Bảo đảm quyền lợi cho cán bộ tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm quyền lợi cho cán bộ tại các cơ quan đại diện ở nước ngoài

Toàn cảnh Phiên thảo luận tại Hội trường chiều 11/4. (Nguồn: Quốc hội)

Chiều 11/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài. Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành phiên thảo luận.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu bày tỏ sự nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại về sự cần thiết sửa đổi Luật. Việc sửa đổi, bổ sung này không chỉ nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh hội nhập quốc tế mà còn khắc phục những vướng mắc thực tế từ Luật năm 2009 trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và đảm bảo quyền lợi cho cán bộ tại các cơ quan đại diện ở nước ngoài

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu giải trình ý kiến của các đại biểu tại Phiên thảo luận. (Nguồn: Quốc hội)

Thể chế hóa đột phá khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Cho ý kiến vào các nội dung cụ thể trong dự thảo Luật, đại biểu Tráng A Dương (đoàn Lào Cai) đề xuất về nội dung phục vụ phát triển đất nước (Điều 1), cần bổ sung lĩnh vực nông nghiệp vào các nội dung nghiên cứu, tham mưu của cơ quan đại diện.

Đại biểu cho biết, hiện tại, dự thảo đã đề cập các lĩnh vực như thương mại, công nghiệp, môi trường, khoa học công nghệ nhưng lại đang thiếu lĩnh vực nông nghiệp. Đại biểu Tráng A Dương tiếp tục phân tích, nông nghiệp không chỉ là trụ cột mà còn là lợi thế cạnh tranh quốc gia với nhiều mặt hàng chủ lực của nước ta như cà phê, hồ tiêu, trái cây đã khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Do đó, việc bổ sung lĩnh vực này là cần thiết để phát huy tối đa vai trò tham mưu và kết nối thị trường của các cơ quan đại diện ở nước ngoài.

Đặc biệt, đại biểu Tráng A Dương nhấn mạnh, trong kỷ nguyên công nghệ, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ đối ngoại trở thành yêu cầu cấp thiết. Do đó, đại biểu đề nghị, Điều 17 khoản 4a cần tiếp cận chỉnh thể theo trục: Con người số, năng lực số và quản trị số. Cụ thể, tiêu chuẩn cán bộ cần làm rõ yêu cầu về khả năng phân tích, dự báo và xử lý thông tin trong môi trường số.

More from WVR
Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật CQĐD ở nước ngoài

Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc chỉ đạo triển khai chuyển đổi số thực chất, gắn liền với đảm bảo an toàn, an ninh mạng. Đại biểu nhấn mạnh, chỉ khi quản trị số rõ trách nhiệm và con người đáp ứng được năng lực số, hoạt động đối ngoại mới thực sự đạt hiệu quả cao.

Tiếp tục cho ý kiến về nội dung khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đại biểu Trần Việt Anh (đoàn TP. Hà Nội) cho rằng dự thảo Luật đã thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và đảm bảo tính thống nhất với Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.

Theo đại biểu Trần Việt Anh, việc bổ sung nhiệm vụ nghiên cứu chiến lược về công nghệ, đổi mới sáng tạo cho các cơ quan đại diện là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam đứng trong nhóm ba nước dẫn đầu Đông Nam Á về năng lực cạnh tranh số.

Bên cạnh đó, đại biểu đánh giá cao việc dự thảo Luật đã chú trọng đến nhiệm vụ thu hút nhân tài, chuyên gia và nhà khoa học đóng góp cho sự phát triển đất nước về hạ tầng và dữ liệu thúc đẩy chuyển đổi số và thực hiện hành chính số tại cơ quan đại diện, phản ánh đúng chủ trương phát triển hạ tầng số hiện đại tại Nghị quyết 57 và đúng quy định về chuyển đổi số toàn diện tại Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025. Để luật sớm đi vào cuộc sống, đại biểu đề nghị Chính phủ cần khẩn trương chỉ đạo xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung và ưu tiên ngân sách thỏa đáng cho hoạt động chuyển đổi số tại các cơ quan này.

Đại biểu Trần Việt Anh (đoàn TP. Hà Nội). (Nguồn: Quốc hội)

Về chế độ, chính sách đối với thành viên cơ quan đại diện và thân nhân đi theo, đại biểu Trần Việt Anh ghi nhận những nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện quyền lợi cho thành viên cơ quan đại diện và thân nhân, như: Bổ sung quy định về phụ cấp kiêm nhiệm; trợ cấp chi phí đi lại, chi phí điều trị tại nước thứ ba trong trường hợp thiên tai, dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm và trường hợp nội chiến gây nguy hiểm trực tiếp tới cơ quan đại diện và chế độ học phí cho con em đi theo. Các chính sách này được kỳ vọng sẽ giúp cán bộ yên tâm công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ hội nhập quốc tế sâu rộng.

Tuy nhiên, một vấn đề thực tiễn được đại biểu chỉ ra là mức bảo hiểm khám, chữa bệnh cho cán bộ thành viên cơ quan đại diện và thân nhân đi theo hiện nay. Với quy định hiện hành là 500 USD/người/năm, đại biểu cho rằng mức này không còn phù hợp với chi phí y tế thực tế tại các nước sở tại và không đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cán bộ, công chức đang công tác tại cơ quan đại diện.

“Chúng ta cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đề xuất vấn đề này, bảo đảm cán bộ và thân nhân được hưởng các hợp đồng bảo hiểm tốt hơn, phù hợp với tình hình thực tế", đại biểu Trần Việt Anh kiến nghị.

Bảo đảm quyền lợi cho cán bộ tại các "điểm nóng"

Tiếp tục tham gia ý kiến vào nội dung chế độ, chính sách đối với thành viên cơ quan đại diện và thân nhân đi theo, liên quan đến việc sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 26 về trợ cấp và chế độ ưu đãi cho cán bộ công tác tại khu vực xảy ra xung đột vũ trang, thảm họa thiên tai, dịch bệnh hoặc trong điều kiện công tác đặc biệt khó khăn, đại biểu Đinh Ngọc Quý (đoàn Gia Lai) cơ bản đồng tình về mặt chủ trương.

Tuy nhiên, đại biểu Đinh Ngọc Quý bày tỏ sự lo ngại về tính thống nhất trong hệ thống pháp luật. Cụ thể, đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo cần đối chiếu kỹ lưỡng với Luật Phòng thủ dân sự. Theo đó, khái niệm "thảm họa" trong Luật Phòng thủ dân sự bao hàm cả những biến động do con người và hậu quả chiến tranh gây ra, trong khi dự thảo hiện tại dường như đang giới hạn phạm vi này.

Đặc biệt, về quy định trợ cấp chi phí đi lại, chi phí điều trị tại nước thứ ba trong trường hợp thiên tai dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm hoặc trường hợp nội chiến, đại biểu cho rằng thuật ngữ này chưa bao quát hết thực tế. Dẫn chứng từ các cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông hiện nay, vốn không hẳn là nội chiến nhưng vẫn gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng cán bộ, đại biểu Đinh Ngọc Quý kiến nghị cần dùng thuật ngữ bao quát hơn để bảo đảm quyền lợi và an toàn sinh mạng, sức khoẻ cho đội ngũ làm việc tại các địa bàn đặc biệt khó khăn, tránh để cán bộ phải chịu thiệt thòi.

Đại biểu Lý Thị Lan (đoàn Tuyên Quang) phát biểu tại Phiên thảo luận. (Nguồn: Quốc hội)

Cũng đặc biệt quan tâm về chế độ, chính sách dành đối với thành viên cơ quan đại diện và thân nhân đi theo, đại biểu Lý Thị Lan (đoàn Tuyên Quang) cho rằng, mặc dù thống nhất với các đề xuất tăng cường nguồn lực cho công tác đối ngoại, tuy nhiên, theo đại biểu, các khái niệm về địa bàn khó khăn trong dự thảo còn mang tính định tính.

Cụ thể, đối với quy định về hỗ trợ tại các khu vực xảy ra xung đột vũ trang, thảm họa thiên tai hoặc dịch bệnh, đại biểu đề nghị, cần cụ thể hóa các khái niệm, tránh việc áp dụng thiếu thống nhất, gây vướng mắc khi thực hiện chính sách. Đại biểu Lý Thị Lan đề nghị xây dựng tiêu chí hoặc danh mục cụ thể theo hướng, Bộ Ngoại giao cần công bố và cập nhật định kỳ danh mục các khu vực áp dụng, có thể tham chiếu theo tiêu chuẩn phân loại của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc để đảm bảo tính khách quan, thống nhất và phù hợp với các thông lệ quốc tế.

Đại biểu Lý Thị Lan tiếp tục kiến nghị, dự thảo Luật cần làm rõ nội hàm "địa bàn kiêm nhiệm", xác định rõ nguyên tắc và mức hưởng phụ cấp sao cho tương xứng với khối lượng công việc thực tế. Nếu chưa quy định chi tiết trong luật, đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể để bảo đảm tính khả thi.

Đồng thời, đại biểu đoàn Tuyên Quang khẳng định, việc sửa đổi luật lần này phải hướng tới mục tiêu tối thượng là biến cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thực sự trở thành "cánh tay nối dài" hiệu quả của Nhà nước.

"Các cơ quan này phải là điểm tựa thiết thực cho địa phương, doanh nghiệp và người dân trong quá trình hội nhập quốc tế" đại biểu Lan nhấn mạnh. Đồng thời, đề nghị Cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, tiếp thu để phát huy tối đa hiệu quả kết nối nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước.

Cơ quan đại diện là “cánh tay nối dài”

Phát biểu giải trình ý kiến của các đại biểu tại phiên thảo luận, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, việc sửa đổi luật lần này là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Bộ Chính trị, đồng thời đúc kết từ thực tiễn hoạt động đối ngoại để bảo vệ hòa bình và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động.

Ngành Ngoại giao xác định mục tiêu xuyên suốt là: Lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ. Theo đó, các cơ quan đại diện sẽ tăng cường trách nhiệm hỗ trợ địa phương, tổ chức trong nước và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của pháp nhân, cá nhân Việt Nam tại nước ngoài.

Đặc biệt, để phù hợp với xu thế chuyển đổi số, dự thảo Luật lần này bổ sung nội dung về hành chính số, năng lực số và con người số. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và tạo thuận lợi cho người dân khi liên hệ công tác với cơ quan đại diện.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cam kết sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của các đại biểu tại phiên thảo luận, đồng thời tiếp tục quán triệt, nghiên cứu kỹ lưỡng các ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét thông qua, bảo đảm cơ quan đại diện thực sự là “cánh tay nối dài” hiệu quả của Tổ quốc tại nước ngoài.