Thấy gì từ cuộc đua giành khoáng sản thiết yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu?

Minh Nhật
Tờ Modern Diplomacy nhận định, cuộc đua chuyển đổi sang năng lượng xanh nhằm chống biến đổi khí hậu đang đẩy các cường quốc vào làn sóng tranh giành nguồn khoáng sản thiết yếu như lithium, cobalt và đồng. Đây là những nguyên liệu then chốt cho các công nghệ xanh, bao gồm pin xe điện, tua-bin gió, tấm pin mặt trời và các ứng dụng của trí tuệ nhân tạo.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Cuộc đua giành khoáng sản thiết yếu
Thấy gì từ cuộc đua giành khoáng sản thiết yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu? (Nguồn: Getty Images)

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo, đến năm 2030, nhu cầu toàn cầu đối với lithium sẽ tăng gấp 40 lần, trong khi nhu cầu đồng sẽ tăng khoảng 40%. Nguy cơ thiếu hụt trên quy mô toàn cầu đang trở nên rõ rệt, bởi các công nghệ năng lượng tái tạo đòi hỏi số lượng lớn hơn và đa dạng các loại khoáng sản này.

Sự phân bố không đồng đều này đã biến chuỗi cung ứng khoáng sản thành tâm điểm trong cuộc đua địa chính trị giữa Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc.

Đáng chú ý, Mỹ Latinh và châu Phi - những nơi sở hữu trữ lượng khoáng sản lớn nhưng phần lớn chưa được khai thác, đang trở thành những thị trường quan trọng trong cuộc cạnh tranh quyền lực này.

“Vấn đề là khoáng sản”

Tầm quan trọng của địa chính trị trong các trữ lượng này được phản ánh rõ nét qua xu hướng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong hai thập niên qua, hơn 10% tổng FDI vào Mỹ Latinh đã chảy vào lĩnh vực khai khoáng, trong đó Mỹ chiếm khoảng 8% và Trung Quốc chiếm 14%.

Chile là quốc gia thu hút đầu tư lớn nhất, tương ứng với vị thế cung cấp gần 1/4 sản lượng đồng thô toàn cầu.

Trung Quốc đang dẫn đầu khi mua hơn 70% lithium thô của Chile vào năm 2024 và kiểm soát 70-80% nguồn cung đồng, lithium tinh luyện toàn cầu. Cùng lúc đó, Mỹ, Trung Quốc và EU cũng gia tăng đầu tư vào Brazil để tranh giành kho đất hiếm lớn thứ hai thế giới, đẩy dòng FDI tại đây tăng vọt lên 700 triệu USD.

Song song đó, Mỹ cũng bắt tay với Argentina, cùng Chile và Bolivia tạo nên “Tam giác Lithium” nắm giữ hơn nửa trữ lượng toàn cầu. Động thái này nhằm giúp Washington tự chủ nguồn cung, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, đặc biệt sau khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu khoáng sản để đáp trả thuế quan của Mỹ vào năm 2025.

Thấy gì từ nỗ lực tự chủ trong lĩnh vực đất hiếm của Nhật Bản?

Nhật Bản đang phải đối mặt với rủi ro chiến lược ngày càng tăng từ sự phụ thuộc vào các khoáng sản thiết yếu, vốn ...

Những liên kết mới

Trong bối cảnh Trung Quốc kiểm soát tới 90% nguồn cung khoáng sản đã qua chế biến trên toàn cầu, Mỹ, EU và các đối tác đang ngày càng đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung.

Tháng 2/2026, 55 quốc gia, bao gồm Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, EU và Cộng hòa Dân chủ Congo, quốc gia chiếm 70% sản lượng cobalt toàn cầu, đã tham dự hội nghị do Mỹ tổ chức nhằm thảo luận việc hình thành một khối thương mại về khoáng sản thiết yếu.

Sáng kiến này hướng tới tăng cường phối hợp trong khai thác và tinh luyện, tiếp nối khuôn khổ Đối tác An ninh Khoáng sản được khởi xướng từ năm 2022, qua đó làm giảm vai trò của Trung Quốc.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Trump đã công bố “Dự án Vault” với gói đầu tư 12 tỷ USD nhằm xây dựng kho dự trữ khoáng sản thiết yếu cấp quốc gia.

Tương tự, EU ban hành Đạo luật Nguyên liệu Thô Thiết yếu, trong đó quy định khối này không được phụ thuộc quá 65% vào bất kỳ quốc gia ngoài EU nào đối với một loại khoáng sản chiến lược, đồng thời yêu cầu ít nhất 10% hoạt động khai thác và 40% khâu chế biến các khoáng sản thiết yếu tiêu thụ tại EU phải diễn ra trong nội khối.

Australia nỗ lực làm điều này để lấy lại vị thế trong chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu

Trước tình hình cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung và áp lực chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Australia được cho là đang nỗ lực định ...

Cuộc tranh giành châu Phi mới

Trung Quốc hiện giữ vai trò chi phối tại châu Phi với các quan hệ đối tác khai khoáng tại 44 quốc gia. Đầu tư của Trung Quốc tại châu lục này đã tăng từ 75 triệu USD năm 2003 lên tới 4,2 tỷ USD vào năm 2020, chủ yếu thông qua các dự án quy mô lớn như Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc được xây dựng tại Morocco nhằm tận dụng vị trí địa chiến lược để thâm nhập thị trường châu Âu.

Ngược lại, đầu tư khai khoáng của phương Tây tại châu Phi trong hai thập niên qua bị chững lại, chủ yếu do các lo ngại về môi trường và xã hội.

More from WVR
Đất hiếm và dầu mỏ: Yếu tố nào sẽ định hình cục diện kinh tế và quyền lực toàn cầu? Đất hiếm và dầu mỏ: Yếu tố nào sẽ định hình cục diện kinh tế và quyền lực toàn cầu?

Tuy nhiên, xu hướng này đang thay đổi khi EU ký kết Đối tác Thương mại và Đầu tư Sạch với Nam Phi vào năm 2025, qua đó EU sẽ hỗ trợ Nam Phi phát triển công nghệ xanh để đổi lấy nguồn khoáng sản thiết yếu. Các thỏa thuận tương tự đang được xúc tiến với Congo, Zambia và Namibia.

Về phía Mỹ, vào tháng 2/2026, Washington đã tổ chức một hội nghị với các quốc gia như Congo, Kenya và Zambia nhằm thiết lập một khối thương mại khoáng sản thiết yếu.

Sáng kiến này tương đồng với việc Mỹ cho vay 553 triệu USD vào năm 2025 để nâng cấp Hành lang Lobito, tuyến đường sắt kết nối các mỏ khoáng sản của Congo, Angola và Zambia, nhằm bảo đảm nguồn cung và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Tuy nhiên, có ý kiến cảnh báo rằng, cuộc cạnh tranh địa chính trị này có thể mở ra một hình thức “chủ nghĩa thực dân tài nguyên” mới, trong đó các quốc gia đang phát triển xuất khẩu nguyên liệu thô để các nước phát triển tinh luyện thành sản phẩm giá trị cao, từ đó làm sâu sắc thêm bất bình đẳng kinh tế toàn cầu.

Một cuộc đua mang tính toàn cầu

Cuộc chạy đua khoáng sản không chỉ giới hạn giữa Mỹ và Trung Quốc.

Argentina, Liên minh châu Phi (AU), Mexico và Brazil thuộc nhóm G20 đã công bố Khuôn khổ Khoáng sản Thiết yếu vào đầu năm 2026 dưới sự dẫn dắt của Nam Phi. Sáng kiến này giúp các nước giữ vững chủ quyền và lợi ích khoáng sản trước các cường quốc, đồng thời giúp tăng tính minh bạch, nâng cao năng lực chế biến nội địa và siết chặt các tiêu chuẩn bền vững.

More from WVR
Modern Diplomacy: Modern Diplomacy: 'Chiến tranh Lạnh AI' Mỹ-Trung tái định hình quyền lực trên toàn cầu

Song song đó, Saudi Arabia đang mở rộng quan hệ với các quốc gia như Congo và cam kết đầu tư 10 tỷ USD vào lĩnh vực khai khoáng châu Phi trong khuôn khổ Tầm nhìn 2030 nhằm đa dạng hóa nền kinh tế.

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng tăng cường quan hệ với Angola, Zambia và Zimbabwe để tiếp cận lithium, cobalt và đồng, đồng thời mở rộng lĩnh vực năng lượng xanh. Còn Ấn Độ cũng đã thúc đẩy các thỏa thuận khai khoáng với Congo, Nam Phi, Zimbabwe và Morocco nhằm bảo đảm nguồn cung các khoáng sản như cobalt và graphite.

Có thể thấy cuộc chạy đua giành khoáng sản thiết yếu mới chỉ bắt đầu. Đồng thời, quá trình này cũng nhắc nhở rằng, dù trong thời đại của sức mạnh công nghệ, quân sự và kinh tế vượt trội, các cường quốc thế giới vẫn không thể vượt qua những giới hạn căn bản do tự nhiên đặt ra.

Thấy gì từ việc cạnh tranh khoáng sản chiến lược trở thành đòn bẩy cho chính sách công nghiệp nội địa?

Theo East Asia Forum, trước những gián đoạn chuỗi cung ứng và căng thẳng địa chính trị gia tăng, các nền kinh tế lớn đang ...

Australia nỗ lực làm điều này để lấy lại vị thế trong chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu

Trước tình hình cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung và áp lực chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Australia được cho là đang nỗ lực định ...

Tổng thống Trump ký loạt thỏa thuận với các quốc gia Đông Nam Á, muốn đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản thiết yếu

Ngày 26/10, Mỹ đã ký một loạt thỏa thuận về thương mại và khoáng sản thiết yếu với bốn đối tác Đông Nam Á, nhằm ...

Đất hiếm biển sâu: Một mảnh ghép trong bài toán an ninh khoáng sản của Nhật Bản

Theo nghiên cứu viên cao cấp Jane Nakano của Chương trình An ninh Năng lượng và Biến đổi Khí hậu tại Trung tâm Nghiên cứu ...

Quan hệ Mỹ-Trung: Nhà Trắng ca ngợi thỏa thuận đậu nành và đất hiếm, Bắc Kinh nhấn mạnh việc cắt giảm thuế quan

Sau Hội nghị thượng đỉnh giữa hai nước Mỹ và Trung Quốc diễn ra ngày 13-15/5 vừa qua, Nhà Trắng đã ca ngợi các thỏa ...

(theo Modern Diplomacy)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động