Làm rõ vấn đề cải cách thủ tục hành chính, xử lý dứt điểm các ‘điểm nghẽn’ thể chế

Toàn cảnh họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026. (Ảnh: Minh Trang)

Chiều 4/5, chủ trì họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, buổi họp báo đầu tiên của Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong cho biết, ngay sau khi được Quốc hội bầu, phê chuẩn, Chính phủ đã bắt tay ngay vào công việc, chỉ đạo và hoàn thành nhiều công việc quan trọng, cấp bách trong thời gian rất ngắn.

Bộ trưởng Đặng Xuân Phong cho biết, chiều 4/5, Chính phủ tổ chức Phiên họp thường kỳ tháng 4/2026, Phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng để đánh giá tình hình KTXH những tháng đầu năm 2026, đề ra những nhiệm vụ, giải pháp trong tháng 5 và thời gian tới.

Tại phiên họp, Chính phủ thống nhất đánh giá: Chính phủ đã bắt tay ngay vào công việc theo hướng quyết tâm chính trị cao kết hợp với các giải pháp cụ thể; bảo đảm sự kế thừa, ổn định, liên tục trong quản lý, điều hành; tạo khí thế mới, quyết tâm mới, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện nhằm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Tại buổi họp báo, vấn đề cải cách thủ tục hành chính, xử lý dứt điểm các “điểm nghẽn” thể chế, giải pháp bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, triển khai thống nhất một bộ sách giáo khoa... đã được đại diện các bộ, ngành làm rõ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, tại phiên họp Chính phủ ngày 3/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã kết luận, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương với tinh thần quyết liệt, khẩn trương có phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương.

Cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch và cùng các bộ, ngành triển khai rất khẩn trương, quyết liệt theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ.

Về kết quả, đến ngày 26/4/2026, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành và thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Nói cách khác đã đạt các chỉ tiêu theo Nghị quyết số 18 của Trung ương. Đó là những giải pháp, biện pháp căn cơ để chúng ta thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định, sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay.

Đối với phương án cần sửa đổi luật, sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.

Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, theo đúng yêu cầu, sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.

“Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một ‘chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc’ xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Tư Pháp Nguyễn Thanh Tịnh trả lời câu hỏi của phóng viên về tháo gỡ "điểm nghẽn" thể chế. (Nguồn: VGP)

“Các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn”

Về số liệu chi tiết của việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho hay:

Một là, về phân cấp, phân quyền: Cấp Trung ương chỉ còn thực hiện 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,1%, vượt chỉ tiêu mà Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

Hai là, về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện: Hiện tại có 198 ngành nghề, các bộ ngành đã đề xuất phương án cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%, đáp ứng yêu cầu Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

Ba là, về cắt giảm (theo 8 Nghị quyết đã ban hành): Cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết. Bãi bỏ 680 thủ tục hành chính. Đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính. Cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra.

Bốn là, tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm.

Năm là, hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính, cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp đây là đợt cải cách rất sâu rộng. “Như vậy chỉ chưa đầy 1 tháng chúng ta đã thực hiện được mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh khẳng định.

Về câu hỏi “việc cắt giảm có thực chất hay không? Có tình trạng tới đây ‘mọc ra’ các điều kiện kinh doanh mới, các thủ tục mới khác hay không?”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng đây là vấn đề mà Thường trực Chính phủ chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng.

Căn cứ vào tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện thủ tục hành chính hiện nay có sự khác biệt. Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các thủ tục “tiền kiểm” , thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu.

Cụ thể, với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách thủ tục hành chính thì các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ. Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép.

“Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ ‘hậu kiểm’. Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh sẽ phải gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh.

Về giải pháp, các bộ ngành cũng đã đề xuất rất cụ thể. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện “hậu kiểm” là yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã. Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ.

Ở thời điểm ấy các cơ quan quản lý nhà nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời, để thực hiện cơ chế mới này, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia sản xuất kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ, đối với các chủ thể đăng ký, thông báo hoạt động theo phương án của họ, họ phải trung thực và quy định pháp luật phải bảo đảm hội đủ điều kiện để đầu tư ngành nghề kinh doanh. Nếu không đủ điều kiện, khi “hậu kiểm”, cơ quan nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó và xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.

Cơ quan nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm được yêu cầu đó.

“Với tinh thần trên, việc ‘mọc ra’ các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh khẳng định.

Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận thông tin về tiến độ hai dự án xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Đưa Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 vào sử dụng trong quý 2/2026

Tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận cho biết, hiện cơ bản các vướng mắc dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 đã được giải quyết, phấn đấu đưa vào sử dụng trong quý 2/2026.

Theo Thứ trưởng Lê Đức Luận, dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 tại tỉnh Hà Nam và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 tại tỉnh Ninh Bình là các dự án có quy mô rất lớn và rất hiện đại. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 34 về cơ chế để xử lý các vướng mắc liên quan đến các dự án này.

Trong quá trình thực hiện, thực tế thi công và hoàn thiện công trình có rất nhiều vướng mắc phát sinh phải giải quyết. Ví dụ như việc thẩm tra và phê duyệt dự toán cho những công việc đã thực hiện từ các năm 2018, 2019 là vấn đề rất khó khăn. Việc thay đổi thiết kế của công trình dẫn đến phải thay đổi rất nhiều các hạng mục, trong đó có phòng cháy chữa cháy, cấp thoát nước, liên quan đến các chính sách về môi trường.

Việc mua thiết bị y tế cũng là vấn đề vướng mắc khi không thể mua các thiết bị như khi dự án được phê duyệt từ năm 2014 – 2015 mà phải điều chỉnh toàn bộ, mua các thiết bị y tế hiện đại. Bên cạnh đó là vấn đề tài chính khi các khoản vay của nhà thầu không được ngân hàng phê duyệt. Ngoài những vướng mắc lớn trên còn nhiều các vướng mắc cụ thể khác.

Ông Luận cho hay, trong thời gian qua, Chính phủ, Bộ Y tế và các bộ, ngành, các đơn vị liên quan đã rất nỗ lực để giải quyết, đặt mục tiêu phấn đấu đưa hai bệnh viện này đi vào sử dụng trong quý 2/2026.

Cụ thể, Bộ Y tế phối hợp với Bộ Xây dựng để xử lý vướng mắc liên quan đến thẩm tra và phê duyệt dự toán của các gói thầu; phối hợp với Bộ Xây dựng và Bộ Công an chỉ đạo các nhà thầu khẩn trương tập trung nhân lực để hoàn thiện các cái hạng mục dang dở như phòng cháy chữa cháy, xử lý nước thải, rác thải. Đây là các căn cứ cơ sở để cấp giấy phép về phòng cháy chữa cháy và cấp giấy phép về môi trường.

Bộ Y tế cũng chỉ đạo Ban quản lý dự án thực hiện những cơ chế thuận lợi nhất cho nhà thầu trong thanh toán như được tạm thanh toán đến 90% khối lượng thực hiện; linh hoạt hơn với những hạng mục mới phát sinh, phải sửa đổi, bổ sung, phải điều chỉnh phụ lục hợp đồng.

“Hiện cơ bản các vướng mắc đã được giải quyết. Dự án đang tập trung thi công hạng mục phòng cháy chữa cháy, hệ thống thoát nước thải, xử lý môi trường”, Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận nói.