Phát huy vai trò của báo chí cách mạng - lực lượng tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên vươn mình, cùng với sự phát triển mạnh của truyền thông số, báo chí cách mạng Việt Nam cần phát huy vai trò là lực lượng tiên phong, vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng và Nhà nước trong đấu tranh phòng, chống, phản bác những luận điệu sai trái của các thế lực thù địch.

Hành trình 80 năm của bản lĩnh, tận tâm, tận lực và cống hiến Đội ngũ người làm báo, xuất bản, văn nghệ sĩ, trí thức tiên phong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3: Tập trung vào an ninh năng lượng và chính sách lãi suất

Phát huy vai trò của báo chí cách mạng - lực lượng tiên phong trong bảo vệ nền tảng của Đảng trong kỷ nguyên mới

Những tờ báo Bác Hồ sáng lập và tổ chức. (Nguồn: Báo Quân đội nhân dân)

Bảo vệ nền tảng tư tưởng là nhiệm vụ sống còn, quyết định sự tồn vong của Đảng và chế độ. Trong bối cảnh thế giới biến động mang tính thời đại, không gian mạng đã trở thành “không gian xã hội mới” - nơi diễn ra cuộc đấu tranh tư tưởng quyết liệt giữa các hệ giá trị, giữa dòng thông tin chính thống và các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, báo chí cách mạng Việt Nam không chỉ thực hiện chức năng thông tin mà cần thực sự trở thành lực lượng nòng cốt, xung kích trên mặt trận tư tưởng của Đảng.

Phát huy vai trò của báo chí trong kỷ nguyên mới không chỉ để ngăn chặn “virus thông tin” độc hại, mà còn là nhiệm vụ chiến lược để lan tỏa giá trị nhân văn, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Báo chí cách mạng - công cụ tuyên truyền lý luận và vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng

Ngay từ những ngày đầu cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập và rèn luyện nền báo chí cách mạng nước nhà đã xác định rõ, báo chí là vũ khí chiến đấu cực kỳ lợi hại: “Đối với những người viết báo chúng ta, cái bút là vũ khí sắc bén, bài báo là tờ hịch cách mạng để động viên quần chúng đoàn kết đấu tranh (…) vì độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội và hòa bình thế giới” [1]. Trong kỷ nguyên mới, vai trò này càng phải được bồi đắp bằng những giá trị thời đại.

Tại Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (tháng 6/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: “Trong xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, báo chí là nhịp cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là diễn đàn tin cậy của nhân dân, là sức mạnh, là nguồn cảm hứng cho toàn dân tộc trên con đường hướng tới tương lai giàu mạnh, phồn thịnh, độc lập, tự do, phát triển bền vững” [2]. Lời khẳng định này cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh chính là bảo vệ “linh hồn”, bảo vệ tính chính danh của Đảng. Nếu báo chí xa rời bản chất chính trị, buông lỏng trận địa tư tưởng, thì đó là lúc nền tảng của chế độ dễ bị tổn thương nhất trước các trào lưu tư tưởng ngoại lai và chủ nghĩa xét lại.

Báo chí đã phát huy tốt vai trò chủ đạo trong việc định hướng dòng thông tin chính thống, góp phần quan trọng vào việc ổn định tư tưởng và củng cố niềm tin xã hội. Tổng Bí thư Tô Lâm đã đánh giá: “Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, đa chiều, báo chí cách mạng luôn giữ vững vai trò là lực lượng tiên phong trong việc giữ ổn định chính trị, tăng cường đồng thuận xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Là vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng, báo chí đã tham gia có trách nhiệm, tích cực tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng về công cuộc chuyển đổi số, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng” [3].

Báo chí cách mạng - lực lượng tiên phong trong định hướng dư luận trên không gian mạng

Kỷ nguyên mới đã tạo ra một cuộc cách mạng về phương thức truyền tải thông tin, biến không gian mạng thành một “không gian xã hội mới” và cũng là một chiến trường tư tưởng thực thụ. Hiện nay, các thế lực thù địch không ngừng chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ qua các nền tảng số với những thủ đoạn vô cùng tinh vi. Chúng sử dụng phương thức “mưa dầm thấm lâu”, tung ra các thông tin lập lờ thật giả, lợi dụng các vấn đề nhạy cảm như tham nhũng, tiêu cực hay quyền con người để kích động tâm lý hoài nghi, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Trong bối cảnh đó, báo chí có vai trò “giải độc” thông tin và định hướng nhận thức cho nhân dân. Báo chí không thể chậm trễ hoặc né tránh, nếu không khoảng trống thông tin sẽ ngay lập tức bị lấp đầy bởi những luận điệu xuyên tạc, gây hậu quả khó lường về mặt chính trị. Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng chỉ rõ yêu cầu đối với báo chí: Phải “nhanh chóng thích ứng, tiên phong đổi mới mạnh mẽ tư duy, làm chủ công nghệ, đột phá trong phương thức làm báo và truyền tải thông tin. Tăng cường sự hiện diện của báo chí cách mạng trên các nền tảng mạng xã hội, giữ vững mặt trận thông tin tuyên truyền trước sự phát triển của các nền tảng xuyên biên giới” [4].

Điều này có nghĩa là báo chí phải chủ động hiện diện trên mọi nền tảng số, dùng sự thật khách quan, luận cứ khoa học và bằng chứng thuyết phục để bẻ gãy các luận điệu thù địch. Khi báo chí giữ vững vai trò định hướng, dư luận xã hội sẽ có được “màng lọc” cần thiết để tự đề kháng trước các “virus” tư tưởng độc hại, bảo đảm dòng thông tin chủ lưu luôn là dòng thông tin tích cực, mang tính xây dựng.

Trong bối cảnh mạng xã hội bùng nổ, các cơ quan báo chí chủ lực như Báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Đài Truyền hình Việt Nam... đã thực sự trở thành “mỏ neo” thông tin. Số liệu thực tiễn cho thấy, trung bình mỗi năm có hàng vạn tin, bài chuyên sâu về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng được đăng tải trên các loại hình truyền thông.

Đặc biệt, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực do Đảng khởi xướng đã được báo chí phản ánh mạnh mẽ với hơn 74.340 tin, bài chỉ trong một nhiệm kỳ, tăng gấp 5 lần so với trước đó [5]. Đây chính là minh chứng cho việc báo chí không né tránh những vấn đề nhạy cảm, dùng sự thật để bảo vệ sự trong sạch của Đảng, từ đó triệt tiêu những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch về sự “mất đoàn kết nội bộ” hay “thanh trừng phe phái”.

Trong công tác đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, báo chí không còn ở thế “phòng ngự” thụ động mà đã chuyển sang chủ động tấn công. Nhiều cơ quan báo chí đã xây dựng các chuyên mục như “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”, “Nhận diện sự thật”, “Đối diện”... mang tính chiến đấu cao.

Hệ thống các báo và tạp chí khoa học cũng không nằm ngoài dòng chảy đó. Nhiều tạp chí khoa học của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã xây dựng chuyên mục thường kỳ “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” và trên mỗi số tạp chí đều có bài viết về nội dung này.

Việc hình thành các lực lượng truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới như Facebook, YouTube hay TikTok đã giúp dòng thông tin chính thống đến với rộng rãi, đông đảo giới trẻ. Thông tin tích cực về Việt Nam trên không gian mạng được thúc đẩy nhờ sự hiện diện mạnh mẽ của các “tòa soạn số”.

Các bài viết lý luận không còn khô khan mà đã được “mềm hóa” qua hình thức Infographic, Megastory, Podcast, giúp các giá trị của chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh thẩm thấu tự nhiên vào đời sống tinh thần của nhân dân.

Báo chí cách mạng - “lá chắn” giữ vững an ninh tư tưởng và củng cố niềm tin xã hội

Lịch sử phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã chứng minh, sự sụp đổ của một chế độ chính trị thường không bắt đầu từ sự sụp đổ kinh tế hay quân sự, mà bắt đầu từ sự xói mòn về niềm tin tư tưởng và sự hỗn loạn trong nhận thức xã hội. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng thực chất là cuộc chiến bảo vệ niềm tin của nhân dân.

Báo chí cách mạng, với vai trò là cầu nối giữa Đảng với nhân dân, chính là công cụ quan trọng nhất để xây dựng sự đồng thuận xã hội đối với các chủ trương, đường lối lớn, các quyết sách quan trọng của Đảng và Nhà nước. Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phê bình phải đúng đắn... phải có tinh thần xây dựng, báo chí hiện nay, thông qua việc lan tỏa các giá trị tốt đẹp, các tấm gương điển hình tiên tiến trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội và đặc biệt là sự công khai, minh bạch trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, đã góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự liêm chính và năng lực cầm quyền của Đảng. Khi “lòng dân” và “ý Đảng” hòa quyện, niềm tin xã hội sẽ trở thành một “lá chắn mềm” vững chắc nhất, không một lực lượng phản động nào có thể phá vỡ.

Việc phát huy vai trò báo chí để bồi đắp niềm tin này là một tất yếu khách quan nhằm bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội bền vững cho đất nước bước vào những giai đoạn phát triển cao hơn trong kỷ nguyên mới.

Quá trình chuyển đổi số báo chí đã bước đầu tạo ra năng lực cạnh tranh mới, giúp báo chí làm chủ mặt trận tư tưởng trong kỷ nguyên mới. Thực hiện chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, báo chí điện tử cần phát triển mạnh mẽ trên đa nền tảng, không giới hạn ở website truyền thống. Nhiều tòa soạn đã ứng dụng các công nghệ tiên tiến như AI và Big Data để rà quét, phát hiện sớm các xu hướng thông tin xấu độc.

Điều này cho phép báo chí đưa ra các phản hồi định hướng chỉ trong vài giờ, thay vì vài ngày như trước đây. Sự phát triển của các mô hình tòa soạn hội tụ đã giúp tối ưu hóa nguồn lực, tạo ra sức mạnh tổng hợp trong việc lan tỏa chủ trương, đường lối của Đảng.

Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận: “Báo chí đã nhanh chóng thích ứng, làm chủ công nghệ, chiếm lĩnh không gian truyền thông, giữ vững vị thế là dòng thông tin chủ lưu” [6]. Sự hiện đại hóa về hạ tầng kỹ thuật đã tạo tiền đề quan trọng để báo chí thực hiện tự chủ chiến lược trên mặt trận tư tưởng, không để bị động trước các thuật toán định hướng của các nền tảng ngoại lai.

Trong kỷ nguyên mới, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực báo chí đang chịu sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố mới, cả thuận lợi, khó khăn lẫn thách thức, để phát huy tối đa vai trò “lá chắn”, lực lượng tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, báo chí cách mạng Việt Nam cần: (1) Tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp của Đảng và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, trọng tâm là hoàn thiện cơ chế chỉ đạo và mô hình quản lý báo chí; (2) Tập trung xây dựng đội ngũ người làm báo “vừa hồng, vừa chuyên”, trọng tâm là đội ngũ “bút chiến” kiên định về lý tưởng và vững vàng về công nghệ; (3) Hiện đại hóa cơ sở vật chất và đẩy mạnh chuyển đổi số báo chí đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế; (4) Đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động báo chí theo hướng “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại” [7]; và (5) Phát huy vai trò của nhân dân và hiệp đồng của cả hệ thống chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Hành trình tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đặt ra cho báo chí cách mạng Việt Nam những trọng trách nặng nề nhưng vô cùng vẻ vang. Với sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng, sự quản lý hiệu quả của Nhà nước và nhiệt huyết của đội ngũ người làm báo, sự cộng tác của đông đảo các nhà nghiên cứu, báo chí cách mạng có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời kiến tạo niềm tin ở nhân dân, cổ vũ khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Tài liệu tham khảo:

Hồ Chí Minh. Toàn tập. Tập 4. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011.

Tô Lâm. (2025, 21/6). Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-le-ky-niem-100-nam-ngay-bao-chi-cach-mang-viet-nam-833785

Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[1] Hồ Chí Minh. Toàn tập. Tập 4. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr. 4.

[2] Tô Lâm. (2025, 21/6). Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-le-ky-niem-100-nam-ngay-bao-chi-cach-mang-viet-nam-833785

[3] Tô Lâm. (2025, 21/6). Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-le-ky-niem-100-nam-ngay-bao-chi-cach-mang-viet-nam-833785

[4] Tô Lâm. (2025, 21/6). Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-le-ky-niem-100-nam-ngay-bao-chi-cach-mang-viet-nam-833785

[5] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. Nhà xuất bản. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 372.

[6] Tô Lâm. (2025, 21/6). Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-le-ky-niem-100-nam-ngay-bao-chi-cach-mang-viet-nam-833785

[7] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 391.