa tự nhiên do biến đổi khí hậu gây ra, như bão Haiyan hoặc bão Nargis ngày càng hiện hữu, hợp tác quốc phòng ASEAN nên cùng nhau đề ra một khuôn khổ để ứng phó với thảm họa do biến đổi khí hậu gây ra trước khi nó ập đến.

Ngoại giao quốc phòng: Công cụ để đối phó với khủng hoảng khí hậu
Là lực lượng ứng phó chính đối với thảm họa, lực lượng quân đội của mỗi quốc gia trong ASEAN sẽ cần mở rộng quy mô năng lực của mình thông qua hợp tác quốc phòng và ngoại giao quốc phòng khu vực. (Nguồn: Getty)

Thế giới cần quyết liệt hơn

Tuy nhiên, ngoại giao quốc phòng cũng có những giới hạn. Trọng tâm chính của quân đội luôn là khả năng chiến đấu truyền thống trong chiến tranh, và các vấn đề an ninh phi truyền thống là mục tiêu quan trọng thứ hai. Vì vậy, nếu các quốc gia ở trong tình trạng chiến tranh, thì sự tập trung vào rủi ro biến đổi khí hậu sẽ được tạm gác sang một bên.

Mặt khác, kết quả của ngoại giao quốc phòng cũng phụ thuộc vào mối quan hệ chính trị tổng thể giữa các quốc gia có liên quan.

Ví dụ như Mỹ và Trung Quốc trước đây từng tham gia trao đổi và hợp tác quân sự để giải quyết các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, nhưng sự "lạnh nhạt" gần đây do các mối quan hệ chính trị, ngoại giao, kinh tế đã hạn chế sự hợp tác rộng rãi giữa hai trong số các quốc gia phát thải lớn nhất trên thế giới.

Bởi vậy, ngoại giao quốc phòng có thể tạo cơ hội cho các quốc gia theo đuổi hợp tác nhiều hơn về các chính sách khí hậu trong khi xây dựng lòng tin, nhưng nó chỉ là một phần của chiến lược khí hậu rộng lớn hơn.

Thế giới cần có những hành động quyết liệt hơn để chống lại biến đổi khí hậu, vốn là một cuộc khủng hoảng đang tồn tại đối với nhân loại. Khi nhiệt độ tiếp tục ấm lên và các thảm họa do khí hậu gây ra ngày càng gia tăng, quân đội đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt khi đây là lực lượng chính ứng phó với thiên tai.

Bất chấp những giới hạn trên, ngoại giao quốc phòng vẫn là một công cụ hữu ích trong việc tăng cường khả năng tương tác, xây dựng lòng tin và củng cố mối quan hệ giữa các quốc gia khác trong khu vực, đặc biệt khi tất cả các quốc gia đều đóng vai trò quan trọng trong cuộc khủng hoảng biến đổi khí hậu đang diễn ra.


* S. Nanthini là nhà phân tích cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh Phi truyền thống tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS), Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore.

Nghi lễ đón, tiếp nguyên thủ quốc gia thăm cấp nhà nước (Phần 1)

Nghi lễ đón, tiếp nguyên thủ quốc gia thăm cấp nhà nước (Phần 1)

Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định như thế nào về việc đón, tiếp nguyên thủ quốc gia thăm cấp nhà ...

Làm ngoại giao thật ở 'vũ trụ ảo' Metaverse

Làm ngoại giao thật ở 'vũ trụ ảo' Metaverse

Những gã khổng lồ công nghệ đang không ngừng mở rộng và định hình Metaverse (vũ trụ ảo) trở thành thế hệ tiếp theo của ...

(theo East Asia Forum)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Ngày 16/11, Hội người Việt Nam tỉnh Khammouane (Lào) long trọng tổ chức Đại hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031.
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Sáng 17/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Pakse phối hợp với Hội người Việt Nam tỉnh Champasak và nhà trường tổ chức chương trình 'Em yêu tiếng Việt'.
Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Ngày 17/11, Đại sứ Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm đã tiếp ông Hermenegildo Gonçalves da Cruz, Tổng Thanh tra Cảnh sát quốc gia Timor-Leste (PNTL).
Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Ngày 13/11 đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác và Lễ ra mắt Trung tâm Nghiên cứu chung giữa ĐH Kinh tế Quốc dân với ĐH Tài chính và Kinh tế Thượng ...
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Thứ trưởng Ngô Lê Văn tiếp Giáo sư Svetlana Sharenkova, Ủy viên Thường vụ Hội đồng Quốc gia, Trưởng đoàn đại biểu Đảng Xã hội chủ nghĩa Bulgaria (BSP).
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường đã tiếp đồng chí Phonesy Bounmixay, Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Mang trong mình chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng, văn hóa Việt Nam không ngừng được bồi đắp qua quá trình giao lưu, tiếp biến với thế giới.
Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Nhân dịp Việt Nam tái trúng cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, mời các bạn tham gia trắc nghiệm dưới đây.
Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Tối 18/11, tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, buổi hòa nhạc kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao Hungary – Việt Nam đã diễn ra, tôn vinh mối quan hệ hữu ...
Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vừa được mở ký. Vậy Công ước này có những ưu điểm vượt trội gì về nội dung cam kết?
Phiên bản di động