Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mũi tên, bài ca và chữ nghiệp

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Một chữ, một câu, một hành động, một cử chỉ, có khi mình không để ý đến, bỗng vài năm sau, vài chục năm sau ngẫu nhiên xuất hiện. Điều này chúng ta không nhiều thì ít, đều thể nghiệm bản thân hoặc đã từng chứng kiến ở những người khác quanh ta.
TIN LIÊN QUAN
nha van hoa huu ngoc mui ten bai ca va chu nghiep Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về học “lễ” và học “văn”
nha van hoa huu ngoc mui ten bai ca va chu nghiep Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mỗi ngày 1, 2 đô-la
nha van hoa huu ngoc mui ten bai ca va chu nghiep
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mũi tên, bài ca và chữ nghiệp

Có một bài thơ tiếng Anh mà tôi rất tâm đắc, xưa kia thường dạy cho học trò trung học. Bài thơ ngắn, giản dị, du dương mà thâm thúy.

Thơ của Lonhfellow, nhà thơ Mĩ thế kỉ XIX, rất nổi tiếng và thành công trong thể loại thơ ngắn.

Xin tạm dịch tiếng Việt như sau:

Tôi bắn mũi tên lên không

Tên rơi xuống đất, chẳng biết nơi đâu

Vì nó bay nhanh, mắt không theo kịp

Tôi hát bài ca, lời bay lên không

Lời rơi xuống đất chẳng biết nơi đâu

Vì mắt nào tinh, để theo lời bay

Mãi mãi về sau, trong một cây sồi

Tôi thấy mũi tên vẫn còn nguyên vẹn

Và cả bài ca, từ đầu đến cuối

Trong tim người bạn

Mũi tên và bài ca tưởng mất, mãi về sau ngẫu nhiên lại… thấy lại.

Một chữ, một câu, một hành động, một cử chỉ, có khi mình không để ý đến, bỗng vài năm sau, vài chục năm sau ngẫu nhiên xuất hiện. Điều này chúng ta không nhiều thì ít, đều thể nghiệm bản thân hoặc đã từng chứng kiến ở những người khác quanh ta. Xin cử vài trường hợp:

Tôi có một cô bạn trẻ, không thân và cũng không sơ, rất quý nhau, lâu lâu gặp vì công việc. Quen nhau đã hơn chục năm. Hôm nọ, sau buổi họp, ngồi lại uống trà, chuyện gẫu. Nhân bàn về tác động của văn chương, cô tâm sự với tôi: “Có chuyện anh không ngờ đến: cách đây 5 năm, tôi suy sụp tinh thần vì một cuộc tình duyên thất bại và thua lỗ trong kinh doanh. Trong chuyến hành hương tập thể ở đền Chử Đồng Tử ven sông Hồng, anh có kể tôi nghe nội dung truyện Cuốn theo chiều gió của M.Mitchell và nhắc lại câu cuối sách: “Ngày mai là một ngày khác”. Không ngờ câu ấy đọng lại trong tôi, giúp tôi ra khỏi sự khủng khoảng tinh thần. Tôi gạt bỏ những ngày qua đen tối và hướng đến ngày mai”.

Có lần ở Đền Hùng, tôi thấy anh V., bạn hơn tuổi, đại trí thức bị bệnh lao, sống nhờ thuật dưỡng sinh và nghị lực. Tôi thấy anh tập, người đứng thẳng trên một chân, còn chân kia quay nửa vòng. Thế rồi về nhà, tôi cũng bắt chước động tác ấy. Chắc giờ anh ở suối vàng không ngờ động tác của mình tiếp tục sống ở người bạn mình.

Những người làm nghề dạy học hay viết sách báo hẳn có nhiều thể nghiệm. Sau hai chục năm xa cách, một hôm ở Hà Nội tôi nhận được từ Mỹ, thư của một người học trò cũ mà tôi cũng không còn nhớ tên nữa. Anh K., đại tá quân đội Sài Gòn, nay tóc đã bạc, viết cho tôi kể lại cái lần tản cư ở một làng tại Nam Định, tôi say mê giảng một bài thơ của WordsWorth trong một nhà thờ xứ mượn làm lớp học, anh còn nhắc lại một vài câu thơ. Hay có lần, tít ở Tây Ninh, một độc giả tình cờ gặp tôi nói về một bài báo của tôi mà ông tâm đắc. Trong văn chương có những thí dụ hay, nổi tiếng nhất là chiếc bánh ngọt nhỏ Madeleine của nhà văn Pháp Proust. Một buổi sáng, ăn điểm tâm, ông chấm bánh vào trà đưa lên miệng, đột nhiên mùi vị khơi dậy từ trong tiềm thức sâu thẳm cảm giác những chiếc bánh ăn thời thơ ấu, làm ông sống lại cả một quãng đời đã qua. Đó là đoạn nổi tiếng nhất của bộ tiểu thuyết Tìm lại thời gian đã mất, tác phẩm có ảnh hưởng lớn đến văn học phương Tây hiện đại.

Vậy những cảm giác, xúc cảm, lời nói, cử chỉ, hành động của ta tồn tại lâu dài, gây ảnh hưởng cho người khác mà ta không biết. Ở điểm này, ta gặp khái niệm Nghiệp (Karma) của triết học cổ Ấn Độ, đặc biệt của nhà Phật. Nghiệp gồm tất cả các hoạt động của ta, việc làm, lời nói, ý nghĩ, cảm xúc. Tất cả những cái đó gộp lại trong mỗi người, mình phải gánh hậu quả cái Nghiệp của mình trong đời này, từ các đời trước và sang các đời sau. Nghiệp báo, tức là nhân quả, trong một đời là sự ảnh hưởng của cái nghiệp ấy gây ra trong đời này cộng với các nghiệp, các đời quá khứ. Do đó gây nghiệp lành (thiện) thì hưởng quả lành, gây nghiệp ác thì nhận quả ác. Trong luân hồi, tái sinh vào loài này hay loài khác để chỉ quả báo về hoạt động của bản thân. Dân gian rất tin ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác. Tôi không nhớ rõ, nhưng hình như sử gia Tư Mã Thiên không tin là như vậy. Lắm người gia đình tốt, ăn ở tử tế, mà suốt đời khổ. Những kẻ ác mà hưởng lộc cho đến khi chết. Để giải thích cho các nghịch lý trên, có người cho là: kẻ ác, lương tâm vẩn đục, không thể thật sự sung sướng được hoặc đời con cái kẻ ác sẽ khổ. Một cách giải thích hợp lý hơn là người tốt thì có nhiều bạn bè, nhiều người yêu mến, giúp đỡ mà mình không biết, có khi chỉ bằng câu nói, một hành động nhỏ mà tác dụng lớn.

“Lòng người yêu dấu là trời độ ta”..

nha van hoa huu ngoc mui ten bai ca va chu nghiep

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về một hiện tượng xã hội học: Chúa trời và bóng đá

TGVN. Đam mê bóng đá, cũng như mọi đam mê khác, đều dẫn đến một tâm trạng phi lý tính, xuất phát từ cảm tính ...

nha van hoa huu ngoc mui ten bai ca va chu nghiep

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Bảo vật của chùa Hồng Phúc

TGVN. Bảo vật đặc biệt của chùa Hồng Phúc là một bức tượng, có lẽ ở Việt Nam không chùa nào có. Đó là tượng một ...

nha van hoa huu ngoc mui ten bai ca va chu nghiep

Nhà văn Hữu Ngọc: Việt Nam và Khối Pháp ngữ

TGVN. Việt Nam có truyền thống văn hóa Pháp, việc Việt Nam gia nhập Khối Pháp ngữ còn có những lợi ích cụ thể về ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Đại hội XIII: Các nước đánh giá cao sự đóng góp của Việt Nam trong tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc

Đại hội XIII: Các nước đánh giá cao sự đóng góp của Việt Nam trong tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc

Trước thềm Đại hội XIII, đồng chí Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ...
Tất cả sẵn sàng với chất lượng cao nhất cho ngày Khai mạc Đại hội XIII

Tất cả sẵn sàng với chất lượng cao nhất cho ngày Khai mạc Đại hội XIII

Tất cả các công việc chuẩn bị tổ chức phục vụ đã được chuẩn bị một cách khoa học, kỹ lưỡng, chu đáo, sẵn sàng để tổ chức Đại hội ...
Cướp biển sát hại và bắt cóc 15 thủy thủ tàu hàng Thổ Nhĩ Kỳ ngoài khơi Nigeria

Cướp biển sát hại và bắt cóc 15 thủy thủ tàu hàng Thổ Nhĩ Kỳ ngoài khơi Nigeria

Tàu chở hàng Mozart của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị cướp biển tấn công ở ngoài khơi Nigeria. Cướp biển đã sát hại một thủy thủ trên tàu và bắt ...
Lỗi thiết bị ga tự động của máy bay Boeing 737 có thể là nguyên nhân vụ tai nạn ở Indonesia

Lỗi thiết bị ga tự động của máy bay Boeing 737 có thể là nguyên nhân vụ tai nạn ở Indonesia

Nguyên nhân dẫn đến vụ tại nạn máy bay Boeing 737-500 mang số hiệu SJ-182 của Hãng hàng không giá rẻ Sriwijaya Air có thể là do hệ thống ga ...
Các mẫu xét nghiệm Covid-19 của đại biểu và khối phục vụ Đại hội XIII đều âm tính

Các mẫu xét nghiệm Covid-19 của đại biểu và khối phục vụ Đại hội XIII đều âm tính

Hơn 10 nghìn mẫu xét nghiệm Covid-19 lần 2 của Đại biểu và khối phục vụ Đại hội XIII của Đảng âm tính với SARS-CoV-2
Toyota đẩy mạnh phát triển phụ tùng ô tô chạy bằng pin nhiên liệu hydro

Toyota đẩy mạnh phát triển phụ tùng ô tô chạy bằng pin nhiên liệu hydro

Tâp đoàn sản xuất ô tô Nhật Bản Toyota Motor Corp và các công ty trong tập đoàn này đang nỗ lực phát triển phụ tùng ô tô chạy bằng ...
Tân Tổng thống Mỹ sắp ban hành thêm nhiều chính sách mới về môi trường

Tân Tổng thống Mỹ sắp ban hành thêm nhiều chính sách mới về môi trường

Các cố vấn chính sách của Tổng thống Mỹ Joe Biden cho biết Mỹ sẽ ban hành thêm các chính sách giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu vào ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 2 ngày 25/1/2021: Song Tử bỏ bê công việc, Bọ Cạp đa nghi trong tình yêu

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 2 ngày 25/1/2021: Song Tử bỏ bê công việc, Bọ Cạp đa nghi trong tình yêu

Tử vi hôm nay 25/1 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 25/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 25/1/2021 - Lịch vạn niên 25/1/2021

Lịch âm 25/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 25/1/2021 - Lịch vạn niên 25/1/2021

Lịch âm 25/1. Âm lịch hôm nay 25/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 25/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 25 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Đại hội XIII: Giáo sư Nga khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam luôn là đảng của nhân dân, vì nhân dân

Đại hội XIII: Giáo sư Nga khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam luôn là đảng của nhân dân, vì nhân dân

Trước thềm Đại hội XIII, Giáo sư Nga Alexander Sokolovsky có bài viết chia sẻ những tình cảm và nhận định của mình về Đảng Cộng sản Việt Nam.
Cùng đón Xuân tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Cùng đón Xuân tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Sáng 24/1, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã diễn ra buổi gặp mặt phóng viên, báo chí nhân dịp Xuân Tân Sửu 2021.
Bí ẩn giúp tháp nghiêng Pisa không đổ suốt 800 năm

Bí ẩn giúp tháp nghiêng Pisa không đổ suốt 800 năm

Bí ẩn này đã giúp tháp nghiêng Pisa - công trình mang tính biểu tượng của Italy đứng sừng sững, bất chấp hàng loạt trận động đất suốt 800 năm qua.
Thành lập Câu lạc bộ Du lịch bền vững tại Hà Nội

Thành lập Câu lạc bộ Du lịch bền vững tại Hà Nội

Hội Lữ hành Hà Nội đã thành lập Câu lạc bộ Du lịch bền vững VGreen và ra mắt Câu lạc bộ Du lịch bền vững VGreen trực thuộc Hiệp hội Du lịch Hà Nội.
Tết Nguyên đán là cơ hội để du lịch Việt bứt phá?

Tết Nguyên đán là cơ hội để du lịch Việt bứt phá?

Sau một thời gian dài du lịch Việt ngưng trệ, thiệt hại do dịch bệnh Covid-19, năm nay, Tết Nguyên đán có là cơ hội để du lịch Việt bứt phá?
Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Săn mây Tà Xùa là hoạt động yêu thích của các tín đồ du lịch. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn gặp được thác mây uốn lượn qua triền núi.
Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Những ngày này hoa anh đào đang bung nở tại khu vực trường Tiểu học Mường Típ 1, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An làm xao xuyến lòng người.
Bản dịch 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Na Uy có gì đặc biệt?

Bản dịch 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Na Uy có gì đặc biệt?

Cách đây hơn nửa thế kỷ, 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng được dịch ra tiếng Na Uy.
Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách ngày Xuân vốn là nét đẹp truyền thống của người Việt nhưng đã bị mai một theo thời gian và các nhà xuất bản đang nỗ lực phục hồi.
Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Cuốn sách tập hợp ba bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng về công tác tiến hành Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội XIII của Đảng...
Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 91 của nhạc sĩ Phạm Tuyên, NXB Hội Nhà văn ra mắt cuốn sách 'Nhạc sĩ Phạm Tuyên - Tuyển tập 100 bài hát'.
Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas về những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.
Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Cuốn sách 'Giải mật Ngoại hạng Anh' và cuốn sách về Disney’s Land sẽ giúp người đọc hiểu hơn về ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận.
Phiên bản di động