Trung Quốc có quay lại sách lược “giấu mình chờ thời” ?

Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc lần thứ 13 được kỳ vọng sẽ tìm ra câu trả lời cho những khó khăn hiện tại của Trung Quốc, trong khi đó lại "im hơi lặng tiếng" với các Dự án đầy tham vọng trước đây như "Vành đai và con đường"... Nhận định của Báo TG&VN.

TIN LIÊN QUAN
	Đại sứ Mỹ tại Australia: Trung Quốc đang sử dụng phương thức "ngoại giao vay nóng"
	Trung Quốc lần thứ 4 ngăn cản đưa thủ lĩnh nhóm JeM vào danh sách khủng bố quốc tế

Ngày 5/3, kỳ họp Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc (Lưỡng hội) lần thứ 13 đã khai mạc tại Bắc Kinh.

Vận đổi, sao dời

Về kinh tế, năm 2018, nền kinh tế Trung Quốc chỉ tăng trưởng 6,6%, thấp nhất trong vòng 28 năm và dự báo một con số thậm chí còn thấp hơn năm 2019. Chuyển đổi mô hình kinh tế vẫn gặp nhiều khó khăn, tốc độ tăng trưởng tiền lương chững lại, các công ty sản xuất và lắp ráp dần cắt giảm nhân công. Nợ công Trung Quốc tiếp tục tăng cao. Xuất khẩu giảm hơn 20,7% so với năm ngoái và dự kiến có thể giảm sâu hơn nếu như thỏa thuận thương mại với Mỹ đổ vỡ.

trung quoc co quay lai sach luoc giau minh cho thoi

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc lần thứ 13. (Nguồn: VCG)

Về đối ngoại, quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ trở nên đặc biệt căng thẳng sau khi Washington khơi mào Chiến tranh thương mại và có hành động gây tổn hại trực tiếp tới lợi ích chiến lược của Bắc Kinh như mở rộng quan hệ với Đài Loan (Trung Quốc), đánh thuế 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc, bắt Giám đốc Tài chính của Huawei Mạnh Vãn Chu và kêu gọi các nước châu Âu tẩy chay các thiết bị viễn thông của tập đoàn này… Dự án “Vành đai và Con đường” đang phải đối mặt với sự cảnh giác cao độ của các nước EU; vai trò của Trung Quốc trong vấn đề Triều Tiên ít nhiều suy giảm sau khi Bình Nhưỡng và Washington hòa hoãn hơn, nhất là sau Thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội.

Nhiều người cho rằng chính sách “lấy cứng đối cứng” với Mỹ đã dẫn đến Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, trong khi một số lại chỉ trích những ưu đãi dành cho các tập đoàn Nhà nước, gây bất lợi cho các doanh nghiệp tư nhân.

Phá thế khó

Đứng trước viễn cảnh không mấy khả quan, Lưỡng hội đã có nhiều bước đi mới nhằm khắc phục tình trạng này.

Thứ nhất, ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc là xác định mục tiêu tăng trưởng và việc làm của Trung Quốc. Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự giảm tốc của nền kinh tế là lực lượng lao động giảm sút.

Dân số làm việc của Trung Quốc hiện giảm 0,2%/năm, trong khi chỉ có 15 triệu trẻ sơ sinh được sinh ra mỗi năm. Chính sách hai con triển khai năm 2016 chưa mang lại nhiều kết quả. Do đó, một số đại biểu đã đề xuất chính sách ba con, thậm chí là loại bỏ kế hoạch hóa gia đình, nhằm cải thiện lực lượng lao động.

Thứ hai, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã công bố mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong năm 2019 ở mức 6 – 6,5%, con số thấp kỷ lục trong vòng 30 năm qua. Bắc Kinh cũng sẽ tiến hành các chính sách tạo công ăn việc làm, kích thích nền kinh tế thông qua giảm 16% thuế.

Tuy nhiên, được giảm 297 tỷ USD tiền thuế không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sẽ hỗ trợ cho nhân viên bằng số tiền dư đó. Nghiêm trọng hơn, theo Tạp chí Kinh tế Les Echos (Pháp) những biện pháp trên có thể mang lại ích lợi trong ngắn hạn, nhưng có thể khiến con số nợ công của Trung Quốc, hiện đang ở mức 2.580 tỷ USD, trở nên trầm trọng hơn.

Thứ ba, Trung Quốc vẫn tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào khoa học công nghệ. Trong Báo cáo trình bày tại kỳ họp Lưỡng hội, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã đề cập đến khái niệm “Công nghệ thông minh +” và “Internet +”, cho đây là tiền đề quan trọng để hoàn thành mục tiêu “Made in China 2025”. Đầu tư cho khoa học công nghệ khi đó cần vượt qua con số 2,13% GDP.

Thứ tư, những thành tựu trong phát triển khoa học công nghệ của Trung Quốc đang được nước này áp dụng vào trong hiện đại hóa quân đội, củng cố sức mạnh cứng. Trong kỳ họp thường niên ngày 5/3, Lưỡng hội đã công bố ngân sách quốc phòng năm 2019 đạt mức 177,49 tỷ USD, tăng 7,5% so với năm 2018. Theo đó, Bắc Kinh sẽ duy trì và đẩy mạnh phát triển nhiều loại vũ khí và khí tài quân sự mới như máy bay tàng hình, tàu sân bay và tên lửa diệt vệ tinh.

Lùi một bước, tiến hai bước

Những bước đi này cho thấy, Trung Quốc đang hướng tới tăng cường tiềm lực quốc gia, khôi phục sự ổn định về chính trị và tăng trưởng kinh tế, trước khi mở rộng ảnh hưởng trên trường quốc tế. Xuyên suốt kỳ họp Lưỡng hội lần này, Trung Quốc không nhắc tới chiến lược “Vành đai và con đường”, trọng tâm trong Lưỡng hội lần trước.

Bắc Kinh đã ít nhiều hụt hơi trước Washington trong cuộc Chiến tranh thương mại và cần củng cố sức mạnh trước khi có thể tiếp tục cuộc đua với Mỹ. Bởi vậy, không loại trừ khả năng 2019 sẽ là năm Trung Quốc “im hơi lặng tiếng” hơn, thậm chí sẵn sàng nhượng bộ trong thỏa thuận thương mại với Mỹ để có thời gian duy trì ổn định chính trị, phục hồi tốc độ tăng trưởng.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Trung Quốc sẽ quay lại với sách lược “giấu mình chờ thời”. Việc Mỹ có thể nắm giữ vị trí siêu cường thế giới trong thời gian dài là tập hợp của nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có ưu thế vượt trội về khoa học công nghệ. Song với đầu tư mạnh tay từ phía Trung Quốc, lợi thế này đang dần bị san lấp trong nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI) hay mạng viễn thông 5G.

Quan trọng hơn, “im hơi lặng tiếng” trước Mỹ không đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ từ bỏ những lợi ích chiến lược trong khu vực như tại eo biển Đài Loan, Biển Hoa Đông và Biển Đông. Trong thời gian qua, Bắc Kinh nhiều lần đề cập việc sẵn sàng thống nhất Đài Loan bằng vũ lực nếu cần thiết, đồng thời thường xuyên tổ chức diễn tập gần khu vực này.

Do đó, sẽ là sai lầm nếu nghĩ rằng Trung Quốc đã từ bỏ cuộc chạy đua với Mỹ tới vị trí cường quốc số một thế giới. “Đường dài mới biết ngựa hay” và Bắc Kinh, tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau, sẽ không bao giờ từ bỏ cái đích hướng tới.