TS. Hiệu Minh: Vài kỷ niệm với Ngoại giao nước nhà

Tôi du học Ba Lan đầu những năm 1970 và biết Đại sứ quán Việt Nam tại Vác-xa-va kha khá. Thời đó, báo in đợi cả tháng mới có vì phải chở bằng tàu hỏa, tới Đại sứ quán đọc trước rồi mới đến lượt bọn sinh viên đói tin chúng tôi. Các tờ báo được đoàn trưởng giữ rất cẩn thận, ai mượn số nào phải ghi vào sổ như ở Thư viện Quốc gia. 
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha Ngoại giao chính trị - mẫu số bao trùm
vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha (Trực tuyến) Hội nghị Ngoại giao 30: Định vị đất nước vững chắc, đặt vào dòng chảy thời đại

Thỉnh thoảng, được các vị Đại sứ quán (ĐSQ) đến thăm cánh sinh viên. Một vài lần, còn được nghe chính Đại sứ (ĐS) Lê Trang đến nói chuyện thời sự, tình hình quốc tế. Đại sứ Trang là một người khá ấn tượng, dễ gần, cựu học sinh trường Bưởi, tiếng Pháp thuộc hàng xuất sắc.

Từ Vác-xa-va thời bao cấp

Mỗi lần đến thăm trường, ông “lọt thỏm” trong đám sinh viên cả tây lẫn ta cao lênh khênh. Có bạn Ba Lan hỏi, sao nước các bạn có ĐS bé thế. Bọn tôi liến thoắng, nước tớ cử người bé đi nước bé, người to đi nước to. Thế mà anh bạn Ba Lan có vẻ rất tin. Cho tới hôm nhìn thấy Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh thăm Vác-xa-va, thì mấy bạn Ba Lan bảo không phải vậy và cùng cười vui.

Đang chiến tranh, thông tin từ trong nước sang ít, đọc báo thuộc lòng cũng không đủ, nên khi có ĐS tới nói chuyện thì đông như hội. ĐS Lê Trang vui tính, kể chuyện trong nước, ta sắp thắng, địch sắp thua. Khi thông tin thời sự khô cứng, ông hay chen vào các câu chuyện cười. Đang hội nghị Paris về Việt Nam, ông kể về đàm phán nảy lửa giữa Henry Kissinger và Lê Đức Thọ. Kể đến đoạn vì họp hành mãi vẫn chưa đi đến đâu, hai ông bèn quay ra nói kháy nhau. Kissinger nói gì đó “kiểu buôn ngựa” khiến cụ Thọ của ta gọi đối thủ là “lái trâu” làm đám sinh viên vỗ tay ầm ầm.

vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha
Đại sứ Lê Trang đón Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm Ba Lan năm 1972.

Vụ Tổng thống Mỹ Nixon thăm Ba Lan (1972) lúc chiến tranh đang rất khốc liệt trong nước làm ĐSQ lo lắng, phải xuống “quán triệt” cho mấy trăm sinh viên ta ở Vác-xa-va không được manh động hay biểu tình quá mức cho  phép. Dù an ninh Ba Lan đã chặn các cửa không cho sinh viên ta ra đường, nhưng có bạn đứng ở cửa sổ tầng 15 nhà sinh viên ném cuộn giấy vệ sinh kéo một vệt dài xuống đường khi xe ông Nixon đi qua. An ninh can thiệp, anh em ta làm ầm lên, rồi bạn ấy không bị đuổi học, ĐSQ cũng không thấy nói gì.

Hòa bình, Tổng Bí thư Lê Duẩn sang thăm Ba Lan muốn bạn giúp phát triển công nghiệp nặng, nhưng ĐS Lê Trang khuyên nên nhờ họ giúp nông nghiệp vì đây mới là thế mạnh của cả hai. Nhưng khi đó, đường lối là lấy công nghiệp làm đầu nên lời chí tình có hiểu biết của ĐS Trang đã bị bỏ qua.

Thời đó cũng ít người Việt dám lấy “tây”, vì còn nhiều mặc cảm. Có gia đình có con được cụ Hồ nhận làm con nuôi, mỗi dịp Tết, Sứ quán đến thăm và gửi quà. Hai ông bà ĐS còn trực tiếp thăm một gia đình Việt kiều nghèo có năm con nhỏ ở thành phố cảng Gdansk, gửi tiền giúp. Vài bạn trẻ yêu đương "tây" bị dọa đuổi nhưng ĐS thì can, bảo bọn trẻ cần được bảo ban hơn là kỷ luật. Tình người của ông bà chân tình như vậy nên cánh sinh viên chúng tôi coi như cha mẹ.

Cùng trường có anh Lê Văn Báu nghe nói là cháu gọi Trưởng đoàn của ta tại Hội nghị Paris Xuân Thủy là chú. Anh Báu đi đâu cũng khoe có chú là sếp lớn đang đàm phán với Mỹ. Sinh viên khi nghe tin đoàn ta ở Paris đàm phán thắng lợi, lại có cháu của Trưởng đoàn Xuân Thủy đang học cùng mình, thì càng tự hào.

Hồi đó xa nhà, được các bác trên ĐSQ xuống thăm là vui, cảm động lắm, được đối xử, bảo ban ân cần như con cháu trong nhà. Nhưng cũng luôn được dặn, đừng có mà yêu “tây”, không tập trung học là đúp, trong nước đang chiến tranh khốc liệt, phải học để sau xây dựng đất nước...

Học bổng sinh viên được hơn ngàn zloty (tiền Ba Lan) thì đóng tới 150 ủng hộ chống Mỹ cứu nước, còn lại vừa đủ mua vé nhà ăn sinh viên. Thế mà các sinh viên đóng không thiếu một đồng.

Hồi đó, cán bộ ĐSQ có phụ cấp chỉ bằng nửa của sinh viên, rất nghèo, mang tiếng là cán bộ ngoại giao nhưng hàng toàn mua komis (đồ cũ). Có lẽ chỉ có ĐS mới được nhà nước cấp cho bộ comple để đi đối ngoại. Uống chè với đường cũng phải tiết kiệm. Có chuyện vui, sinh viên lên chơi, khi pha chè nhúng, mấy bác trên ĐSQ cứ hỏi uống đặc hay nhạt để nhúng mấy lượt cho đủ.

Dù khó khăn là thế, nhưng ĐSQ luôn là chỗ dựa cho các sinh viên, có chuyện gì thì ĐS cử người tới nơi giải quyết. Có bạn bị trường đuổi học, được ĐSQ can thiệp xin cho học trường khác. Chỉ đuổi những sinh viên không chịu học mà đi theo gái “tây”, kỷ luật thời chiến rất chặt.

Dù xa Ba Lan đã gần 50 năm, nhưng tôi vẫn nhớ tòa ĐSQ ở Vác-xa-va, nơi có những người lo cho bọn trẻ chúng tôi và chưa bao giờ nghĩ phải mua quà cho các bác. Nhớ nhất ĐS Lê Trang chân tình, kiến thức đầy ắp, giúp bọn trẻ vượt qua những ngày xa nhà vạn dặm. Ông có mấy cô con gái, nên bọn tôi tranh nhau đòi làm rể, nhưng sau này, chỉ có mỗi một bạn được làm rể nhà ông thật.

vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha
Đại sứ Nguyễn Quốc Cường phát biểu tại Lễ kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 68 do Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ tổ chức, ngày 29/8/2013.

Đến Washington DC thời hội nhập

Sau này sang Washington DC (Mỹ) làm việc từ 2004 đến 2015, do công việc bận, tôi chỉ đến ĐSQ khi được mời vào những dịp lễ tết hoặc làm lại hộ chiếu hay giấy tờ liên quan gì đó. Các buổi lễ ĐSQ tổ chức thường bắt đầu bằng bài phát biểu của ĐS bằng tiếng Việt, có phiên dịch ra tiếng Anh. Đó là một sự dập khuôn buồn tẻ. ĐS Nguyễn Tâm Chiến ít nói, thỉnh thoảng mới “đá” vài câu tiếng Mỹ còn ĐS Lê Công Phụng lại thường đọc diễn văn bằng tiếng Anh. ĐS Nguyễn Quốc Cường nói tiếng Anh truyền cảm dễ nghe, cả Phu nhân cũng vậy, rất tự tin khi giao tiếp bằng tiếng Anh.

Trong một lần dự chiêu đãi, tôi đến chào ĐS Nguyễn Quốc Cường và Phu nhân. Thấy ông bà ăn mặc lịch lãm, trò chuyện với khách bằng tiếng Anh rất thoải mái. Mình khen thật lòng, ĐS và Phu nhân trẻ quá, lại giỏi ngoại ngữ, thì Phu nhân cười “We are making a difference – Chúng tôi mang đến sự khác biệt”, rất thú vị. Đúng là buổi lễ hôm đó đã tạo ra sự khác biệt.

Tôi cũng rất ấn tượng với tòa nhà R, nơi ĐSQ Việt Nam tại Mỹ thường tổ chức các buổi chiêu đãi ngoại giao. Trước đây, tôi thấy ngay trong phòng khánh tiết của tòa nhà có đặt một bàn thờ sơn son thiếp vàng “rất Việt Nam”. Nhưng từ khi ĐS Cường sang nhận nhiệm vụ, tôi không thấy bàn thờ đó nữa và tòa nhà đã được sửa sang, bài trí lại rất đẹp.

Nhớ lễ kỷ niệm 20 năm (2/2014) Mỹ bỏ cấm vận Việt Nam, ĐS Cường và các quan chức Mỹ đều ca ngợi 2 thập kỷ qua, hai nước Việt - Mỹ đã làm được rất nhiều, từ kim ngạch thương mại gần như là con số 0, nay đã đạt trên 30 tỷ USD, rồi mong quan hệ hai nước sẽ phát triển vượt bậc trong 20 năm tới. Có một chi tiết mà ĐSQ giải thích tôi mới hiểu, đó là phía Mỹ đề nghị gọi ngày kỷ niệm này là 20 năm ngày bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ. Họ không muốn nhắc lại từ embargo – cấm vận.

Xa Washington DC đã lâu nhưng tôi vẫn hóng tin về quan hệ Việt - Mỹ. Thấy  Tổng thống Trump thăm Việt Nam, thấy quan hệ hai nước đã tiến những bước rất xa là mừng và biết, chắc chắn có sự đóng góp trực tiếp và liên tục của ĐSQ Việt Nam tại Mỹ, từ vị ĐS đầu tiên Lê Văn Bàng cho đến người vừa kết thúc nhiệm kỳ là ĐS Phạm Quang Vinh. Không phải người trong cuộc nên không thể hiểu hết sự tế nhị giữa đối nội và đối ngoại, nhưng không có sự hợp tác nhịp nhàng, sự kế thừa thì ngoại giao dễ bị “khớp” với bạn bè, điều tối kỵ nên tránh cho quốc gia.

Thời trẻ sinh viên nhờ vào ĐSQ lúc xa nhà như dựa vào cha mẹ. Thời hội nhập và phát triển vai trò đã khác nhiều, internet với thông tin trong giây lát, không phải đợi báo cả tháng. Ngoại giao giờ là lo chuyện lớn tầm toàn cầu hơn là mua đồ cũ như các cán bộ ngoại giao thời ĐS Lê Trang ở Ba Lan. Đó chính là nền ngoại giao “We are making a difference” như thế hệ ĐS Nguyễn Quốc Cường đang hướng tới.

TS. Hiệu Minh

Cựu Chuyên viên ICT cao cấp của Ngân hàng Thế giới

vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30 qua ảnh

Ngày 13/8, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30 có chủ đề "Ngoại giao Việt Nam: chủ động, sáng tạo, hiệu quả, thực hiện thắng ...

vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha (Infographic) Các kỳ Hội nghị Ngoại giao (từ 1957 đến 2018)

Cùng nhìn lại 29 kỳ Hội nghị Ngoại giao từ năm 1957 đến nay.

vai ky niem voi ngoai giao nuoc nha Bốn trọng tâm lớn tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30

Sáng 6/8, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, tại buổi gặp mặt thân mật các cán bộ lão thành của Ngành, Phó Thủ tướng, Bộ ...

Bài viết cùng chủ đề

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn tiếp Tổng Thư ký Tòa trọng tài thường trực quốc tế

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn tiếp Tổng Thư ký Tòa trọng tài thường trực quốc tế

Ngày 19/11, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn tiếp ông Marcin Czepelak, Tổng Thư ký Toà trọng tài thường trực quốc tế (PCA).
Việt Nam và ADB phối hợp hỗ trợ Timor-Leste xây dựng năng lực

Việt Nam và ADB phối hợp hỗ trợ Timor-Leste xây dựng năng lực

Đại sứ Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm làm việc với ông Artur Andrysiak, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á tại Timor-Leste.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 'Beyond Flavors – Vượt trên cả Hương vị'

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 'Beyond Flavors – Vượt trên cả Hương vị'

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 với chủ đề “Beyond Flavors – Vượt trên cả Hương vị” sẽ diễn ra trong hai ngày 21-22/11.
Đại sứ quán Việt Nam thúc đẩy hợp tác Phật giáo và du lịch di sản tại Đối thoại Gandhara 2026

Đại sứ quán Việt Nam thúc đẩy hợp tác Phật giáo và du lịch di sản tại Đối thoại Gandhara 2026

Dự Đối thoại Gandhara 2026, Đoàn đại biểu Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng Đại sứ quán Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm phát huy giá trị di sản.
Thái Nguyên mở rộng kết nối, thúc đẩy hợp tác đầu tư và liên kết công nghiệp với Quảng Tây (Trung Quốc)

Thái Nguyên mở rộng kết nối, thúc đẩy hợp tác đầu tư và liên kết công nghiệp với Quảng Tây (Trung Quốc)

Trong chuyến công tác tại Quảng Tây, Trung Quốc, lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên đã hội đàm, tọa đàm xúc tiến đầu tư, ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Qua những hương vị đặc trưng, Argentina mong muốn đưa văn hóa Nam Mỹ đến gần hơn với công chúng Việt Nam, vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Mang trong mình chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng, văn hóa Việt Nam không ngừng được bồi đắp qua quá trình giao lưu, tiếp biến với thế giới.
Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Nhân dịp Việt Nam tái trúng cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, mời các bạn tham gia trắc nghiệm dưới đây.
Phiên bản di động