Thượng đỉnh SCO: Nước đi mới trong ‘ván cờ’ địa-chính trị quốc tế

TS Hoàng Anh Tuấn
Theo dõi TGVN trên
Học viện Ngoại giao
Baoquocte.vn. Trong lịch sử 21 năm kể từ khi ra đời (năm 2001) đến nay, chưa bao giờ các hoạt động trong khuôn khổ Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) lại thu hút sự quan tâm của thế giới như Hội nghị thượng đỉnh SCO tổ chức tại Samarkand, Uzbekistan từ ngày 15-16/9/2022.
Thượng đỉnh SCO: Nước đi mới trong ‘ván cờ’ địa-chính trị quốc tế
Hội nghị thượng đỉnh SCO 2022 diễn ra tại thành phố lịch sử Samarkand, Uzbekistan. (Nguồn: Tân Hoa xã)

Chính xung đột Nga-Ukraine, cạnh tranh quyết liệt giữa các nước lớn trong định hình trật tự thế giới mới cùng hợp tác ngày càng thực chất và sâu rộng trong khuôn khổ SCO đã đem lại vị thế và tầm vóc mới cho SCO trên “bàn cờ” địa-chính trị quốc tế.

Khởi thủy từ “Nhóm Thượng Hải 5” gồm Trung Quốc, Nga và ba quốc gia Trung Á, hình thành năm 1996, SCO chính thức ra đời năm 2001. Sau 21 năm tồn tại và phát triển, SCO hiện là tổ chức khu vực lớn nhất thế giới với 8 quốc gia thành viên gồm Trung Quốc, Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan, Ấn Độ và Pakistan.

Hiện SCO chiếm tới 60% diện tích lục địa Á-Âu, 40% dân số và 30% tổng GDP toàn cầu. Với vị thế quan trọng như vậy nên bất kỳ dàn xếp mới nào liên quan đến các vấn đề an ninh, chính trị toàn cầu đều không thể không tính đến SCO.

Những quyết định quan trọng

Tại Hội nghị Thượng đỉnh sắp tới, SCO sẽ thông qua nhiều quyết định quan trọng không chỉ liên quan đến sự phát triển lâu dài của tổ chức này, mà còn đến vai trò và vị thế của SCO trong trật tự toàn cầu mới.

Thứ nhất, về mở rộng thành viên. Tại Hội nghị thượng đỉnh Samarkarnd, SCO sẽ chính thức quyết định kết nạp Iran là thành viên của tổ chức. Đây được xem là sự thách thức trực tiếp của SCO đối với Mỹ và phương Tây. Bên cạnh đó, SCO dự kiến sẽ chấp thuận và đồng ý tiến hành các thủ tục để Belarus-quốc gia thân Nga và hiện đang bị phương Tây coi là “thù địch”, sớm gia nhập SCO.

Ngoài ra, SCO dự kiến chính thức chấp thuận đề nghị trở thành đối tác đối thoại của một số quốc gia Trung Đông, vốn được xem là đồng minh thân cận của Mỹ như Ai Cập, Qatar, Saudi Arabia và nâng quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ - quốc gia thành viên NATO lên quy chế quan sát viên.

Thứ hai, về nâng tầm ảnh hưởng của SCO trên trường quốc tế. Do đại dịch Covid-19 nên kể từ năm 2019 đến nay, SCO mới tổ chức được cuộc họp thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên.

Cuộc họp năm nay là cuộc họp lớn nhất trong lịch sử của tổ chức này với sự tham dự của 15 nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo chính phủ thành viên, quan sát viên, đối tác đối thoại và người đứng đầu các tổ chức quốc tế.

Trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và phương Tây với Nga và Trung Quốc đang ngày càng căng thẳng thì SCO, với tiếng nói độc lập của mình cộng với vai trò và ảnh hưởng vượt trội của Nga và Trung Quốc trong tổ chức, đang được xem là công cụ đối trọng quan trọng với trật tự thế giới hiện hành do Mỹ và phương Tây chi phối.

Thứ ba, về các sáng kiến và biện pháp thúc đẩy hợp tác và liên kết trong SCO. Khi mới ra đời, nhiệm vụ chính của SCO là bàn thảo các biện pháp tăng cường hợp tác an ninh biên giới giữa Trung Quốc, Nga với một số nước láng giềng Trung Á. Tuy nhiên, sự hợp tác này đã mau chóng mở rộng sang hàng loạt lĩnh vực khác.

Theo dự kiến, Hội nghị thượng đỉnh SCO năm nay sẽ thông qua Tuyên bố Samarkand cùng khoảng 30 văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực như năng lượng, số hóa, giao thông, truyền thông, phát triển công nghệ tiên tiến, văn hóa và thể thao.

Đáng chú ý, SCO dự kiến sẽ thông qua bản lộ trình “phi USD hóa”, theo đó, các quốc gia thành viên tăng cường sử dụng đồng nội tệ của mình và giảm dần sự phụ thuộc vào đồng USD trong thanh toán với nhau.

Tâm điểm cuộc họp

Mặc dù thông qua nhiều quyết định quan trọng như vậy, nhưng dư luận lại dành sự quan tâm đặc biệt cho cuộc gặp thượng đỉnh Nga-Trung giữa Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình.Đây được xem là cuộc gặp quan trọng nhất trong số 39 lần gặp giữa hai ông kể từ năm 2013.

Hai nước đã đạt nhận thức chung trong việc thiết lập “quan hệ đối tác không giới hạn” đầu tháng Hai năm nay. Hơn bao giờ hết, Nga và Trung Quốc cần thể hiện quan hệ đối tác này bằng hành động cụ thể, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ và phương Tây đang tìm mọi cách kiềm chế, đẩy sự đối đầu với Nga và Trung Quốc lên mức cao nhất kể từ sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh đến nay.

Ngoài ra, với việc “kéo” Iran cũng như một loạt đồng minh thân cận của Mỹ và phương Tây ở Trung Đông vào các khuôn khổ đối thoại, hợp tác của SCO, Nga và Trung Quốc muốn cho phương Tây và thế giới thấy rằng, họ đã và sẽ tiếp tục là những thế lực quan trọng trên thế giới, có nhiều đồng minh, đối tác, bạn bè và đủ sức để đối trọng với Mỹ và phương Tây.

Nhìn tổng thể, SCO mới chỉ là một trong nhiều quân bài mà Nga và Trung Quốc cần và sẽ sử dụng trong “cuộc đối đầu định mệnh” với Mỹ và phương Tây.


Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

Nga, Trung Quốc 'rỉ tai nhau' về một trật tự thế giới mới, chẳng cần níu kéo những điều không thể cứu vãn!

Nga, Trung Quốc 'rỉ tai nhau' về một trật tự thế giới mới, chẳng cần níu kéo những điều không thể cứu vãn!

Nga và Trung Quốc đều cảm nhận thấy rõ thực sự cần nhau trong thời điểm hiện tại. Khi Nga cho rằng quan hệ với ...

Mỹ 'xuống tay' với 24 cá nhân, tổ chức Nga, cô lập Moscow hơn nữa về mặt tài chính

Mỹ 'xuống tay' với 24 cá nhân, tổ chức Nga, cô lập Moscow hơn nữa về mặt tài chính

Ngày 15/9, Bộ Tài chính Mỹ thông báo, Washington đã áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với các cá nhân và tổ ...

Điểm tin thế giới sáng 16/9: Sri Lanka 'né' cạnh tranh quyền lực; hội đàm Nga-Trung; lý do Amazon bị kiện

Điểm tin thế giới sáng 16/9: Sri Lanka 'né' cạnh tranh quyền lực; hội đàm Nga-Trung; lý do Amazon bị kiện

Cuộc gặp Putin-Tập Cận Bình, thỏa thuận ngừng bắn Armenia-Azerbaijan, Venezuela sẵn sàng cấp dầu khí... là tin tức thế giới đáng chú ý sáng ...

Tin thế giới 15/9: Xung đột Armenia-Azerbaijan, Chủ tịch EC tới Ukraine, Thượng đỉnh SCO là tâm điểm

Tin thế giới 15/9: Xung đột Armenia-Azerbaijan, Chủ tịch EC tới Ukraine, Thượng đỉnh SCO là tâm điểm

Azerbaijan đính chính thương vong sau đụng độ với Armenia, lãnh đạo Nga-Trung hội đàm, Thủ tướng Thụy Điển từ chức… là một số sự ...

Vừa 'đặt một chân' vào SCO, Iran chuẩn bị đón đoàn 80 công ty lớn của Nga

Vừa 'đặt một chân' vào SCO, Iran chuẩn bị đón đoàn 80 công ty lớn của Nga

Hãng thông tấn RIA của Nga đưa tin, Tổng thống Vladimir Putin ngày 15/9 cho biết, một phái đoàn gồm 80 công ty lớn của ...

Đọc thêm

Đoàn công tác của Ban Công tác đại biểu Quốc hội thăm và làm việc tại Phần Lan

Đoàn công tác của Ban Công tác đại biểu Quốc hội thăm và làm việc tại Phần Lan

Baoquocte.vn. Trưởng ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Thanh mong muốn Phần Lan hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam về sản xuất, chế biến nông sản đáp ứng yêu cầu ...
Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia

Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Slovakia tổ chức Tọa đàm kinh tế nhằm kết nối các doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia, góp phần thúc đẩy hợp tác giữa hai nước.
Để hợp đồng dầu khí tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn

Để hợp đồng dầu khí tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn

Baoquocte.vn. Trong sửa đổi Luật Dầu khí, Hợp đồng dầu khí là một nội dung quan trọng nhận được sự quan tâm rất lớn của cơ quan quản lý.
Giá vàng hôm nay 1/10: Giá vàng SJC 'dậy sóng', sẽ chỉ biến động trong vùng giới hạn, USD gây bất ngờ

Giá vàng hôm nay 1/10: Giá vàng SJC 'dậy sóng', sẽ chỉ biến động trong vùng giới hạn, USD gây bất ngờ

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 1/10 bật tăng khi đồng USD giảm sâu, neo gần mức thấp trong một tuần, sau khi lập mức giá cao trong vòng 20 năm.
Giá tiêu hôm nay 1/10, thị trường phản ứng trái chiều, lý do tiêu Campuchia chủ yếu bán sang Việt Nam

Giá tiêu hôm nay 1/10, thị trường phản ứng trái chiều, lý do tiêu Campuchia chủ yếu bán sang Việt Nam

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang tại một số vùng trồng trọng điểm, giao dịch từ 63.500 - 66.000 đ/kg.
Chính sách nào cho các dự án Dầu khí đã và đang triển khai trước ngày Luật Dầu khí sửa đổi có hiệu lực?

Chính sách nào cho các dự án Dầu khí đã và đang triển khai trước ngày Luật Dầu khí sửa đổi có hiệu lực?

Baoquocte.vn. Để rõ ràng, đơn giản hóa các thủ tục phê duyệt và các chính sách khuyến khích đầu tư trong lĩnh vực dầu khí, đặc biệt đối với các dự ...
Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Baoquocte.vn. Từ ngày 30/9-2/10, tại phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội sẽ tưng bừng diễn ra các hoạt động 'Ngày Văn hóa, Du lịch Ninh Thuận'.
Điện mừng nhân kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Điện mừng nhân kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, lãnh đạo Việt Nam đã gửi điện mừng đến lãnh đạo Trung Quốc.
Phấn đấu nâng kim ngạch thương mại Việt Nam-Cuba lên 500 triệu USD

Phấn đấu nâng kim ngạch thương mại Việt Nam-Cuba lên 500 triệu USD

Baoquocte.vn. Ngày 30/9, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz đã dự và phát biểu tại Diễn đàn xúc tiến kinh doanh Việt Nam-Cuba.
Thắng Saudi Arabia, đội tuyển futsal Việt Nam rộng cửa vào tứ kết VCK futsal châu Á 2022

Thắng Saudi Arabia, đội tuyển futsal Việt Nam rộng cửa vào tứ kết VCK futsal châu Á 2022

Baoquocte.vn. Chiến thắng ấn tượng 3-1 trước Saudi Arabia đã giúp tuyển futsal Việt Nam dẫn đầu bảng D và rộng cửa vào tứ kết VCK futsal châu Á 2022.
Tin thế giới 30/9: Nhật Bản tăng trừng phạt Nga, ông Prayut Chan-o-cha tiếp tục làm Thủ tướng Thái Lan

Tin thế giới 30/9: Nhật Bản tăng trừng phạt Nga, ông Prayut Chan-o-cha tiếp tục làm Thủ tướng Thái Lan

Baoquocte.vn. Ukraine nói Nga tấn công Zaporizhzhia, Đức và NATO thảo luận về Dòng chảy phương Bắc, nổ lớn ở Pakistan… là một số tin thế giới đáng chú ý.
Nga sẵn sàng nối lại thanh tra vũ khí hạt nhân theo New START

Nga sẵn sàng nối lại thanh tra vũ khí hạt nhân theo New START

Baoquocte.vn. Moscow cho biết đang nghiên cứu khả năng tổ chức họp trực tiếp Nga-Mỹ về Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân chiến lược mới (New START).
Thế giới 'đang nhìn Ấn Độ bằng con mắt ngưỡng mộ mới'

Thế giới 'đang nhìn Ấn Độ bằng con mắt ngưỡng mộ mới'

Baoquocte.vn. Nỗ lực tăng cường sức mạnh quân đội Ấn Độ tập trung vào trang bị vũ khí và thiết bị tối tân, dựa vào ngành công nghiệp quốc phòng 'tự cường'.
Mỹ khẳng định quan hệ với Philippines 'hơn cả một gia đình', hai nước ưu tiên tìm giải pháp hòa bình cho Biển Đông

Mỹ khẳng định quan hệ với Philippines 'hơn cả một gia đình', hai nước ưu tiên tìm giải pháp hòa bình cho Biển Đông

Baoquocte.vn. Mỹ và Philippines cam kết đảm bảo rằng pháp quyền và trật tự quốc tế dựa trên luật định sẽ chiếm ưu thế ở Biển Đông.
Tòa án Thái Lan ra phán quyết cuối cùng về ông Prayut Chan-o-Cha

Tòa án Thái Lan ra phán quyết cuối cùng về ông Prayut Chan-o-Cha

Baoquocte.vn. Ngày 30/9, Tòa án Hiến pháp Thái Lan đã ra quyết định cuối cùng, theo đó ông Prayut Chan-o-cha chưa vượt quá giới hạn 8 năm trên cương vị Thủ tướng.
Xung đột Nga-Ukraine: Nhật 'rục rịch' điện đàm cấp cao với Ukraine, New Zealand kêu gọi đàm phán ngoại giao ngay lập tức

Xung đột Nga-Ukraine: Nhật 'rục rịch' điện đàm cấp cao với Ukraine, New Zealand kêu gọi đàm phán ngoại giao ngay lập tức

Baoquocte.vn. Trước những dấu hiệu leo thang xung đột giữa Nga và Ukraine, Nhật Bản và New Zealand có những động thái bày tỏ ủng hộ Kiev.
Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Baoquocte.vn. Lũ lụt ở Pakistan cuốn trôi nhà cửa, đường sá, vật nuôi và hoa màu, cướp đi mạng sống của hơn 1.400 người, đẩy hàng triệu người vào cảnh khốn đốn.
Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II (1926-2022) chưa bao giờ học trường công, cũng phải đóng thuế, rất yêu chó corgi...
Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II, vị quân vương tại vị lâu nhất của Vương quốc Anh, đã qua đời tại Balmoral ở tuổi 96 sau 70 năm trị vì.
Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine buộc các nước tìm kiếm và có điều chỉnh phù hợp về chính sách sử dụng năng lượng.
Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Baoquocte.vn. Cuộc điều tra của FBI nhằm vào cựu Tổng thống Donald Trump là một sự kiện nổi bật trên chính trường Mỹ những ngày qua.
50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

Baoquocte.vn. Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản 50 năm qua đã trải qua nhiều cung bậc và đang đối mặt với những khó khăn nhất định.
Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Baoquocte.vn. Ấn Độ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Mông Cổ khỏi bị nước láng giềng lớn chà đạp.
Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Baoquocte.vn. Bộ tứ đang trở nên gần gũi hơn thông qua các gặp thường xuyên hơn, song nguồn lực của Mỹ lại đang đổ vào châu Âu và Trung Đông.
Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Baoquocte.vn. Paris tắt đèn tháp Eiffel, Milan tắt đài phun nước công cộng... khủng hoảng năng lượng đang ngày càng ảnh hưởng tới cuộc sống ở châu Âu.
Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Tờ The Washington Times của Mỹ đánh giá cao những nỗ lực bảo đảm nhân quyền và những đóng góp tích cực của Việt Nam với các vấn đề quốc tế.
Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Những xung đột ở các cấp độ khác nhau giữa các quốc gia thành viên SCO gây khó khăn cho sự cam kết của Ấn Độ với tổ chức này.
Phiên bản di động