Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Joe Biden về "diệt chủng Armenia” là ‘giọt nước tràn ly’, khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ vốn đã trắc trở lại thêm phần bất định trong thời gian tới. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Trong một bước đi mạo hiểm với quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ, ngày 24/4, ông Joe Biden đã trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên công nhận cái gọi là “diệt chủng Armenia”, chuỗi các cuộc thảm sát người Armenia giai đoạn 1915-1917 dưới thời Đế chế Ottoman. Trước đó, ông cũng thông báo về quyết định này với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan.

Từ lâu, câu chuyện về “diệt chủng Armenia” là vấn đề nhạy cảm với Thổ Nhĩ Kỳ và Washington, đồng minh Ankara, hiểu rõ điều này hơn ai hết. Vì thế, dù Mỹ khẳng định rằng tuyên bố trên “không nhằm mục đích đổ lỗi”, Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng không thể cho qua cho hành động này.

(04.27) Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)
Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)

Ngày 25/4, triệu hồi Đại sứ Mỹ tại Ankara David Satterfield, Thứ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Sedat Onal đã lên án quyết định “không có sơ sở pháp lý”, cho rằng hành động của Mỹ đã gây ra vết thương trong mối quan hệ song phương và khó có thể được hàn gắn.

Phát biểu ngày 27/4, Tổng thống Tayyip Erdogan cho biết “bước đi sai lầm này” sẽ gây trở ngại cho quan hệ song phương và khuyên Mỹ nên tự soi lại mình. Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định có thể đáp trả theo nhiều cách, phương pháp và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, ông Erdogan cũng hy vọng có thể hàn gắn quan hệ và sẵn sàng thảo luận với ông Biden tại Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tháng 6 tới.

Tuy nhiên, nói là một chuyện, làm là chuyện khác. Tương lai quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ thời gian tới có thể trở nên bất định, chênh vênh hơn vì một số lý do sau.

Tình sắp cạn

Đầu tiên, xét về tổng thể, quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có dấu hiệu rạn nứt sau hàng loạt vụ việc.

Năm 2016, Ankara đã bắt giữ mục sư Andrew Brunson và công dân Mỹ gốc Thổ Serkan Golge với lý do dính líu tới đảo chính tại Thổ Nhĩ Kỳ cùng năm. Đáp lại, Washington từ chối yêu cầu dẫn độ giáo sỹ Fethullah Gulen, cho rằng Ankara không có đủ bằng chứng buộc tội nhân vật này.

Năm 2019, lần đầu Quốc hội Mỹ đã chính thức công nhận cái gọi là “Diệt chủng Armenia”, bất chấp phủ nhận của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và phản đối của đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ.

Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có nhiều dấu hiệu rạn nứt.

Năm 2020, đảng Dân chủ Mỹ kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ đứng ngoài xung đột Nagorno-Karabakh và cựu Tổng thống Donald Trump nên trì hoãn cung cấp khí tài cho Ankara. Ngày 15/10/2020, cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo nhận định rằng sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ cho Azerbaijan làm tăng nguy cơ cuộc xung đột lịch sử này. Đáp lại, Thổ Nhĩ Kỳ tố cáo phía Mỹ gửi vũ khí tới Armenia.

Mới đây, vài ngày trước điện đàm song phương, Mỹ đã chính thức loại Ankara khỏi chương trình tiêm kích tàng hình F-35 do nước này mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga, bất chấp phân bua của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng S-400 không đe dọa đến hoạt động và vũ khí nào của khối NATO.

Vì thế, động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đảo ngược lập trường của người tiền nhiệm về cái gọi là “diệt chủng Armenia” có thể khiến quan hệ hai nước rạn nứt sâu sắc hơn.

Lợi dần vơi

Quan trọng hơn, cả Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ không nằm trong ưu tiên chính sách của nhau như trước.

Trong bản Hướng dẫn Chiến lược an ninh quốc gia tạm thời, chính quyền của ông Joe Biden cho thấy ưu tiên chính sách trước mắt là giải quyết các vấn đề đối nội, triển khai cách tiếp cận mới với Trung Quốc và củng cố mạng lưới đồng minh đối tác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu. Trung Đông không còn là ưu tiên cao trong chính sách của Mỹ. Ngay cả khi đề cập về khu vực trong văn bản trên, Washington dành nhiều kỳ vọng cho quan hệ với Tel Aviv hơn là Ankara. Quá trình triển khai chính sách của Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đã phản ánh rõ điều đó.

Ngoài ra, trong 100 ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cho thấy ưu tiên thúc đẩy vấn đề dân chủ-nhân quyền. Không chỉ bày tỏ quan ngại, tìm kiếm giải pháp với vấn đề trước mắt tại Tân Cương hay Hong Kong (Trung Quốc), Washington dường như muốn gián tiếp củng cố nền dân chủ đang gặp nhiều thách thức của Mỹ thông qua các câu chuyện cũ. Việc công nhận sự tồn tại cái gọi là “diệt chủng Armenia” là một động thái theo hướng đó.

Về phần mình, Thổ Nhĩ Kỳ dường như cũng đang chuẩn bị cho một tương lai vắng Mỹ.

Nga là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2020, nước này đã hoàn thành dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, cho phép Moscow vận chuyển khí đốt tới Nam Âu qua Ankara mà không cần qua Kiev. Dự án này sẽ củng cố tham vọng trở thành trung tâm năng lượng khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời giúp Nga tránh sự phụ thuộc vào đường ống qua Ukraine. Về chính trị, Moscow và Ankara duy trì hợp tác trong các vấn đề khu vực, đặc biệt là Syria và Libya.

(04.27) Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin cùng ăn kem trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)

Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Đầu tháng 4, Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu khẳng định nước này muốn duy trì chương trình nghị sự tích cực và hối thúc châu Âu sớm đưa ra yêu cầu cụ thể để Ankara có thể trở thành một phần của EU.

Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần cho thấy mong muốn trở thành cường quốc khu vực độc lập thông qua sự hiện diện chính trị, ngoại giao và quân sự tại các điểm nóng, đồng thời thúc đẩy phát triển trang thiết bị quốc phòng hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất máy bay không người lái.

Xét trên các phương diện này, khi tình đã cạn, lợi dần vơi, không loại trừ khả năng quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ sẽ còn tiếp tục rơi vào trạng thái mông lung, bất định hơn trong thời gian tới.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Cảnh báo bước đi sai lầm, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khuyên Mỹ 'tự soi gương'
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố Mỹ chuẩn bị hứng 'mưa đòn'
Thổ Nhĩ Kỳ 'mạnh tay' với tiền điện tử
Lo ngại biểu tình sau tuyên bố của Tổng thống Joe Biden, Mỹ đóng cửa tạm thời các cơ quan ngoại giao ở Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia thách thức Thổ Nhĩ Kỳ; Ankara không chấp nhận 'lời dạy bảo', triệu Đại sứ Mỹ

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Nhận định thị trường chứng khoán ngày 12/5 - Điều chỉnh là cơ hội mua hay bán?

Nhận định thị trường chứng khoán ngày 12/5 - Điều chỉnh là cơ hội mua hay bán?

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch ...
Covid-19: Nữ bệnh nhân ở Hải Dương từng dự đám cưới, tiếp xúc nhiều người; Hà Nam ghi nhận ca mắc thứ 17

Covid-19: Nữ bệnh nhân ở Hải Dương từng dự đám cưới, tiếp xúc nhiều người; Hà Nam ghi nhận ca mắc thứ 17

Baoquocte.vn. Nữ bệnh nhân Covid-19 ở Hải Dương có lịch di chuyển dày đặc, tiếp xúc nhiều người ở đám cưới; Hà Nam có ca bệnh 17 dương tính với SARS-CoV-2.
Người được Tổng thống Biden chọn làm Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản là ai?

Người được Tổng thống Biden chọn làm Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản là ai?

Baoquocte.vn. Ông Rahm Emanuel, cựu Thị trưởng Chicago và Chánh văn phòng Nhà Trắng thời Tổng thống Barack Obama, đã được đề cử làm Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản.
Hướng dương ngược nắng tập 66: Trí rơi vào lưới tình của Ngọc, bé Cami ‘bán đứng’ Hoàng, Diễm Loan xuống nước xin lỗi Bạch Cúc

Hướng dương ngược nắng tập 66: Trí rơi vào lưới tình của Ngọc, bé Cami ‘bán đứng’ Hoàng, Diễm Loan xuống nước xin lỗi Bạch Cúc

Baoquocte.vn. Hướng dương ngược nắng tập 66, Hoàng bị bé Cami 'bán' cho Minh, Trí chính thức rơi vào lưới tình của Ngọc.
Singapore kêu gọi quân đội Myanmar hợp tác vì hòa bình

Singapore kêu gọi quân đội Myanmar hợp tác vì hòa bình

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan đã kêu gọi quân đội Myanmar hợp tác để chấm dứt cuộc khủng hoảng sau cuộc chính biến hôm 1/2.
Căng thẳng mới trên Địa Trung Hải: Tàu cá va chạm nhau, ngư dân Thổ Nhĩ Kỳ ném đá và bom khói vào ngư dân Italy

Căng thẳng mới trên Địa Trung Hải: Tàu cá va chạm nhau, ngư dân Thổ Nhĩ Kỳ ném đá và bom khói vào ngư dân Italy

Baoquocte.vn. Hải quân Italy xác nhận, một cuộc đụng độ giữa các ngư dân nước này và Thổ Nhĩ Kỳ đã xảy ra gần đảo Cyprus ở Địa Trung Hải.
Covid-19: Biến thể virus Ấn Độ - 'tội đồ' gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?

Covid-19: Biến thể virus Ấn Độ - 'tội đồ' gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?

Baoquocte.vn. Trong khi các nhà khoa học nỗ lực phát triển các loại thuốc và vaccine, Covid-19 cũng liên tục thay đổi hình thức để thách thức giới chuyên môn.
Tình hình Afghanistan: Taliban hoành hành, chiếm cửa ngõ thủ đô, Trung Quốc nêu lập trường 3 điểm

Tình hình Afghanistan: Taliban hoành hành, chiếm cửa ngõ thủ đô, Trung Quốc nêu lập trường 3 điểm

Baoquocte.vn. Lực lượng nổi dậy Taliban đã chiếm được huyện Nerkh trọng yếu ở trung tâm tỉnh Wardak, ngay bên ngoài thủ đô Kabul của Afghanistan.
Trung Quốc nói Bangladesh sẽ hủy hoại quan hệ nếu dính líu Bộ tứ, Mỹ nói gì?

Trung Quốc nói Bangladesh sẽ hủy hoại quan hệ nếu dính líu Bộ tứ, Mỹ nói gì?

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Mỹ bác bỏ cảnh báo của Đại sứ Trung Quốc tại Bangladesh yêu cầu Dhaka nên tránh xa nhóm Bộ tứ.
Chiến trường Dải Gaza: Cuộc chiến khốc liệt, tên lửa-rocket đỏ trời, Thủ tướng Israel thề trả thù, Mỹ lên tiếng

Chiến trường Dải Gaza: Cuộc chiến khốc liệt, tên lửa-rocket đỏ trời, Thủ tướng Israel thề trả thù, Mỹ lên tiếng

Baoquocte.vn. Căng thẳng giữa Israel và phong trào Hamas đang kiểm soát Dải Gaza tiếp tục leo thang.
Người được Tổng thống Biden chọn làm Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản là ai?

Người được Tổng thống Biden chọn làm Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản là ai?

Baoquocte.vn. Ông Rahm Emanuel, cựu Thị trưởng Chicago và Chánh văn phòng Nhà Trắng thời Tổng thống Barack Obama, đã được đề cử làm Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản.
Singapore kêu gọi quân đội Myanmar hợp tác vì hòa bình

Singapore kêu gọi quân đội Myanmar hợp tác vì hòa bình

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan đã kêu gọi quân đội Myanmar hợp tác để chấm dứt cuộc khủng hoảng sau cuộc chính biến hôm 1/2.
Căng thẳng mới trên Địa Trung Hải: Tàu cá va chạm nhau, ngư dân Thổ Nhĩ Kỳ ném đá và bom khói vào ngư dân Italy

Căng thẳng mới trên Địa Trung Hải: Tàu cá va chạm nhau, ngư dân Thổ Nhĩ Kỳ ném đá và bom khói vào ngư dân Italy

Baoquocte.vn. Hải quân Italy xác nhận, một cuộc đụng độ giữa các ngư dân nước này và Thổ Nhĩ Kỳ đã xảy ra gần đảo Cyprus ở Địa Trung Hải.
Tình hình Afghanistan: Taliban hoành hành, chiếm cửa ngõ thủ đô, Trung Quốc nêu lập trường 3 điểm

Tình hình Afghanistan: Taliban hoành hành, chiếm cửa ngõ thủ đô, Trung Quốc nêu lập trường 3 điểm

Baoquocte.vn. Lực lượng nổi dậy Taliban đã chiếm được huyện Nerkh trọng yếu ở trung tâm tỉnh Wardak, ngay bên ngoài thủ đô Kabul của Afghanistan.
Trung Quốc nói Bangladesh sẽ hủy hoại quan hệ nếu dính líu Bộ tứ, Mỹ nói gì?

Trung Quốc nói Bangladesh sẽ hủy hoại quan hệ nếu dính líu Bộ tứ, Mỹ nói gì?

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Mỹ bác bỏ cảnh báo của Đại sứ Trung Quốc tại Bangladesh yêu cầu Dhaka nên tránh xa nhóm Bộ tứ.
Chiến trường Dải Gaza: Cuộc chiến khốc liệt, tên lửa-rocket đỏ trời, Thủ tướng Israel thề trả thù, Mỹ lên tiếng

Chiến trường Dải Gaza: Cuộc chiến khốc liệt, tên lửa-rocket đỏ trời, Thủ tướng Israel thề trả thù, Mỹ lên tiếng

Baoquocte.vn. Căng thẳng giữa Israel và phong trào Hamas đang kiểm soát Dải Gaza tiếp tục leo thang.
Bầu cử thủ tướng Singapore: 3 ứng cử viên nặng ký

Bầu cử thủ tướng Singapore: 3 ứng cử viên nặng ký

Baoquocte.vn. 3 ứng cử viên được gọi tên cho vị trí 'ghế nóng' thủ tướng Singapore là Lawrence Wong, Ong Ye Kung và Chan Chun Sing.
Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Czech tuột dốc nhanh chóng kể từ khi vụ nổ kho vũ khí gần làng Vbretice 7 năm trước trở thành đề tài bàn tán căng thẳng giữa hai nước.
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Baoquocte.vn. Các UAV trinh sát và tấn công hiện đại do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có khả năng mang và ném loại bom dẫn đường thuộc họ MAM của hãng Roketsan A.S.
Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Baoquocte.vn. Với các ca mắc và tử vong mới do Covid-19 tăng kỷ lục, không khí u ám và tuyệt vọng đang bao trùm từng ngóc ngách của Ấn Độ.
Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Baoquocte.vn. Sau cái chết bất ngờ của cố Tổng thống Chad Idriss Déby trên chiến trường, tình hình ở quốc gia châu Phi này đã rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.
5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

Baoquocte.vn. Tàu sân bay có cách tự vệ trước các đòn tấn công như ngư lôi phóng từ tàu ngầm, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo phóng từ nhiều phương tiện khác nhau…
Covid-19: Biến thể virus Ấn Độ - 'tội đồ' gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?

Covid-19: Biến thể virus Ấn Độ - 'tội đồ' gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?

Baoquocte.vn. Trong khi các nhà khoa học nỗ lực phát triển các loại thuốc và vaccine, Covid-19 cũng liên tục thay đổi hình thức để thách thức giới chuyên môn.
Thấy gì trong phát biểu kỷ niệm 76 năm Ngày Chiến thắng 9/5 của Tổng thống Nga Putin?

Thấy gì trong phát biểu kỷ niệm 76 năm Ngày Chiến thắng 9/5 của Tổng thống Nga Putin?

Baoquocte.vn. Trong bài phát biểu tại lễ kỷ niệm 76 năm Ngày Chiến thắng phát xít, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đi lệch khỏi một số quy tắc quen thuộc.
Đàm phán Mỹ-Iran về JCPOA: Tuyết rơi mùa hè

Đàm phán Mỹ-Iran về JCPOA: Tuyết rơi mùa hè

Baoquocte.vn. Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) giờ chỉ còn là bước đệm để Mỹ-Iran hướng tới một thỏa thuận khác đáp ứng tốt hơn lợi ích song phương.
Thảm họa Covid-19 và tương lai nào cho thế giới hiện đại?

Thảm họa Covid-19 và tương lai nào cho thế giới hiện đại?

Baoquocte.vn. Câu trả lời là: Covid-19 cho thấy tương lai của thế giới là sinh học (biological), chứ không phải kỹ thuật số (digital).
Nếu xung đột Nga-Ukraine xảy ra, Mỹ có thật sự lao vào 'dầu sôi lửa bỏng'?

Nếu xung đột Nga-Ukraine xảy ra, Mỹ có thật sự lao vào 'dầu sôi lửa bỏng'?

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của ngoại trưởng Mỹ tới Ukraine vừa qua phải chăng để khẳng định rằng Washington sẽ ủng hộ Kiev trước bất kỳ động thái nào từ Nga?
DW: Nga rút quân khỏi biên giới với Ukraine chỉ là chiêu trò, nguy cơ leo thang xung đột chưa mất đi

DW: Nga rút quân khỏi biên giới với Ukraine chỉ là chiêu trò, nguy cơ leo thang xung đột chưa mất đi

Baoquocte.vn. Các chuyên gia cảnh báo rằng Nga vẫn đang gây sức ép với Ukraine, nguy cơ leo thang xung đột chưa mất đi.
Phiên bản di động