Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 44]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 44]
Nhà triết học Rousseau Jean - Jacque.

Rousseau Jean - Jacque (1712-1778) là nhà triết học Ánh sáng (dân chủ tiểu tư sản, theo tự nhiên), nhà văn (báo hiệu chủ nghĩa lãng mạn).

Tác phẩm chính: Luận văn về khoa học nghệ thuật (1750), Luận văn về nguồn gốc và cơ sở của sự bất bình đẳng giữa người và người (1755), Thư gửi cho d’Alembert về sân khấu (1758), Julie hay nàng Héloise mới (1761), Emile hay luận về giáo dục (1762), Khế ước xã hội (1762), Tâm sự (1781), Những ý miên man của người đi chơi một mình (1776-1778).

Luận văn về khoa học nghệ thuật là luận văn Rousseau viết năm 38 tuổi, khiến Rousseau nổi tiếng. Đây là công trình được giải thưởng, đáp lại câu hỏi của Viện Hàn lâm Dijon: “Sự tiến bộ của khoa học nghệ thuật có góp phần làm cho phong tục thuần khiết hay không?” Ngược lại với trào lưu Ánh sáng đương thời (tin vào sự tiến bộ của tri thức và đạo lý), Rousseau đã trả lời bằng một nghịch lý. Ông chứng minh là bản chất con người tốt, do văn minh mà hư hỏng.

Tác phẩm gồm phần đầu đưa ra những ví dụ lịch sử cổ và kim (người nguyên thủy tốt hơn người văn minh...) và phần hai giải thích quy luật lịch sử ấy.

Luận văn về nguồn gốc và cơ sở của sự bất bình đẳng giữa người và người là luận văn giải đáp một câu hỏi do Viện Hàn lâm Dijon đề ra. Rousseau bắt đầu miêu tả với óc tưởng tượng thơ mộng người nguyên thủy ở tình trạng tự nhiên, đơn giản, khỏe mạnh, theo bản năng, tự do và hạnh phúc.

Con người tụ tập nhau lại, lập gia đình, làm lều ở, nhận làm chủ mảnh đất mình trồng trọt. Do đó mà sinh ra đố kỵ, hiềm khích và hỗn loạn. Những kẻ khỏe nhất liên minh với nhau đàn áp người nghèo, người yếu. Sự bất bình đẳng tồn tại là do kéo dài trong thời gian, do tục lệ, danh lợi.

Julie hay nàng Héloise mới là cuốn tiểu thuyết viết dưới hình thức thư, còn có phụ đề là Thư từ của hai người tình ở một thành phố nhỏ, tại chân núi Alpes. Tiểu thư Julie yêu gia sư của mình là Saint-Preux, nhưng vì không môn đăng hộ đối, nên không thể lấy nhau.

Nàng đau khổ mà lấy nhà quý tộc De Volmar. Là một thiếu nữ có đạo đức, nàng chung thủy với chồng và tận tụy với con, tìm lại được sự thanh thản trong ấp là nơi nàng sống với chồng. Nàng thú thực mối tình cũ với chồng. Chồng là người cao thượng, cho mời Saint-Preux (đang đi du lịch để tiêu sầu) đến ở cùng với gia đình; ông muốn chứng tỏ là mình tin vợ và bạn. Nhưng nàng chết vì bệnh do cứu một đứa con khỏi chết đuối.

Tác phẩm ca ngợi tình yêu và thiên nhiên, mơ mộng, mở đường cho chủ nghĩa lãng mạn. Độc giả ngày nay còn cảm thấy cái đẹp của phong cảnh nhưng hơi xa lạ với tình cảm ủy mị, những lời bàn dông dài về chính trị, tôn giáo, từ thiện, giáo dục.

Emile hay luận về giáo dục là cuốn tiểu thuyết sư phạm xuất phát từ nhận định cơ bản là con người sinh ra tốt mà bị văn minh làm hư hỏng. Rousseau chủ trương cứu chữa xã hội từ gốc (giáo dục trẻ em).

Cuốn sách gồm năm phần: phần một, Emile sinh ra cho đến năm tuổi: mẹ phải nuôi dưỡng, bố phải dạy dỗ. Nhưng do bố chết, gia sư phải làm thay. Được nuôi ở nông thôn, Emile theo tự nhiên (tắm lạnh, không mặc quần áo lót, tránh cho trẻ thói quen xấu như sợ hãi, không bận tâm dạy nói).

Phần hai, từ 5-12 tuổi: giáo dục thân thể, các giác quan, bảo vệ trẻ khỏi bị tiêm nhiễm bởi cái xấu của xã hội. Học chơi, chạy, bơi, đi chân đất, đầu trần, không cần nằm đệm, ăn uống giản dị, ít thịt. Không lý luận với Emile, không dạy đạo đức, sách vở, dạy qua kinh nghiệm hàng ngày.

Phần ba, từ 12 -15 tuổi: giáo dục tri thức và kỹ thuật, ít học sách vở. Xuất phát từ những nhận xét về hiện thực, gia sư giúp Emile lập luận và tự trang bị tri thức cho mình như ngắm mặt trời mọc và lặn, từ đó học thiên văn... Emile học một nghề chân tay: thợ mộc.

Phần bốn, từ 15-20 tuổi: giáo dục đạo đức và tôn giáo, bồi dưỡng lòng thương, tìm hiểu xã hội và con người. Đứng trước cảnh núi Alpes hùng vĩ, một mục sư miền Savoie gợi lên tình cảm thiêng liêng về Thượng đế.

Phần năm, Sophia: cô gái này được nuôi dạy cũng theo những nguyên tắc trên. Sophia và Emile gặp nhau, yêu nhau và lấy nhau. Gia sư ở lại nhà để dạy các con họ. Rousseau phê phán giáo dục nhồi sọ và kìm hãm của phong kiến. Nhưng có những luận điểm không vững: trẻ em không phải chỉ có những bản năng thiện, gia sư không có khả năng làm chủ hoàn toàn một tâm hồn, phương pháp siêu hình tách rời xã hội.

Khế ước xã hội là tác phẩm triết học có bốn phần, trình bày quan điểm của Rousseau về nhà nước. Theo Rousseau, Nhà nước xây dựng trên ý muốn tự giác, cơ sở hiệp thương giữa mọi người, nhân dân có quyền nắm chính quyền. Mỗi con người sinh ra hoàn toàn tự do, cá nhân tự nguyện từ bỏ cái tự do ấy vì cộng đồng, do đó, cộng đồng phải đảm bảo tự do dân chủ cho cá nhân.

Đó là cơ sở của các thể chế chính trị gộp lại là Nhà nước. Quyền tối cao của nhân dân là một, không thể chuyển nhượng, chia cắt. Những người lập pháp có nhiệm vụ làm sáng tỏ và thể hiện ý chí chung của cộng đồng bằng những đạo luật phù hợp với quyền lợi của tất cả mọi người; sau đó, chính phủ thi hành cho đúng. Rousseau phân tích những chính thể và đề cao chính thể dân chủ.

Khế ước xã hộiEmile (xuất bản cùng một lúc) gắn chính trị, giáo dục, đạo đức và đặt cơ sở xây dựng một xã hội nhằm xây dựng con người chứ không làm hư hỏng nó. Tác phẩm có ảnh hưởng đến triết học và chính trị (Cách mạng Pháp 1789), nhất là nhóm Jacobins cực tả và dẫn đến hai cách diễn giải đối lập: đề cao dân chủ hoặc ngược lại - các chế độ cực quyền.

Thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Ngày 26/10, Hội nghị - Hội thảo Chuyển đổi số của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch được tổ chức dưới hình thức ...

Hai tuần trải nghiệm thú vị của các sinh viên Australia tại Việt Nam

Hai tuần trải nghiệm thú vị của các sinh viên Australia tại Việt Nam

Tham gia chuyến tham quan học tập hai tuần tại Việt Nam thông qua chương trình học bổng New Colombo Plan, các sinh viên Australia ...

Rộn ràng Lễ hội Katê 2022 ở Ninh Thuận

Rộn ràng Lễ hội Katê 2022 ở Ninh Thuận

Lễ hội Katê năm nay thu hút đông đảo người dân và du khách đến vui chơi cũng như nghiên cứu, thưởng thức văn hóa ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 43]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 43]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 42]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 42]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Giá tiêu hôm nay 10/12, xuất khẩu suy giảm trở lại, thị trường Trung Quốc không ‘mạnh tay’ mua như kỳ vọng

Giá tiêu hôm nay 10/12, xuất khẩu suy giảm trở lại, thị trường Trung Quốc không ‘mạnh tay’ mua như kỳ vọng

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước giảm ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 60.000 – 63.000 đ/kg.
Giá vàng hôm nay 10/12: Giá vàng 'chiếm sóng', chạm ngưỡng quan trọng, kim loại quý sẽ tăng gấp đôi nhờ Nga?

Giá vàng hôm nay 10/12: Giá vàng 'chiếm sóng', chạm ngưỡng quan trọng, kim loại quý sẽ tăng gấp đôi nhờ Nga?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 10/12 ghi nhận thị trường thế giới tăng vượt ngưỡng 1.800 USD/ounce, trong bối cảnh đồng USD suy yếu.
Kiểm toán nhà nước và UNCTAD thúc đẩy hợp tác

Kiểm toán nhà nước và UNCTAD thúc đẩy hợp tác

Baoquocte.vn. Nhân dịp dự Hội nghị về Quản lý nợ lần thứ 13 của UNCTAD, Tổng Kiểm toán nhà nước Ngô Văn Tuấn đã làm việc với Tổng thư ký UNCTAD ...
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính hội đàm với Thủ tướng Đại Công quốc Luxembourg Xavier Bettel

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính hội đàm với Thủ tướng Đại Công quốc Luxembourg Xavier Bettel

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với Luxembourg.
Việt Nam đại diện hơn 40 nước khẳng định Công ước Luật Biển 1982 có ý nghĩa lịch sử với nhân loại

Việt Nam đại diện hơn 40 nước khẳng định Công ước Luật Biển 1982 có ý nghĩa lịch sử với nhân loại

Baoquocte.vn. UNCLOS có những ý nghĩa lịch sử đối với cả nhân loại, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử phát triển lâu dài của luật biển quốc ...
Link xem trực tiếp Hà Lan vs Argentina (02h00 ngày 10/12) tứ kết World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Link xem trực tiếp Hà Lan vs Argentina (02h00 ngày 10/12) tứ kết World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Hà Lan vs Argentina tứ kết World Cup 2022 02h00 ngày 10/12 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
VITM Đà Nẵng 2022: Thúc đẩy phục hồi và phát triển du lịch quốc tế

VITM Đà Nẵng 2022: Thúc đẩy phục hồi và phát triển du lịch quốc tế

Baoquocte.vn. Hội chợ du lịch quốc tế Đà Nẵng 2022 sẽ diễn ra từ ngày 9-11/12 với sự tham dự của nhiều doanh nghiệp du lịch, lữ hành trong nước và quốc tế.
Du lịch vào mùa thấp điểm, Quảng Ninh tung vô vàn ưu đãi, kỳ vọng thị trường khách quốc tế sẽ 'ấm lên'

Du lịch vào mùa thấp điểm, Quảng Ninh tung vô vàn ưu đãi, kỳ vọng thị trường khách quốc tế sẽ 'ấm lên'

Baoquocte.vn. Bước sang quý IV/2022 - mùa du lịch thấp điểm ở Quảng Ninh, doanh nghiệp trên địa bàn đã tung ra nhiều sản phẩm mới để thu hút khách.
Báo Canada: Sa Pa - điểm đến lý tưởng dịp mùa Đông

Báo Canada: Sa Pa - điểm đến lý tưởng dịp mùa Đông

Baoquocte.vn. Chuyên trang du lịch nổi tiếng The Travel của Canada vừa đề xuất Sa Pa của Việt Nam là một trong 10 điểm đến hấp dẫn có tuyết rơi ở châu Á.
Tiếp tục khai phá các tiềm năng hợp tác du lịch Việt Nam-Hàn Quốc

Tiếp tục khai phá các tiềm năng hợp tác du lịch Việt Nam-Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Việt Nam và Hàn Quốc ký Hiệp định Hợp tác Du lịch cấp Chính phủ năm 2002, là căn cứ để hai bên triển khai các hoạt động hợp tác song phương.
Tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên chạy xuyên qua vùng đất lạnh -40 độ C

Tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên chạy xuyên qua vùng đất lạnh -40 độ C

Baoquocte.vn. Tuyến đường sắt cao tốc có chiều dài 921km được trang bị hệ thống đặc biệt, hoạt động bình thường khi chạy xuyên qua những vùng đất lạnh tới -40 độ C.
Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh góp mặt trong bộ sưu tập ẩm thực danh tiếng bậc nhất toàn cầu Michelin Guide

Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh góp mặt trong bộ sưu tập ẩm thực danh tiếng bậc nhất toàn cầu Michelin Guide

Baoquocte.vn. Chuyên gia của Michelin Guide đánh giá, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh là 'viên ngọc quý' của nền ẩm thực Việt Nam và xứng đáng được tôn vinh.
Cuốn từ điển đầu tiên về ngôn ngữ Tây Ban Nha tại Việt Nam

Cuốn từ điển đầu tiên về ngôn ngữ Tây Ban Nha tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Ngày 9/12, Hội Hữu nghị Việt Nam-Cuba phối hợp với Đại sứ quán Cuba tại Việt Nam và Trường Đại học Hà Nội tổ chức giới thiệu Từ điển Việt-Tây Ban Nha.
Nhân loại sẽ đối đầu với trí tuệ nhân tạo như thế nào?

Nhân loại sẽ đối đầu với trí tuệ nhân tạo như thế nào?

Baoquocte.vn. Khi máy móc, trí tuệ nhân tạo trở nên thông minh hơn thì việc định hình khung nhận thức là rất quan trọng và chỉ con người mới có thể làm được.
'Ai đó chạy cùng ta' – cuốn tiểu thuyết mang đặc trưng văn hóa và con người Israel

'Ai đó chạy cùng ta' – cuốn tiểu thuyết mang đặc trưng văn hóa và con người Israel

Baoquocte.vn. Tiểu thuyết 'Ai đó chạy cùng ta' của David Grossman - cây bút nổi tiếng người Israel, nhận được rất nhiều sự yêu mến từ người đọc trên toàn thế giới.
Tuyên dương tác giả trẻ dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh

Tuyên dương tác giả trẻ dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt, động viên và tuyên dương tác giả trẻ Nguyễn Bình đã dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh.
Ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt về quan hệ Việt Nam-Lào

Ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt về quan hệ Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Lễ ra mắt cuốn sách: Lê Văn Hiến - Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Lào và Đặc san Báo Thế giới và Việt Nam Tình Việt-Lào anh em: Mãi mãi không bao giờ ...
Ra mắt nhiều ấn phẩm giá trị về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Ra mắt nhiều ấn phẩm giá trị về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt bạn đọc nhiều ấn phẩm có giá trị.
Phiên bản di động