Là một học giả có thời gian dài sinh sống và làm việc tại Bắc Kinh, đồng thời có nhiều năm nghiên cứu chuyên sâu về Trung Quốc trên các khía cạnh như lý thuyết và mô hình phát triển của Trung Quốc, tình hình chính trị-an ninh và đối ngoại của Trung Quốc, TS. Hoàng Huệ Anh đã dành riêng cho Báo Thế giới và Việt Nam bài viết đánh giá về tình hình quan hệ Việt Nam-Trung Quốc năm 2025 và triển vọng hợp tác trong thời gian tới.
 |
| TS. Hoàng Huệ Anh hiện là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam . (Ảnh: NVCC) |
Điểm lại những thành tựu đạt được trong năm qua, theo nhận định của TS. Hoàng Huệ Anh, năm 2025 là một cột mốc quan trọng trong lịch sử phát triển quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Đây là năm vừa mang ý nghĩa biểu tượng lớn, vừa đạt được những kết quả hợp tác thực chất, có thể nhìn thấy được.
Một năm mang ý nghĩa biểu tượng lớn
TS. Hoàng Huệ Anh cho rằng, có hai lý do chính khiến năm 2025 trở thành một cột mốc có ý nghĩa biểu tượng lớn đối với quan hệ hai nước Việt Nam và Trung Quốc.
Thứ nhất, năm 2025 là năm kỷ niệm 75 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Trung Quốc.
Nhớ lại ngày 18/1/1950, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao và là quốc gia đầu tiên trên thế giới thiết lập quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).
Những thành tựu đạt được của hiện tại và triển vọng phát triển trong tương lai luôn được xây dựng trên cơ sở và nền tảng lịch sử. Hướng tới tương lai, hai quốc gia dân tộc Việt Nam và Trung Quốc sẽ luôn trân trọng lịch sử, trân trọng quá khứ, trân trọng những thành quả mà các bậc tiền bối đã dày công xây đắp.
Thứ hai, năm 2025 được xác định là “Năm giao lưu nhân văn Việt-Trung”.
Giao lưu nhân văn có thể sẽ không mang tới những kết quả tức thì, nhưng tính biểu tượng và tác động sâu sắc, lâu dài tới tình hữu nghị hai nước là vô cùng lớn lao. Đặc biệt, điểm nhấn nổi bật trong bức tranh giao lưu nhân văn Việt-Trung là giao lưu thanh niên. Thế hệ thanh niên sẽ là những chủ nhân chèo lái con thuyền hữu nghị hai nước trong tương lai.
Thanh niên Việt Nam đã tham gia chương trình “Hành trình nghiên cứu thực tế đỏ” theo lời mời của Trung Quốc, với quy mô lớn và nhiều đợt triển khai trong năm. Thông qua các hoạt động tham quan di tích cách mạng và cơ sở giáo dục lịch sử Đảng, thanh niên có cơ hội hun đúc tình cảm hữu nghị và tiếp thêm nhiệt huyết để xây dựng quan hệ hữu hảo, bền vững giữa nhân dân hai nước.
Song song với đó, các hoạt động như Gặp gỡ Hữu nghị Thanh niên Việt-Trung (tháng 4/2025), Diễn đàn Nhân dân Việt-Trung (tháng 11/2025) đã trở thành cơ chế thường xuyên, giúp giao lưu thanh niên trở thành “điểm sáng trong các điểm sáng” trong quan hệ Việt-Trung năm 2025, góp phần củng cố nền tảng xã hội theo định hướng “sáu hơn”.
 |
| Năm 2025 được hai bên xác định là Năm giao lưu nhân văn Việt-Trung để kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Trung Quốc) |
Kết quả hợp tác thực chất hơn
Bên cạnh những điểm sáng trên, TS. Hoàng Huệ Anh cho rằng, quan hệ Việt-Trung trong năm 2025 còn đạt được những kết quả thực chất hơn, thể hiện trên hai phương diện chính như sau:
Đầu tiên, phải khẳng định rằng, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến Việt Nam vào tháng 4/2025 có ý nghĩa trọng đại, giúp tăng cường tin cậy chính trị giữa hai nước, tạo cơ sở để biến những định hướng chiến lược cấp cao trong những năm gần đây thành những cơ chế hợp tác cụ thể, những chương trình, dự án thực tế có thể đo lường được, những kết quả có thể nhìn thấy được.
Đây chính là tiền đề để triển khai Cơ chế đối thoại chiến lược cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng, Công an Việt Nam-Trung Quốc vào tháng 3/2026. Thông qua cơ chế Đối thoại này, vai trò của các cơ quan trọng yếu của hai nước được phát huy, hợp tác chuyên ngành trên từng lĩnh vực được hiện thực hoá, thúc đẩy quan hệ Việt-Trung theo hướng thực chất hơn.
 |
| Dự án tuyến cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị-Chi Lăng được thực hiện trên địa bàn các huyện: Chi Lăng, Cao Lộc, Văn Lãng và thành phố Lạng Sơn; có tổng chiều dài gần 60 km. (Nguồn: VGP News) |
Thứ hai, trong năm 2025, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và là đối tác thương mại thứ 4 của Trung Quốc trên thế giới theo tiêu chí quốc gia.
Kim ngạch thương mại Việt-Trung trong năm 2025 đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8% so với cùng kỳ. Trong 2 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch thương mại Việt-Trung đạt 66,7 tỷ USD, tăng 30,2% so với cùng kỳ.
Hợp tác đầu tư giữa hai nước tiếp tục được thúc đẩy. Năm 2025, Trung Quốc đứng thứ 2 về tổng số vốn đăng ký với 5,96 tỷ USD, tăng 33,4%. Trong 2 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc đứng thứ 3 về tổng vốn đăng ký với 807,46 triệu USD.
Về kết nối cơ sở hạ tầng, hai bên đang phối hợp để sớm hoàn thành báo cáo khả thi của tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, hướng tới khởi công toàn diện trong năm 2026, đồng thời tích cực triển khai công tác lập quy hoạch các tuyến Lạng Sơn – Hà Nội và Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng.
Tất cả những kết quả đạt được trên nhiều khía cạnh như đã phân tích được đo lường bằng con số, được cụ thể hoá thành những kết quả nhìn thấy được, thể hiện tính thực chất của các hoạt động hợp tác, mang lại những lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.
Những mảng sáng đầy triển vọng
Về triển vọng hợp tác Việt-Trung trong thời gian tới, TS. Hoàng Huệ Anh nhận định, trật tự thế giới đang trong giai đoạn chuyển đổi nhanh chóng, tạo ra những xáo trộn trong xã hội quốc tế, khiến chiến tranh và xung đột một lần nữa lại trở thành vấn đề nhức nhối trên khắp địa cầu. Và xã hội quốc tế tiếp tục đặt câu hỏi về vai trò lớn hơn của các quốc gia phương Nam toàn cầu – vốn chiếm phần lớn dân số thế giới, nhưng lợi ích và tiếng nói của họ chưa được chú ý đủ trong suốt hơn 70 năm qua.
Việt Nam và Trung Quốc có sự đồng thuận và chia sẻ lớn trong đại chiến lược phát triển quốc gia. Việt Nam xác định đất nước đang bước vào “kỷ nguyên mới” – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, còn Trung Quốc xác định đất nước đang ở trong “thời kỳ cơ hội chiến lược” khi bước vào “thời đại mới”.
Năm 2045 và năm 2049 là thời điểm mang tính cột mốc để khẳng định Việt Nam có vươn mình thành công và Trung Quốc có hiện thực hoá “Giấc mộng Trung Hoa” hay không? Chính vì vậy, hai thập kỷ tới sẽ là thời đoạn then chốt để hai nước thực hiện mục tiêu hiện đại hoá quốc gia.
Từ bối cảnh lớn về quốc tế và quốc gia như vậy, có thể thấy dư địa hợp tác trong thời gian tới giữa Việt Nam và Trung Quốc là rất lớn.
Với nền tảng tương đồng về thể chế, gần gũi về văn hoá, gắn kết trong lịch sử, hai quốc gia có thể cùng nhau nghiên cứu, trao đổi về mô hình quản trị và hiện đại hoá đất nước, đặc biệt là làm sao xây dựng mô hình phát triển có thể khắc phục được những thách thức mang tính cấu trúc đến từ sự chuyển đổi của trật tự thế giới như chiến tranh và xung đột, nguy cơ phân mảnh, đứt gãy chuỗi cung ứng…; đồng thời phát huy tối đa những cơ hội mà quá trình tái cấu trúc quyền lực và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mang tới.
 |
| Các robot hình người đang học cách sắp xếp kệ đồ tại Thanh Đảo, Trung Quốc. (Nguồn: Getty Images) |
Hai nước cũng có thể trao đổi các biện pháp nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, giải quyết các “điểm nghẽn” thể chế trong bối cảnh mới, phương cách xử lý các vấn đề dài hạn của nền kinh tế-xã hội như thúc đẩy nhu cầu nội địa, vấn đề bong bóng bất động sản hoặc già hoá dân số v.v…
Hai thập kỷ tới, Việt Nam và Trung Quốc có hiện đại hoá thành công hay không, mấu chốt nằm ở chiến lược phát triển khoa học công nghệ và bồi dưỡng nhân tài chất lượng cao.
Đây có thể được định vị là phương diện hợp tác chiến lược giữa hai nước trong thời gian tới. Hợp tác nghiên cứu và giáo dục vừa có thể mang đến những kết quả tích cực tức thì, vừa có thể bồi dưỡng tình hữu nghị hai nước lâu dài và bền vững, bởi vì những thanh niên du học sinh được đào tạo ở nước đối tác sẽ là những “hạt giống đỏ” vun đắp tình hữu nghị hai nước trong tương lai.
Hai thập kỷ tới, Việt Nam và Trung Quốc có hiện đại hoá thành công hay không, mấu chốt còn nằm ở chiến lược ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào nền kinh tế-xã hội. Lịch sử đã chứng minh rằng, quốc gia nào tận dụng tốt cú hích đến từ cuộc cách mạng công nghiệp, quốc gia đó sẽ vượt lên.
Bản Dự thảo Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (năm 2026-2030) của Trung Quốc được công bố vào tháng 3/2026 cho thấy Trung Quốc sẽ dành ưu tiên chính sách cho “hệ sinh thái AI nội địa”, đạt mục tiêu tỷ lệ ứng dụng AI 90% trong các ngành công nghiệp vào năm 2030, thông qua các doanh nghiệp AI nội địa; hiện thực hoá một chiến lược công nghiệp thông qua robot; xây dựng hạ tầng điện toán đồng bộ; chuyển đổi xanh và phát thải thấp nhằm đạt mục tiêu cắt giảm khí thải, đồng thời vẫn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Đây cũng là các lĩnh vực mà Việt Nam đang có nhu cầu. Do vậy, trong những năm tới, robot, hạ tầng điện toán và năng lượng sạch sẽ là những mảng sáng đầy triển vọng trong bức tranh hợp tác song phương.
| Giao lưu biên giới Việt Nam-Trung Quốc: Mô hình tiêu biểu của hợp tác quốc phòng hai nước Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang nhấn mạnh, Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam-Trung Quốc là mô hình tiêu biểu ... |
| Đường sắt kết nối Việt-Trung phải là đột phá chiến lược trong hợp tác kinh tế Sáng 19/3, tại Ga Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn, Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với một số bộ, ngành, cơ ... |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sắp thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước đến ... |
| TS. Đào Ngọc Báu: Từ chuyến thăm 'thiên thời, địa lợi, nhân hoà' đến nỗ lực viết tiếp những chương hữu nghị Việt-Trung mới TS. Đào Ngọc Báu, Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhận định, ... |
| Đại sứ Phạm Thanh Bình: Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có vai trò định hướng chiến lược sâu sắc Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình nhận định, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ ... |
