Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Toàn cầu hóa có dẫn tới ngõ cụt

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Toàn cầu hóa có mặt tiêu cực, nhưng cũng có mặt tích cực nếu ta hướng nó vào con đường nhân bản, nhấn mạnh vào hướng văn hóa hơn là kinh tế, đối thoại giữa các nền văn hóa hơn là đối đầu!
TIN LIÊN QUAN
nha van hoa huu ngoc toan cau hoa co dan toi ngo cut Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Từ thi đến ca
nha van hoa huu ngoc toan cau hoa co dan toi ngo cut Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa
nha van hoa huu ngoc toan cau hoa co dan toi ngo cut

Từ những năm 90 của thế kỷ trước, hiện tượng toàn cầu hóa đã được khẳng định là chặng đường mới của chủ nghĩa tư bản, nó kèm theo nhiều tai họa, khó khăn và thách thức chưa từng có cho nhân loại: hố giàu nghèo ngày một tăng giữa các quốc gia và trong từng quốc gia, sự tàn phá môi trường thiên nhiên, sự tài chính hóa cực đoan của kinh tế gây nên cuộc khủng hoảng ngân hàng thế giới hôm nay. Tình hình bất ổn về mọi mặt là kết quả một nền văn hóa “đồng tiền là thống soái”.

Nhiều nhà tư tưởng tiến bộ trông xa nhìn rộng, e là với tình trạng này, nhân loại có thể tự diệt vong (auto destruction) hoặc trở lại sự man rợ (triết gia Pháp trứ danh Edgar Morin). Chủ nghĩa tiêu thụ khiến con người cạnh tranh nhau ác liệt, bị tha hóa, xã hội chỉ còn là thị trường.

Việc đánh bom khủng bố ở New York (11/9/2001) làm cho giả thuyết của Huntington được coi là có lý: sau chiến tranh lạnh sẽ là các cuộc chiến tranh đụng độ giữa các nền văn minh. Thực ra nhất thiết có phải như vậy? Nhất thiết toàn cầu hoá chỉ có thể dẫn đến ngõ cụt?

Nhà luật học Bỉ Thierry Verhelst bác quan điểm bi quan ấy và trả lời là “không!” trong một bài nghiên cứu của tập san Phát triển và các nền văn minh (số 369 - tháng 12/2008 - Lebret Irfed, Paris). Do nhiều luận điểm vẫn giữ nguyên giá trị thời sự, tôi xin tóm lược và trích dịch để các bạn tham khảo.

Theo tác giả, toàn cầu hóa có mặt tiêu cực, nhưng cũng có mặt tích cực nếu ta hướng nó vào con đường nhân bản, nhấn mạnh vào hướng văn hóa hơn là kinh tế, đối thoại giữa các nền văn hóa hơn là đối đầu!

Thời đại chúng ta là một thời đại trục (période axiale) đối với nhân loại, y như thời đại đồ đá mới hay thế kỷ Ánh sáng (thế kỷ XVIII) ở châu Âu, khi các giá trị tư duy của thế giới bị đảo lộn và dẫn đến một kỉ nguyên mới, không dự đoán nổi. Không thể nào ý thức trước được các thời đại Phục hưng, Đại cách mạng Pháp, sự kết thúc chủ nghĩa Apartheid ở Nam Phi, sự sụp đổ bức tường Berlin...

Con người ngày nay cảm thấy phải có một sự thay đổi cơ bản về văn hoá, ý nghĩa cuộc sống. Một cuộc thăm dò dư luận trong 43 nước (70% dân số thế giới) cho biết là những giá trị cơ bản đang thoái lui, đặc biệt là lòng tin vào khả năng khoa học kỹ thuật có thể giải quyết được các vấn đề đương đại, sự dấn thân ngày càng mạnh vào các vấn đề xã hội và môi trường.

Chúng ta phải cố gắng tăng cường quan hệ quốc tế để gạt bỏ khuynh hướng toàn cầu hoá, áp đặt một khuôn mẫu kinh tế và văn hóa duy nhất. “Tương lai thuộc về phía đa dạng và phong phú các nền văn minh thế giới bằng cách ảnh hưởng nhau về mặt văn hóa và tâm linh”.

Chính toàn cầu hóa đã tạo điều kiện để tiếp biến văn hóa khác với thời thực dân, gạt bỏ sự “Tây phương hóa” thế giới. Một sự tiếp biến văn hóa (acculturation) bình đẳng, có lợi cho cả phương Tây và các xã hội truyền thống, cho cả nước giàu và nước nghèo. Phương Tây cần lấy cảm hứng ở những nền văn hóa và tôn giáo nước ngoài gần với truyền thống, mang lại nhiều ý nghĩa về cái đẹp cho cuộc sống hàng ngày. Phương Tây có thể tìm thấy những giá trị sâu sắc, sự hài hòa và ý thức toàn vẹn. Ngoài ra, phương Tây cũng phải sử dụng sinh khí, truyền thống của mình, chủ yếu trong Kitô giáo, với những yếu tố trực quan buổi sơ khai, tiền hiện đại để có thể vượt qua cuộc khủng hoảng về văn minh.

Mặt khác, một số xã hội truyền thống có lợi khi lấy cảm hứng ở những nét hiện đại mình thiếu nhất, trong khi bảo tồn cái đẹp và cái mạnh của mình. Những ảnh hưởng qua lại ấy và sự thực hiện những nét hiện đại tự thân sinh ra có thể giúp cho ta giải quyết những vấn đề vật chất, mà vẫn giữ được bản sắc. Một cách nhìn mới, không thiên kiến tự tôn dân tộc, cho phép ta nhìn ra những hình thái xã hội kinh tế mới, không chỉ là những bản sao lệch lạc của khuôn mẫu phương Tây. Không nên coi những khuôn mẫu mới ấy của hiện đại hóa là thứ hư hỏng, đồi bại. Cần coi chúng như là những thể nghiệm tiếp biến văn hóa vượt qua cái hiện đại phương Tây. Cách nhìn mới này đòi hỏi tư duy không đi ngược lại từ tự tôn đến tự ti và đừng lý tưởng hóa đối tác một cách lãng mạn và ảo tưởng. Cần vượt qua sự giữ truyền thống khô cứng cũng như hiện đại hóa không phương hướng!

nha van hoa huu ngoc toan cau hoa co dan toi ngo cut

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Tâm trạng hai phụ nữ Việt lai Pháp

TGVN. Kim Lefèvre là nữ tác giả Pháp nổi tiếng với cuốn tự truyện Cô đầm lai (Métísse Blanche). Chị kể lại những kỷ niệm ...

nha van hoa huu ngoc toan cau hoa co dan toi ngo cut

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Từ bi cửa Phật

TGVN. Trong thời buổi mọi người chạy theo ma lực đồng tiền và quyền lực ngày nay, tôi đã gặp không ít thiền môn ấy ở ...

nha van hoa huu ngoc toan cau hoa co dan toi ngo cut

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mũi tên, bài ca và chữ nghiệp

TGVN. Một chữ, một câu, một hành động, một cử chỉ, có khi mình không để ý đến, bỗng vài năm sau, vài chục năm sau ...

Có thể bạn quan tâm

Xem nhiều

Đọc thêm

Tin thế giới 26/11: 'Tin tuyệt vời' đối với Tổng thống Trump, Trung Quốc chuẩn bị dính ‘đòn đau’ của Mỹ, Khẳng định lại tính cấp bách của New START

Tin thế giới 26/11: 'Tin tuyệt vời' đối với Tổng thống Trump, Trung Quốc chuẩn bị dính ‘đòn đau’ của Mỹ, Khẳng định lại tính cấp bách của New START

Bầu cử Mỹ 2020, quan hệ Mỹ với Trung Quốc, Australia-Trung Quốc, tình hình Nagorno-Karabakh là những tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu chúc mừng Hội chợ Trung Quốc-ASEAN lần thứ 17

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu chúc mừng Hội chợ Trung Quốc-ASEAN lần thứ 17

Nhân dịp Hội chợ Trung Quốc-ASEAN lần thứ 17 tổ chức bằng hình thức trực tuyến, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ghi hình phát biểu chúc mừng.
Thấy 'Bóng dáng Obama' trong quyết tâm đưa nước Mỹ 'sang trang' của ông Joe Biden?

Thấy 'Bóng dáng Obama' trong quyết tâm đưa nước Mỹ 'sang trang' của ông Joe Biden?

Ông Joe Biden đang nỗ lực từ những viên gạch đầu tiên như xây dựng nội các với mong muốn đưa nước Mỹ "sang trang mới".
Lần thứ 6 BIDV đạt danh hiệu Thương hiệu Quốc gia

Lần thứ 6 BIDV đạt danh hiệu Thương hiệu Quốc gia

Tại Lễ công bố Sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2020, BIDV vinh dự lần thứ 6 được nhận danh hiệu uy tín này.
Covid-19 tại Việt Nam chiều 26/11: Thông tin về 10 ca mắc mới là người trở về từ Nga và Pháp

Covid-19 tại Việt Nam chiều 26/11: Thông tin về 10 ca mắc mới là người trở về từ Nga và Pháp

Ghi nhận 10 ca mắc mới Covid-19 nhập cảnh từ Nga và Pháp được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.331 bệnh nhân.
XSMB 27/11 - XSMB thứ 6 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 27/11 - dự đoán XSMB 28/11

XSMB 27/11 - XSMB thứ 6 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 27/11 - dự đoán XSMB 28/11

XSMB 27/11. SXMB 27/11. KQXSMB thứ 6. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 27 tháng 11 năm 2020. KQSXMB.
Thử áo cô dâu, có phải Doãn Hải My sắp theo Đoàn Văn Hậu về dinh?

Thử áo cô dâu, có phải Doãn Hải My sắp theo Đoàn Văn Hậu về dinh?

Doãn Hải My bất ngờ đi thử váy cưới khiến fan hoang mang 'đoán già đoán non' về mối quan hệ úp mở bấy lâu nay với cầu thủ Đoàn ...
XSMT 27/11 - XSMT thứ 6 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - SXMT 27/11 - dự đoán XSMT 28/11

XSMT 27/11 - XSMT thứ 6 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - SXMT 27/11 - dự đoán XSMT 28/11

XSMT 27/11. SXMT 27/11. KQXSMT thứ 6. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Trung nhanh nhất hôm nay ngày 27 tháng 11 năm 2020. KQSXMT.
Ngoại trưởng Trung Quốc nói gì về thông tin ép Hàn Quốc 'chọn phe'?

Ngoại trưởng Trung Quốc nói gì về thông tin ép Hàn Quốc 'chọn phe'?

Ngoại trưởng Trung Quốc kêu gọi Hàn Quốc tăng cường hợp tác liên quan nỗ lực chống Covid-19, thương mại...
Nhan sắc 'vạn người mê' của top 30 Hoa khôi Du lịch 2020 lộ diện

Nhan sắc 'vạn người mê' của top 30 Hoa khôi Du lịch 2020 lộ diện

30 người đẹp dự thi Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2020 được đánh giá khá đồng đều về sắc vóc và nền tảng văn hóa.
Du lịch Mỹ: Sắc màu ở xứ cờ hoa

Du lịch Mỹ: Sắc màu ở xứ cờ hoa

Dựa trên các bảng xếp hạng du lịch uy tín, dưới đây là 9 điểm đến tràn ngập sắc màu mà bạn không thể bỏ qua khi du lịch Mỹ.
4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

Đừng quên tham khảo và lưu lại cho mình những cung đường du lịch mùa Đông 'cực cool' ở ngay tại Việt Nam nhé!
Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng Dolce by Wyndham Hanoi Golden Lake ở Hà Nội được coi là khách sạn đầu tiên trên thế giới dát vàng từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới.
Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Khai trương từ năm 1935, đến nay hệ thống tàu điện ngầm Moscow, Nga có 14 tuyến đang hoạt động với hơn 9 triệu lượt người sử dụng hằng ngày.
Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc sắc tại Tuần lễ Ẩm thực Italy tại Việt Nam

Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc sắc tại Tuần lễ Ẩm thực Italy tại Việt Nam

Tuần lễ Ẩm thực Italy sẽ diễn ra tại Việt Nam từ ngày 12/11-13/12 với chương trình đầy ắp các sự kiện văn hoá và ẩm thực đặc sắc.
10 điều không được làm khi du lịch châu Âu

10 điều không được làm khi du lịch châu Âu

Ngồi trên bậc thang ở Rome, đi giày cao gót khi vào các di tích cổ, cho chim bồ câu ăn là các hành vi trái pháp luật khi bạn đi du lịch châu Âu.
Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam, NXB Nhã Nam cho ra mắt cuốn ‘Nghề thầy’ của cụ Hoàng Đạo Thúy với những lời gan ruột của một người thầy nổi tiếng.
CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

Dù đã có khá nhiều tác phẩm viết về tình thầy trò, nhưng 'Nghề vương bụi phấn' của CEO Nguyễn Huy Du vẫn tạo nên ấn tượng riêng.
Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Từng gây bão với 'Quân khu Nam Đồng', 5 năm sau, tác giả Bình Ca trở lại với cuốn sách thứ hai 'Đi trốn'.
Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp đề cập đến quyền riêng tư của mỗi người và tôn trọng sự bình đẳng trong xã hội vừa được Nhà xuất bản Kim Đồng biên dịch và phát hành.
ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Bộ Ngoại giao đã ra mắt phiên bản tiếng Anh của cuốn sách: 25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc.
Một cách để hiểu về đảng phái chính trị ở Hoa Kỳ

Một cách để hiểu về đảng phái chính trị ở Hoa Kỳ

Tác phẩm được xem là tiêu chuẩn vàng cho các giáo trình về đảng phái chính trị đã được tái bản 17 lần và nay đã có mặt tại Việt Nam với ẩn bản thứ ...
Phiên bản di động