 |
| Mùa tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 đang cận kề. (Ảnh: Tường Vân) |
Mỗi mùa tuyển sinh đại học đến, thay vì cảm giác hồi hộp và hy vọng, nhiều học sinh và phụ huynh lại mang theo nỗi lo lắng quen thuộc: Liệu năm nay sẽ lại thay đổi gì? Từ những điều chỉnh tưởng như nhằm hoàn thiện hệ thống, quy chế tuyển sinh đang dần trở thành một "ma trận" với quá nhiều biến số. Trong bối cảnh ấy, mong muốn về một quy chế ổn định, dễ hiểu không chỉ là nhu cầu thực tế mà còn là đòi hỏi cấp thiết để trả lại ý nghĩa đúng đắn cho hành trình vào đại học.
Không khó để nhận ra rằng, trong nhiều năm gần đây, quy chế tuyển sinh đại học luôn trong trạng thái thay đổi liên tục. Mỗi năm một vài điều chỉnh đủ khiến những người trong cuộc từ học sinh, phụ huynh đến giáo viên phải liên tục cập nhật, thích nghi, thậm chí lúng túng, loay hoay với những điểm mới.
Không ít phụ huynh chia sẻ rằng, họ luôn trong trạng thái thấp thỏm, bởi chỉ cần một thay đổi nhỏ trong cách tính điểm, cách xét tuyển hay quy đổi tổ hợp cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội của con em mình. Có người đặt câu hỏi "bao giờ chấm dứt cảnh năm nào cũng đổi?". Đây không còn là lời than thở, mà là trăn trở có thật.
Nếu trước đây, con đường vào đại học tương đối rõ ràng, chủ yếu dựa vào kết quả kỳ thi thì nay bức tranh đã trở nên phức tạp hơn nhiều. Học sinh không chỉ học và thi, mà còn phải tính toán chiến lược nguyện vọng, cân nhắc các phương thức xét tuyển, tìm hiểu điểm cộng, quy đổi điểm, tổ hợp môn… Tất cả những yếu tố đó đan xen, khiến không ít em cảm thấy như đang phải "bơi" trong biển thông tin. Điều đáng nói, người chiến thắng đôi khi không chỉ là người học giỏi, mà còn là người có nhiều thông tin hơn, hiểu quy chế hơn.
Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: Liệu tuyển sinh có còn giữ được mục tiêu cốt lõi là chọn đúng người học phù hợp với ngành nghề, hay đang dần trở thành một bài toán chiến thuật? Khi học sinh phải dành quá nhiều thời gian để "giải mã" quy chế, áp lực không còn chỉ nằm ở việc học mà còn ở việc lựa chọn đôi khi mang tính may rủi.
Sự phức tạp còn thể hiện rõ ở việc tồn tại quá nhiều phương thức xét tuyển song song. Xét học bạ, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy… mỗi phương thức đều có những tiêu chí riêng. Tuy nhiên, thay vì bổ sung cho nhau một cách rõ ràng, nhiều phương thức lại chồng chéo.
Chẳng hạn, có trường vừa xét học bạ nhưng vẫn yêu cầu đạt ngưỡng điểm nhất định từ kỳ thi tốt nghiệp THPT trong cùng tổ hợp môn. Có nơi lại kết hợp thêm điều kiện từ các kỳ thi riêng. Điều này khiến không ít phụ huynh và học sinh bối rối. Nếu đã xét học bạ thì vai trò của điểm thi là gì? Nếu đã có kỳ thi riêng thì có cần thêm điều kiện khác hay không? Những câu hỏi ấy nếu không được giải thích rõ ràng, sẽ làm mất đi ý nghĩa ban đầu của từng phương thức tuyển sinh.
Trước thực trạng đó, mong muốn về một quy chế tuyển sinh ổn định trong vài năm không phải là điều xa vời, mà là yêu cầu hợp lý. Sự ổn định không đồng nghĩa với bảo thủ, mà là tạo ra một nền tảng đủ vững để người học có thể chuẩn bị từ sớm, không bị cuốn theo những thay đổi liên tục.
Một quy chế tốt trước hết cần được công bố sớm và trình bày một cách dễ hiểu. Không phải ai cũng có khả năng đọc và phân tích những văn bản phức tạp, đặc biệt là phụ huynh ở những khu vực ít điều kiện tiếp cận thông tin. Khi quy chế trở nên khó hiểu, vô hình trung, cơ hội lại nghiêng về những người có điều kiện tìm hiểu sâu hơn, điều này đi ngược lại nguyên tắc công bằng trong giáo dục.
 |
| Cánh cửa đại học vốn dĩ là một bước ngoặt quan trọng của mỗi người trẻ.. (Ảnh: Hải Nguyễn) |
Bên cạnh đó, việc quy đổi điểm giữa các phương thức cần minh bạch và nhất quán. Nếu đã tồn tại nhiều con đường vào đại học, thì các con đường ấy cần được nối với nhau bằng một hệ thống quy đổi rõ ràng, tránh tình trạng mỗi nơi một kiểu, mỗi năm một khác. Chỉ khi đó, thí sinh mới có thể đưa ra lựa chọn dựa trên năng lực thực sự, thay vì dựa vào suy đoán.
Đơn giản hóa các phương thức tuyển sinh cũng là điều cần thiết. Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn sự đa dạng, nhưng cần giới hạn ở mức hợp lý, tránh tạo ra quá nhiều lựa chọn khiến người học rơi vào trạng thái "bội thực thông tin". Một hệ thống ít phương thức hơn nhưng rõ ràng và hiệu quả sẽ tốt hơn một hệ thống phức tạp nhưng khó kiểm soát.
Quan trọng hơn, đã đến lúc cần nhìn nhận lại giá trị thực của giáo dục. Trong nhiều năm, tỷ lệ tốt nghiệp THPT luôn ở mức rất cao, nhưng điều đó chưa phản ánh rõ sự phân hóa năng lực giữa các học sinh. Khi đầu vào đại học phải dựa vào quá nhiều tiêu chí bổ sung, điều đó phần nào cho thấy kỳ thi chung chưa thực sự làm tốt vai trò của mình.
Giáo dục không nên chỉ hướng đến thành tích, mà cần tập trung vào chất lượng thực chất. Một hệ thống tuyển sinh tốt sẽ giúp học sinh vào đúng ngành, phù hợp với năng lực và sở thích, đồng thời tạo điều kiện để các trường lựa chọn được những người học phù hợp. Khi mục tiêu này được đặt lên hàng đầu, các quy định, phương thức hay tiêu chí cũng sẽ trở nên đơn giản và hợp lý hơn.
Cuối cùng, điều mà học sinh và phụ huynh cần không phải là một hệ thống hoàn hảo ngay lập tức, mà là một hệ thống có thể hiểu được, tin tưởng được và dự đoán được. Sự ổn định trong quy chế không chỉ giúp giảm áp lực, mà còn tạo ra một môi trường công bằng.
Cánh cửa đại học vốn dĩ là một bước ngoặt quan trọng của mỗi người trẻ. Nó không nên bị che khuất bởi những lớp quy định chồng chéo hay những thay đổi khó lường. Khi quy chế trở nên rõ ràng và ổn định, hành trình ấy sẽ trở lại đúng ý nghĩa của nó, đó là một con đường được mở ra bằng năng lực, sự cố gắng và niềm tin.
 | Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài Với 489/490 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ ... |
 | Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, thành công tốt đẹp của Kỳ họp thứ Nhất tạo khí thế, niềm tin và động ... |
 | Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Các chính sách được ban hành mang đậm tinh thần đổi mới Kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành với nhiều quyết sách quan trọng, đánh dấu bước khởi đầu vững chắc ... |
 | Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Khơi dậy tinh thần hành động, tạo động lực mới cho tương lai đất nước Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ hoàn thành khối lượng công việc lớn mà còn khơi dậy tinh thần hành động, ... |
