Quan hệ Nhật Bản-Nga 'rơi tự do', Tokyo không thể tiếp tục 'đi sai nước cờ'

Vy Anh
Năm qua, do mối quan hệ Nhật Bản-Nga đi xuống trầm trọng nên Tokyo muốn tập trung vào việc cải thiện mối quan hệ với Moscow trước khi quá muộn.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Khi quan hệ Nhật-Nga 'rơi tự do'...
Mối quan hệ Nhật Bản-Nga đang xuống dốc không phanh. (Nguồn: The Diplomat)

Những "lời cảnh tỉnh"

Mối quan hệ căng thẳng dai dẳng lâu nay giữa hai bên đang có chiều hướng xấu đi đáng kể trong những tháng gần đây. Các nhà chiến lược khu vực châu Á-Thái Bình Dương cần đánh giá những mối nguy hiểm của chiều hướng này.

Ngày 19/10, 10 tàu chiến của Nga và Trung Quốc đã đi qua Eo biển Tsugaru, tuyến đường biển tương đối hẹp ngăn cách các đảo chính của Nhật Bản là Hokkaido và Honshu.

Mặc dù việc đi qua Eo biển Tsugaru không phải là bất hợp pháp, vì tuyến đường này nằm trong khu vực được xác định là vùng biển quốc tế, song hành động phô trương sức mạnh nói trên như một lời cảnh tỉnh rõ ràng đối với người Nhật rằng họ có những nước láng giềng mạnh, không đặc biệt thân thiện, với các chương trình nghị sự riêng liên quan đến trật tự khu vực và toàn cầu.

Trong khi đó, Nga đã và đang đều đặn nâng cấp Hạm đội Thái Bình Dương, đồng thời thông báo một loạt các chương trình nâng cấp mới cho các cơ sở trên bờ và có ý định triển khai thêm nhiều tàu ngầm hạt nhân và tàu ngầm thông thường tới khu vực này.

Moscow đã bày tỏ sự không hài lòng với cả thỏa thuận an ninh 3 bên giữa Australia, Anh và Mỹ-AUKUS cũng như việc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có xu hướng can dự nhiều hơn vào các vấn đề an ninh của khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Do đó, khi Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio phát biểu hôm 10/11 rằng Nhật Bản sẽ kiên quyết đối phó với cả Trung Quốc và Nga, điều này không có gì đáng ngạc nhiên.

Mối quan hệ Nhật Bản-Nga đã đi xuống trong hơn một năm qua. Chuyến thăm của Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin đến quần đảo Kuril đang tranh chấp (Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc) hồi tháng 7 vừa qua đã cho thấy rõ xu hướng này. Ngoài ra, Moscow cũng đã thực hiện các bước để tăng cường sự hiện diện của mình trên các đảo tranh chấp này.

Cần tiếp bước cựu Thủ tướng Abe

Mối quan hệ Nhật Bản-Nga đã trở thành một mối quan hệ bất thường rất rõ rệt ở Đông Bắc Á trong ít nhất 2 thập kỷ qua.

Tin liên quan
Sau đòn mới với Dòng chảy phương Bắc 2, Mỹ không ngán nói sẽ tiếp tục, Nga phẩy tay... chẳng hề gì? Sau đòn mới với Dòng chảy phương Bắc 2, Mỹ không ngán nói sẽ tiếp tục, Nga phẩy tay... chẳng hề gì?

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, hai quốc gia này đã có nhiều bước đi để cải thiện quan hệ, đạt được tiến bộ trong việc phi quân sự hóa cũng như xây dựng các mối quan hệ thương mại, chẳng hạn như trong lĩnh vực năng lượng và đánh bắt thủy sản.

Chính cựu Thủ tướng Abe Shinzo là người đã giữ cho quan hệ Nhật-Nga phát triển theo chiều hướng tích cực. Tổng cộng, ông Abe và Tổng thống Putin đã gặp nhau 27 lần, một kỷ lục phi thường.

Ông Abe đã mạnh dạn bỏ qua sự phản đối rõ ràng của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama và đến Nga để gặp ông Putin hồi tháng 5/2016, qua đó giúp phá vỡ tình thế bị quốc tế cô lập của Nga sau cuộc khủng hoảng Ukraine trong giai đoạn 2014-2015.

Tuy nhiên, ông Abe không thể hoàn toàn đạt được bước đột phá với Nga về tranh chấp đảo. Dù vậy, mối quan hệ thân tình và sâu sắc của họ đã tạo nên những thành tựu kinh tế và văn hóa đáng chú ý.

Hơn nữa, một "lợi ích phụ" đáng kể của mối quan hệ này là giúp giảm bớt căng thẳng trên Bán đảo Triều Tiên trong giai đoạn cực kỳ biến động 2017-2018.

Tất nhiên, ông Abe nỗ lực cải thiện quan hệ với Điện Kremlin không phải xuất phát từ việc ông thích trứng cá muối của Nga hay búp bê Matryoshka, mà là do ông quyết tâm không để Moscow trượt sâu hơn vào quỹ đạo của Bắc Kinh. Nếu như mối quan hệ Nhật Bản-Nga bị "cuốn theo chiều gió", điều rõ ràng là có lợi cho Trung Quốc.

Ngày 26/10, Military Review, một tờ báo của Nga đã đăng một bài viết có nội dung: “Có lẽ, trước những sự kiện gần đây, đã đến lúc nói về người láng giềng đặc biệt của chúng ta, quốc gia mà chúng ta vẫn chưa ký hiệp ước hòa bình, tức là giữa hai nước gần như vẫn đang có chiến tranh”.

Khi ảnh hưởng của Trung Quốc ở Moscow gia tăng nhanh chóng, các chiến lược gia của Nhật Bản có thể sẽ buộc phải cân nhắc một số kịch bản khá xấu trong quan hệ với Nga.

Để ngăn chặn tình huống xấu nhất có thể xảy ra, Tokyo nên tiếp tục tích cực cải thiện quan hệ với Moscow, theo đuổi những gì mà ông Abe đã đặt nền tảng, đó là ưu tiên việc hai nước phụ thuộc lẫn nhau về thương mại (Kế hoạch hợp tác 8 điểm) hơn là một thỏa thuận về lãnh thổ vốn không có khả năng đạt được.

Hai hướng đi đầy hứa hẹn cho hợp tác Nhật Bản-Nga là về Triều Tiên và Bắc Cực. Rõ ràng, Triều Tiên vẫn chưa nhân nhượng trong việc không phi hạt nhân hóa, nên Nhật Bản và Nga hiện cần phối hợp để giúp bán đảo Triều Tiên có một tương lai tươi sáng hơn.

Thêm nữa, tuyến đường biển phía Bắc đi qua Bắc Cực để tới châu Âu rõ ràng sẽ mang lại lợi ích cho các nhà xuất khẩu Nhật Bản. Nga chắc chắn cũng sẽ đánh giá cao sự hỗ trợ bổ sung của Nhật Bản.

Thay vì tham gia các động thái mang tính biểu tượng với các nước NATO, có lẽ sẽ khôn ngoan hơn nhiều nếu Tokyo tập trung vào việc cải thiện mối quan hệ đang xuống dốc nhanh chóng với Moscow trước khi quá muộn.

Bầu cử Chủ tịch đảng LDP: Nhật Bản sắp có Thủ tướng mới, quan hệ Tokyo-Seoul sẽ đi về đâu?

Bầu cử Chủ tịch đảng LDP: Nhật Bản sắp có Thủ tướng mới, quan hệ Tokyo-Seoul sẽ đi về đâu?

Cả hai ứng cử viên nặng ký cho cuộc đua giành chiếc ghế Thủ tướng Nhật Bản - Bộ trưởng phụ trách vaccine Taro Kono ...

Nga phản pháo hành động của Nhật Bản: 'Không thể chấp nhận được'

Nga phản pháo hành động của Nhật Bản: 'Không thể chấp nhận được'

Ngày 26/7, hãng tin Kyodo đưa tin, Đại sứ Nga tại Nhật Bản Mikhail Galuzin cho rằng, việc Tokyo phản đối chuyến thăm của Thủ ...

(theo Asia Times)

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động