Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Joe Biden về "diệt chủng Armenia” là ‘giọt nước tràn ly’, khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ vốn đã trắc trở lại thêm phần bất định trong thời gian tới. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Trong một bước đi mạo hiểm với quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ, ngày 24/4, ông Joe Biden đã trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên công nhận cái gọi là “diệt chủng Armenia”, chuỗi các cuộc thảm sát người Armenia giai đoạn 1915-1917 dưới thời Đế chế Ottoman. Trước đó, ông cũng thông báo về quyết định này với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan.

Từ lâu, câu chuyện về “diệt chủng Armenia” là vấn đề nhạy cảm với Thổ Nhĩ Kỳ và Washington, đồng minh Ankara, hiểu rõ điều này hơn ai hết. Vì thế, dù Mỹ khẳng định rằng tuyên bố trên “không nhằm mục đích đổ lỗi”, Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng không thể cho qua cho hành động này.

(04.27) Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)
Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)

Ngày 25/4, triệu hồi Đại sứ Mỹ tại Ankara David Satterfield, Thứ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Sedat Onal đã lên án quyết định “không có sơ sở pháp lý”, cho rằng hành động của Mỹ đã gây ra vết thương trong mối quan hệ song phương và khó có thể được hàn gắn.

Phát biểu ngày 27/4, Tổng thống Tayyip Erdogan cho biết “bước đi sai lầm này” sẽ gây trở ngại cho quan hệ song phương và khuyên Mỹ nên tự soi lại mình. Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định có thể đáp trả theo nhiều cách, phương pháp và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, ông Erdogan cũng hy vọng có thể hàn gắn quan hệ và sẵn sàng thảo luận với ông Biden tại Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tháng 6 tới.

Tuy nhiên, nói là một chuyện, làm là chuyện khác. Tương lai quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ thời gian tới có thể trở nên bất định, chênh vênh hơn vì một số lý do sau.

Tình sắp cạn

Đầu tiên, xét về tổng thể, quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có dấu hiệu rạn nứt sau hàng loạt vụ việc.

Năm 2016, Ankara đã bắt giữ mục sư Andrew Brunson và công dân Mỹ gốc Thổ Serkan Golge với lý do dính líu tới đảo chính tại Thổ Nhĩ Kỳ cùng năm. Đáp lại, Washington từ chối yêu cầu dẫn độ giáo sỹ Fethullah Gulen, cho rằng Ankara không có đủ bằng chứng buộc tội nhân vật này.

Năm 2019, lần đầu Quốc hội Mỹ đã chính thức công nhận cái gọi là “Diệt chủng Armenia”, bất chấp phủ nhận của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và phản đối của đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ.

Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có nhiều dấu hiệu rạn nứt.

Năm 2020, đảng Dân chủ Mỹ kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ đứng ngoài xung đột Nagorno-Karabakh và cựu Tổng thống Donald Trump nên trì hoãn cung cấp khí tài cho Ankara. Ngày 15/10/2020, cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo nhận định rằng sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ cho Azerbaijan làm tăng nguy cơ cuộc xung đột lịch sử này. Đáp lại, Thổ Nhĩ Kỳ tố cáo phía Mỹ gửi vũ khí tới Armenia.

Mới đây, vài ngày trước điện đàm song phương, Mỹ đã chính thức loại Ankara khỏi chương trình tiêm kích tàng hình F-35 do nước này mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga, bất chấp phân bua của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng S-400 không đe dọa đến hoạt động và vũ khí nào của khối NATO.

Vì thế, động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đảo ngược lập trường của người tiền nhiệm về cái gọi là “diệt chủng Armenia” có thể khiến quan hệ hai nước rạn nứt sâu sắc hơn.

Lợi dần vơi

Quan trọng hơn, cả Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ không nằm trong ưu tiên chính sách của nhau như trước.

Trong bản Hướng dẫn Chiến lược an ninh quốc gia tạm thời, chính quyền của ông Joe Biden cho thấy ưu tiên chính sách trước mắt là giải quyết các vấn đề đối nội, triển khai cách tiếp cận mới với Trung Quốc và củng cố mạng lưới đồng minh đối tác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu. Trung Đông không còn là ưu tiên cao trong chính sách của Mỹ. Ngay cả khi đề cập về khu vực trong văn bản trên, Washington dành nhiều kỳ vọng cho quan hệ với Tel Aviv hơn là Ankara. Quá trình triển khai chính sách của Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đã phản ánh rõ điều đó.

Ngoài ra, trong 100 ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cho thấy ưu tiên thúc đẩy vấn đề dân chủ-nhân quyền. Không chỉ bày tỏ quan ngại, tìm kiếm giải pháp với vấn đề trước mắt tại Tân Cương hay Hong Kong (Trung Quốc), Washington dường như muốn gián tiếp củng cố nền dân chủ đang gặp nhiều thách thức của Mỹ thông qua các câu chuyện cũ. Việc công nhận sự tồn tại cái gọi là “diệt chủng Armenia” là một động thái theo hướng đó.

Về phần mình, Thổ Nhĩ Kỳ dường như cũng đang chuẩn bị cho một tương lai vắng Mỹ.

Nga là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2020, nước này đã hoàn thành dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, cho phép Moscow vận chuyển khí đốt tới Nam Âu qua Ankara mà không cần qua Kiev. Dự án này sẽ củng cố tham vọng trở thành trung tâm năng lượng khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời giúp Nga tránh sự phụ thuộc vào đường ống qua Ukraine. Về chính trị, Moscow và Ankara duy trì hợp tác trong các vấn đề khu vực, đặc biệt là Syria và Libya.

(04.27) Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin cùng ăn kem trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)

Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Đầu tháng 4, Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu khẳng định nước này muốn duy trì chương trình nghị sự tích cực và hối thúc châu Âu sớm đưa ra yêu cầu cụ thể để Ankara có thể trở thành một phần của EU.

Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần cho thấy mong muốn trở thành cường quốc khu vực độc lập thông qua sự hiện diện chính trị, ngoại giao và quân sự tại các điểm nóng, đồng thời thúc đẩy phát triển trang thiết bị quốc phòng hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất máy bay không người lái.

Xét trên các phương diện này, khi tình đã cạn, lợi dần vơi, không loại trừ khả năng quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ sẽ còn tiếp tục rơi vào trạng thái mông lung, bất định hơn trong thời gian tới.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Cảnh báo bước đi sai lầm, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khuyên Mỹ 'tự soi gương'
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố Mỹ chuẩn bị hứng 'mưa đòn'
Thổ Nhĩ Kỳ 'mạnh tay' với tiền điện tử
Lo ngại biểu tình sau tuyên bố của Tổng thống Joe Biden, Mỹ đóng cửa tạm thời các cơ quan ngoại giao ở Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia thách thức Thổ Nhĩ Kỳ; Ankara không chấp nhận 'lời dạy bảo', triệu Đại sứ Mỹ

Đọc thêm

Loạt tin không vui 'đánh úp' Thủ tướng Anh, phiên điều trần khó nhằn sắp đến

Loạt tin không vui 'đánh úp' Thủ tướng Anh, phiên điều trần khó nhằn sắp đến

Baoquocte.vn. Trong hai ngày 5-6/7, một số quan chức cấp cao trong chính phủ Anh lần lượt báo tin không vui cho Thủ tướng Boris Johnson.
Chuỗi hoạt động kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Chuỗi hoạt động kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ (9/7/1912 – 9/7/2022), Tỉnh uỷ Bắc Ninh đã tổ chức họp, triển khai các hoạt động ...
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (6-7/7): Hà Nội có lúc mưa rào; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung và Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (6-7/7): Hà Nội có lúc mưa rào; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung và Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa dông rải rác, cục bộ mưa to đến rất to; Nam Bộ mưa to cục bộ; Trung-Nam Trung Bộ nắng ...
Nhộn nhịp tàu Hải quân ở Đông Nam Á

Nhộn nhịp tàu Hải quân ở Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Tàu HTMS Rattanakosin FS-441 của Hải quân Hoàng gia Thái Lan mới cập cảng ở Campuchia trong khi hai tàu của Hải quân Ấn Độ vừa kết thúc chuyến thăm ...
Venezuela hoan nghênh Nga đang ở tuyến đầu nỗ lực 'hình thành thế giới mới'

Venezuela hoan nghênh Nga đang ở tuyến đầu nỗ lực 'hình thành thế giới mới'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Venezuela hoan nghênh Nga đang ở tuyến đầu trong các nỗ lực chống lại sự mở rộng của NATO.
Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh ngày 6/7: MU tính mua Lewandowski thay Ronaldo; Tottenham bán Bergwijn; Liverpool làm mới hàng công

Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh ngày 6/7: MU tính mua Lewandowski thay Ronaldo; Tottenham bán Bergwijn; Liverpool làm mới hàng công

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
ASEAN hợp tác nỗ lực vực dậy ngành 'công nghiệp không khói' sau đại dịch

ASEAN hợp tác nỗ lực vực dậy ngành 'công nghiệp không khói' sau đại dịch

Baoquocte.vn. Các nước thành viên ASEAN đã cùng thảo luận, chia sẻ ý tưởng về các giải pháp thúc đẩy lượng khách du lịch và đảm bảo chất lượng dịch vụ.
Link xem trực tiếp U19 Việt Nam vs U19 Brunei (17h00 ngày 6/7) giải vô địch U19 Đông Nam Á 2022

Link xem trực tiếp U19 Việt Nam vs U19 Brunei (17h00 ngày 6/7) giải vô địch U19 Đông Nam Á 2022

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp U19 Việt Nam vs U19 Brunei (17h00 ngày 6/7) giải vô địch U19 Đông Nam Á 2022 trên tivi, điện thoại, ...
JICA chia sẻ kinh nghiệm từ Nhật Bản, hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn

JICA chia sẻ kinh nghiệm từ Nhật Bản, hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn

Baoquocte.vn. Ngày 6/7 đã diễn ra Hội thảo tổng kết 'Kinh nghiệm và đề xuất chính sách của Nhật Bản cho công tác xây dựng lộ trình thực hiện kinh tế ...
Tra cứu điểm thi lớp 10 tại Hà Nội nhanh nhất

Tra cứu điểm thi lớp 10 tại Hà Nội nhanh nhất

Baoquocte.vn. Muộn nhất, ngày 9/7 Hà Nội sẽ công bố điểm thi. Do đó, học sinh có thể tra cứu điểm thi lớp 10 tại Hà Nội theo 4 cách.
Loạt tin không vui 'đánh úp' Thủ tướng Anh, phiên điều trần khó nhằn sắp đến

Loạt tin không vui 'đánh úp' Thủ tướng Anh, phiên điều trần khó nhằn sắp đến

Baoquocte.vn. Trong hai ngày 5-6/7, một số quan chức cấp cao trong chính phủ Anh lần lượt báo tin không vui cho Thủ tướng Boris Johnson.
Nhộn nhịp tàu Hải quân ở Đông Nam Á

Nhộn nhịp tàu Hải quân ở Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Tàu HTMS Rattanakosin FS-441 của Hải quân Hoàng gia Thái Lan mới cập cảng ở Campuchia trong khi hai tàu của Hải quân Ấn Độ vừa kết thúc chuyến thăm Singapore.
Venezuela hoan nghênh Nga đang ở tuyến đầu nỗ lực 'hình thành thế giới mới'

Venezuela hoan nghênh Nga đang ở tuyến đầu nỗ lực 'hình thành thế giới mới'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Venezuela hoan nghênh Nga đang ở tuyến đầu trong các nỗ lực chống lại sự mở rộng của NATO.
Covid-19 ở Đông Nam Á: Philippines thông báo thời điểm mở cửa toàn bộ trường học, Indonesia khẩn trương ứng phó dịch lây nhanh trở lại

Covid-19 ở Đông Nam Á: Philippines thông báo thời điểm mở cửa toàn bộ trường học, Indonesia khẩn trương ứng phó dịch lây nhanh trở lại

Baoquocte.vn. Indonesia thông báo một số quy định mới nhằm ứng phó Covid-19 đang lây nhanh trở lại, trong khi Philippines ra thông báo về mở cửa trường học.
Hàn Quốc: Tổng thống ra mệnh lệnh 'nóng' ứng phó Triều Tiên, tăng cường 'mài sắc' năng lực răn đe

Hàn Quốc: Tổng thống ra mệnh lệnh 'nóng' ứng phó Triều Tiên, tăng cường 'mài sắc' năng lực răn đe

Baoquocte.vn. Tổng thống Hàn Quốc ra lệnh cho quân đội nước này đáp trả một cách 'nhanh chóng và nghiêm khắc' trong trường hợp Triều Tiên khiêu khích.
Mỹ lên tiếng về bạo loạn lịch sử ở Uzbekistan

Mỹ lên tiếng về bạo loạn lịch sử ở Uzbekistan

Baoquocte.vn. Mỹ kêu gọi mở cuộc điều tra đáng tin cậy nhằm vào làn sóng biểu tình thành bạo loạn đẫm máu ở tỉnh tự trị Karakalpakstan của Uzbekistan.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Một loại vũ khí Ukraine từng coi là 'vật báu' nay là nỗi ám ảnh vô hình, vì sao?

Một loại vũ khí Ukraine từng coi là 'vật báu' nay là nỗi ám ảnh vô hình, vì sao?

Baoquocte.vn. Những ngày đầu của cuộc xung đột, Ukraine từng tự tin trong việc lựa chọn vũ khí chiến lược của mình.
Báo Nga: Ngoại trưởng Lavrov thăm châu Á để định hướng lại nguồn lực, Việt Nam là 'điểm tựa' quan hệ ổn định

Báo Nga: Ngoại trưởng Lavrov thăm châu Á để định hướng lại nguồn lực, Việt Nam là 'điểm tựa' quan hệ ổn định

Baoquocte.vn. Theo chuyên gia Nga, Việt Nam có vai trò quan trọng đối với Nga, giống như một điểm tựa cho mối quan hệ ổn định của toàn nước Nga với Đông Nam Á.
Mỹ liên tiếp thất bại trong các vụ thử vũ khí siêu thanh: 'Dục tốc bất đạt', càng vội vã càng đi sau?

Mỹ liên tiếp thất bại trong các vụ thử vũ khí siêu thanh: 'Dục tốc bất đạt', càng vội vã càng đi sau?

Baoquocte.vn. Chương trình phát triển vũ khí siêu thanh của Mỹ lại chịu một thất bại mới.
Nga khai thác được gì qua 'chiến lợi phẩm' vũ khí phương Tây ở Ukraine?

Nga khai thác được gì qua 'chiến lợi phẩm' vũ khí phương Tây ở Ukraine?

Baoquocte.vn. Trong xung đột tại Ukraine, nhiều vũ khí mà NATO viện trợ cho Kiev đã bị Nga thu giữ và chuyển về nhà máy chế tạo để nghiên cứu.
Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Baoquocte.vn. Các bài viết tập trung nhấn mạnh kết quả hợp tác tích cực đạt được giữa Việt Nam với các nước châu Âu, nhất là về thương mại và đầu tư.
Liên minh quân sự ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: Đến lúc biến điều không thể thành có thể?

Liên minh quân sự ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: Đến lúc biến điều không thể thành có thể?

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio đã mạnh dạn đưa ra đề xuất diễn tập quân sự 3 bên Mỹ-Nhật-Hàn.
Phiên bản di động