'Phản đòn' trừng phạt từ phương Tây, kinh tế Nga đã sẵn sàng cho một cuộc lao dốc?

Minh Anh
Hơn 8 tháng sau cuộc xung đột Nga-Ukraine, "kịch bản xấu" đối với nền kinh tế Nga đã không xảy ra. Một số dữ liệu còn cho thấy nền kinh tế nước này vẫn đang hoạt động tốt trong bối cảnh hiện tại.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Phản đòn trừng phạt từ phương Tây, kinh tế Nga đã sẵn sàng cho một cuộc lao dốc?
Kinh tế Nga vừa trải qua hai quý GDP giảm liên tiếp. Theo lý thuyết, nền kinh tế này đã rơi vào suy thoái. (Nguồn: Reuters)

Trừng phạt kinh tế không giống tấn công bằng tên lửa

Theo bình luận của giới quan sát, khi Moscow phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine (2/2022), nền kinh tế Nga dường như đã được chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc lao dốc? Các biện pháp trừng phạt quốc tế khắc nghiệt từ phương Tây được áp đặt, với mục tiêu bóp nghẹt nền kinh tế Nga, dẫn đến sự sụt giảm giá trị của đồng Ruble và thị trường tài chính.

Nhưng hơn 8 tháng sau cuộc xung đột, kịch bản này đã không xảy ra. Thật vậy, một số dữ liệu cho thấy điều ngược lại mới đúng và nền kinh tế Nga vẫn đang hoạt động tốt.

Đồng Ruble đã mạnh lên so với đồng USD và mặc dù GDP của Nga đã giảm, nhưng mức giảm có thể được giới hạn ở mức dưới 3% vào năm 2022. Trên thực tế, nhìn vào những con số lạm phát và suy giảm GDP đều ở mức vừa phải, trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế toàn cầu.

Sự hiểu lầm về những gì mà các biện pháp trừng phạt chống Nga sẽ đạt được, có thể được giải thích một phần bởi các kỳ vọng không thực tế về tác động mà các biện pháp kinh tế có thể đạt được. Nói một cách đơn giản, chúng không “mắt thấy, tai nghe được” như với một cuộc tấn công bằng tên lửa.

Tất nhiên, về lâu dài, các biện pháp trừng phạt có thể làm suy yếu nền kinh tế và làm giảm GDP. Những ảnh hưởng của các biện pháp trừng phạt đối với tiêu dùng và chất lượng cuộc sống cũng cần nhiều thời gian hơn để phát huy tác dụng trong nền kinh tế.

Tin liên quan
'Phản đòn' trừng phạt từ phương Tây, kinh tế Nga đã sẵn sàng cho một cuộc lao dốc?

Nhưng xét trong ngắn hạn, điều mà người ta có thể lý giải một cách hợp lý nhất là nhập khẩu của Nga đã giảm rất mạnh. Từ đó, đồng Ruble mạnh lên thay vì suy yếu khi nhu cầu về USD và Euro giảm xuống. Và khi số tiền lẽ ra chi cho nhập khẩu được chuyển hướng sang sản xuất trong nước, GDP trên thực tế sẽ tăng chứ không phải giảm.

Có thể giải thích hiện tượng của đồng Ruble như sau, khi bắt đầu cuộc xung đột ở Ukraine, người Nga đổ xô mua USD và Euro để tự bảo vệ trước khả năng đồng Ruble lao dốc. Kể cả trong 8 tháng tiếp theo, khi cuộc xung đột ngày càng căng thẳng, họ thậm chí còn mua nhiều hơn. Thông thường, điều này sẽ gây ra sự mất giá đáng kể của đồng Ruble vì khi mọi người mua ngoại tệ, đồng Ruble sẽ lao dốc.

Tuy nhiên, do các biện pháp trừng phạt, các con đường xuất nhập khẩu hàng hóa bị chặn lại, các công ty nhập khẩu Nga đã ngừng hoạt động mua tiền tệ vốn trước đây vẫn sử dụng cho việc nhập khẩu hàng hóa. Kết quả là, nhập khẩu đã giảm 40% trong mùa Xuân vừa qua. Một hệ quả là đồng Ruble đã mạnh lên so với USD.

Như vậy, không phải là các biện pháp trừng phạt không có tác dụng, ngược lại, tác động ngắn hạn của chúng đối với hàng nhập khẩu lại mạnh mẽ một cách bất ngờ. Thậm chí, việc giảm nhập khẩu mạnh như vậy cũng không nằm trong dự báo của Ngân hàng Trung ương Nga (BoR). Bởi nếu lường trước được, họ đã không đưa ra những hạn chế mạnh tay đối với tiền gửi bằng USD vào tháng 3, nhằm ngăn chặn sự sụp đổ về giá trị của đồng Ruble.

Tất nhiên, các biện pháp trừng phạt kinh tế đã có những tác động tức thời khác. Việc hạn chế khả năng tiếp cận của Nga với vi điện tử, chip và chất bán dẫn khiến việc sản xuất ô tô và máy bay gần như phải ngừng lại. Từ tháng 3 đến tháng 8, sản xuất ô tô của Nga đã giảm tới 90% và sản lượng máy bay cũng giảm tương tự. Điều tương tự cũng đúng đối với việc sản xuất vũ khí.

Kỳ vọng rằng, các tuyến thương mại mới qua Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia khác không nằm trong các phạm vi trừng phạt sẽ bù đắp cho sự mất mát của Nga đã được chứng minh là không chính xác. Đồng Ruble mạnh bất thường là tín hiệu cho thấy, các kênh nhập khẩu “cửa sau” không hoạt động. Nếu hàng nhập khẩu chảy vào Nga thông qua các kênh đó, các nhà nhập khẩu sẽ mua USD, khiến đồng Ruble giảm giá.

Tuy nhiên, nếu không có những mặt hàng nhập khẩu quan trọng này, sức khỏe lâu dài của ngành công nghiệp công nghệ cao của Nga sẽ rất nguy hiểm. Rõ ràng, thiệt hại trên thực tế là nghiêm trọng. Mà theo giới phân tích, về lâu dài, nền kinh tế Nga rất có thể sẽ phải trải qua một thời kỳ trì trệ kéo dài, với những khó khăn có khả năng ngày càng trở nên rõ rệt hơn.

Kinh tế Nga rơi vào suy thoái

Nền kinh tế Nga đã bước vào suy thoái khi GDP giảm 4% trong quý thứ III, theo ước tính đầu tiên vừa được công bố bởi Cơ quan Thống kê quốc gia Rosstat. Đây là quý sụt giảm GDP liên tiếp, ngay sau mức giảm 4% trong quý II, khi các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt của phương Tây giáng đòn mạnh vào nền kinh tế, sau chiến dịch của Moscow ở Ukraine.

Sản lượng kinh tế đã giảm 4% từ tháng 7 đến tháng 9, thấp hơn mức giảm 4,5% mà các nhà phân tích dự kiến.

Sự co lại của nền kinh tế là do sự sụt giảm mạnh tới 22,6% trong thương mại bán buôn và giảm 9,1% trong thương mại bán lẻ. Về mặt tích cực, lĩnh vực xây dựng đã tăng 6,7% và nông nghiệp tăng 6,2%.

Suy thoái kinh tế theo lý thuyết là hai quý tăng trưởng suy giảm liên tiếp. Trước đó, Nga cũng đã phải trải qua suy thoái kỹ thuật là vào cuối năm 2020 và đầu năm 2021, trong đại dịch Covid-19.

Nền kinh tế Nga phát triển tốt vào đầu năm 2022 với GDP tăng 3,5%, nhưng việc Moscow bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine đã gây ra một loạt lệnh trừng phạt từ phương Tây.

Hạn chế xuất khẩu và nhập khẩu, thiếu hụt lao động và các vấn đề về cung cấp phụ tùng thay thế đã gây căng thẳng nặng nề cho nền kinh tế Nga.

Ngày 8/11, BoR dự đoán GDP sẽ giảm 3,5% trong năm nay. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) lần lượt ước tính mức giảm GDP của Nga là 3,4% và 4,5%.

Tuy nhiên, theo Rosstat, bất chấp nền kinh tế đang suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp của Nga vẫn ở mức 3,9% trong tháng 9.

Trong tháng 10, BoR giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 7,5%. Thống đốc BoR Elvira Nabiullina cho biết, ngân hàng không có kế hoạch thay đổi tỷ giá cho đến cuối năm nay, đây là một dấu hiệu "thích ứng" với "thực tế mới".

Trước đó, ngay sau khi Nga bị phương Tây trừng phạt vì cuộc xung đột với Ukraine, ngân hàng này đã tăng mạnh lãi suất cơ bản từ 9,5% lên 20% trong nỗ lực chống lạm phát và hỗ trợ đồng nội tệ.

Trên thực tế, GDP quý III của Nga đã trượt dốc nhẹ hơn so với mức giảm 7% mà nước này dự đoán trước đó. Dù vậy, Thống đốc BoR Elvira Nabiullina vẫn cho rằng, Moscow cần phải xem xét lại tình hình kinh tế một cách "tỉnh táo với đôi mắt mở" và sẵn sàng cho bất kỳ diễn biến nào.

“Tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn, chúng tôi hiểu điều này”, bà Nabiullina thừa nhận và cho rằng, Moscow rất cần phải tái cơ cấu lại nền kinh tế.

Giá cà phê hôm nay 17/11: Xu hướng giảm giá kéo dài, 'gió đã đổi chiều', robusta sẽ hồi phục mức 2.000 USD

Giá cà phê hôm nay 17/11: Xu hướng giảm giá kéo dài, 'gió đã đổi chiều', robusta sẽ hồi phục mức 2.000 USD

Với điều kiện thời tiết hiện tại ở các quốc gia trồng cà phê chủ chốt, việc cải thiện cây cà phê đang phục hồi ...

Giá vàng hôm nay 16/11: Giá vàng tiến sát ngưỡng 1.800 USD, tín hiệu thay đổi dài hạn, vàng vào kỳ tăng mới?

Giá vàng hôm nay 16/11: Giá vàng tiến sát ngưỡng 1.800 USD, tín hiệu thay đổi dài hạn, vàng vào kỳ tăng mới?

Giá vàng hôm nay 16/11 tiếp tục vọt lên mức cao nhất trong ba tháng, do USD xuống giá, khi tia hy vọng Fed sẽ ...

Hội nghị G20: Quá nhiều vấn đề hóc búa, chủ nhà Indonesia kêu gọi ngừng chỉ trích Nga, nhưng vẫn lo ngại về kết quả

Hội nghị G20: Quá nhiều vấn đề hóc búa, chủ nhà Indonesia kêu gọi ngừng chỉ trích Nga, nhưng vẫn lo ngại về kết quả

Tổng thống nước chủ nhà Indonesia Widodo nỗ lực kêu gọi các đối tác phương Tây, giảm nhẹ chỉ trích Nga về chiến dịch quân ...

Nga đã tránh đòn loại trực tiếp từ phương Tây hay loạt 'vũ khí' trừng phạt hoạt động lỗi?

Nga đã tránh đòn loại trực tiếp từ phương Tây hay loạt 'vũ khí' trừng phạt hoạt động lỗi?

‘Vũ khí trừng phạt’ - một học thuyết mới về quyền lực của phương Tây, tưởng là đòn loại trực tiếp, nhưng kết quả hóa ...

(theo Themoscowtimes, Foreignaffairs)

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Luật sư Trần Diệu Thúy: Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý

Luật sư Trần Diệu Thúy: Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh liên tục biến động, yêu cầu tuân thủ pháp luật ngày càng trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, ...
Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ về Quy hoạch tổng thể quốc gia

Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ về Quy hoạch tổng thể quốc gia

Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 81/2023/QH15 về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Ban hành Kế hoạch tổng thể quản trị xuất siêu và phòng tránh rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế

Ban hành Kế hoạch tổng thể quản trị xuất siêu và phòng tránh rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế

Kế hoạch tổng thể quản trị xuất siêu và phòng tránh các rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế giai đoạn 2026-2030 ban hành ngày 21/11.
Chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần 14-20/11/2026

Chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần 14-20/11/2026

Tín dụng ưu đãi hỗ trợ phát triển vùng miền núi; Đề án tổng thể về nền tảng số quốc gia về lưu trữ... là những thông tin chỉ đạo, điều hành nổi bật.
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11 ghi nhận đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt khác.
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
Phiên bản di động