Thủ tướng Nhật Bản trong bài toán về chiến lược của Mỹ

Minh Vương
Một Tokyo thường xuyên bổ nhiệm Thủ tướng mới sẽ tác động đến vai trò cường quốc khu vực của Nhật Bản nói riêng và quan hệ với Mỹ nói chung.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Ấn phẩm phụ của tờ nhật báo đưa tin về việc Thủ tướng Suga Yoshihide tuyên bố từ chức, phát hành ở thủ đô Tokyo ngày 3/9. (Nguồn: AFP)
Ấn phẩm phụ của tờ nhật báo đưa tin Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide tuyên bố từ chức, phát hành ở thủ đô Tokyo ngày 3/9. (Nguồn: AFP)

Ngày 22/9, tờ Nikkei Asia đã đăng bài phân tích của tác giả Jeffrey W. Hornung về tác động của những thay đổi trên chính trường Nhật Bản với quan hệ đồng minh Nhật-Mỹ.

Thành tựu đặc biệt của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo trong 8 năm cầm quyền là hình thành một bộ máy lãnh đạo với quyết sách có thể đoán định, phản ánh sự hiện diện vững chắc và cam kết của Tokyo tại khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức an ninh.

Tuy nhiên, ngày 29/9 tới, Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền sẽ bầu nhà lãnh đạo mới thay thế ông Suga Yoshihide, người kế nhiệm ông Abe chỉ trong 12 tháng. Trong bối cảnh đó, có ý kiến lo rằng điều này là dấu hiệu về việc Nhật Bản sẽ quay trở lại thời kỳ thường xuyên thay đổi Thủ tướng trong thời hậu Chiến tranh Lạnh hay không.

Nếu kịch bản này trở thành sự thực thì sẽ tác động đáng kể tới liên minh Nhật-Mỹ, cũng như các chính sách đối ngoại và an ninh của Nhật Bản.

Đi tìm sự ổn định

Công bằng mà nói, ông Suga đã làm tốt hơn nhiều người tiền nhiệm vốn chỉ giữ vị trí Thủ tướng thời gian ngắn và hiếm khi có bất kỳ hành động nào đáng kể về đối ngoại khi cầm quyền.

Trước hết, hãy xem xét khả năng của một thủ tướng trong củng cố quan hệ đồng minh Nhật-Mỹ. Ông Suga vẫn chưa công bố chính sách an ninh lớn hay sáng kiến liên minh nào, ngoại trừ mong muốn xây dựng quan hệ an ninh rõ ràng với Đài Loan (Trung Quốc).

Một phần lớn thành công của cựu Thủ tướng Abe Shinzo đến từ sự đồng thuận ngày càng tăng ở trong nước về nhu cầu đối phó với các thách thức an ninh mới. Đồng thời, duy trì quyền lực thời gian dài đã giúp ông Abe triển khai nhiều thay đổi quan trọng.

Chẳng hạn, chính quyền của ông Abe đã thông qua luật an ninh, hợp pháp hóa quyền tự vệ tập thể, củng cố hệ thống tên lửa phòng không, đồng thời sửa đổi bản hướng dẫn quốc phòng Nhật-Mỹ để bổ sung vai trò, nhiệm vụ mới.

Thành công như vậy cần có thời gian. Việc giữ chức Thủ tướng thời gian dài đã giúp ông Abe xây dựng vốn liếng chính trị, liên minh và sự đồng thuận trong bộ máy để tiến lên trong các lĩnh vực mới.

Ngược lại, các chính quyền tồn tại trong thời gian ngắn thường tập trung vào đối nội, trong khi dựa vào bộ máy hành chính để đưa ra các chính sách ít tranh cãi hơn. Do vậy, kết quả thường giống nhau khi không có những ý tưởng hoặc sáng kiến mới.

Ngoại lệ hiếm hoi là cựu Thủ tướng Ryutaro Hashimoto. Trong 2 năm (1996-1998), chính quyền của ông đã đạt thỏa thuận với Washington về căn cứ quân sự của lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ ở Okinawa và sửa đổi hướng dẫn quốc phòng Nhật-Mỹ.

thu-tuong-nhat-ban-toi-thai-lan-du-hoi-nghi-asean
Trong 8 năm làm Thủ tướng, ông Abe Shinzo đã có 176 chuyến công du tới 80 nước. (Nguồn: Kyodo)

Lung lay vị thế

Mặt khác, sự thay đổi liên tục ở vị trí lãnh đạo khiến Nhật Bản khó đóng vai “người chơi chiến lược”.

Thực tế cho thấy các nhà lãnh đạo cầm quyền trong thời gian dài có xu hướng xây dựng tầm nhìn toàn cầu. Nhiệm kỳ càng dài, niềm tin vào triển khai chính sách đối ngoại càng lớn. Không phải dĩ nhiên mà ông Koizumi Junichiro và Abe Shinzo đã trở thành bộ mặt toàn cầu của Nhật Bản.

Là người ủng hộ liên minh tự nguyện, cựu Thủ tướng Koizumi đã để Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) tham gia chiến dịch ở Iraq và Afghanistan. Ông Abe đã phát triển tầm nhìn chiến lược về vai trò của Tokyo trên thế giới với khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở, khởi xướng Đối thoại an ninh bốn bên (Bộ tứ), với sự tham gia của Mỹ, Ấn Độ và Australia.

Trong khi đó, các Thủ tướng cùng thời nhưng tại nhiệm ngắn hơn không thể đạt thành tựu như vậy. Ông Kaifu Toshiki không thể điều động SDF tới Iraq trong chiến tranh vùng Vịnh. Ý tưởng của ông Aso Taro về vòng cung tự do và thịnh vượng không đi đến đâu. Khái niệm “tình huynh đệ” của ông Hatoyama Yukio có số phận tương tự.

Họ không thiếu tầm nhìn, song chẳng thể thực hiện được do nhiệm kỳ bị rút ngắn khi mất sự ủng hộ ở trong nước.

Các nhà lãnh đạo có thời gian tại nhiệm ngắn thường dành tập trung duy trì nền tảng chính trị hơn là xây dựng liên minh cần thiết ở trong nước và quốc tế để thúc đẩy sáng kiến mới.

Thế giới hưởng lợi từ những đóng góp của Nhật Bản và vì vậy, việc Tokyo quay lại thời kỳ thường xuyên thay đổi lãnh đạo lợi ít, hại nhiều.

Đồng minh lo ngại

Sự thay đổi thường xuyên ở vị trí thủ tướng Nhật Bản có thể tác động tiêu cực đến ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của chính quyền ông Donald Trump bắt nguồn từ khái niệm của cựu Thủ tướng Abe Shinzo.

Trong nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden, Washington vẫn kiên trì với chiến lược này. Thủ tướng Suga Yoshihide là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên đến Nhà Trắng dưới thời ông Biden.

Tokyo cũng là địa điểm mở màn trong chuyến công du nước ngoài chính thức đầu tiên của Ngoại trưởng Antony Blinken, Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin và Đô đốc John Aquilino, Chỉ huy Lực lượng Mỹ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tất cả những sự kiện này đã ít nhiều nói lên vai trò trung tâm của Nhật Bản trong chiến lược của Mỹ.

Trên thực tế, các nhà lãnh đạo cầm quyền trong thời gian dài có xu hướng xây dựng tầm nhìn toàn cầu. Nhiệm kỳ càng dài, niềm tin trong triển khai chính sách đối ngoại càng lớn.

Washington cũng hưởng lợi từ sự ổn định chính trị của Tokyo. Trong 8 năm, ông Abe Shinzo đã có 176 chuyến thăm tới 80 quốc gia, xây dựng mối quan hệ chiến lược để kiểm soát ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực, từ pháp lý, ngoại giao tới tư tưởng.

Đồng thời, ông tích cực thúc đẩy, củng cố hợp tác an ninh với nhiều nước qua triển khai lực lượng, tập trận phối hợp lớn, đa dạng ở trong và ngoài khu vực.

Thông qua Nhật Bản, Mỹ có thể tiếp cận đối tác không có quan hệ chặt chẽ với Washington nhưng lại thân thiết với Tokyo. Một khi thiếu vắng ổn định chính trị lâu dài, nhiều sáng kiến nhằm xây dựng quan hệ với đối tác không còn là ưu tiên cao với lãnh đạo Nhật Bản, khiến Mỹ gặp khó hơn.

Hiện tại, chưa rõ liệu cuộc bỏ phiếu tới của LDP có khởi đầu cho giai đoạn có nhiều thủ tướng ngắn hạn của Nhật Bản, hay chỉ là sự lạc nhịp tạm thời.

Lịch sử đang thiên về khả năng đầu tiên. Trong trường hợp đó, tác động của thay đổi này tới chính sách an ninh, đối ngoại của Nhật Bản cũng như quan hệ đồng minh Nhật-Mỹ sẽ thực sự đáng kể.

Nhật Bản là một cường quốc quan trọng, chừng nào các nhà lãnh đạo nước này có thể duy trì ổn định chính trị để thực hiện các cam kết của mình.

Một khi bước vào thời kỳ thường xuyên thay đổi Thủ tướng, vai trò này của Tokyo có thể sẽ không còn như trước.

Trước thềm Thượng đỉnh Bộ tứ: Quan điểm chung quyết liệt của Nhật Bản-Ấn Độ ở Biển Đông và Biển Hoa Đông

Trước thềm Thượng đỉnh Bộ tứ: Quan điểm chung quyết liệt của Nhật Bản-Ấn Độ ở Biển Đông và Biển Hoa Đông

Ngày 24/9, Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết, các nhà lãnh đạo nước này và Ấn Độ bày tỏ sự “phản đối quyết liệt” ...

Nhật Bản: Bầu cử chủ tịch LDP vào giai đoạn nước rút, cơ hội chia đều cho 4 ứng cử viên

Nhật Bản: Bầu cử chủ tịch LDP vào giai đoạn nước rút, cơ hội chia đều cho 4 ứng cử viên

Chủ đề trọng tâm của cuộc tranh luận ngày 23/9 là chính sách ứng phó với Covid-19 và các biện pháp tài chính kinh tế ...

(theo Nikkei Asia)

Đọc thêm

Nhan sắc đời thường của diễn viên Anh Đào phim 'Gặp em ngày nắng'

Nhan sắc đời thường của diễn viên Anh Đào phim 'Gặp em ngày nắng'

Diễn viên Anh Đào phim Gặp em ngày nắng sở hữu gương mặt xinh đẹp, vóc dáng cao ráo cùng lối diễn xuất tự nhiên.
Bundesliga 2023/24: Hình ảnh diễn biến trận đấu Freiburg hòa Bayern Munich

Bundesliga 2023/24: Hình ảnh diễn biến trận đấu Freiburg hòa Bayern Munich

Tiền đạo chủ lực Harry Kane chơi mờ nhạt, Bayern Munich rời sân Freiburg với trận hòa 2-2, ở trận đấu sớm nhất vòng 24 Bundesliga 2023/24.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/3): Bắc Bộ tăng nhiệt độ, đêm và sáng trời rét; Đông Nam Bộ nắng nóng kéo dài

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/3): Bắc Bộ tăng nhiệt độ, đêm và sáng trời rét; Đông Nam Bộ nắng nóng kéo dài

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực 10 ngày tới (2-11/3) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Giá tiêu hôm nay 2/3/2024, nông dân giữ hàng kỹ hơn, phấn khởi vụ thu hoạch, nhà xuất khẩu lo lắng, kém vui

Giá tiêu hôm nay 2/3/2024, nông dân giữ hàng kỹ hơn, phấn khởi vụ thu hoạch, nhà xuất khẩu lo lắng, kém vui

Giá tiêu hôm nay 2/3/2024 tại thị trường trong nước bất ngờ giảm ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 92.000 – 93.500 đồng/kg.
Giá vàng hôm nay 2/3/2024: Giá vàng nhẫn phi mã, SJC tiến sát 80 triệu đồng/lượng, thời của 'vàng kỹ thuật số'

Giá vàng hôm nay 2/3/2024: Giá vàng nhẫn phi mã, SJC tiến sát 80 triệu đồng/lượng, thời của 'vàng kỹ thuật số'

Giá vàng hôm nay 2/3/2024 ghi nhận SJC đáng tiến sát 80 triệu đồng/lượng và vàng nhẫn tiếp tục lên mức kỷ lục - trên 66 triệu đồng.
Nhà mạng tắt sóng 2G, Nhà nước sẽ hỗ trợ người nghèo mua điện thoại thông minh

Nhà mạng tắt sóng 2G, Nhà nước sẽ hỗ trợ người nghèo mua điện thoại thông minh

Nhà mạng thực hiện lộ trình tắt sóng 2G, Nhà nước sẽ hỗ trợ người nghèo mua điện thoại thông minh.
Tình hình Ukraine: Sức ép gia tăng ở tiền tuyến, Kiev cảnh báo châu Âu, Thủ tướng Đức nói về sự tham gia của quân đội, Hà Lan 'mở đường' cho 2 tỷ Euro

Tình hình Ukraine: Sức ép gia tăng ở tiền tuyến, Kiev cảnh báo châu Âu, Thủ tướng Đức nói về sự tham gia của quân đội, Hà Lan 'mở đường' cho 2 tỷ Euro

Tình hình Ukraine: Sức ép gia tăng ở tiền tuyến, Kiev cảnh báo châu Âu, Hà Lan 'mở đường' cho 2 tỷ Euro, Thủ tướng Đức nói về sự tham gia của quân đội...
Tin thế giới ngày 1/3: Cựu Đại sứ Mỹ 'làm gián điệp cho Cuba' nhận tội, Ngoại trưởng Nga đến Thổ Nhĩ Kỳ, Canada gửi quân tới hỗ trợ Ukraine

Tin thế giới ngày 1/3: Cựu Đại sứ Mỹ 'làm gián điệp cho Cuba' nhận tội, Ngoại trưởng Nga đến Thổ Nhĩ Kỳ, Canada gửi quân tới hỗ trợ Ukraine

Mỹ ra luật hạn chế việc bán dữ liệu cho nước ngoài, cảnh báo mối đe dọa từ tứ giác Nga-Trung-Triều-Iran, Canada gửi quân tới Ukraine nhưng không tham chiến…
Mỹ-Hàn Quốc khẳng định tình đoàn kết, Washington ủng hộ Seoul làm một việc

Mỹ-Hàn Quốc khẳng định tình đoàn kết, Washington ủng hộ Seoul làm một việc

Mỹ và Hàn Quốc khẳng định đang đoàn kết đối phó mọi uy hiếp và sẽ tích cực phối hợp hơn nữa để răn đe bất cứ động thái khiêu khích nào.
Lo Moscow thành mục tiêu tấn công, Đức nhất quyết không chuyển vũ khí nóng này cho Ukraine

Lo Moscow thành mục tiêu tấn công, Đức nhất quyết không chuyển vũ khí nóng này cho Ukraine

Dù là nhà cung cấp viện trợ quân sự lớn thứ hai cho Ukraine sau Mỹ, song Đức vẫn trì hoãn việc gửi tên lửa hành trình Taurus cho Kiev.
Haiti hỗn loạn vì xung đột vũ trang, thủ lĩnh băng G9 dọa lật đổ chính phủ, Thủ tướng ra cam kết bầu cử

Haiti hỗn loạn vì xung đột vũ trang, thủ lĩnh băng G9 dọa lật đổ chính phủ, Thủ tướng ra cam kết bầu cử

Tiếng súng vang lên ở nhiều nơi, thủ đô Port-au-Prince của Haiti và các khu vực lân cận chìm trong hỗn loạn và sân bay có nguy cơ tê liệt.
Chi bộn tiền rước vũ khí Mỹ về nước, Ba Lan ca ngợi 'ngày tuyệt vời'

Chi bộn tiền rước vũ khí Mỹ về nước, Ba Lan ca ngợi 'ngày tuyệt vời'

Ba Lan và Mỹ ký hợp đồng cung cấp hệ thống chỉ huy phòng không và chống tên lửa tích hợp (IBCS) cho các chương trình phòng thủ.
Hoàn thiện cấu trúc an ninh của NATO: ‘Hành trình Odyssey’ đã kết thúc!

Hoàn thiện cấu trúc an ninh của NATO: ‘Hành trình Odyssey’ đã kết thúc!

Khác với Phần Lan, hành trình trở thành thành viên NATO của Thụy Điển gập ghềnh, khó lường và kéo dài hơn rất nhiều.
Anh - Nga trừng phạt lẫn nhau

Anh - Nga trừng phạt lẫn nhau

Chỉ trong hai ngày 22-23/2, Anh và Nga đã liên tiếp tung ra các biện pháp trừng phạt chống lại nhau, đẩy “cuộc chiến hỗn hợp” giữa Nga và phương Tây ngày càng khốc liệt.
Hai năm xung đột Nga-Ukraine: Đường nào tới hòa bình?

Hai năm xung đột Nga-Ukraine: Đường nào tới hòa bình?

Tại thời điểm xung đột lâm vào thế bế tắc, con đường trung gian hòa giải có thể tạo cơ hội đàm phán.
Chuyến thuyết khách 'khó nhằn' của Ngoại trưởng Blinken

Chuyến thuyết khách 'khó nhằn' của Ngoại trưởng Blinken

Trong bối cảnh căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục leo thang, liệu chuyến đi lần này của Ngoại trưởng Antony Blinken có giúp lò lửa Trung Đông hạ nhiệt?
Chuyến đi 'thừa kế' của Nhà vua Đan Mạch

Chuyến đi 'thừa kế' của Nhà vua Đan Mạch

Nhà Vua Frederik X của Đan Mạch có chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị Quốc vương kéo dài 3 ngày tới Ba Lan. Một chuyến đi không theo thông lệ…
Hội nghị thượng đỉnh phương Nam lần thứ ba: Tín hiệu từ Bắc Kinh và sự hưởng ứng của G77

Hội nghị thượng đỉnh phương Nam lần thứ ba: Tín hiệu từ Bắc Kinh và sự hưởng ứng của G77

Hội nghị thượng đỉnh phương Nam lần thứ ba của Nhóm G77 và Trung Quốc tại Kampala, Uganda tiếp tục thu hút sự chú ý của quốc tế.
Một số cơ chế đối thoại đa phương tiêu biểu

Một số cơ chế đối thoại đa phương tiêu biểu

Những biến động về tình hình thế giới và khu vực đã thúc đẩy nhu cầu thiết lập và duy trì thường xuyên các cơ chế đối thoại đa phương quy mô lớn...
Các lệnh trừng phạt của EU ngày càng siết chặt đối với Nga

Các lệnh trừng phạt của EU ngày càng siết chặt đối với Nga

Sau hai năm kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, các lệnh trừng phạt của EU và phương Tây tiếp tục gia tăng áp đặt lên nước Nga.
Cuộc đua đánh chặn tên lửa Mỹ - Nga: Phía sau vũ khí đặc biệt, ‘ranh ma’ của Washington và câu trả lời của Moscow

Cuộc đua đánh chặn tên lửa Mỹ - Nga: Phía sau vũ khí đặc biệt, ‘ranh ma’ của Washington và câu trả lời của Moscow

Washington khởi động giai đoạn tiếp theo của việc hiện đại hóa hệ thống phòng thủ tên lửa bảo vệ phần lục địa của nước này, còn phía Moscow thì sao?
Một Việt Nam với vị thế và tâm thế mới

Một Việt Nam với vị thế và tâm thế mới

Việt Nam triển khai thành công nhiều hoạt động đối ngoại thời gian qua, đặc biệt trong năm 2023 đã vẽ lên bức tranh sinh động về một Việt Nam với tâm thế mới...
Năm siêu bầu cử 2024 có thể làm thay đổi chính trị thế giới

Năm siêu bầu cử 2024 có thể làm thay đổi chính trị thế giới

Năm siêu bầu cử 2024 với 57 % cư dân thế giới có thể đến các điểm bỏ phiếu. Hãy điểm qua một số cuộc bầu cử mà kết quả của nó có thể tác ...
Bắc Cực nóng bỏng vì các cuộc cạnh tranh

Bắc Cực nóng bỏng vì các cuộc cạnh tranh

Trong chuyến thăm quận Chukotka, Tổng thống Putin nói, tương lai của nước Nga nằm ở vùng Viễn Đông và Bắc Cực.
Chuyên gia Thái Lan: ASEAN 'tuổi 57' ở một thế khác đối với Australia

Chuyên gia Thái Lan: ASEAN 'tuổi 57' ở một thế khác đối với Australia

Quan hệ đối tác ASEAN và Australia đã có bước phát triển ấn tượng kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2021.
Bầu cử Mỹ: Một ngày vui tiếp nối những ngày vui của ông Donald Trump

Bầu cử Mỹ: Một ngày vui tiếp nối những ngày vui của ông Donald Trump

Chiến thắng của ông Donald Trump trước ứng cử viên đảng Cộng hòa tại bang South Carolina đã củng cố thêm tâm lý để ông Trump bứt phá.
Tổng thống Mỹ Joe Biden phớt lờ Bộ tứ: Nương theo Trung Quốc hay chỉ là ‘kế nghi binh’?

Tổng thống Mỹ Joe Biden phớt lờ Bộ tứ: Nương theo Trung Quốc hay chỉ là ‘kế nghi binh’?

Giáo sư Brahma Chellaney cho rằng sẽ là sai lầm nếu Tổng thống Joe Biden xếp Bộ tứ (Quad) ra vùng ngoại vi hoặc biến Bộ tứ chỉ là biểu tượng.
Báo chí Uruguay đưa tin về đánh giá và yêu cầu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với sự phát triển của Việt Nam

Báo chí Uruguay đưa tin về đánh giá và yêu cầu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với sự phát triển của Việt Nam

Báo điện tử El Pueblo - cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Uruguay - đưa tin về nhận định của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Quan hệ Mỹ - Iran: Vén màn đàm phán bí mật, bất ngờ với một chữ 'nhường'

Quan hệ Mỹ - Iran: Vén màn đàm phán bí mật, bất ngờ với một chữ 'nhường'

Mỹ-Iran đều lên kế hoạch cho trả đũa lẫn nhau nhưng đều gửi thông điệp tới đối phương rằng không muốn mọi chuyện đi quá xa.
Quan hệ đối tác ASEAN-EU: Khẳng định sức sống của chủ nghĩa đa phương

Quan hệ đối tác ASEAN-EU: Khẳng định sức sống của chủ nghĩa đa phương

ASEAN-EU đều nhất quán rằng tầm quan trọng của việc củng cố trật tự đa phương dựa trên luật lệ là chìa khóa để thúc đẩy hòa bình và ổn định.
Phiên bản di động