Quan hệ Việt-Mỹ và vấn đề Biển Đông

TS. Lại Thái Bình
Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao
TGVN. Việt Nam và Mỹ chia sẻ nhiều điểm đồng trong việc đánh giá tình hình Biển Đông. 
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
Việt Nam hoan nghênh lập trường của các nước về vấn đề Biển Đông phù hợp với luật pháp quốc tế
Quan hệ Việt Nam-Mỹ: Niềm tin và thế hệ
bien dong
Việt Nam và Mỹ đều cho rằng Biển Đông là địa bàn mang tính chiến lược cả về chính trị, luật pháp quốc tế, kinh tế, môi trường biển, an ninh.

Cùng với nhiều quốc gia khác, Việt Nam và Mỹ đều cho rằng Biển Đông là địa bàn mang tính chiến lược cả về chính trị, luật pháp quốc tế, kinh tế, môi trường biển, an ninh. Là tuyến đường biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, Biển Đông đóng vai trò quan trọng trong bản đồ hàng hải toàn cầu và việc bất kỳ một quốc gia nào nổi lên khống chế hoàn toàn tuyến đường biển này sẽ không phù hợp với lợi ích của các nước hay của khu vực.

Trên thực tế, tình hình Biển Đông luôn tồn tại sự căng thẳng hay xung đột cục bộ và những năm gần đây liên tục chứng kiến sự leo thang trong các đòi hỏi về chủ quyền cũng như những hành động gây căng thẳng trong vấn đề Biển Đông. Trong khi đó, tại khu vực hiện đang thiếu những cơ chế hợp tác an ninh đủ mạnh để giúp xử lý một cách hiệu quả những vấn đề này theo đúng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, nhất là nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp.

Mặc dù không phải là quốc gia trực tiếp liên quan đến tranh chấp chủ quyền, Mỹ có nhiều lợi ích tương đồng với Việt Nam tại Biển Đông. Lợi ích nổi bật mà cả Việt Nam và Mỹ đều quan tâm nhiều là việc tiếp cận không bị cản trở tại Biển Đông theo đúng các quy định của luật pháp quốc tế. Việc tiếp cận không bị cản trở này liên quan mật thiết với việc khai thác các nguồn lực biển cũng như phục vụ cho đi lại của các tàu thuyền thương mại (với lượng hàng hóa trên 5 nghìn tỷ USD hàng năm; trong đó với Mỹ là hơn 1 nghìn tỷ USD) và quân sự tại Biển Đông.

Trong khi đó, với cách diễn giải luật pháp quốc tế và các hành động trên thực địa, Trung Quốc có xu hướng tăng cường áp đặt các hạn chế trong tự do hàng hải và hàng không tại hầu hết các khu vực ở Biển Đông. Lợi ích quan trọng khác mà cả Việt Nam và Mỹ đều chú trọng thúc đẩy là việc tăng cường hòa bình và ổn định tại Biển Đông và Đông Nam Á. Với lịch sử xung đột giữa các quốc gia liên quan Biển Đông cũng như việc các bên tiếp tục tăng cường tiềm lực quân sự, Biển Đông đã và đang tiềm ẩn các điểm nóng vốn có thể đe dọa hòa bình và ổn định.

Hợp tác Việt-Mỹ trong vấn đề Biển Đông là rất tích cực và còn nhiều tiềm năng để phát triển. Trong khi Mỹ về cơ bản tiếp tục dựa trên những nguyên tắc đã được nêu vào tháng 5/1995 (trước khi thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam), theo đó Mỹ tiếp tục thúc đẩy hòa bình giải quyết các tranh chấp, hòa bình và ổn định, tự do hàng hải, trung lập liên quan các tranh chấp, tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, trên thực tế Mỹ ngày càng can dự nhiều hơn vào vấn đề Biển Đông một cách tích cực và tự nguyện.

Ngoài việc liên tục ra các tuyên bố chính sách, đề xuất các luật có liên quan đến khu vực và Biển Đông, Mỹ tiếp tục tăng cường sự hiện diện trên Biển Đông với các tàu hải quân và máy bay các loại (trong đó tàu sân bay của Mỹ đã hai lần ghé thăm cảng Việt Nam). Biển Đông luôn là một chủ đề quan trọng trong các đối thoại của nhiều cấp giữa Việt Nam và Mỹ cũng như trong các khuôn khổ hợp tác với khu vực.

Các công ty Mỹ như Exxon Mobil và Murphy Oil tiếp tục hợp tác thăm dò, khai thác dầu khí với Việt Nam và hợp tác quốc phòng liên quan Biển Đông tiếp tục được hai bên quan tâm (trong đó có việc Mỹ chuyển giao tàu tuần tra cỡ lớn cho Việt Nam)…

Tin liên quan
Mỹ tiếp tục có động thái mới liên quan tới Biển Đông, Australia sẽ hành động gì tiếp theo? Mỹ tiếp tục có động thái mới liên quan tới Biển Đông, Australia sẽ hành động gì tiếp theo?

Việc Việt Nam và Mỹ tiếp tục quan tâm và tăng cường hợp tác liên quan Biển Đông đem lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, việc hợp tác này góp phần làm tăng sự quan tâm của khu vực đối với vấn đề Biển Đông, thúc đẩy tiến trình đối thoại tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, tạo ra một cục diện cân bằng hơn trong việc hòa bình giải quyết các tranh chấp. Bên cạnh đó, mặc dù bản thân Mỹ chưa phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 do nhiều nguyên nhân (trong đó có các nguyên nhân liên quan chính trị nội bộ), việc Mỹ kiên trì thúc đẩy hợp tác trên cơ sở các nguyên tắc của Công ước tạo thuận lợi cho các quốc gia khu vực trong việc tìm tiếng nói chung trên cơ sở luật pháp quốc tế để hiện thực hóa các mô thức hành vi ứng xử tại Biển Đông.

Ngoài ra, việc tăng cường hợp tác liên quan vấn đề Biển Đông góp phần tích cực vào việc giúp bảo vệ các quyền lợi chính đáng của cả Việt Nam, Mỹ và một số quốc gia Đông Nam Á khác liên quan đến xử lý tranh chấp, khai thác các nguồn lực từ biển, sử dụng các tuyến đường biển trong hội nhập quốc tế, tăng cường trao đổi thương mại…

Để góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác tại Biển Đông, Việt Nam và Mỹ còn nhiều dư địa để thúc đẩy hợp tác. Hai bên cần tiếp tục duy trì và thúc đẩy việc xây dựng một trật tự tại khu vực dựa trên luật lệ (mà sáng kiến Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương tự do và rộng mở là một trong những ví dụ về tính sáng tạo liên quan trật tự khu vực), theo đó vấn đề Biển Đông cũng được giải quyết theo các nguyên tắc chung tích cực của luật pháp quốc tế.

Việt Nam và Mỹ cũng có thể cùng các quốc gia khu vực và trên thế giới tạo dựng một diễn đàn an ninh cấp cao thường niên để thảo luận và giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan Biển Đông. Hai nước cũng có thể thúc đẩy những hợp tác liên quan việc tăng cường năng lực cho mỗi bên liên quan đào tạo, huấn luyện, diễn tập chung, trao đổi thông tin liên quan sự phát triển của Biển Đông, hợp tác kinh tế, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường biển, phòng chống khủng bố, cướp biển, cứu trợ thiên tai…

Trong tiến trình đó, việc công khai, minh bạch việc hợp tác và tích cực chia sẻ thông tin và kết nối hợp tác với các nước khu vực là rất cần thiết để làm giảm bớt những quan ngại và tranh thủ được các nguồn lực khác nhau và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế và khu vực.

Phản ứng của Việt Nam về các vấn đề Biển Đông hiện nay

Phản ứng của Việt Nam về các vấn đề Biển Đông hiện nay

TGVN. Tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao chiều 16/7, Người phát ngôn Lê Thị Thu Hằng đã trả lời một số câu hỏi liên ...

Biển Đông: Mỹ ra chính sách lịch sử, giới chuyên gia báo động nguy cơ xung đột gia tăng

Biển Đông: Mỹ ra chính sách lịch sử, giới chuyên gia báo động nguy cơ xung đột gia tăng

TGVN. Lần đầu tiên Mỹ công khai phản đối các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông thông qua những tuyên bố đanh thép. ...

Mỹ tuyên bố ủng hộ các nước bị Trung Quốc xâm phạm chủ quyền tại Biển Đông

Mỹ tuyên bố ủng hộ các nước bị Trung Quốc xâm phạm chủ quyền tại Biển Đông

TGVN. Ngày 15/7, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố, Washington sẽ ủng hộ các quốc gia cho rằng Trung Quốc đã xâm phạm chủ ...

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Ca sĩ Hòa Minzy và dàn Hoa hậu khoe sắc thắm với áo dài, rạng rỡ chào mừng ngày 30/4

Ca sĩ Hòa Minzy và dàn Hoa hậu khoe sắc thắm với áo dài, rạng rỡ chào mừng ngày 30/4

Hoa hậu Tiểu Vy, Ngọc Châu, ca sĩ Hòa Minzy, siêu mẫu Võ Hoàng Yến... cùng chia sẻ hình ảnh diện áo dài dạo phố trong kỳ nghỉ lễ.
Lựa chọn tiêu dùng linh hoạt của người nước ngoài tại Hà Nội

Lựa chọn tiêu dùng linh hoạt của người nước ngoài tại Hà Nội

Nhiều người nước ngoài tại Hà Nội lựa chọn lối sống thrifting như một giải pháp nhằm tối ưu chi phí mua sắm, thể hiện trách nhiệm với môi trường ...
Hà Nội nhộn nhịp khách tham quan, mua sắm ngày đầu kỳ nghỉ lễ

Hà Nội nhộn nhịp khách tham quan, mua sắm ngày đầu kỳ nghỉ lễ

Ngày đầu kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, các điểm tham quan, di tích, công viên trên địa bàn Hà Nội ghi nhận lượng khách tăng mạnh so với ngày ...
Xung đột Trung Đông: Hơn 30 triệu người có nguy cơ rơi vào nghèo đói, châu Âu đối mặt sức ép năng lượng mùa Hè

Xung đột Trung Đông: Hơn 30 triệu người có nguy cơ rơi vào nghèo đói, châu Âu đối mặt sức ép năng lượng mùa Hè

Giá năng lượng và phân bón tăng mạnh do xung đột Trung Đông có thể đẩy hàng chục triệu người vào cảnh bấp bênh.
Đại tướng Phan Văn Giang chỉ đạo triển khai kế hoạch tác chiến 'Vòm phòng không bền vững'

Đại tướng Phan Văn Giang chỉ đạo triển khai kế hoạch tác chiến 'Vòm phòng không bền vững'

Kế hoạch tác chiến 'Vòm phòng không bền vững' là một trong những trọng tâm, mang tính chiến lược, nhằm xây dựng thế trận phòng không rộng khắp.
Land Bridge: Cơ hội logistics hay canh bạc nghìn tỷ của Thái Lan?

Land Bridge: Cơ hội logistics hay canh bạc nghìn tỷ của Thái Lan?

Với tham vọng trở thành trung tâm trung chuyển mới của khu vực, dự án Land Bridge trị giá 1.000 tỷ Baht của Thái Lan thu hút sự chú ý ...
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã lên đường sang Washington trong chuyến thăm 4 ngày (từ ngày 18/3).
Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Sự ra đời của 'Lá chắn châu Mỹ' có thể coi là bước đi đầu tiên nhằm hiện thực hóa tham vọng của Washington giữ vai trò và vị thế áp đảo tại Tây bán ...
Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc được kỳ vọng vạch tầm nhìn thúc đẩy phát triển chất lượng cao và duy trì đà cải cách của Trung Quốc.
Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Quyết định giải tán Hạ viện được cho là bước đi được tính toán kỹ lưỡng của nữ Thủ tướng Nhật Bản nhằm thiết lập ưu thế vững chắc trên chính trường xứ sở mặt ...
UAE rời OPEC: Tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới sẽ ra sao?

UAE rời OPEC: Tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới sẽ ra sao?

Việc UAE rời OPEC sẽ tác động gì đến tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới?
Vai trò nào cho 'Phương Nam toàn cầu' trong trật tự thế giới rạn nứt?

Vai trò nào cho 'Phương Nam toàn cầu' trong trật tự thế giới rạn nứt?

Vai trò nào cho 'Phương Nam toàn cầu' trong trật tự thế giới rạn nứt?
Công nghệ của Trung Quốc: AI đang tiến vào thế giới vật lý với tốc độ chóng mặt

Công nghệ của Trung Quốc: AI đang tiến vào thế giới vật lý với tốc độ chóng mặt

Theo nhận định của CNBC, công nghệ AI của Trung Quốc đang tiến vào thế giới vật lý với tốc độ chóng mặt.
Cơn sốt AI, Apple và di sản của CEO Tim Cook: Liệu bong bóng công nghệ có sắp tan vỡ?

Cơn sốt AI, Apple và di sản của CEO Tim Cook: Liệu bong bóng công nghệ có sắp tan vỡ?

Câu hỏi lớn nhất đang bao trùm thị trường tài chính toàn cầu không còn là "AI có thể làm được gì?" mà là "Ai sẽ trả tiền cho tất cả những thứ này?"
Ngoại trưởng Australia công du Đông Bắc Á: Khi những thách thức chiến lược đan xen

Ngoại trưởng Australia công du Đông Bắc Á: Khi những thách thức chiến lược đan xen

Chuyến công du Đông Bắc Á của Ngoại trưởng Australia Penny Wong là bài toán thử thách khả năng chèo lái con thuyền ngoại giao của đất nước chuột túi.
Trung Quốc thúc đẩy hòa giải Thái Lan-Campuchia qua đối thoại *

Trung Quốc thúc đẩy hòa giải Thái Lan-Campuchia qua đối thoại *

Sau khi căng thẳng xung đột biên giới Campuchia - Thái Lan leo thang vào giữa năm 2025, Trung Quốc đã liên tục tiến hành các nỗ lực trung gian nhằm thúc đẩy hòa bình ...
Phiên bản di động