Quyền được phát triển: Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng đất nước

Quyền được phát triển của con người không chỉ là quyền để sống tốt hơn mà còn có cơ hội để vươn lên. (Nguồn: Báo Dân tộc và Phát triển)

Bước tiến dài trong quyền được phát triển

Nhìn lại chặng đường nhiều thập niên qua của Việt Nam, có thể khẳng định quyền được phát triển đã tiến một bước dài và vững chắc. Không chỉ trên những văn kiện chính trị, pháp luật hay các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong thực tiễn đời sống, nơi từng người dân cảm nhận ngày một rõ sự thay đổi trong cơ hội, năng lực và phẩm giá.

Cách đây nhiều thập niên, khi Việt Nam bước vào thời kỳ đổi mới, khái niệm “quyền được phát triển” vẫn còn mới mẻ với nhiều người. Nhưng Đảng và Nhà nước đã sớm đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển: Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng đất nước.

Đó không phải là sự lựa chọn mang tính khẩu hiệu mà là một lựa chọn đầy tính triết lý: Phát triển đất nước trước hết phải khởi đầu từ phát triển con người; phát triển con người chính là nền tảng bền vững nhất của sự phồn vinh quốc gia.

Trong quá trình đó, tư duy của Đảng đã không ngừng được cập nhật với những giá trị phổ quát của nhân loại, đó là tôn trọng quyền con người, bảo vệ phẩm giá, thúc đẩy công bằng, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người dân - không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giới tính, điều kiện kinh tế…

Chính từ nhận thức đó, Việt Nam từng bước hoàn thiện pháp luật, mở rộng không gian cho các quyền dân sự, chính trị như tự do tín ngưỡng tôn giáo, tự do ngôn luận, báo chí, quyền ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân. Đồng thời, ban hành các chính sách phát triển xã hội, văn hóa, giáo dục phù hợp với sự vận động của thời đại.

Nếu nhìn lại chặng đường gần 40 năm đổi mới, những thành quả mà người dân Việt Nam được thụ hưởng là vô cùng lớn lao, thể hiện rõ nhất ở ba bình diện: Kinh tế – xã hội – văn hóa. Đầu tiên, sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ đã mở ra cơ hội mới như việc làm, thu nhập, sáng tạo, khởi nghiệp, hội nhập quốc tế. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giúp người dân có quyền lựa chọn con đường phát triển của bản thân - điều mà trước đây ít ai nghĩ tới.

Không chỉ là con số GDP, quan trọng hơn là khả năng tự chủ và năng lực kinh tế của người dân được nâng lên rõ rệt. Khi thu nhập tăng, người dân có điều kiện tiếp cận giáo dục tốt hơn, chăm sóc sức khỏe tốt hơn, tham gia nhiều hơn vào đời sống văn hóa – xã hội. Đó là nền tảng thiết thực của quyền được phát triển.

Trong khi đó, y tế, bảo hiểm, chăm sóc sức khỏe toàn dân là một trong những dấu ấn nổi bật. Tuổi thọ trung bình tăng cao, hệ thống cơ sở y tế hoàn thiện, dịch vụ chăm sóc sức khỏe được cải thiện liên tục. Quyền được sống khỏe, được bảo vệ trước rủi ro bệnh tật hay thiên tai, được tiếp cận dịch vụ y tế tiến bộ. Tất cả đều là những yếu tố trực tiếp nâng tầm chất lượng sống.

Đặc biệt, sự cải thiện trong giáo dục là điểm nhấn quan trọng của quyền được phát triển. Việt Nam có điều kiện tiếp cận giáo dục ngày càng công bằng hơn, từ thành thị đến vùng sâu, vùng xa. Hệ thống giáo dục đổi mới chương trình, phương pháp dạy - học, thúc đẩy kỹ năng, tư duy phản biện và năng lực hội nhập.

Cùng với đó, đời sống văn hóa, tinh thần ngày càng phong phú. Văn hóa được quan tâm, bản sắc dân tộc được bảo tồn, đời sống sáng tạo của người dân trở nên đa dạng hơn. Đây là những trụ cột giúp con người phát triển toàn diện cả về trí tuệ, tinh thần và nhân cách.

Ở chiều sâu hơn, quyền được phát triển còn thể hiện ở việc người dân được tham gia vào quá trình xây dựng và vận hành nhà nước, xã hội. Quyền tham gia vào các tổ chức xã hội, quyền được thụ hưởng thông tin… tạo ra một không gian xã hội cởi mở, đa chiều và tương tác hơn.

Khi người dân có cơ hội nói lên tiếng nói của mình, giám sát, phản biện và tham gia đóng góp cho chính sách, thì quyền được phát triển không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành sức mạnh thật sự thúc đẩy xã hội tiến lên.

Những việc làm thiết thực của Việt Nam trong thực hiện nhân quyền cũng là cơ hội để Việt Nam tăng cường vị thế, uy tín đất nước. (Nguồn: VTV)

Phát triển con người là cốt lõi của phát triển quốc gia

Thực tế, quyền được phát triển không chỉ ở việc được thụ hưởng. Sâu xa hơn, đây còn là trách nhiệm của Nhà nước trong việc tạo dựng môi trường phát triển và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc nỗ lực vươn lên. Trong bối cảnh toàn cầu biến động nhanh như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu, cạnh tranh chiến lược thì quyền được phát triển đòi hỏi mỗi người phải trang bị tri thức mới, kỹ năng mới, thái độ mới để thích nghi.

Nhà nước có thể mở ra cơ hội nhưng chính mỗi người dân mới là người quyết định cách đi của mình trên con đường phát triển. Đó cũng là sự hòa quyện giữa quyền và nghĩa vụ, giữa tự do và trách nhiệm.

Một ví dụ gần gũi chính là việc Luật Dân số được Quốc hội thông qua sáng 10/12. Trong đó, Luật nêu rõ sẽ có hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế và hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Đặc biệt, theo quy định của luật, người có từ 2 con đẻ trở lên sẽ được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở...

Từ thành quả hôm nay, Việt Nam hướng đến những bước tiến sâu hơn như mô hình tăng trưởng xanh, chuyển đổi số toàn diện, phát triển kinh tế tri thức, thúc đẩy sáng tạo, bảo đảm phúc lợi xã hội dài hạn, giảm khoảng cách vùng miền, hỗ trợ nhóm yếu thế. Những mục tiêu đó đều hội tụ về một điểm đó là phát triển con người là trung tâm, là tiêu chí cao nhất để đánh giá chất lượng tăng trưởng.

Vì thế, quyền được phát triển không chỉ là thành quả của quá khứ, mà là động lực cho tương lai. Đó là lời cam kết của Việt Nam trước nhân dân, trước cộng đồng quốc tế và trước những giá trị nhân văn mà nhân loại cùng theo đuổi.

Có thể nói, quyền được phát triển không chỉ là quyền để sống tốt hơn, mà còn là quyền để trở thành chính mình, một công dân có năng lực, có phẩm giá, được tạo điều kiện và cơ hội bình đẳng để vươn lên. Ở nước ta hôm nay, quyền ấy đang ngày một hiện hữu rõ nét trong từng hơi thở của đời sống, trong từng khát vọng của mỗi con người. Đó cũng chính là thước đo đẹp nhất của sự phát triển quốc gia.