Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Vy Anh
Suốt 16 năm làm Thủ tướng, kể từ năm 2005, bà Angela Merkel đã ghi nhiều dấu ấn trong chính sách đối ngoại Đức. Trong bối cảnh thách thức địa chính trị toàn cầu phức tạp, vai trò của Berlin trên trường quốc tế đã tăng lên đáng kể.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Di sản chính sách đối ngoại của Angela Merkel
Thủ tướng Đức Angela Merkel được ví là "bà đầm thép" của nước Đức. (Nguồn: the Atlantic)

Người đi đầu trong xử lý khủng hoảng

Trước đó, hầu như không ai bên ngoài nước Đức biết Angela Merkel là ai khi bà lần đầu tiên trở thành thủ tướng Đức vào năm 2005. Cũng không ai có thể tưởng tượng, bà sẽ định hình nền chính trị thế giới đến mức nào.

Thế nhưng, bà đã nhanh chóng tìm được vị trí của mình cả ở trong và ngoài nước. Ngay từ những ngày đầu, dường như bà đã tự mình định hình cách tiếp cận của chính phủ đối với chính sách đối ngoại, thay vì giao việc này cho ngoại trưởng.

Với tư cách là nước chủ trì Hội nghị thượng đỉnh G8, được tổ chức tại khu nghỉ mát Heiligendamm bên bờ biển Baltic hồi năm 2007, bà Merkel đã tự tin đối mặt với các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ quan trọng nhất trên thế giới.

Cũng trong năm 2007, bà Angela Merkel đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Mỹ khi đó là Tổng thống George W. Bush và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Heiligendamm.

Ít lâu sau, đứng trước những khó khăn của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và đồng Euro - một trong những biểu tượng mạnh nhất của sự thống nhất châu Âu, đã phải chịu nhiều áp lực, bà Merkel cảnh báo: “Nếu đồng Euro sụp đổ, thì châu Âu cũng sụp đổ theo”.

Dưới sự điều hành của bà Merkel, Đức vốn là quốc gia có nền kinh tế mạnh nhất Liên minh châu Âu (EU) đã đảm nhận vai trò lãnh đạo châu Âu trong bối cảnh chính phủ Berlin vừa buộc phải áp đặt các biện pháp “thắt lưng buộc bụng”, vừa thực hiện cải cách, đồng thời áp dụng chính sách cứng rắn đối với các quốc gia mắc nợ.

Song song các biện pháp trên, Đức đã thông qua gói viện trợ mở rộng của châu Âu. Khi đó, trách nhiệm pháp lý của Đức đối với các khoản nợ của các quốc gia khác ngày càng lớn.

Thực tế cho thấy, các nước còn lại trong EU nhìn chung đều chấp nhận vai trò lãnh đạo mới của Đức, lý do là vì cách cư xử tế nhị và khéo léo của bà Merkel. Khi đó, bà kết hợp "văn hóa kiềm chế" với "văn hóa trách nhiệm", đúng như nhận định của nhà nghiên cứu chính trị Johannes Varwick thuộc Đại học Halle đưa ra trong một cuộc phỏng vấn với hãng truyền thông DW.

Cân bằng khéo léo

Vai trò ngày càng tăng của Đức đã tạo ra sự mất cân bằng trong cán cân quyền lực với Pháp.

Tuy nhiên, bà Merkel đã có những cam kết rõ ràng với đối tác thân cận nhất này, thậm chí giới truyền thông đã sử dụng cụm từ ghép “Merkozy” bởi sự phối hợp tốt giữa bà Merkel với Tổng thống Pháp, khi đó là Nicolas Sarkozy.

Bà Merkel để các lãnh đạo Pháp quyết định một số vấn đề khác nhau trong EU, như việc tạo ra một bộ trưởng tài chính khu vực đồng Euro (Eurozone). Tuy nhiên, kế hoạch này sau đó đã không thể thực hiện.

Thủ tướng Merkel cũng duy trì chính sách đối ngoại của các chính phủ tiền nhiệm: khách quan, tổ chức tốt, thỏa thuận tốt với tất cả các bên nếu có thể, trong đó luôn hướng tới lợi ích kinh tế toàn cầu của Đức.

Chính sách này đã gặt hái được nhiều kết quả, đặc biệt là trong quan hệ với Trung Quốc. Bà Merkel thường xuyên công du Trung Quốc và trao đổi thương mại của Đức với Trung Quốc tăng trưởng mạnh mẽ.

Bà Merkel có khả năng "phi thường" trong việc gắn kết châu Âu và kết nối các bên xung đột đối thoại. Bà đã nhiều lần nỗ lực hòa giải cho cuộc xung đột Ukraine-Nga. Bà cũng đã xử lý nhanh chóng những mâu thuẫn liên quan dự án khí đốt tự nhiên Dòng chảy phương Bắc 2 của Đức và Nga, vốn bị Mỹ và các nước Đông EU phản đối.

Di sản chính sách đối ngoại của Angela Merkel
Bà Merkel được cho là luôn tế nhị và khéo léo trong quan hệ quốc tế. (Nguồn: AP)

Chính sách tị nạn “hào phóng”

Quyết định mở cửa biên giới nước Đức cho hàng trăm nghìn người tị nạn và người di cư tháng 9/2015 đã khiến bà Merkel nổi tiếng hơn bao giờ hết. Quyết định này cũng khiến dư luận trong và ngoài nước có những đánh giá nhiều chiều về bà.

Năm đó, Tạp chí Time của Mỹ bình chọn bà Merkel là "Nhân vật của năm", gắn với danh hiệu "Thủ tướng của thế giới tự do". Trong khi đó, nhiều nhà lãnh đạo khác, đặc biệt là ở các nước Đông Âu lại phẫn nộ với bà vì đã cố gắng áp đặt chính sách tị nạn “hào phóng” của Đức cho toàn bộ EU. Kể từ đó, chủ nghĩa dân túy cánh hữu ở châu Âu đã gia tăng đáng kể.

Năm 2017, một gia đình người Syria ở Đức đã đặt tên cho thành viên mới nhất trong gia đình là Angela Merkel Mohammed để vinh danh nữ Thủ tướng Đức và chính sách mở cửa của bà đối với người tị nạn đến từ quốc gia bị chiến tranh tàn phá này.

Tổng thống Donald Trump từng cho rằng Thủ tướng Merkel đã phạm "sai lầm rất kinh khủng" với chính sách mở cửa, cho phép hơn một triệu người nhập cư tràn vào Đức. Thế nhưng, bà Merkel dường như chưa bao giờ hối hận về quyết định của mình.

Trong một bài trả lời phỏng vấn báo chí năm 2017, Thủ tướng Merkel đã khẳng định, việc mở cửa biên giới đối với người tị nạn là một quyết định quan trọng và chính xác trong "trong tình huống nhân đạo ngoại lệ". Bà Merkel nhấn mạnh: "Các quốc gia châu Âu chỉ có thể sống trong thịnh vượng và an toàn nếu cùng nhau nhìn vào bức tranh tổng thể".

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama: "Bà Merkel là người cứng rắn, can đảm và bền bỉ".

"Lèo lái" con thuyền EU trong cơn khủng hoảng Covid-19

Khi dịch Covid-19 bắt đầu lây lan trên toàn cầu, càn quét châu Âu trong năm 2020, Angela Merkel đã mạnh mẽ "lèo lái" con thuyền nước Đức và châu Âu cùng vượt qua khủng hoảng.

Trong suốt những tuần kể từ đại dịch bắt đầu càn quét nước Đức và châu Âu, nữ Thủ tướng Đức đã thể hiện những cá tính đặc trưng của mình để dẫn dắt đất nước và EU trong cuộc chiến chống lại Covid-19.

Sớm khoanh vùng và phong tỏa đúng khu vực có dịch, những tháng đầu năm 2020, Đức đã thành công trong việc duy trì tỷ lệ thất nghiệp chỉ ở mức 6%. Nước này cũng luôn sẵn sàng xét nghiệm và truy vết bệnh nhân cũng như người nghi nhiễm.

Khi Đức trở thành chủ tịch luân phiên của Liên minh châu Âu (EU) từ 1/7/2020, bà Merkel đã "kể câu chuyện thành công" của nước Đức và nỗ lực hết sức đưa EU thoát khỏi đại dịch. “Khẩu hiệu của Đức trong 6 tháng dẫn dắt EU là cùng đưa châu Âu mạnh mẽ trở lại”, Thủ tướng Angela Merkel tuyên bố tại thời điểm Đức đảm nhận vai trò chủ tịch luân phiên EU.

Dịch Covid-19 có thể còn lâu mới bị đánh bại, và không ai biết những thách thức nào đang chờ đợi phía trước đối với Đức, EU cũng như phần còn lại của thế giới. Nhưng cuộc chiến chống Covid-19 của Đức vẫn được đánh giá là khá thành công dưới sự dẫn dắt của nữ thuyền trưởng có 30 năm kinh nghiệm làm chính trị, xuất thân từ giới khoa học, khiến bà trở nên đáng tin cậy hơn khi cuộc khủng hoảng leo thang ở châu Âu.

Quan hệ với Mỹ "nguội" rồi lại "ấm"

Ban đầu, bà Merkel là một người ủng hộ nhiệt thành cho mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương chặt chẽ. Bà thậm chí còn ủng hộ cuộc chiến tranh Iraq của cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush, điều mà đại đa số người dân Đức đã bác bỏ vào thời điểm đó.

Nhưng các mối quan hệ Berlin-Washington đã “nguội lạnh” dưới thời cựu Tổng thống Bush và người kế nhiệm - Tổng thống Barack Obama, bởi Mỹ ngày càng hướng về châu Á.

Ông Obama từng miêu tả bà Merkel là đối tác chính sách đối ngoại quan trọng nhất của mình vào năm 2013. Thế nhưng, chính ông Obama đã tiết lộ rằng cơ quan mật vụ Mỹ theo dõi thủ tướng Đức trong nhiều năm. Bà Merkel coi đây là một sự xúc phạm và đã tuyên bố: "Gián điệp giữa những người bạn, đó là điều không thể chấp nhận được".

Đến thời cựu Tổng thống Donald Trump, Đức và Mỹ mâu thuẫn về vấn đề Iran, thương mại, Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và nhiều vấn đề khác...

Thế nhưng, trước khi rời nhiệm sở, bà Merkel đã có những bước chuẩn bị cho việc thúc đẩy quan hệ Mỹ-Đức dưới thời Tổng thống Joe Biden. Chuyến thăm Mỹ của bà hồi tháng 7 vừa qua đã gửi đi một tín hiệu rõ ràng về sự khởi động lại và nâng tầm quan hệ Mỹ-Đức theo mong muốn của cả hai nước, sau 4 năm "nguội lạnh" dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump.

Sự trọng thị của Washington dành cho nữ Thủ tướng Đức, mặc dù bà đã sắp kết thúc nhiệm kỳ, cho thấy rõ quan điểm của Tổng thống Biden và chính quyền của ông về tầm quan trọng của quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương, đặc biệt là với Đức, quốc gia đầu tàu châu Âu.

Nhìn lại di sản đối ngoại của Thủ tướng Đức Angela Merkel
Bà Merkel và lãnh đạo các nước tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 tại Đức năm 2015. (Nguồn: European Union)

"Thủ tướng khí hậu"

Bà Merkel từng được biết đến với danh hiệu "Thủ tướng khí hậu" khi luôn kiên trì đàm phán với lãnh đạo các quốc gia khác về các vấn đề khí hậu.

Bà từng khẳng định trong một hội nghị thượng đỉnh của G20 rằng việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu luôn là một ưu tiên của châu Âu. Theo bà, Hiệp định Paris là là “không thể đảo ngược và không thể đàm phán”.

"Tôi sẽ phải trải qua tất cả những hậu quả mà biến đổi khí hậu gây nên với trái đất trong tương lai, nếu như các chính trị gia không bắt tay vào việc", bà Merkel phát biểu trong thông điệp chào năm mới năm 2019.

Phát biểu nhân ngày Môi trường thế giới 5/6, Thủ tướng Đức cho rằng năm 2021 có thể là "một năm quan trọng" đối với việc bảo vệ khí hậu. Bà tin tưởng Hội nghị khí hậu thế giới ở Glasgow (Scotland) vào cuối năm nay có thể đạt được những kết quả cụ thể.

Theo bà Merkel, điều quan trọng là phải hành động một cách quyết đoán ngay từ bây giờ cũng như trong những năm tới đây, vì bảo vệ khí hậu chính là bảo tồn môi trường sống và sinh kế của loài người, không chỉ thế hệ hiện tại mà còn các thế hệ tương lai trên toàn thế giới.

Nhà lãnh đạo nhận nhiều sự ủng hộ trên thế giới

Một khảo sát do YouGov công bố vào tháng 8 vừa qua cho thấy tỷ lệ ủng hộ của Thủ tướng Angela Merkel ở mức cao hơn đáng kể so với những người đồng cấp Mỹ và châu Âu khác.

Số đông những người tham gia trả lời khảo sát ở Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Italy và Tây Ban Nha khi được hỏi về chính trị gia Merkel đều có đánh giá tích cực, hơn cả Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Canada Justin Trudeau, Thủ tướng Anh Boris Johnson và Tổng thống Pháp Manuel Macron.

Sau 16 năm tham gia chính trường, những thành tựu giúp người phụ nữ 67 tuổi này nhận được mức ủng hộ cao như vậy gồm có phát triển kinh tế Đức, nâng cao hình ảnh nước Đức ở nước ngoài; đóng góp trong việc giảm thiểu các nguyên nhân gây biến đổi khí hậu; cùng với định hướng chung của EU trong chiến lược đối phó với đại dịch Covid-19; Brexit; khủng hoảng Hy Lạp; khủng hoảng kinh tế và nhập cư.

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel từng là gương mặt đại diện cho châu Âu, giúp nước Đức trở thành ...

'Di sản' của Thủ tướng Nhật Bản Suga đủ làm nền móng cho chính phủ mới

'Di sản' của Thủ tướng Nhật Bản Suga đủ làm nền móng cho chính phủ mới

Theo chuyên gia nghiên cứu về Nhật Bản Robert Ward thuộc Viện nghiên cứu các vấn đề chiến lược quốc tế (IISS) của Anh, dù ...

(theo DW, CNN, Sputnik)

Bài viết cùng chủ đề

Bầu cử Đức

Đọc thêm

Thủ đô Oslo của Na Uy - kiên định trên con đường xanh

Thủ đô Oslo của Na Uy - kiên định trên con đường xanh

Baoquocte.vn. Thủ đô Oslo của Na Uy - quốc gia Bắc Âu xinh đẹp, đang nỗ lực thực hiện các mục tiêu chuyển đổi xanh.
Giá xăng dầu hôm nay 9/1: Thế giới 'quay xe' giảm hơn 1%; trong nước nhiều khả năng giữ đà tăng

Giá xăng dầu hôm nay 9/1: Thế giới 'quay xe' giảm hơn 1%; trong nước nhiều khả năng giữ đà tăng

Kết thúc phiên giao dịch ngày 8/1, giá dầu bất ngờ giảm hơn 1%, từ bỏ mức tăng đầu phiên. Trong nước, giá xăng chiều nay được dự báo sẽ ...
Việt Nam 'rộng đường' phát triển tài chính xanh

Việt Nam 'rộng đường' phát triển tài chính xanh

Baoquocte.vn. Tài chính xanh đang trở thành một xu hướng đầu tư quan trọng toàn cầu, mang lại cơ hội lớn cho nhà đầu tư.
Nhà sản xuất Quốc Bảo TKM nói gì về việc hotgirl, hoa hậu đóng phim, diễn thời trang?

Nhà sản xuất Quốc Bảo TKM nói gì về việc hotgirl, hoa hậu đóng phim, diễn thời trang?

Việc các người đẹp có danh hiệu hoặc bước ra từ mạng xã hội lấn sân xuất hiện ở nhiều dự án phim ảnh, sàn thời trang gây nhiều ý ...
Ba Lan đóng cửa một lãnh sự quán ở Nga, ấn định ngày tổng tuyển cử

Ba Lan đóng cửa một lãnh sự quán ở Nga, ấn định ngày tổng tuyển cử

Ba Lan đã đóng cửa lãnh sự quán nước này tại Saint Petersburg của Nga, sau những mâu thuẫn căng thẳng giữa hai nước.
Đấu tranh chống buôn người, Anh ban hành 'cơ chế trừng phạt độc lập' đầu tiên trên thế giới

Đấu tranh chống buôn người, Anh ban hành 'cơ chế trừng phạt độc lập' đầu tiên trên thế giới

Nhằm ngăn chặn dòng người di cư bất hợp pháp qua eo biển Manche, Anh thông báo sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế nhằm vào tội ...
Ba Lan đóng cửa một lãnh sự quán ở Nga, ấn định ngày tổng tuyển cử

Ba Lan đóng cửa một lãnh sự quán ở Nga, ấn định ngày tổng tuyển cử

Ba Lan đã đóng cửa lãnh sự quán nước này tại Saint Petersburg của Nga, sau những mâu thuẫn căng thẳng giữa hai nước.
Đấu tranh chống buôn người, Anh ban hành 'cơ chế trừng phạt độc lập' đầu tiên trên thế giới

Đấu tranh chống buôn người, Anh ban hành 'cơ chế trừng phạt độc lập' đầu tiên trên thế giới

Nhằm ngăn chặn dòng người di cư bất hợp pháp qua eo biển Manche, Anh thông báo sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế nhằm vào tội phạm buôn người.
Mỹ tung đòn tấn công chính xác vào Houthi, gỡ bỏ đe dọa trên Biển Đỏ

Mỹ tung đòn tấn công chính xác vào Houthi, gỡ bỏ đe dọa trên Biển Đỏ

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tấn công các kho vũ khí mà lực lượng Houthi ở Yemen sử dụng để phá hoại tàu chiến và tàu thương mại trên Biển Đỏ.
Ấn Độ sẵn sàng đáp ứng nhu cầu phát triển cấp bách của Afghanistan

Ấn Độ sẵn sàng đáp ứng nhu cầu phát triển cấp bách của Afghanistan

Ngày 8/1 tại Dubai, Thứ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Vikram Misri gặp quyền Ngoại trưởng Mawlawi Amir Khan Muttaqi trong chính quyền Taliban ở Afghanistan.
NÓNG! Súng nổ liên tục, giao tranh đẫm máu gần dinh Tổng thống CH Chad, 18 người thiệt mạng

NÓNG! Súng nổ liên tục, giao tranh đẫm máu gần dinh Tổng thống CH Chad, 18 người thiệt mạng

Các tay súng đã tấn công vào khu phức hợp của Tổng thống CH Chad tại thủ đô N'Djamena ngày 8/1, dẫn tới một cuộc giao tranh.
Ấn Độ trang bị ngư lôi hạng nặng thế hệ mới, gia tăng hợp tác quân sự với láng giềng Nepal

Ấn Độ trang bị ngư lôi hạng nặng thế hệ mới, gia tăng hợp tác quân sự với láng giềng Nepal

Ấn Độ và công ty đóng tàu của Pháp đã ký kết một thỏa thuận cung cấp ngư lôi hạng nặng điện tử F21 mới cho tàu ngầm diesel-điện lớp Kalvari của Hải quân.
Ngoại trưởng Mỹ thăm Hàn Quốc: Trấn an đồng minh

Ngoại trưởng Mỹ thăm Hàn Quốc: Trấn an đồng minh

Trong thời điểm chính trị nội bộ Hàn Quốc rối ren, chuyến thăm của ông Blinken rất được chính quyền đương nhiệm tại Seoul trông đợi.
Dự báo 10 vấn đề nổi bật của thế giới năm 2025

Dự báo 10 vấn đề nổi bật của thế giới năm 2025

Năm 2025 được dự báo sẽ có nhiều diễn biến phức tạp mới. 10 vấn đề dưới đây được dự báo sẽ có tác động quan trọng đến thế giới trong năm 2025.
Ba Lan làm chủ tịch EU: Kỳ vọng mong manh

Ba Lan làm chủ tịch EU: Kỳ vọng mong manh

Bắt đầu làm Chủ tịch Liên minh châu Âu (EU) từ ngày 1/1, Ba Lan có được những lợi thế nhất định, song chặng đường phía trước của Warsaw không chỉ trải hoa hồng.
Bức tranh 2024 và phác thảo thế giới 2025

Bức tranh 2024 và phác thảo thế giới 2025

Thế giới trải qua một năm đầy biến động, thách thức, đan xen những mảng màu sáng tối trên các lĩnh vực. Bức tranh năm mới có gì?
Châu Âu: Khi ‘đầu tàu’ trật bánh

Châu Âu: Khi ‘đầu tàu’ trật bánh

Biến động trong bộ máy lãnh đạo tại Pháp và Đức có thể tác động không nhỏ tới quỹ đạo phát triển của châu Âu hiện nay.
Tổng thống Sri Lanka thăm Ấn Độ: Định hình quỹ đạo quan hệ láng giềng, nêu gương về hợp tác vượt biên giới

Tổng thống Sri Lanka thăm Ấn Độ: Định hình quỹ đạo quan hệ láng giềng, nêu gương về hợp tác vượt biên giới

Ấn Độ là điểm đến đầu tiên trong chuyến công du nước ngoài của ông Anura Kumara Dissanayake kể từ khi đắc cử Tổng thống Sri Lanka cách đây 3 tháng.
Tượng đài của tình đoàn kết quốc tế Việt Nam-Campuchia

Tượng đài của tình đoàn kết quốc tế Việt Nam-Campuchia

Chiến thắng 7/1 đã mang lại cho người dân Campuchia các quyền và tự do bị tước đoạt dưới chế độ diệt chủng Pol Pot, chấm dứt thời kỳ đen tối nhất ở đất nước ...
Greenland - ‘Thỏi nam châm’ giữa lòng Bắc Cực

Greenland - ‘Thỏi nam châm’ giữa lòng Bắc Cực

Trong lịch sử nước Mỹ, không dưới ba lần các quan chức cấp cao đưa ra ý tưởng mua lại đảo Greenland, một phần lãnh thổ tự chủ của Đan Mạch ở Bắc Cực.
Tác động từ các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga trong năm 2024

Tác động từ các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga trong năm 2024

Trong năm 2024, lực lượng Ukraine đã dùng máy bay không người lái tấn công các mục tiêu sâu hàng nghìn km trong lãnh thổ Nga.
Năm mới 2025, kiểm kê sự thay đổi trong quân đội Nga sau 3 năm xung đột với Ukraine

Năm mới 2025, kiểm kê sự thay đổi trong quân đội Nga sau 3 năm xung đột với Ukraine

Gần ba năm sau xung đột với Ukraine, quân đội Nga đã phải chịu những tổn thất và đổ nguồn lực nhằm bảo đảm tái thiết lực lượng quân sự.
Cáp quang - Hệ vũ khí chiến lược dưới lòng biển

Cáp quang - Hệ vũ khí chiến lược dưới lòng biển

Hệ thống cáp quang dưới lòng đại dương đang trở thành trận địa trong cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc.
AI phân tích và sự khác biệt với AI tạo sinh

AI phân tích và sự khác biệt với AI tạo sinh

Các tổ chức mới phát hiện ra công nghệ AI có nguy cơ bỏ qua một dạng AI cũ hơn và đã được thiết lập tốt hơn, gọi là 'AI phân tích'.
Phiên bản di động