Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 10]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Camus Albert (1913-1960) là nhà văn hiện sinh chủ nghĩa
Camus Albert (1913-1960) là nhà văn hiện sinh chủ nghĩa

Camus Albert (1913-1960) là nhà văn hiện sinh chủ nghĩa, ông nhận Giải thưởng Nobel năm 1957. Tác phẩm chính: Đám cưới (1938, luận văn trữ tình, triết học), Người xa lạ (1942, tiểu thuyết), Huyền thoại Sisyphe (1942, luận văn triết học), Caligula (1944, kịch), Ngộ nhận (Le Malentendu, 1944, kịch), Dịch hạch (La Peste, 1947, tiểu thuyết).

Người xa lạ là tiểu thuyết nói lên cái vô lý của cuộc sống. Chuyện xảy ra ở Algeria thời Pháp. Người kể chuyện là Meursault, viên chức Pháp, một thanh niên lạ lùng, tự cảm thấy xa lạ với mình, với mọi người, với tất cả. Anh ta dửng dưng với mọi sự việc, cho là các hoàn cảnh sống đều như nhau, tùy thuộc vào ngẫu nhiên, không có gì mà phải ước ao hay thất vọng.

Anh chỉ sống trong giờ phút hiện tại, tùy theo đòi hỏi của bản năng và cảm giác. Khi đưa đám ma mẹ, anh nhìn quanh, nghe, hút thuốc lá, dửng dưng như mẹ người khác. Ai hỏi thì anh trả lời, anh lầm lì. Anh gặp cô bạn Marie, ngủ với cô, có vậy thôi. Anh giúp người láng giềng Raymond (Raymond coi anh ta là bạn), thế thôi, không suy nghĩ gì.

Raymond rủ anh và Marie đi nghỉ, ăn ở bãi biển. Có một bọn Arab đến gây sự. Sau đó, anh ra suối, chợt xuất hiện một người Arab trong bọn rút dao găm ra. Anh chẳng thù gì với người này, nhưng dưới ánh nắng gay gắt, trong cái nóng ngột ngạt, anh chợt thấy trong túi có khẩu súng lục của Raymond gửi. Anh rút súng bắn chết người Arab.

Có thế thôi. Vụ án tiến hành, anh chịu các thủ tục một cách dửng dưng. Anh không cảm thấy mình là thủ phạm, cũng không tìm cách bảo vệ mình. Căn cứ vào thái độ “kinh tởm” của anh khi đưa đám mẹ, Tòa kết án tử hình anh. Chỉ có vậy thôi!

Caligula là một vở kịch nói lên sự vô lý của phận người và của thế giới, sự nổi dậy điên rồ của một nhân vật tuyệt vọng và đau khổ trước sự vô lý ấy. Nhân vật chính là Caligula, vị Hoàng đế La Mã trẻ tuổi, đau khổ cực độ khi em gái mình chết.

Caligula phát hiện ra: “tất cả mọi người đều chết, họ đều đau khổ”; phận người thật vô lý. Caligula bỏ đi. Khi về triều, Caligula có một lập luận mới: “Người ta chết vì người ta có tội. Người ta có tội vì người ta là thần dân của Caligula.

Tất cả mọi người đều là thần dân của Caligula. Vậy thì mọi người đều có tội”. Caligula sẽ hành động thật logic để áp dụng lập luận vô lý ấy, không phân biệt thiện ác. Caligula có tự do tuyệt đối làm điều vô lý như cái Định mệnh vô lý, Caligula lao vào phá phách, chém giết một cách vô lý để chơi trò vô lý ấy. Caligula muốn bắt mọi người phải giác ngộ về cái vô lý của phận người, chống lại Định mệnh bằng cách chống lại chính bản thân Caligula.

Quần chúng cúi đầu hoan nghênh những hành động của Caligula, quý tộc bắt đầu nổi dậy. Nhưng rồi Caligula nhận thấy mình đi nhầm đường: phá hoại tất cả sẽ phá hoại cả mình, không thể thắng sự vô lý của thế giới bằng cách hành động tàn bạo chống lại mọi người. Caligula bỏ ý định điên cuồng, vô vọng, để mặc cho một âm mưu giết mình diễn ra.

Ngộ nhận là tác phẩm kịch nói lên sự “ngộ nhận” của con người về số phận của mình. Có một người mẹ và con gái là Martha sinh sống bằng nghề mở quán trọ ở một làng hẻo lánh trong một vùng khô cằn. Để thoát ly cuộc sống buồn tẻ ấy, họ giết những khách trọ đến lẻ. Cuối cùng, họ giết đúng Jan, con trai của gia đình, trở về nhà sau khi đi xa rất lâu để làm giàu. Bà mẹ không tiếp tục sống được sau khi biết là mình nhầm, bà bỏ đi. Cô gái tự treo cổ. Đây là tác phẩm biểu tượng của chủ nghĩa hiện sinh.

Nếu có Thượng Đế thì quả là sau khi tạo ra con người, Ngài đã bỏ rơi họ trong cô đơn. Người con trai không muốn cho mẹ và chị nhận ngay ra mình vì muốn tìm thấy tình âu yếm sâu hơn, trong khi mẹ và chị chỉ coi anh là một phương tiện để thoát ly mau hơn. Cô gái tưởng lầm là mình được hưởng hạnh phúc, cuối cùng thấy cô đơn vì người đồng hành và đồng phạm của mình bỏ đi theo người lạ mặt.

Cô tự tử không phải vì hối hận mà để phản kháng một thế giới không phù hợp với con người. Ngộ nhận ở đây là hoài bão tin vào tình yêu, hạnh phúc, trong khi số phận con người là cô đơn và lo âu khắc khoải.

Dịch hạch là tác phẩm quan trọng nhất của Albert Camus. Tiểu thuyết kể chuyện thành phố Oran ở Algeria bị nạn dịch hạch vào những năm 1940 do chuột mang lại. Các thầy thuốc đành chịu bó tay vì bệnh lây lan rất nhanh, người chết như ngả rạ. Thành phố đứt liên lạc với bên ngoài, như bị bao vây. Cuộc sống vẫn phải được tổ chức.

Xung đột nổ ra giữa mấy loại người: những người quá sợ đành chịu đựng, những người dũng cảm chống lại bệnh, những người tìm giải trí cho khuây, những người lợi dụng hoàn cảnh làm giàu. Nhưng rồi dịch bệnh lùi dần.

Cuốn tiểu thuyết kể một chuyện tưởng tượng có tính biểu tượng, phản kháng sự vô lý và bất công của phận người: con người chống lại số phận chỉ có những thắng lợi mong manh.

Người ta có thể nhận thấy trong Dịch hạch nhiều biểu tượng khác nhau: Chiến tranh thế giới thứ hai và thời kỳ Pháp bị Đức phát xít chiếm đóng, có thể là biểu tượng chủ nghĩa thực dân, phân biệt chủng tộc, vì Camus là người Pháp sinh ra ở Algeria, lúc đó thuộc Pháp, cũng có thể là biểu tượng sự hoành hành của cái Ác (rõ nét qua cuộc thảo luận bên thây một đứa trẻ đã chết, giữa một linh mục và một người tốt vô thần).

Đồng thời, tác phẩm đề cao sự đoàn kết của những con người chống lại cái Ác.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 9]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 9]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Văn học Bồ Đào Nha nói chung và văn học viết bằng tiếng Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha, những ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Kinh tế thế giới nổi bật (20-26/5): Đức nói ‘cấm vận không ngẫu nhiên làm Nga suy yếu’, Moscow kiên quyết giao dịch Ruble, tín hiệu vui Mỹ-Trung

Kinh tế thế giới nổi bật (20-26/5): Đức nói ‘cấm vận không ngẫu nhiên làm Nga suy yếu’, Moscow kiên quyết giao dịch Ruble, tín hiệu vui Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Lạm phát, lãi suất tăng, xung đột Nga-Ukraine, cấm vận dầu mỏ, thanh toán khí đốt bằng đồng Ruble… là những tin kinh tế thế giới nổi bật.
Kinh tế Trung Quốc mở bung cửa, coi doanh nghiệp nước ngoài như trong nước - tảng băng đã được phá vỡ?

Kinh tế Trung Quốc mở bung cửa, coi doanh nghiệp nước ngoài như trong nước - tảng băng đã được phá vỡ?

Baoquocte.vn. Kinh tế Trung Quốc sẽ bước sang một giai đoạn mới, cao hơn. Chỉ là nền kinh tế thứ hai thế giới sẽ bước thế nào trên con đường này?
Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Baoquocte.vn. Dường như đã có một sự thay đổi của Mỹ rằng việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 sẽ tốt hơn những lựa chọn thay thế khác.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 27/5/2022: Tuổi Thìn công việc thuận lợi

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 27/5/2022: Tuổi Thìn công việc thuận lợi

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 27/5/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 27/5, âm lịch hôm nay Thứ Sáu ngày 27/5/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 27/5/2022

Lịch âm 27/5, âm lịch hôm nay Thứ Sáu ngày 27/5/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 27/5/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 27/5. âm lịch hôm nay 27/5. Xem âm lịch hôm nay ngày 27/5/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 27 tháng 5 năm 2022 hôm nay.
Việt Nam coi trọng vai trò trung tâm của WTO trong thúc đẩy hệ thống thương mại đa phương mở, minh bạch, dựa trên luật lệ

Việt Nam coi trọng vai trò trung tâm của WTO trong thúc đẩy hệ thống thương mại đa phương mở, minh bạch, dựa trên luật lệ

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tới thăm trụ sở Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tại Geneva, Thụy Sỹ và làm việc với Phó Tổng giám đốc WTO.
BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

Baoquocte.vn. Giải chạy do BIDV tổ chức đã thu hút gần 50 nghìn VĐV tham gia, đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ và 188.645 cây ...
VYMI EduConcert Piano Audition: Cơ hội biểu diễn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam

VYMI EduConcert Piano Audition: Cơ hội biểu diễn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên tại Việt Nam có một chương trình tuyển chọn nghệ sĩ piano dành cho tất cả các bạn trẻ đang theo học dương cầm chuyên nghiệp và ...
Lạm phát Mỹ tăng nhanh nhất trong gần 40 năm, quan chức Fed quyết tâm nâng lãi suất

Lạm phát Mỹ tăng nhanh nhất trong gần 40 năm, quan chức Fed quyết tâm nâng lãi suất

Baoquocte.vn. Fed đã nhấn mạnh cam kết và quyết tâm của mình trong việc kiểm soát lạm phát đang tăng mạnh bằng cách tăng lãi suất lớn hơn.
Nga ra mắt máy bay không người lái mẫu mới

Nga ra mắt máy bay không người lái mẫu mới

Baoquocte.vn. Máy bay không người lái (UAV) ở Nga cũng như trên toàn thế giới đang là thứ rất thời thượng và được yêu cầu nhiều.
NZ Herald: 10 lý do để du khách quốc tế đến thăm Việt Nam

NZ Herald: 10 lý do để du khách quốc tế đến thăm Việt Nam

Baoquocte.vn. Việt Nam đang mở cửa chào đón du khách quốc tế, sau khi đại dịch Covid-19 qua đi. Báo NZ Herald nêu 10 lý do tại sao nên đến thăm Việt Nam.
Hình ảnh thủ đô Canberra được 'nhuộm màu' trong sắc Thu trữ tình

Hình ảnh thủ đô Canberra được 'nhuộm màu' trong sắc Thu trữ tình

Baoquocte.vn. Người dân Canberra, Australia, đang tận hưởng không khí se lạnh mùa Thu và chiêm ngưỡng 'buổi trình diễn' màu sắc của những hàng cây vào mùa thay lá.
Tuần du lịch Ninh Bình: Ngoại giao chung sức với địa phương mở cửa du lịch trở lại

Tuần du lịch Ninh Bình: Ngoại giao chung sức với địa phương mở cửa du lịch trở lại

Baoquocte.vn. Tuần du lịch Ninh Bình năm 2022 là sự kiện nhằm hưởng ứng chủ trương của Chính phủ mở lại hoạt động du lịch trong điều kiện bình thường mới.
Khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình ‘Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An’ năm 2022

Khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình ‘Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An’ năm 2022

Baoquocte.vn. Tuần du lịch Ninh Bình năm 2022 diễn ra từ ngày 21-28/5 với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và các sản phẩm du lịch đặc sắc.
Hội chợ thị trường du lịch khu vực Arab: Giới thiệu các ý tưởng mới cho ngành du lịch hậu Covid-19

Hội chợ thị trường du lịch khu vực Arab: Giới thiệu các ý tưởng mới cho ngành du lịch hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Ra mắt lần đầu tiên vào năm 1994, đến nay ATM đã trở thành sự kiện thường niên thu hút hàng ngàn công ty và doanh nghiệp du lịch trên thế giới.
Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Baoquocte.vn. Tối 20/5, Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đã khai mạc trọng thể ở quảng trường trước sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội.
Giải thưởng Văn học tuổi 20: Vinh danh hai cây bút mới

Giải thưởng Văn học tuổi 20: Vinh danh hai cây bút mới

Baoquocte.vn. Nhà xuất bản Trẻ đã trao hai giải cao nhất của Giải thưởng Văn học tuổi 20 lần thứ bảy cho tác giả Yang Phan và Duy Ân.
Cuốn sách giải mật mã mới về bệnh ung thư

Cuốn sách giải mật mã mới về bệnh ung thư

Baoquocte.vn. ‘Mật mã ung thư- Hiểu biết mới đột phá về bí ẩn ung thư’ cung cấp những hiểu biết mới nhất về căn bệnh được mệnh danh là 'hoàng đế của các loại bệnh'.
Edith Eger và những chìa khóa chữa lành tổn thương trong quá khứ

Edith Eger và những chìa khóa chữa lành tổn thương trong quá khứ

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Quà tặng cuộc sống', Edith Eger - nhà tâm lý học nổi tiếng thế giới sẽ giúp độc giả có thể giải thoát khỏi những tổn thương trong quá khứ.
Ra mắt đồng thời vở sân khấu và tiểu thuyết về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ra mắt đồng thời vở sân khấu và tiểu thuyết về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Vở sân khấu và tiểu thuyết 'Nợ nước non' có nội dung về thời thơ ấu và tuổi trưởng thành của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ra mắt bản dịch tiếng Việt tiểu thuyết ‘Giáo dục tình cảm’ của Gustave Flaubert

Ra mắt bản dịch tiếng Việt tiểu thuyết ‘Giáo dục tình cảm’ của Gustave Flaubert

Baoquocte.vn. 'Giáo dục tình cảm' của Gustave Flaubert được coi là một trong những cuốn tiểu thuyết có ảnh hưởng nhất thế kỷ XIX.
Sách mới giúp trẻ em bày tỏ quan điểm về bất bình đẳng, thế giới số

Sách mới giúp trẻ em bày tỏ quan điểm về bất bình đẳng, thế giới số

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ 'Những ngày văn học châu Âu 2022', ngày 14/5, bộ sách mới 'Nhịp sống đương đại' được chuyển ngữ từ tiếng Pháp đã được ra mắt.