Tìm ra bí mật của đoạn ADN làm nên sự khác biệt của bộ não loài người

Thanh Tùng
Các nhà khoa học Trường Y, Đại học California San Diego (UCSD), vừa phát hiện một đoạn ADN nhỏ nhưng có ảnh hưởng mạnh mẽ, mang tên HAR123, có thể giúp lý giải vì sao bộ não con người lại độc đáo đến vậy.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Phái đoàn ASEAN giám sát biên giới Thái Lan – Campuchia
Tìm ra bí mật của đoạn ADN làm nên sự khác biệt của bộ não loài người. (Nguồn: Science Daily)

Khác với gene, HAR123 hoạt động như một “nút điều chỉnh âm lượng” trong quá trình phát triển não, kiểm soát cách các tế bào não hình thành và tỉ lệ giữa chúng. Đáng chú ý, phiên bản HAR123 ở người hoạt động khác với phiên bản ở tinh tinh, có thể đã mang lại cho loài người khả năng linh hoạt hơn trong tư duy và học hỏi.

HAR123 thuộc nhóm các “vùng tăng tốc ở người” (HARs), là những đoạn trong hệ gene đã tích lũy đột biến với tốc độ bất thường kể từ khi loài người tách khỏi tinh tinh cách đây khoảng 5 triệu năm. Các vùng HAR được giới khoa học cho rằng đóng vai trò then chốt trong việc hình thành những đặc điểm riêng có của loài người và có liên hệ với một số rối loạn phát triển thần kinh như tự kỷ.

Nghiên cứu chỉ ra rằng HAR123 không phải gene mà là “bộ tăng cường phiên mã” - yếu tố kiểm soát việc kích hoạt gene, cường độ và thời điểm hoạt động của chúng trong quá trình phát triển. HAR123 thúc đẩy sự hình thành tế bào gốc thần kinh, vốn là tiền thân của hai loại tế bào chính trong não: noron và tế bào thần kinh đệm, đồng thời ảnh hưởng đến tỉ lệ giữa hai loại tế bào này.

Kết quả cho thấy HAR123 góp phần hình thành một đặc điểm tiến hóa vượt trội của loài người là “tính linh hoạt nhận thức”, tức khả năng thay đổi và thay thế tri thức đã học.

Thí nghiệm cũng chứng minh phiên bản HAR123 ở người tạo ra những tác động phân tử và tế bào khác biệt rõ rệt so với phiên bản ở tinh tinh trong cả tế bào gốc lẫn tế bào tiền thân thần kinh nuôi cấy.

Các nhà khoa học cho rằng phát hiện này không chỉ giúp làm sáng tỏ nguồn gốc tiến hóa của bộ não người mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới về cơ chế phân tử đứng sau các rối loạn phát triển thần kinh, trong đó có tự kỷ.

Nghiên cứu được công bố trực tuyến trên tạp chí Science Advances, do Giáo sư Miles Wilkinson và Phó giáo sư Kun Tan (Khoa Sản phụ khoa và Khoa học sinh sản, Trường Y UCSD) dẫn dắt, với sự hỗ trợ tài chính một phần từ Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH) và công ty công nghệ sinh học 10x Genomics.

Quy định về thu thập, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 1/7/2024

Quy định về thu thập, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 1/7/2024

Chính phủ đã ban hành Nghị định hướng dẫn thu thập, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 1/7/2024. ...

Nghiên cứu ADN xác định hài cốt của nhà thám hiểm Christopher Columbus

Nghiên cứu ADN xác định hài cốt của nhà thám hiểm Christopher Columbus

Sau hơn 20 năm nghiên cứu ADN, các nhà khoa học pháp y xác định chắc chắn hài cốt tại nhà thờ Seville, Tây Ban ...

Độc đạo tập 28: Ông trùm biến sắc khi biết kết quả ADN của con trai Diễm; Hồng có qua mặt được Tiến?

Độc đạo tập 28: Ông trùm biến sắc khi biết kết quả ADN của con trai Diễm; Hồng có qua mặt được Tiến?

Độc đạo tập 28, ông trùm Quân "già" giật mình khi nghe báo cáo kết quả xét nghiệm ADN của con trai Diễm. Liệu Hồng ...

Câu chuyện truyền cảm hứng về lối sống tốt đẹp của cô gái mắc 'hội chứng người sói'

Câu chuyện truyền cảm hứng về lối sống tốt đẹp của cô gái mắc 'hội chứng người sói'

Cô gái Thái Lan Supatra "Natty" Sasuphan, người được tổ chức Guinness công nhận "rậm lông nhất thế giới" 15 năm trước, hiện đã cạo ...

Anh thử nghiệm thành công phương pháp IVF ngăn bệnh di truyền ty thể

Anh thử nghiệm thành công phương pháp IVF ngăn bệnh di truyền ty thể

Một bước đột phá y học tại Anh đang mở ra hy vọng mới cho các gia đình mang gene bệnh di truyền ty thể, ...

(theo Science Daily)

Đọc thêm

Barca hết quyền kích hoạt điều khoản mua Marcus Rashford

Barca hết quyền kích hoạt điều khoản mua Marcus Rashford

Điều khoản mua đứt Marcus Rashford với giá 30 triệu Euro của Barcelona đã hết vào tháng 3.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 2/4: Đồng USD giảm giá so với Franc Thụy Sỹ và Euro vì lý do này

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 2/4: Đồng USD giảm giá so với Franc Thụy Sỹ và Euro vì lý do này

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 2/4 ghi nhận đà giảm giá của đồng USD so với Franc Thụy Sỹ và Euro.
Chung tay giúp trẻ tự kỷ hòa nhập cộng đồng

Chung tay giúp trẻ tự kỷ hòa nhập cộng đồng

Liên hợp quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của sự quan tâm, hiểu biết và hỗ trợ trẻ tự kỷ để giúp trẻ hòa nhập cộng đồng và phát triển ...
Ngoại giao kinh tế kiến tạo động lực phát triển mới cho Đồng Nai và Vĩnh Long trong không gian liên kết chiến lược

Ngoại giao kinh tế kiến tạo động lực phát triển mới cho Đồng Nai và Vĩnh Long trong không gian liên kết chiến lược

Ngày 1/4, đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2025 – 2028 đã có chuyến thăm và làm việc trực tiếp với lãnh đạo ...
EU lấy tiền lãi từ tài sản đóng băng của Nga 'bơm' cho Ukraine, tuyên bố cam kết với Kiev là không lay chuyển

EU lấy tiền lãi từ tài sản đóng băng của Nga 'bơm' cho Ukraine, tuyên bố cam kết với Kiev là không lay chuyển

EU nhận được 1,4 tỷ Euro lợi nhuận bất thường được tạo ra từ lãi suất trên số dư tiền mặt bị đóng băng của Nga và sẽ chuyển cho ...
Đội tuyển Tây Ban Nha mất vị trí số 1 trên bảng xếp hạng FIFA

Đội tuyển Tây Ban Nha mất vị trí số 1 trên bảng xếp hạng FIFA

Do bị tuyển Ai Cập cầm hòa ở trận giao hữu vừa qua, đội tuyển Tây Ban Nha đã để mất ngôi vị số 1 trên bảng xếp hạng FIFA.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã lên đường sang Washington trong chuyến thăm 4 ngày (từ ngày 18/3).
Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Sự ra đời của 'Lá chắn châu Mỹ' có thể coi là bước đi đầu tiên nhằm hiện thực hóa tham vọng của Washington giữ vai trò và vị thế áp đảo tại Tây bán ...
Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc được kỳ vọng vạch tầm nhìn thúc đẩy phát triển chất lượng cao và duy trì đà cải cách của Trung Quốc.
Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Quyết định giải tán Hạ viện được cho là bước đi được tính toán kỹ lưỡng của nữ Thủ tướng Nhật Bản nhằm thiết lập ưu thế vững chắc trên chính trường xứ sở mặt ...
Bước tiến mới trong quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản

Bước tiến mới trong quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và gặp gỡ với Thủ tướng nước chủ nhà Sanae Takaichi đã mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Seoul và ...
Châu Âu đón cuộc khủng hoảng năng lượng mới: Cú sốc có thể vượt xa mọi dự báo, quy mô tương đương với Covid-19

Châu Âu đón cuộc khủng hoảng năng lượng mới: Cú sốc có thể vượt xa mọi dự báo, quy mô tương đương với Covid-19

Châu Âu đối mặt cuộc khủng hoảng năng lượng mới có nguy cơ gây ra cú sốc kinh tế lớn tương đương đại dịch Covid-19 hoặc xung đột Nga-Ukraine.
Bão giá năng lượng Trung Đông, đồng USD ‘ngư ông đắc lợi’

Bão giá năng lượng Trung Đông, đồng USD ‘ngư ông đắc lợi’

Đồng USD đang tăng mạnh do dòng vốn ngắn hạn tìm nơi trú ẩn an toàn, nhưng cuộc xung đột tại Iran đồng thời cũng đang đẩy nhanh các cơ chế phi USD hóa mạnh ...
Tham vọng AI của ông Trump tại Trung Đông có bị phá hủy bởi căng thẳng Mỹ-Iran?

Tham vọng AI của ông Trump tại Trung Đông có bị phá hủy bởi căng thẳng Mỹ-Iran?

Đây là câu hỏi do CNN đưa ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran đã bước sang ngày thứ 32.
Xung đột Trung Đông: ‘Vết rạn’ chia rẽ nội bộ NATO

Xung đột Trung Đông: ‘Vết rạn’ chia rẽ nội bộ NATO

Xung đột ở Iran đang âm thầm tạo nên một 'vết rạn' bên trong NATO.
Khủng hoảng năng lượng sẽ tác động đến kinh tế toàn cầu nặng nề hơn cả Covid-19?

Khủng hoảng năng lượng sẽ tác động đến kinh tế toàn cầu nặng nề hơn cả Covid-19?

Trong bài viết đăng trên tờ Asia Times, Adi Imsirovic, giảng viên về hệ thống năng lượng tại Đại học Oxford, cho rằng hiện nguồn dự trữ khẩn cấp đang giúp giảm bớt tác động, ...
Kỷ nguyên Gen Z: Doanh nghiệp bước vào 'cuộc tái cấu trúc' lực lượng lao động từ 2026

Kỷ nguyên Gen Z: Doanh nghiệp bước vào 'cuộc tái cấu trúc' lực lượng lao động từ 2026

Doanh nghiệp tại Đông Nam Á cần nhanh chóng tích hợp các giá trị cốt lõi của Gen Z – từ mục đích, linh hoạt đến hòa nhập và học tập liên tục – nếu ...
Phiên bản di động