"Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương": Vượt lên tầm một di sản

Chia sẻ với PV Báo TG&VN về giây phút đầy xúc động khi "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, ông Phạm Cao Phong, Vụ trưởng Vụ Văn hóa đối ngoại và UNESCO, Bộ Ngoại giao, Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam cho rằng, vinh danh này đã vượt qua khỏi phạm vi một tín ngưỡng thông thường...
Ông Phạm Cao Phong (bìa trái) tại cuộc họp lần thứ 7 UB liên chính phủ về bảo vệ di sản VH phi vật thể diễn ra ở Paris ngày 6/12.

Xin cho biết cảm xúc của riêng ông tại cuộc họp lần thứ 7 Ủy ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể diễn ra ở Paris ngày 6/12 vừa qua?

Có lẽ, không phải chờ đến cuộc họp quan trọng này mà từ khi nhận được sự ủng hộ cao của Nhóm tư vấn của Ủy ban Liên chính phủ Công ước về Bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể (Công ước 2003), chúng tôi đã thấy mừng rồi. Tuy nhiên, giờ nhớ lại giây phút ấy tôi vẫn hết sức xúc động. Tại cuộc họp này, các hồ sơ trình duyệt được xếp thứ tự theo vần ABC tên nước nên hồ sơ của Việt Nam là hồ sơ cuối cùng được xem xét. Chúng tôi rất hồi hộp chờ đợi và cả đoàn Việt Nam đã vỡ òa cảm xúc khi chứng kiến giây phút ông Chủ tịch của Ủy ban liên chính phủ Công ước 2003 gõ búa công nhận "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Càng thiêng liêng hơn nữa vì "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" là sức mạnh đoàn kết cộng đồng cùng nhau chung sức chung lòng xây dựng quê hương đất nước, nâng cao lòng tự hào dân tộc của mỗi người Việt Nam, dù đang sinh sống ở trong nước hay là người Việt đang sống, học tập, làm việc tại nước ngoài.

Quá trình chuẩn bị và đệ trình hồ sơ, chúng ta gặp thuận lợi và khó khăn gì, thưa ông?

Hồ sơ "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" được xây dựng từ năm 2010, năm 2011 Việt Nam đệ trình và năm 2012 chúng ta đã nhận được văn bản đóng góp ý kiến của Ban Thư ký Công ước 2003. Về thuận lợi, đầu tiên là chúng ta đã lắng nghe các ý kiến đóng góp để chỉnh sửa hoàn thiện hồ sơ. Thứ hai, sau khi hồ sơ được sửa xong, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp với tỉnh Phú Thọ đã tiến hành chương trình tiếp xúc vận động, giải thích về hồ sơ với các nước có liên quan để họ hiểu rõ về hồ sơ và giá trị của hồ sơ. Tuy nhiên, quy trình nào cũng gặp thử thách bởi vì các hồ sơ phải thông qua Nhóm tư vấn độc lập xem xét, sau đó mới trình lên Ủy ban liên chính phủ bao gồm 24 nước thành viên và nếu được được thông qua thì hồ sơ mới được công nhận.

Theo ông, giá trị to lớn nào mang lại thành công cho di sản “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” của Việt Nam?

UNESCO đã công nhận di sản của chúng ta dựa trên 5 tiêu chí được đáp ứng hoàn toàn. Thứ nhất, "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tổ tiên, từ đó nâng lên lòng tự hào dân tộc, gắn kết cộng đồng. Thứ hai, việc ghi danh "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại góp phần vào việc nâng tầm quan trọng của nghi lễ thờ cúng tổ tiên ở nhiều nước khác, qua đó khuyến khích cộng đồng vừa thừa nhận sự tương đồng về văn hóa vừa tạo điều kiện cho sự thúc đẩy tôn trọng đa dạng văn hóa. Thứ ba, một loạt giải pháp bảo vệ bao gồm cả nghiên cứu, giáo dục, quảng bá đã được hỗ trợ bằng ngân sách của Nhà nước và địa phương nhằm đảm bảo tôn trọng tính thiêng liêng của nghi lễ và những quy định chặt chẽ trong tập quán của việc thờ cúng. Thứ tư, đại diện của các làng xã, các thành viên Ban quản lý lễ hội đã tham gia tích cực vào việc chuẩn bị hồ sơ và họ đã bày tỏ sự ủng hộ tự nguyện. Thứ năm, tín ngưỡng này nằm trong danh mục kiểm kê khoa học của Viện Văn hóa nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam từ năm 2010 trên cơ sơ tham khảo ý kiến cộng đồng.

Chúng ta cũng thấy rõ tính nhân văn của việc thờ cúng tổ tiên - một biện pháp để đoàn kết, gắn bó các dân tộc với nhau. "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" đã vượt qua khỏi phạm vi của một tín ngưỡng thông thường để đóng góp vào đoàn kết của dân tộc, nâng cao lòng tự hào dân tộc và đóng góp vào Văn hóa hòa bình. Những năm qua UNESCO đã rất chú trọng nêu cao vấn đề Văn hóa hòa bình, trong đó có các phương cách để duy trì hòa bình giữa các nước, giữa các cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, từ thành công này, chúng ta có thể rút ra những kinh nghiệm quý cho việc chuẩn bị những hồ sơ tiếp theo. Đó là việc lựa chọn đúng đối tượng nghiên cứu và hồ sơ phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của UNESCO. Một công việc quan trọng khác là phải có sự giải thích và vận động quốc tế để cho mọi người hiểu và ủng hộ.

Với tư cách Ban thư ký của Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Vụ Văn hóa đối ngoại UNESCO đã có sự phối hợp ra sao trong việc thực hiện?

Dưới sự chỉ đạo sát sao và quyết liệt của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, chúng tôi đã triển khai nhiều công việc đóng góp cho việc chỉnh sửa hồ sơ, tranh thủ ý kiến đóng góp cụ thể, chi tiết của Ban thư ký và chuyển tải được đúng tinh thần góp ý của các chuyên gia nước ngoài. Hơn nữa, chúng tôi cũng sát cánh cùng với Phú Thọ để công tác vận động được tốt nhất, góp phần tạo nên sự thành công của hồ sơ lần này.

Di sản đã được công nhận, nhưng vấn đề bảo tồn và phát huy lại được người ta quan tâm nhiều hơn, ông có thể chia sẻ suy nghĩ về điều này?

Ngay trong hồ sơ đệ trình,chúng ta đã có những cam kết về vấn đề bảo tồn di sản. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là bước đầu, còn sau đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng UBND tỉnh Phú Thọ sẽ đưa ra kế hoạch hết sức cụ thể để bảo tồn di sản, trong đó có việc bảo tồn không gian thực hành của tín ngưỡng. Đây là việc chúng ta phải đầu tư chu đáo cả về nguồn lực con người và vật chất. Đồng thời, việc chúng ta phát huy tốt di sản sẽ đóng góp hết sức thiết thực cho việc phát triển du lịch, góp phần phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống nhân dân địa phương. Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam sẽ sát cánh cùng với tỉnh Phú Thọ và Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch làm tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản.

Xin cảm ơn ông!

PHẠM THUẬN (thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Chiến sự căng thẳng, 2 tiểu đoàn bị xóa sổ; Khả năng đàm phán bằng 0, Nga-Thổ-Iran sẽ làm gì?

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Chiến sự căng thẳng, 2 tiểu đoàn bị xóa sổ; Khả năng đàm phán bằng 0, Nga-Thổ-Iran sẽ làm gì?

Xung đột Armenia-Azerbaijan tại khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh ngày càng trở nên căng thẳng.
Covid-19 ở Việt Nam sáng 30/9: Không ca mắc mới, tập trung đông người ở vùng dịch bị phạt tới 40 triệu đồng

Covid-19 ở Việt Nam sáng 30/9: Không ca mắc mới, tập trung đông người ở vùng dịch bị phạt tới 40 triệu đồng

Tính đến nay, đã 28 ngày Việt Nam không ghi nhận ca mắc mới Covid-19 ở cộng đồng, gần 16.000 người đang cách ly chống dịch.
Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (30/9): Cả nước có mây, mưa rào và dông vài nơi; mưa to cục bộ ở Bắc bộ, Tây Nguyên, Nam bộ

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (30/9): Cả nước có mây, mưa rào và dông vài nơi; mưa to cục bộ ở Bắc bộ, Tây Nguyên, Nam bộ

Dự báo thời tiết Hà Nội có mây, mưa rào và dông vài nơi; chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, gió đông nam đến đông ...
Từ cuộc chiến công hàm, Biển Đông - vấn đề không của riêng ai

Từ cuộc chiến công hàm, Biển Đông - vấn đề không của riêng ai

Biển Đông không đơn thuần là vấn đề giữa ASEAN với Trung Quốc mà còn là mối quan tâm của nhiều nước trên thế giới.
XSMB 30/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - SXMB - KQXS 30/9/2020

XSMB 30/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - SXMB - KQXS 30/9/2020

XSMB 30/9. KQXS 30/9. SXMB. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 30 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
XSMT 30/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - SXMT - KQXS 30/9/2020

XSMT 30/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - SXMT - KQXS 30/9/2020

XSMT 30/9. KQXS 30/9. SXMT. Xổ số miền Trung hôm nay ngày 30 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Trung. KQXSMT.
XSMN 30/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - SXMN - KQXS 30/9/2020

XSMN 30/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - SXMN - KQXS 30/9/2020

XSMN 30/9. KQXS 30/9. SXMN. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 30 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
Giá vàng hôm nay 30/9: Giá vàng khó thoát ngưỡng 55 triệu, giảm tăng chóng mặt, giới đầu tư 'làm ảo thuật'?

Giá vàng hôm nay 30/9: Giá vàng khó thoát ngưỡng 55 triệu, giảm tăng chóng mặt, giới đầu tư 'làm ảo thuật'?

Giá vàng thế giới bật tăng, giảm, rồi lại tăng ngay chỉ trong vài giờ. Trên thị trường trong nước, giá vàng SJC cũng quay như 'chong chóng'.
Đại học Quản trị Paris: Dấu ấn một thập kỷ đào tạo Sau Đại học tại Việt Nam

Đại học Quản trị Paris: Dấu ấn một thập kỷ đào tạo Sau Đại học tại Việt Nam

Với nền tảng giáo dục vững chắc, Đại học Quản trị Paris ngày càng phát triển, trở thành đối tác của hơn 5.000 công ty, 100 trường đại học, 400 ...
Quốc vương Kuwait, nhà ngoại giao kì cựu, qua đời ở tuổi 91

Quốc vương Kuwait, nhà ngoại giao kì cựu, qua đời ở tuổi 91

Quốc vương Sabah đóng vai trò chủ yếu trong việc định hình chính sách đối ngoại của Kuwait và được coi là một trong những nhà ngoại giao hàng đầu ...
Dịch Covid-19: Vắng khách quốc tế, gia sản trăm tỷ trên phố cổ Hà Nội 'đóng cửa, phủ bụi'

Dịch Covid-19: Vắng khách quốc tế, gia sản trăm tỷ trên phố cổ Hà Nội 'đóng cửa, phủ bụi'

Dịch Covid-19 khiến ngành kinh doanh khách sạn trên phố cổ Hà Nội lao đao, nhiều cơ sở phải đóng cửa vĩnh viễn vì không có khách.
Lễ hội Carnival Rio de Janeiro lần đầu tiên sau 108 năm không được tổ chức

Lễ hội Carnival Rio de Janeiro lần đầu tiên sau 108 năm không được tổ chức

Lần đầu tiên trong lịch sử 108 năm tồn tại, lễ hội Carnival Rio de Janeiro nổi tiếng thế giới của Brazil sẽ buộc phải hủy trong năm 2021.
Thử nghiệm quy trình y tế phòng dịch Covid-19, Indonesia tổ chức tour du lịch miễn phí trên đảo Bali

Thử nghiệm quy trình y tế phòng dịch Covid-19, Indonesia tổ chức tour du lịch miễn phí trên đảo Bali

Quảng bá điểm đến hấp dẫn và thử nghiệm quy trình y tế phòng dịch Covid-19, Indonesia cung cấp tour du lịch miễn phí cho cư dân trên đảo Bali.
Ngỡ ngàng trước Việt Nam tươi đẹp qua những bức ảnh nghệ thuật du lịch xuất sắc nhất

Ngỡ ngàng trước Việt Nam tươi đẹp qua những bức ảnh nghệ thuật du lịch xuất sắc nhất

13 ảnh xuất sắc nhất đã đoạt giải Cuộc thi ảnh nghệ thuật du lịch toàn quốc lần thứ 9 với chủ đề 'Khám phá Việt Nam - Explore Vietnam'.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito giáo và chủ nghĩa duy lý về khoa học.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito giáo và chủ nghĩa duy lý về khoa học.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ cuối)

Tác phẩm của Mạc Ngôn nói lên đời sống nhân dân, văn hóa độc đáo của Trung Quốc và nếp sống của dân tộc...
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ I)

Trong các tác phẩm, Mạc Ngôn khai thác nguồn gốc nông dân của gia đình, ghi lại những câu chuyện do người bà yêu dấu kể cho ông nghe thủa bé thơ...
Phiên bản di động