Quốc hội khóa XVI: Đề xuất chi 2% ngân sách cho văn hóa, thêm ngày nghỉ 24/11 hưởng lương

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam. (Nguồn: Quốc hội)

Sáng nay (20/4), tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI bàn về 4 dự án nghị quyết, trong đó đáng chú ý là dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam.

Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đề cập đến nhiều cơ chế đột phá như: Bảo đảm chi tối thiểu 2% ngân sách cho văn hóa, chú trọng ưu đãi thuế, thí điểm quỹ văn hóa và đề xuất cho người lao động nghỉ hưởng lương vào “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11 hàng năm.

10 chính sách lớn, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo đột phá cho lĩnh vực văn hóa

Tại phiên họp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự thảo nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, cho biết ngày 5/4/2026, Chính phủ đã có Tờ trình số 162/TTr-CP trình Quốc hội về dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Tiếp đó, ngày 19/4, Chính phủ đã có báo cáo tiếp thu, giải trình Kết luận của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết.

Theo đó, dự án nghị quyết có tên gọi là Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết gồm 13 Điều với 10 nhóm chính sách lớn, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và tạo đột phá cho lĩnh vực văn hóa.

Về nguồn lực phát triển văn hóa, dự thảo nghị quyết quy định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước; đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội.

Đối với cơ chế, chính sách thu hút và khơi thông nguồn lực đầu tư, dự thảo nghị quyết xác định các chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng; hỗ trợ thuế, phí, lệ phí để đầu tư hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao cho cộng đồng dân cư quản lý, vận hành, khai thác, sử dụng một số thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.

Về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, dự thảo nghị quyết quy định áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đối với sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật; miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan để đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm ở nước ngoài được mua đấu giá đem về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày; thí điểm mô hình đô thị di sản; ưu tiên quỹ đất cho xây dựng các công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí ở cơ sở và sử dụng trụ sở công dôi dư để thu hút các dự án đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao...

Đối với cơ chế, chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống và bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm, bà Thanh cho biết dự thảo nghị quyết quy định theo hướng tập trung cho nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.

Về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, dự thảo nghị quyết xác định chính sách bồi dưỡng tập trung, chuyên sâu trong nước và ở nước ngoài; cơ chế tuyển dụng không qua thi tuyển; chính sách hỗ trợ tăng mức phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng cho nghệ nhân, nghệ sĩ...

Đối với chính sách về đặt hàng, khoán chi đối với hoạt động sáng tạo văn hóa sử dụng ngân sách Nhà nước, theo dự thảo nghị quyết, Nhà nước có cơ chế đặt hàng sáng tạo và phổ biến các công trình, tác phẩm văn hóa có giá trị cao về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật; Thí điểm áp dụng cơ chế khoán chi gắn với những tiêu chí, điều kiện cụ thể.

Về quảng bá, xúc tiến, phát triển sản phẩm, thị trường công nghiệp văn hóa Việt Nam, dự thảo Nghị quyết xác định các chính sách: Hỗ trợ quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra nước ngoài thông qua tổ chức Tuần Văn hóa Việt Nam, nhân rộng mô hình khu phố Việt Nam; trưng bày chuyên đề di sản văn hóa Việt Nam tại các bảo tàng có uy tín trên thế giới.

Đối với chính sách chuyển đổi số và phát triển hạ tầng văn hóa số, dự thảo nghị quyết xác định ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa, hạ tầng văn hóa số và nền tảng dùng chung; số hóa các di sản đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt; hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa.

Với chính sách thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết dự thảo nghị quyết quy định hoạt động theo mô hình hợp tác công tư.

Cuối cùng là về thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị về ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam", dự thảo nghị quyết quy định người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo thẩm tra. (Nguồn: Quốc hội)

Cần thiết ban hành nghị quyết để kịp thời thể chế hóa

Trình bày báo cáo thẩm tra dự thảo nghị quyết trên, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết để kịp thời thể chế hóa và triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo ông Vinh, dự thảo Nghị quyết phù hợp với Hiến pháp; bám sát tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị và các chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch; phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm quốc phòng, an ninh, bình đẳng giới, chính sách dân tộc. Hồ sơ dự án nghị quyết được chuẩn bị khẩn trương, bảo đảm đầy đủ văn bản, trình tự, thủ tục theo quy định.

“Ủy ban cơ bản nhất trí với 10 nhóm chính sách được quy định cụ thể tại các điều từ Điều 2 đến Điều 11 của dự thảo nghị quyết", ông Vinh nhấn mạnh.

Tuy vậy, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị lưu ý một số nội dung cần hoàn thiện. Cụ thể, ủy ban nhất trí việc xác định ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam", người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, song đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, phát huy hiệu quả các ngày lễ, ngày kỷ niệm lớn của dân tộc gắn với giá trị văn hóa truyền thống, nhằm lan tỏa sâu rộng các giá trị văn hóa, nâng cao ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc dân tộc trong đời sống xã hội.

Cơ quan thẩm tra cũng cơ bản tán thành chủ trương thu hút, khơi thông các nguồn lực đầu tư cho phát triển văn hóa, tuy nhiên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, làm rõ nội hàm và quy định các nguyên tắc áp dụng chính sách ưu đãi đặc thù, bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ để thu hút hiệu quả nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa.

Về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, theo cơ quan thẩm tra, việc quy định về miễn, giảm tiền thuê đất, tiền thuê bất động sản thuộc sở hữu nhà nước đối với nhà xuất bản, cơ sở sản xuất phim tài liệu và khoa học 100% vốn nhà nước là cần thiết; tuy nhiên đề nghị rà soát bảo đảm phù hợp với pháp luật về đất đai và quản lý, sử dụng tài sản công; làm rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng, phạm vi ưu đãi.

Đối với chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng, nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, ông Vinh nhấn mạnh cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành, song đề nghị rà soát kỹ các nhóm đối tượng được hưởng chính sách về phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng tập luyện và biểu diễn để bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, tránh dàn trải; làm rõ các khái niệm về loại hình “nghệ thuật biểu diễn truyền thống”, “nghệ thuật biểu diễn cổ điển".

Về quảng bá, xúc tiến, phát triển sản phẩm, thị trường công nghiệp văn hóa, ông Vinh cho biết ủy ban cũng cơ bản tán thành. Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, việc quy định chính sách hoàn trả chi phí hợp lệ phát sinh tại Việt Nam cho tổ chức, cá nhân nước ngoài sử dụng bối cảnh tại Việt Nam, bao gồm cả “chi phí hậu kỳ, lưu trú và các chi phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật” là quá rộng.