Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Joe Biden về "diệt chủng Armenia” là ‘giọt nước tràn ly’, khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ vốn đã trắc trở lại thêm phần bất định trong thời gian tới. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Trong một bước đi mạo hiểm với quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ, ngày 24/4, ông Joe Biden đã trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên công nhận cái gọi là “diệt chủng Armenia”, chuỗi các cuộc thảm sát người Armenia giai đoạn 1915-1917 dưới thời Đế chế Ottoman. Trước đó, ông cũng thông báo về quyết định này với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan.

Từ lâu, câu chuyện về “diệt chủng Armenia” là vấn đề nhạy cảm với Thổ Nhĩ Kỳ và Washington, đồng minh Ankara, hiểu rõ điều này hơn ai hết. Vì thế, dù Mỹ khẳng định rằng tuyên bố trên “không nhằm mục đích đổ lỗi”, Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng không thể cho qua cho hành động này.

(04.27) Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)
Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)

Ngày 25/4, triệu hồi Đại sứ Mỹ tại Ankara David Satterfield, Thứ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Sedat Onal đã lên án quyết định “không có sơ sở pháp lý”, cho rằng hành động của Mỹ đã gây ra vết thương trong mối quan hệ song phương và khó có thể được hàn gắn.

Phát biểu ngày 27/4, Tổng thống Tayyip Erdogan cho biết “bước đi sai lầm này” sẽ gây trở ngại cho quan hệ song phương và khuyên Mỹ nên tự soi lại mình. Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định có thể đáp trả theo nhiều cách, phương pháp và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, ông Erdogan cũng hy vọng có thể hàn gắn quan hệ và sẵn sàng thảo luận với ông Biden tại Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tháng 6 tới.

Tuy nhiên, nói là một chuyện, làm là chuyện khác. Tương lai quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ thời gian tới có thể trở nên bất định, chênh vênh hơn vì một số lý do sau.

Tình sắp cạn

Đầu tiên, xét về tổng thể, quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có dấu hiệu rạn nứt sau hàng loạt vụ việc.

Năm 2016, Ankara đã bắt giữ mục sư Andrew Brunson và công dân Mỹ gốc Thổ Serkan Golge với lý do dính líu tới đảo chính tại Thổ Nhĩ Kỳ cùng năm. Đáp lại, Washington từ chối yêu cầu dẫn độ giáo sỹ Fethullah Gulen, cho rằng Ankara không có đủ bằng chứng buộc tội nhân vật này.

Năm 2019, lần đầu Quốc hội Mỹ đã chính thức công nhận cái gọi là “Diệt chủng Armenia”, bất chấp phủ nhận của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và phản đối của đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ.

Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có nhiều dấu hiệu rạn nứt.

Năm 2020, đảng Dân chủ Mỹ kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ đứng ngoài xung đột Nagorno-Karabakh và cựu Tổng thống Donald Trump nên trì hoãn cung cấp khí tài cho Ankara. Ngày 15/10/2020, cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo nhận định rằng sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ cho Azerbaijan làm tăng nguy cơ cuộc xung đột lịch sử này. Đáp lại, Thổ Nhĩ Kỳ tố cáo phía Mỹ gửi vũ khí tới Armenia.

Mới đây, vài ngày trước điện đàm song phương, Mỹ đã chính thức loại Ankara khỏi chương trình tiêm kích tàng hình F-35 do nước này mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga, bất chấp phân bua của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng S-400 không đe dọa đến hoạt động và vũ khí nào của khối NATO.

Vì thế, động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đảo ngược lập trường của người tiền nhiệm về cái gọi là “diệt chủng Armenia” có thể khiến quan hệ hai nước rạn nứt sâu sắc hơn.

Lợi dần vơi

Quan trọng hơn, cả Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ không nằm trong ưu tiên chính sách của nhau như trước.

Trong bản Hướng dẫn Chiến lược an ninh quốc gia tạm thời, chính quyền của ông Joe Biden cho thấy ưu tiên chính sách trước mắt là giải quyết các vấn đề đối nội, triển khai cách tiếp cận mới với Trung Quốc và củng cố mạng lưới đồng minh đối tác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu. Trung Đông không còn là ưu tiên cao trong chính sách của Mỹ. Ngay cả khi đề cập về khu vực trong văn bản trên, Washington dành nhiều kỳ vọng cho quan hệ với Tel Aviv hơn là Ankara. Quá trình triển khai chính sách của Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đã phản ánh rõ điều đó.

Ngoài ra, trong 100 ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cho thấy ưu tiên thúc đẩy vấn đề dân chủ-nhân quyền. Không chỉ bày tỏ quan ngại, tìm kiếm giải pháp với vấn đề trước mắt tại Tân Cương hay Hong Kong (Trung Quốc), Washington dường như muốn gián tiếp củng cố nền dân chủ đang gặp nhiều thách thức của Mỹ thông qua các câu chuyện cũ. Việc công nhận sự tồn tại cái gọi là “diệt chủng Armenia” là một động thái theo hướng đó.

Về phần mình, Thổ Nhĩ Kỳ dường như cũng đang chuẩn bị cho một tương lai vắng Mỹ.

Nga là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2020, nước này đã hoàn thành dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, cho phép Moscow vận chuyển khí đốt tới Nam Âu qua Ankara mà không cần qua Kiev. Dự án này sẽ củng cố tham vọng trở thành trung tâm năng lượng khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời giúp Nga tránh sự phụ thuộc vào đường ống qua Ukraine. Về chính trị, Moscow và Ankara duy trì hợp tác trong các vấn đề khu vực, đặc biệt là Syria và Libya.

(04.27) Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin cùng ăn kem trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)

Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Đầu tháng 4, Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu khẳng định nước này muốn duy trì chương trình nghị sự tích cực và hối thúc châu Âu sớm đưa ra yêu cầu cụ thể để Ankara có thể trở thành một phần của EU.

Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần cho thấy mong muốn trở thành cường quốc khu vực độc lập thông qua sự hiện diện chính trị, ngoại giao và quân sự tại các điểm nóng, đồng thời thúc đẩy phát triển trang thiết bị quốc phòng hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất máy bay không người lái.

Xét trên các phương diện này, khi tình đã cạn, lợi dần vơi, không loại trừ khả năng quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ sẽ còn tiếp tục rơi vào trạng thái mông lung, bất định hơn trong thời gian tới.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Cảnh báo bước đi sai lầm, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khuyên Mỹ 'tự soi gương'
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố Mỹ chuẩn bị hứng 'mưa đòn'
Thổ Nhĩ Kỳ 'mạnh tay' với tiền điện tử
Lo ngại biểu tình sau tuyên bố của Tổng thống Joe Biden, Mỹ đóng cửa tạm thời các cơ quan ngoại giao ở Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia thách thức Thổ Nhĩ Kỳ; Ankara không chấp nhận 'lời dạy bảo', triệu Đại sứ Mỹ

Đọc thêm

Trao Giấy Chấp nhận lãnh sự cho Tổng Lãnh sự mới của New Zealand tại TP. Hồ Chí Minh

Trao Giấy Chấp nhận lãnh sự cho Tổng Lãnh sự mới của New Zealand tại TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Cục trưởng Cục Lãnh sự Nguyễn Thị Hương Lan trao Giấy Chấp nhận lãnh sự cho ông Joseph Nelson, Tổng Lãnh sự của New Zealand tại TP. Hồ Chí Minh.
Rơi máy bay trực thăng, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ và phu nhân thiệt mạng

Rơi máy bay trực thăng, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ và phu nhân thiệt mạng

Baoquocte.vn. Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ đã thiệt mạng trong vụ rơi máy bay trực thăng ở bang Tamil Nadu.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 9/12/2021: Bảo Bình bị người lạ lừa dối

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 9/12/2021: Bảo Bình bị người lạ lừa dối

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 9/12/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Việt Nam tham dự Phiên họp cấp cao Khóa họp lần thứ 112 của IOM

Việt Nam tham dự Phiên họp cấp cao Khóa họp lần thứ 112 của IOM

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đánh giá cao sự hỗ trợ của IOM với Việt Nam nâng cao năng lực quản trị di cư và bảo vệ quyền của người ...
Đi tìm nguồn gốc 'Virus CEO Ấn Độ'

Đi tìm nguồn gốc 'Virus CEO Ấn Độ'

Baoquocte.vn. Những người gốc Ấn Độ đang nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong các công ty hàng đầu thế giới, cho thấy sức ảnh hưởng trên nhiều lĩnh vực.
Link xem trực tiếp Bayern vs Barcelona 3h00 ngày 9/12 bảng E Cúp C1

Link xem trực tiếp Bayern vs Barcelona 3h00 ngày 9/12 bảng E Cúp C1

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Bayern vs Barcelona 3h00 ngày 9/12 bảng E Cúp C1 trên tivi, điện thoại, máy tính, Internet, website...
Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch: Kiến trúc sư của một chính sách đối ngoại đổi mới

Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch: Kiến trúc sư của một chính sách đối ngoại đổi mới

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch là một trong số ít các nhà lãnh đạo Việt Nam nhận ra cơ hội chấm dứt với mô hình chính sách đối ngoại cũ.
Hàn Quốc thắt chặt cho vay hộ gia đình

Hàn Quốc thắt chặt cho vay hộ gia đình

Baoquocte.vn. BoK cho biết, các khoản cho vay hộ gia đình tăng chậm,trong bối cảnh chính phủ tăng cường kiểm soát các khoản cho vay mua nhà...
Tin thế giới 8/12: Tổng thống Putin có dự tính khôi phục Liên Xô? Nga-Belarus 'hợp sức' trả đũa phương Tây; Thế giới hoan nghênh tân Thủ tướng Đức

Tin thế giới 8/12: Tổng thống Putin có dự tính khôi phục Liên Xô? Nga-Belarus 'hợp sức' trả đũa phương Tây; Thế giới hoan nghênh tân Thủ tướng Đức

Baoquocte.vn. Cuộc thượng đỉnh trực tuyến Nga-Mỹ; vấn đề Ukraine, căng thẳng giữa Belarus và phương Tây... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
'Khát' ure, chuỗi cung ứng của Australia đứng trước nguy cơ 'vỡ vụn'

'Khát' ure, chuỗi cung ứng của Australia đứng trước nguy cơ 'vỡ vụn'

Baoquocte.vn. Australia có khả năng sẽ phải đối mặt với sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung dung dịch xử lý khí thải sử dụng trong hoạt động vận tải.
Rơi máy bay trực thăng, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ và phu nhân thiệt mạng

Rơi máy bay trực thăng, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ và phu nhân thiệt mạng

Baoquocte.vn. Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ đã thiệt mạng trong vụ rơi máy bay trực thăng ở bang Tamil Nadu.
Tin thế giới 8/12: Tổng thống Putin có dự tính khôi phục Liên Xô? Nga-Belarus 'hợp sức' trả đũa phương Tây; Thế giới hoan nghênh tân Thủ tướng Đức

Tin thế giới 8/12: Tổng thống Putin có dự tính khôi phục Liên Xô? Nga-Belarus 'hợp sức' trả đũa phương Tây; Thế giới hoan nghênh tân Thủ tướng Đức

Baoquocte.vn. Cuộc thượng đỉnh trực tuyến Nga-Mỹ; vấn đề Ukraine, căng thẳng giữa Belarus và phương Tây... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
Nga-Belarus sẽ hợp sức phản đòn phương Tây

Nga-Belarus sẽ hợp sức phản đòn phương Tây

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Nga cho biết, nước này và Belarus đang phối hợp nhằm tiến hành các biện pháp đáp trả lệnh trừng phạt của phương Tây.
Biến thể Omicron: Nhiều tín hiệu khả quan, sẽ là yếu tố giúp giải cứu toàn cầu?

Biến thể Omicron: Nhiều tín hiệu khả quan, sẽ là yếu tố giúp giải cứu toàn cầu?

Baoquocte.vn. Biến thể Omircon có lẽ không gây bệnh nặng hơn các biến thể trước đây, cũng như 'ít khả năng' né tránh được hoàn toàn sự phòng ngừa của vaccine.
Nga đề xuất với Mỹ cùng lùi một bước, Washington tuyên bố sẵn sàng đàm phán với Moscow

Nga đề xuất với Mỹ cùng lùi một bước, Washington tuyên bố sẵn sàng đàm phán với Moscow

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đề xuất với người đồng cấp Mỹ Biden rằng, hai bên nên dỡ bỏ những hạn chế đã áp đặt đối với các phái bộ ngoại giao song phương.
Mỹ coi Dòng chảy phương Bắc 2 là 'con tin', tuyên bố sẽ xem xét số phận dự án

Mỹ coi Dòng chảy phương Bắc 2 là 'con tin', tuyên bố sẽ xem xét số phận dự án

Baoquocte.vn. Mỹ cho biết, Dòng chảy phương Bắc 2 là đòn bẩy của phương Tây để gây sức ép lên Nga nhằm chặn 'nguy cơ Moscow tấn công Ukraine'.
Đi tìm nguồn gốc 'Virus CEO Ấn Độ'

Đi tìm nguồn gốc 'Virus CEO Ấn Độ'

Baoquocte.vn. Những người gốc Ấn Độ đang nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong các công ty hàng đầu thế giới, cho thấy sức ảnh hưởng trên nhiều lĩnh vực.
Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Baoquocte.vn. Năm 1991, một bức 'tối hậu thư' liên quan đến vấn đề biên giới đã khiến dư luận nước Nga và các nước Liên Xô cũ 'sục sôi'.
Làn gió mới trên chính trường Đức?

Làn gió mới trên chính trường Đức?

Baoquocte.vn. Thủ tướng kế nhiệm của Đức, ông Olaf Scholz được truyền thông phương Tây nhận định là một chính trị gia kỳ cựu có nhiều điểm tương đồng với bà Merkel.
Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Baoquocte.vn. Các thị trường sụt giảm, hy vọng kiểm soát đại dịch Covid-19 mờ đi và một cái tên mới được đưa vào từ điển đại dịch: Omicron.
Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 đã và đang thổi bùng lên những lo ngại, rằng đường ống dẫn khí có thể tạo cho Moscow quá nhiều lợi thế về địa chính trị.
Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Baoquocte.vn. Cuộc khủng hoảng người di cư không chỉ diễn ra ở biên giới Ba Lan mà còn xuất hiện ở biên giới nước láng giềng của Belarus, gồm Lithuania và Latvia.
Sóng gió trong quan hệ Anh-Pháp và câu chuyện niềm tin

Sóng gió trong quan hệ Anh-Pháp và câu chuyện niềm tin

Baoquocte.vn. Nhằm 'hạ nhiệt' căng thẳng với Tổng thống Pháp, Thủ tướng Anh yêu cầu không trả đũa những gì London coi là hành động khiêu khích gần đây từ Paris.
Thỏa thuận hạt nhân Iran: Ngày về còn xa

Thỏa thuận hạt nhân Iran: Ngày về còn xa

Baoquocte.vn. Đã gần một năm kể từ khi Tổng thống Joe Biden lên nắm quyền tại Mỹ, song triển vọng về nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran vẫn mông lung hơn bao giờ hết.
Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Baoquocte.vn. Trước mối đe dọa về làn sóng Covid-19 mới, giới nghiên cứu kinh tế đã thận trọng xem lại các dự báo về tăng trưởng toàn cầu.
Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga: Câu chuyện cũ, bối cảnh mới

Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga: Câu chuyện cũ, bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga sẽ diễn ra vào ngày 7/12, hai nhà lãnh đạo chắc chắn sẽ tập trung bàn luận vấn đề Ukraine.
Nga tăng quân tới biên giới Ukraine: Chỉ là gây chú ý và tìm kiếm sự nhượng bộ?

Nga tăng quân tới biên giới Ukraine: Chỉ là gây chú ý và tìm kiếm sự nhượng bộ?

Baoquocte.vn. Những tin tức tình báo đang làm dấy lên lo ngại về việc Nga chuẩn bị cho một cuộc chiến tại biên giới với Ukraine.

Mỹ-Israel: Sự xa cách của 'đồng minh chiến lược'

Baoquocte.vn. Mỹ-Israel được coi là một 'đồng minh chiến lược', thế nhưng, từ trước tới nay giữa hai bên chưa bao giờ thống nhất được quan điểm trên mọi vấn đề.
Phiên bản di động