Quan hệ kinh tế Mỹ-EU: Khi khẩu súng bazooka đã sẵn sàng 'lên nòng'

Khánh Ly
Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo áp thuế với 8 quốc gia châu Âu liên quan đến Greenland, mối quan hệ kinh tế xuyên Đại Tây Dương đang đứng trước nguy cơ rạn nứt nghiêm trọng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Quan hệ kinh tế Mỹ - EU đứng trước nguy cơ rạn nứt nghiêm trọng
Quan hệ Mỹ-Liên minh châu Âu (EU) được cho là đang đứng trước nguy cơ rạn nứt nghiêm trọng. (Nguồn: Getty Images)

Sự việc bắt đầu leo thang khi Tổng thống Trump đưa ra một "tối hậu thư" kinh tế vào cuối tuần qua.

Ông tuyên bố kể từ ngày 1/2, mức thuế quan 10% sẽ được áp dụng lên tất cả hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ từ 8 quốc gia châu Âu gồm: Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan.

Nếu một thỏa thuận về việc Mỹ "mua đứt" hòn đảo Greenland từ Đan Mạch không được thông qua, mức thuế này sẽ tăng lên 25% vào ngày 1/6.

Động thái này đã gây chấn động cho các nền kinh tế châu Âu, vốn đang trong giai đoạn trì trệ, và buộc các nhà lãnh đạo của “lục địa già” phải thay đổi chiến lược đối phó.

Châu Âu không còn mềm mỏng

Đối với châu Âu, cách tiếp cận "lạt mềm buộc chặt" đối với ông Trump dường như đã không phát huy tác dụng. Một ranh giới đỏ đã bị vượt qua khi một đồng minh lâu năm sử dụng thuế quan như một "vũ khí" địa chính trị để ép buộc chuyển nhượng lãnh thổ.

Bộ trưởng Tài chính Đức khẳng định châu Âu "sẽ không để bị tống tiền", trong khi người đồng cấp Pháp mô tả đây là tình huống chưa từng có tiền lệ.

Giờ đây, EU đang áp dụng chiến thuật "vừa đấm vừa xoa": Một mặt vẫn để ngỏ khả năng đàm phán, mặt khác chuẩn bị sẵn sàng các biện pháp đáp trả mạnh mẽ.

Biện pháp mạnh nhất mà EU đang cân nhắc là Công cụ chống cưỡng ép (ACI) – được xem là "khẩu bazooka lớn".

Công cụ này có hiệu lực từ năm 2023, ban đầu được thiết kế để đối phó với các hành vi bắt nạt kinh tế từ một cường quốc khác, nhưng nay trớ trêu thay lại được xem xét để dùng với Mỹ.

Nếu được kích hoạt, ACI sẽ cho phép EU áp đặt các lệnh trừng phạt thương mại sâu rộng, như loại bỏ những công ty của quốc gia gây hấn khỏi thị trường nội khối EU, áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, chấm dứt những biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Trên lý thuyết, EU có thể nhằm vào bất cứ lĩnh vực nào, từ các tập đoàn công nghệ và tiền điện tử của Mỹ, cho đến các nhà sản xuất máy bay hay hàng nông sản của "xứ cờ hoa".

Tuy nhiên, việc "bóp cò" khẩu bazooka này không hề đơn giản. Quá trình này đòi hỏi sự đồng thuận của đa số các quốc gia thành viên và có thể mất nhiều tháng để xem xét.

Trong khi Pháp ủng hộ mạnh mẽ việc sử dụng công cụ này, thì các quốc gia phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu như Đức, Ireland và Hà Lan, hoặc có quan hệ gần gũi với Mỹ như Italy lại tỏ ra ngần ngại, và muốn ưu tiên đối thoại.

Ngoài ra, EU cũng có một phương án đáp trả nhanh hơn nhưng ít quyết liệt hơn: Tái kích hoạt các mức thuế đối với 93 tỷ Euro (khoảng 108,5 tỷ USD) hàng hóa Mỹ, trong đó có rượu bourbon, máy bay và đậu nành.

Các biện pháp này vốn đã được đưa ra để đối phó với những cảnh báo thuế quan trước đó của Mỹ và đang trong giai đoạn tạm hoãn sau khi hai bên đạt được thỏa thuận thương mại. Nhưng lệnh tạm hoãn sẽ hết hiệu lực vào ngày 6/2 tới.

Các nhà lập pháp của EU có thể sẽ đình chỉ việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại giữa khối này với Mỹ, sau những diễn biến căng thẳng gần đây.

Ông Manfred Weber, Chủ tịch Đảng Nhân dân châu Âu (EPP) - nhóm chính trị lớn nhất trong Nghị viện châu Âu, mới đây nhận định thỏa thuận với Mỹ hiện không còn khả thi.

Dù EPP ủng hộ thỏa thuận thương mại EU-Mỹ, nhưng xét tới những lời cảnh báo của ông Donald Trump liên quan đến Greenland, việc phê chuẩn vào giai đoạn này là không thể.

Quan hệ kinh tế Mỹ-EU: nguy cơ rạn nứt nghiêm trọng
Châu Âu, vốn ưu tiên các biện pháp ngoại giao mềm mỏng, nay buộc phải cân nhắc kích hoạt những công cụ đáp trả kinh tế mạnh mẽ chưa từng có. (Nguồn: WP Times)

Không có người chiến thắng

Nếu cuộc chiến thương mại này nổ ra, cả hai bờ Đại Tây Dương đều sẽ chịu tổn thất nặng nề, nhưng mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau.

Về phía châu Âu, tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ từ các quốc gia nằm trong "tầm ngắm" của ông Trump lên tới hơn 365 tỷ USD vào năm ngoái, tương đương khoảng một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu của EU sang Mỹ.

Đức là nước chịu rủi ro lớn nhất với hơn 160 tỷ USD hàng xuất khẩu, theo sau là Anh và Pháp.

Ngân hàng Goldman Sachs ước tính mức thuế 10% sẽ làm giảm GDP thực tế của các nước bị ảnh hưởng từ 0,1% đến 0,2%.

Nếu áp dụng thuế quan toàn diện lên tất cả mặt hàng, Đức có thể thiệt hại tới 0,3% GDP. Đây là kịch bản "ác mộng" đối với các nền kinh tế châu Âu đang dựa nhiều vào xuất khẩu sang Mỹ như ngành công nghiệp ô tô của Đức hay thị trường hàng xa xỉ của Italy.

Tuy nhiên, Mỹ cũng không thể tránh khỏi hậu quả. Các nhà đầu tư EU hiện đang hiện diện tại gần như tất cả 50 bang của Mỹ và tạo công ăn việc làm cho khoảng 3,4 triệu người Mỹ.

Các biện pháp trả đũa của EU có thể hạn chế quyền tiếp cận của những doanh nghiệp Mỹ, bao gồm cả ngân hàng và công ty công nghệ cao, vào thị trường chung châu Âu rộng lớn.

Hơn nữa, chính người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ sẽ phải gánh chịu chi phí thuế quan gia tăng, dẫn đến lạm phát cao hơn.

Chuyên gia kinh tế trưởng của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Pierre-Olivier Gourinchas cảnh báo, một cuộc chiến thương mại "ăn miếng trả miếng" có thể kéo giảm sản lượng kinh tế toàn cầu khoảng 0,3%, và chắc chắn "sẽ không có người chiến thắng trong một cuộc chiến thương mại".

Thuế quan Mỹ khiến trụ cột xuất khẩu trở thành 'vị cứu tinh' của nền kinh tế Trung Quốc

CNN đăng bài phân tích của chuyên gia nghiên cứu kinh tế Trung Quốc Lisheng Wang tại Ngân hàng đầu tư Goldman Sachs về tác ...

Tiềm năng thực tế của Greenland

Trọng tâm của cuộc xung đột kinh tế này là Greenland - hòn đảo lớn nhất thế giới. Vậy giá trị kinh tế thực sự của hòn đảo này nằm ở đâu mà khiến Mỹ sẵn sàng gây sức ép lớn đến vậy?

Về mặt tiềm năng, Greenland nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu. Quan trọng hơn, Mỹ nhằm đến trữ lượng khoáng sản khổng lồ chưa được khai thác nằm sâu dưới lớp băng, bao gồm các tài nguyên quý giá.

Tuy nhiên, thực tế nền kinh tế Greenland hiện tại lại là một bức tranh khác hẳn. Kinh tế hòn đảo này thiếu đa dạng, với 98% kim ngạch xuất khẩu là thủy sản. Tăng trưởng GDP ước tính chỉ đạt 0,2% vào năm 2025 do trữ lượng tôm suy giảm và giá cả đi xuống.

Hơn nữa, việc chuyển đổi Greenland từ một nền kinh tế ngư nghiệp sang một cường quốc khai khoáng là bài toán cực kỳ nan giải.

Hòn đảo thiếu hụt nghiêm trọng cơ sở hạ tầng cơ bản như đường sá, cảng biển, nhà ở và năng lượng cho các dự án công nghiệp. Mọi dự án khai thác đều đòi hỏi vốn đầu tư hàng tỷ USD và mất nhiều năm để xây dựng. Hiện tại, Greenland chỉ có duy nhất một mỏ khoáng sản đang hoạt động, và khí hậu khắc nghiệt còn khiến mỏ không thể tiếp cận trong nhiều tháng mỗi năm.

Một rào cản lớn khác là sự phụ thuộc của Greenland vào hệ thống phúc lợi xã hội của Đan Mạch. Đan Mạch hiện tài trợ khoảng một nửa ngân sách và 20% GDP của hòn đảo, chi trả cho y tế, giáo dục miễn phí và bộ máy hành chính.

Người dân Greenland lo ngại về sinh kế và sự ổn định kinh tế, hơn là các vấn đề địa chính trị. Đa số không muốn đánh đổi mạng lưới an sinh xã hội chắc chắn hiện tại để lấy một tương lai bất định dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Châu Âu hiện đang hy vọng rằng những rủi ro kinh tế to lớn từ cuộc chiến thương mại này, cùng với thực tế phức tạp của nền kinh tế Greenland, sẽ khiến Mỹ cân nhắc lại.

Tuy nhiên, với thái độ cứng rắn của Mỹ, châu Âu đang buộc phải chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất để bảo vệ lợi ích kinh tế của khối này.

Kinh tế Trung Quốc chống chịu đáng kinh ngạc trước thuế quan từ Mỹ

Nền kinh tế Trung Quốc đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 5,2% trong quý II/2025, cho thấy khả năng chống chịu đáng ngạc ...

Vấn đề Greenland: Mỹ điều máy bay quân sự đến, Đan Mạch đề nghị NATO triển khai hành động

Cả Mỹ và Đan Mạch đều có những động thái mới liên quan Greenland trong bối cảnh tình hình vùng lãnh thổ tự quản ở ...

Liên quan đến vấn đề Greenland, Bộ trưởng Tài chính Mỹ cảnh báo EU không nên làm điều này

Bên lề Diễn đàn Kinh tế thế giới tại Davos (Thụy Sỹ), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 19/1 nói rằng Liên minh ...

Vấn đề Greenland: Tổng thống Trump tiết lộ một trong những lý do khiến Mỹ phải có hòn đảo bằng được, một đồng minh NATO bị gọi tên

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, quyết định của Vương quốc Anh trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius là một trong ...

Vấn đề Greenland: EU tuyên bố sẽ 'không khoan nhượng' trước đe dọa của Mỹ, Washington tìm cách xoa dịu

Ngày 20/1, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo Mỹ không được can thiệp vào Greenland, khẳng định phản ứng ...

(tổng hợp)

Bài viết cùng chủ đề

Thuế quan của Tổng thống Trump

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động