Tìm ra bí mật của đoạn ADN làm nên sự khác biệt của bộ não loài người

Thanh Tùng
Các nhà khoa học Trường Y, Đại học California San Diego (UCSD), vừa phát hiện một đoạn ADN nhỏ nhưng có ảnh hưởng mạnh mẽ, mang tên HAR123, có thể giúp lý giải vì sao bộ não con người lại độc đáo đến vậy.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Phái đoàn ASEAN giám sát biên giới Thái Lan – Campuchia
Tìm ra bí mật của đoạn ADN làm nên sự khác biệt của bộ não loài người. (Nguồn: Science Daily)

Khác với gene, HAR123 hoạt động như một “nút điều chỉnh âm lượng” trong quá trình phát triển não, kiểm soát cách các tế bào não hình thành và tỉ lệ giữa chúng. Đáng chú ý, phiên bản HAR123 ở người hoạt động khác với phiên bản ở tinh tinh, có thể đã mang lại cho loài người khả năng linh hoạt hơn trong tư duy và học hỏi.

HAR123 thuộc nhóm các “vùng tăng tốc ở người” (HARs), là những đoạn trong hệ gene đã tích lũy đột biến với tốc độ bất thường kể từ khi loài người tách khỏi tinh tinh cách đây khoảng 5 triệu năm. Các vùng HAR được giới khoa học cho rằng đóng vai trò then chốt trong việc hình thành những đặc điểm riêng có của loài người và có liên hệ với một số rối loạn phát triển thần kinh như tự kỷ.

Nghiên cứu chỉ ra rằng HAR123 không phải gene mà là “bộ tăng cường phiên mã” - yếu tố kiểm soát việc kích hoạt gene, cường độ và thời điểm hoạt động của chúng trong quá trình phát triển. HAR123 thúc đẩy sự hình thành tế bào gốc thần kinh, vốn là tiền thân của hai loại tế bào chính trong não: noron và tế bào thần kinh đệm, đồng thời ảnh hưởng đến tỉ lệ giữa hai loại tế bào này.

Kết quả cho thấy HAR123 góp phần hình thành một đặc điểm tiến hóa vượt trội của loài người là “tính linh hoạt nhận thức”, tức khả năng thay đổi và thay thế tri thức đã học.

Thí nghiệm cũng chứng minh phiên bản HAR123 ở người tạo ra những tác động phân tử và tế bào khác biệt rõ rệt so với phiên bản ở tinh tinh trong cả tế bào gốc lẫn tế bào tiền thân thần kinh nuôi cấy.

Các nhà khoa học cho rằng phát hiện này không chỉ giúp làm sáng tỏ nguồn gốc tiến hóa của bộ não người mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới về cơ chế phân tử đứng sau các rối loạn phát triển thần kinh, trong đó có tự kỷ.

Nghiên cứu được công bố trực tuyến trên tạp chí Science Advances, do Giáo sư Miles Wilkinson và Phó giáo sư Kun Tan (Khoa Sản phụ khoa và Khoa học sinh sản, Trường Y UCSD) dẫn dắt, với sự hỗ trợ tài chính một phần từ Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH) và công ty công nghệ sinh học 10x Genomics.

Quy định về thu thập, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 1/7/2024

Quy định về thu thập, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 1/7/2024

Chính phủ đã ban hành Nghị định hướng dẫn thu thập, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu căn cước từ ngày 1/7/2024. ...

Nghiên cứu ADN xác định hài cốt của nhà thám hiểm Christopher Columbus

Nghiên cứu ADN xác định hài cốt của nhà thám hiểm Christopher Columbus

Sau hơn 20 năm nghiên cứu ADN, các nhà khoa học pháp y xác định chắc chắn hài cốt tại nhà thờ Seville, Tây Ban ...

Độc đạo tập 28: Ông trùm biến sắc khi biết kết quả ADN của con trai Diễm; Hồng có qua mặt được Tiến?

Độc đạo tập 28: Ông trùm biến sắc khi biết kết quả ADN của con trai Diễm; Hồng có qua mặt được Tiến?

Độc đạo tập 28, ông trùm Quân "già" giật mình khi nghe báo cáo kết quả xét nghiệm ADN của con trai Diễm. Liệu Hồng ...

Câu chuyện truyền cảm hứng về lối sống tốt đẹp của cô gái mắc 'hội chứng người sói'

Câu chuyện truyền cảm hứng về lối sống tốt đẹp của cô gái mắc 'hội chứng người sói'

Cô gái Thái Lan Supatra "Natty" Sasuphan, người được tổ chức Guinness công nhận "rậm lông nhất thế giới" 15 năm trước, hiện đã cạo ...

Anh thử nghiệm thành công phương pháp IVF ngăn bệnh di truyền ty thể

Anh thử nghiệm thành công phương pháp IVF ngăn bệnh di truyền ty thể

Một bước đột phá y học tại Anh đang mở ra hy vọng mới cho các gia đình mang gene bệnh di truyền ty thể, ...

(theo Science Daily)

Đọc thêm

Doanh nhân kiều bào cùng nhịp đập với Tổ quốc

Doanh nhân kiều bào cùng nhịp đập với Tổ quốc

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, lời chúc mừng xin được gửi tới những người đang bền bỉ lập nghiệp nơi xa, đem kinh nghiệm, uy tín và thành ...
Hội thảo 'APEC Việt Nam 2027: Kỷ nguyên tăng trưởng mới - Năng suất, tự cường và hội nhập'

Hội thảo 'APEC Việt Nam 2027: Kỷ nguyên tăng trưởng mới - Năng suất, tự cường và hội nhập'

Ngày 14/10, tại Hà Nội, Học viện Ngoại giao tổ chức Hội thảo 'APEC Việt Nam 2027: Kỷ nguyên tăng trưởng mới - Năng suất, tự cường và hội nhập'.
Cầu biên giới mới nối Trung Quốc với Triều Tiên sắp khánh thành sau hơn một thập kỷ chờ đợi

Cầu biên giới mới nối Trung Quốc với Triều Tiên sắp khánh thành sau hơn một thập kỷ chờ đợi

Ngày 15/10, cây cầu đường bộ mới nối Trung Quốc và Triều Tiên sẽ chính thức đi vào hoạt động.
Dự báo thời tiết hôm nay và ngày mai (15/10): Bắc Bộ sáng sớm sương mù nhẹ, ngày nắng; Nam Bộ chiều tối có nơi mưa to

Dự báo thời tiết hôm nay và ngày mai (15/10): Bắc Bộ sáng sớm sương mù nhẹ, ngày nắng; Nam Bộ chiều tối có nơi mưa to

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (15/10) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào bắt đầu thăm chính thức Việt Nam

Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào bắt đầu thăm chính thức Việt Nam

Chuyến thăm của Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng NDCM Lào Vilay Lakhamfong tiếp nối hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao hai nước.
Khủng hoảng năng lượng châu Âu: Không chỉ giá khí đốt, giá xăng và dầu diesel lập kỷ lục trên khắp EU

Khủng hoảng năng lượng châu Âu: Không chỉ giá khí đốt, giá xăng và dầu diesel lập kỷ lục trên khắp EU

Khủng hoảng năng lượng châu Âu đang ngày một “nóng” trên mỗi hóa đơn năng lượng vào mùa Đông này. Giá gas, giá điện, giá khí đốt... ở đâu đang ...
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã lên đường sang Washington trong chuyến thăm 4 ngày (từ ngày 18/3).
Vì sao đường sắt tốc độ cao chưa phát triển ở Mỹ?

Vì sao đường sắt tốc độ cao chưa phát triển ở Mỹ?

Đường sắt tốc độ cao đã phát triển mạnh tại nhiều quốc gia. Vậy đâu là những trở ngại khiến loại hình vận tải này khó phát triển tại Mỹ?
South China Morning Post: Cơm gà Hội An là đại diện tiêu biểu cho ẩm thực miền Trung Việt Nam

South China Morning Post: Cơm gà Hội An là đại diện tiêu biểu cho ẩm thực miền Trung Việt Nam

Món cơm gà Hội An của Việt Nam vừa được giới thiệu trên SCMP, với những nhận xét tích cực về hương vị, cách chế biến và sự kết hợp tinh tế giữa các nguyên ...
Dấu hỏi lớn về kỷ nguyên Brexit, Thủ tướng Burnham đang tìm đường đưa Anh trở lại với châu Âu?

Dấu hỏi lớn về kỷ nguyên Brexit, Thủ tướng Burnham đang tìm đường đưa Anh trở lại với châu Âu?

Thủ tướng Anh khiến nhiều người bất ngờ, trong đó có không ít thành viên nội các, khi bất ngờ mở lại vấn đề Brexit và quan hệ giữa Anh và EU.
Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Việc Mỹ rút quân khỏi các căn cứ còn lại tại Iraq làm dấy lên lo ngại về việc khoảng trống an ninh có thể xuất hiện.
Dấu hỏi cho nội hàm của Hiệp ước quốc phòng Saudi Arabia-Pakistan-Thổ Nhĩ Kỳ

Dấu hỏi cho nội hàm của Hiệp ước quốc phòng Saudi Arabia-Pakistan-Thổ Nhĩ Kỳ

Thỏa thuận quốc phòng giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan có thể phát triển thành một cơ chế an ninh khu vực rộng hơn.
TikTok đạt thỏa thuận đầu tiên với một bang Mỹ về an toàn trẻ vị thành niên

TikTok đạt thỏa thuận đầu tiên với một bang Mỹ về an toàn trẻ vị thành niên

TikTok đạt thỏa thuận với Alabama ngay trước phiên tòa về cáo buộc nền tảng gây hại cho thanh thiếu niên, trong đó có các cam kết mới về giới hạn sử dụng.
Phiên bản di động