Ông Lý Quang Diệu như tôi được biết

Trong những ngày này, người dân Singapore đau buồn tiễn đưa về nơi vĩnh hằng ông Lý Quang Diệu - người được tôn vinh là người cha của quốc đảo phồn vinh, tươi đẹp, yên bình với một bộ máy quản lý hữu hiệu và trong sạch. Cả thế giới đều bày tỏ niềm tiếc thương một chính khách uyên thâm, tài ba đã ra đi.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Từ trái sang: ông Hoàng Trung Hải, ông Cao Đức Phát, ông Lý Quang Diệu, ông Vũ Khoan và ông Nguyễn Thiện Nhân.

Cá nhân tôi có may mắn được trực tiếp tiếp xúc, chuyện trò với ông Lý nhiều lần và không bao giờ quên những kỷ niệm sâu sắc về ông. Số là, đầu thập niên 1990, khi thoát dần khỏi thế bị bao vây, cấm vận, nước ta quyết định ưu tiên nối lại quan hệ hợp tác với các nước Đông Nam Á, trong đó có Singapore.

Với mục đích đó, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã dẫn đầu một Đoàn đại biểu Chính phủ ta đi thăm các nước trong khu vực và với tư cách Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, tôi đã được cử đi tiền trạm rồi tham gia Đoàn.Lần đầu tiên đặt chân lên đất Singapore, tôi không khỏi ngỡ ngàng về cảnh quan thực sự xanh - sạch - đẹp của đất nước này. Và sau đó, khi làm việc với các bạn Singapore để chuẩn bị cho chuyến thăm của Thủ tướng ta, tôi rất thán phục cách làm việc rất thiết thực, đầy tính chuyên nghiệp của các quan chức bạn.

Một điều làm tôi hơi bị "sốc" là các bạn Singapore đã đề nghị ta không tặng quan chức Singapore quà lưu niệm có giá trị vì họ sẽ phải khai báo và nộp cho Nhà nước, còn muốn giữ lại cho mình thì phải trả tiền!

Như vậy là tôi đã được mục sở thị chí ít là hai điều về triết lý kiến quốc của ông Lý: Bảo đảm cho người dân Singapore có một cuộc sống trong lành cả về cảnh quan thiên nhiên lẫn xã hội trong lành.

Thế rồi năm 1992, ông sang thăm nước ta và Thủ tướng Võ Văn Kiệt cử tôi đi bồi đồng ông suốt trong chuyến đi từ Bắc chí Nam. Sau này, những lần cùng đi với các nhà lãnh đạo nước ta sang thăm Singapore hay những dịp ông Lý Quang Diệu sang lại Việt Nam, tôi đều có may mắn gặp ông.

Trong chuyến thăm Việt Nam lần cuối, ông mời tôi cùng các Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Thiện Nhân, Bộ Công nghiệp Hoàng Trung Hải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát tới ăn cơm, chuyện trò. Qua danh sách khách mời có thể thấy thực ra ông muốn trực tiếp tìm hiểu tình hình nước ta trên các lĩnh vực giáo dục, công nghiệp, nông nghiệp, đối ngoại...

Trong một bài báo ngắn, tôi không thể kể hết những gì tôi đã tiếp thu được từ những ý tưởng, triết lý của ông mà chỉ xin chia sẻ đôi điều để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc nhất.

Tôi còn nhớ trên xe ô tô chạy trên đường phố TP. Hồ Chí Minh nhộn nhịp và qua cả những khu nhà ổ chuột trên kênh Thị Nghè lúc đó, ông trầm ngâm chia sẻ với tôi về việc lựa trọn mô hình phát triển.

Ông cho rằng, mô hình thị trường tự do tuyệt đối có cái hay là tạo động lực cho mọi người đua tranh làm giàu nhưng lại có cái dở là sinh ra sự chênh lệch giàu nghèo quá lớn, từ đó gây xáo động xã hội. Còn mô hình "thị trường xã hội" như ở Đức, Bắc Âu… có cái hay là thông qua việc đánh thuế doanh thu và thu nhập cá nhân cao để giảm bớt sự cách biệt và để lấy tiền bảo đảm an sinh xã hội, từ đó duy trì sự ổn định nhưng lại có cái dở là triệt tiêu động lực làm ăn.

Trả lời câu hỏi của tôi về mô hình Singapore, ông chủ trương dung hòa hai mặt đó theo tỷ lệ đại thể là 60% khuyến khích động lực làm giàu và 40% cho công bằng xã hội. Theo triết lý này, Nhà nước bảo đảm bốn điều kiện tối thiểu cho mọi người dân là công ăn việc làm, được học hành, được chữa bệnh và có nhà ở, còn mức hưởng thụ tối đa thì không hạn chế mà còn khuyến khích, miễn là không vi phạm pháp luật.

Tôi lại hỏi ông về cách chọn lựa cơ cấu kinh tế. Ông chia sẻ rằng, Singapore là nước nhỏ, hoàn toàn không có tài nguyên, chỉ có thể vươn lên bằng trí tuệ và nỗ lực của con người, đồng thời biết tận dụng kẽ hở trong chuỗi sản xuất và phân phối toàn cầu để vươn lên. Theo ông, Singapore đã tận dụng lợi thế địa lý thuận lợi để trở thành một trung tâm hàng hải và hàng không hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, vị trí địa lý là điều kiện cần nhưng không đủ; cái quan trọng nhất là dịch vụ rẻ và chất lượng cao dựa lưng vào một nền kinh tế - tài chính hàng đầu mới thu hút được nguồn lực.

Theo lời ông, khi bước vào công nghiệp hóa, ông định chọn máy ảnh Đức làm sản phẩm mũi nhọn nhưng bỗng ngộ ra là máy ảnh không có tiền đồ và sẽ bị công nghệ thông tin chèn ép nên ông chuyển sang chọn linh kiện điện tử. Sự chọn lựa đó đã thành công nhưng rồi tiềm năng cũng cạn dần vì nhiều nước khác có nhân công rẻ hơn cũng làm. Trước tình hình đó, ông thấy cần đầu tư vào công nghệ sinh học, đồng thời biến Singapore thành một trung tâm giáo dục và y tế hiện đại vì nhiều nhà đầu tư nước ngoài đổ vào Đông Nam Á rất cần nguồn nhân lực có chất lượng cao và nơi ăn học cho con em mình, đồng thời cần có nơi chăm sóc sức khỏe tốt tại chỗ.

Cái cách chọn lựa cơ cấu kinh tế của ông thật đáng học và đã đem lại hiệu quả mà cả thế giới đều thấy.

Thế rồi, ông chia sẻ nhiều cao kiến về cơ chế. Nhân được hỏi ý kiến về vấn đề quy hoạch các cảng biển ở Việt Nam, ông nói Singapore chỉ có một cảng nên khó có ý kiến về hệ thống cảng của Việt Nam, vả lại ông cũng chưa có thông tin cụ thể...

Tuy nhiên, ông cho biết khi quy hoạch Singapore, ông mời những chuyên gia hàng đầu về quy hoạch đô thị của thế giới tới giúp. Có một hiện tượng làm ông khó chịu là người dân không đi vào các con đường được xây dựng phẳng phiu theo quy hoạch từ chung cư này sang chung cư khác mà cứ dẫm lên cỏ để đi. Trầm tĩnh lại ông thấy mình "ngu" (theo cách dùng từ của ông); đáng ra nên theo dõi người dân đi lại thế nào rồi hãy xây đường, mình lại ngồi trong phòng lạnh quy hoạch chẳng ăn nhập gì với sự thuận tiện của người dân! Vậy các ông hãy theo dõi luồng hàng ra vào rồi hãy xây cảng chứ đừng tưởng tượng ra rồi vẽ trên giấy, khi xây xong cảng vắng ngắt thì sẽ thiệt hại lớn.

Ông cho rằng, nước sâu, nước nông chưa đủ mà năng lực bốc xếp và giá thành mới là nhân tố quyết định cái cảng có thành nơi trung chuyển không. Tóm lại tư duy của ông đúng theo quy luật thị trường: cầu quyết định cung chứ không ngược lại.

Rồi nữa, khi thăm tỉnh Bình Dương để chuẩn bị xây Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) đầu tiên ở đó, ông không quan tâm gì về "lợi thế" do lãnh đạo tỉnh kể ra mà tập trung hỏi về tình hình giáo dục địa phương làm cho người thuyết trình lúng túng vì chưa chuẩn bị...

Khi ra xe, ông lầm bầm nói với tôi, cái quyết định có xây dựng VSIP hay không là con người, thế mà hỏi về tình hình giáo dục lại không trả lời được! Điều đó cho thấy ông coi trọng thế nào về nhân tố con người.

Tôi còn nghiệm ra điều này khi tiếp cận các Bộ trưởng Singapore do ông chọn lựa và làm việc dưới trướng của ông. Họ trẻ trung, sáng láng và năng động. Họ coi ông như cha chú nhưng không e dè, sợ sệt mà trao đổi rất cởi mở, thẳng thắn với ông. Với những nhà lãnh đạo, quản lý như vậy hẳn gì Singapore không trở thành một kỳ tích châu Á!

Có một câu chuyện ít người biết mà ông Lý Quang Diệu nói với tôi. Biết tôi từng học tập, công tác lâu năm ở Nga, ông chia sẻ nhiều suy nghĩ về quốc gia này. Ông nói: Tôi luôn coi Liên Xô là một cường quốc có vị trí quan trọng trên thế giới và Singapore cần chú trọng làm ăn với họ và vì vậy ông đã khuyến khích con trai ông là đương kim Thủ tướng Lý Hiển Long học tiếng Nga!

Nhân chuyện này, ông chân tình chia sẻ với tôi suy nghĩ mang tầm chiến lược về các nước lớn, nhận xét mặt mạnh, mặt yếu của từng nước và cách ứng xử của Singapore với họ, gợi mở cho tôi nhiều cách tiếp cận thú vị. Tôi có cảm tưởng rất rõ rằng ông luôn đặt đất nước nhỏ bé của mình trên bàn cờ lớn toàn cầu, luôn tính toán đường đi nước bước có lợi nhất cho nước mình. Có lẽ nhờ vậy mà Singapore tuy nhỏ nhưng là "nhỏ hạt tiêu" được mọi quốc gia, kể cả cường quốc nể trọng không chỉ nhờ ở trình độ phát triển mà còn nhờ ở chính sách đối ngoại khôn khéo mà ông là người đề xướng và dẫn dắt.

Trên đây là những cảm tưởng của riêng tôi về cách suy tư, triết lý của ông Lý Quang Diệu với tư cách là một chính trị gia, một chính khách tầm cỡ. Còn nói về ấn tượng của tôi về ông với tư cách là một con người thì đúng ông là một người rất thiết thực, cởi mở, thẳng thắn, bộc trực nhưng rất phục thiện. Được tiếp xúc với ông nhiều lần, không bao giờ tôi thấy ông nói những điều khách sáo, phù phiếm, trống rỗng mà luôn đi thẳng vào những vấn đề rất thiết thực. Tính thiết thực của ông còn thể hiện ở phong cách đã hứa là làm, làm tới nơi tới chốn chứ không bao giờ hứa hão, đánh trống bỏ dùi.

Với cá nhân tôi, một quan chức cấp thấp và ít tuổi hơn ông khá nhiều, ông luôn cởi mở, trao đổi chân thành. Với các vị lãnh đạo cao cấp của ta, ông cũng luôn bày tỏ thẳng thắn ý kiến của mình, thậm chí có phần bộc trực; tuy nhiên khi được cung cấp thông tin và giải thích cặn kẽ, chân thành thì không ít lần tôi nghe thấy ông thú nhận: "Như vậy tôi sai". Cái cách hành xử của ông hình như thấm xuống toàn bộ đội ngũ quan chức và cả người dân Singapore, trở thành bản sắc văn hóa của xứ sở này.

Ông đã ra đi nhưng tôi tin rằng, di sản tinh thần của ông để lại sẽ mãi mãi dẫn dắt nhân dân Singapore tiếp tục xây dựng đất nước mình giàu đẹp hơn, được thiên hạ năm châu bốn biển nể trọng hơn.

Vũ Khoan
Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ



 

Đọc thêm

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

Rockstar Games công bố danh sách diễn viên của Grand Theft Auto VI (GTA 6), xác nhận Dylan Rourke đảm nhận vai Jason Duval và Manni L. Perez thể hiện ...
Phổ biến Nghị định về tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam

Phổ biến Nghị định về tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam

Ngày 21/11, CPVNGĐ tổ chức gặp mặt các cơ quan ngoại vụ và đại diện các tổ chức nước ngoài tại Việt Nam nhằm phổ biến Nghị định số 371/2026/NĐ-CP.
Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 tại Malaysia: Nét đẹp văn hóa, ẩm thực Việt Nam vượt khỏi khuôn khổ địa lý

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 tại Malaysia: Nét đẹp văn hóa, ẩm thực Việt Nam vượt khỏi khuôn khổ địa lý

Sáng 22/11, tại Kuala Lumpur, Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia đã tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 tại Malaysia.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev

Nội dung trả lời phỏng vấn của Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng về kết quả chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev.
Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày 20/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Luang Prabang (Lào) tổ chức sự kiện ‘Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026’.
Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải cùng đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp đã có chuyến thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux.
Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Tối 19/11, Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria tổ chức chương trình gặp mặt Nhóm nghị sĩ hữu nghị Bulgaria – Việt Nam kết hợp giao lưu văn hóa, ẩm thực.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya kỳ vọng Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ góp phần quảng bá bản sắc và tăng cường giao lưu văn hóa.
Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Mỗi món ăn là một câu chuyện văn hóa, đưa thực khách khám phá bản sắc, phong tục và những nét độc đáo trong đời sống của 11 quốc gia Đông Nam Á.
Malaysia góp sắc màu văn hóa tại Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Malaysia góp sắc màu văn hóa tại Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Malaysia mang những hương vị truyền thống đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026, lan tỏa bản sắc và tinh thần đoàn kết, sẻ chia.
Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Khamphao Ernthavanh kỳ vọng những hương vị truyền thống của Lào sẽ vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc và lan tỏa tinh thần đoàn kết ASEAN.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Qua những hương vị đặc trưng, Argentina mong muốn đưa văn hóa Nam Mỹ đến gần hơn với công chúng Việt Nam, vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Phiên bản di động