Vụ tấn công đẫm máu ở Nga: Lý do Moscow 'lọt' tầm ngắm của IS

Hoài Sa
Vụ tấn công khủng bố tại nhà hát Crocus City Hall ngày 22/3 do tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng thực hiện đã cho thấy sự bành trướng và thay đổi mục tiêu của tổ chức khủng bố này.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Tại sao Nga nằm trong tầm ngắm của IS?
Hình ảnh những kẻ khủng bố được camera an ninh ghi lại trong vụ tấn công đẫm máu tại nhà hát Crocus City Hall ở Moscow, Nga ngày 22/3. (Nguồn: Sky News)

Mở rộng ảnh hưởng ở khu vực Trung Á và các vùng của Nga

Theo tờ Le Monde, việc Taliban quay trở lại Kabul vào mùa Hè năm 2021 đã thu hẹp phạm vi hoạt động của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Tuy nhiên, việc tổ chức thánh chiến quốc tế này thừa nhận đứng sau vụ tấn công đẫm máu tối 22/3 ở Nga đã cho thấy chi nhánh của IS đã tản sang khu vực Trung Á và các vùng của Nga.

Việc tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng ở Khorasan (IS-K), chi nhánh của tổ chức thánh chiến Afghanistan, sử dụng mạng nhắn tin mã hóa Telegram để nhận trách nhiệm về vụ tấn công ở ngoại ô Moscow dường như không phải là điều ngạc nhiên đối với cơ quan tình báo phương Tây.

Được thành lập năm 2015 bởi các cựu thành viên Taliban ở Pakistan, IS-K là hiện thân của chiến lược khu vực hóa mà tổ chức thánh chiến quốc tế đã theo đuổi kể từ khi mất căn cứ ở Iraq và Syria. Việc tái cơ cấu của nhóm này được tạo điều kiện thuận lợi bởi sự bất ổn thường xuyên tại khu vực Afghanistan-Pakistan.

Theo một báo cáo của Liên hợp quốc (LHQ) đệ trình Hội đồng Bảo an (HĐBA) vào tháng 7/2021, quân số của IS ở Afghanistan ước tính “từ 500 đến vài nghìn chiến binh”. Sự hiện diện của nhóm này trong khu vực, dưới cái tên Nhà nước Hồi giáo ở Khorasan (chỉ một khu vực gồm một phần Nam Á, Iran và Trung Á) đã được ghi nhận từ năm 2015.

Báo cáo của LHQ cũng nhận định, nếu sự trở lại nắm quyền của Taliban ở Afghanistan vào giữa năm 2021 đã làm giảm phạm vi hoạt động thánh chiến ở Afghanistan, nhưng không giảm năng lực hành động, thì kể từ đó, IS-K đã được tái thiết từ các căn cứ ở các quốc gia Trung Á còn lại.

Ngày 15/10/2021, Tổng thống Nga Vladimir Putin từng đưa ra cảnh báo về “tham vọng và sức mạnh của IS ở Afghanistan” với những kinh nghiệm chiến đấu mà các thành viên của nhóm này có được ở Iraq và Syria.

Ông Putin nhấn mạnh: “Các thủ lĩnh IS đang chuẩn bị kế hoạch mở rộng ảnh hưởng ở các quốc gia Trung Á và các vùng của Nga bằng cách khơi dậy các xung đột sắc tộc và hận thù tôn giáo”.

IS-K ban đầu dựa vào các phiến quân đã đoạn tuyệt với Taliban và các nhóm cực đoan khác hoạt động rải rác biên giới Afghanistan-Pakistan. Với khẩu hiệu mới, những phần tử khủng bố đã tìm cách kiểm soát các vùng lãnh thổ nhỏ ở địa phương.

Thêm vào đó là sự tiếp viện từ các phần tử Taliban ở Pakistan bị quân đội Islamabad đánh đuổi ra khỏi các khu vực bộ lạc, IS-K đã thiết lập được một đầu cầu quan trọng ở huyện miền núi Achin, thuộc tỉnh Nangarhar phía Đông Afghanistan. Đây là nơi duy nhất tổ chức này có thể trụ vững để mở rộng hoạt động sang tỉnh giáp ranh Kunar, trước khi giành được chỗ đứng ở khu vực biên giới với các nước Trung Á.

Ngày 19/5/2019, các phần tử IS-K tấn công một nhà tù gần Dushanbe, thủ đô của Tajikistan, cùng với một cuộc nổi loạn nội bộ. Vụ việc đã cảnh báo cộng đồng quốc tế về sự hiện diện của tổ chức này trong khu vực.

Các chiến dịch của Mỹ đã làm giảm đáng kể số lượng IS-K, nhưng sau khi phương Tây rút khỏi Afghanistan vào năm 2021, nhóm này đã tập hợp lại và phát triển. Taliban hiện thường xuyên tham gia chiến đấu chống lại IS-K vì tổ chức này đe dọa khả năng cai trị của họ.

Ngày 6/9/2022, IS-K đã tuyên bố nhận trách nhiệm về vụ tấn công liều chết nhằm vào Đại sứ quán Nga ở Kabul, khiến hai nhân viên Nga và 4 người Afghanistan thiệt mạng. Một nhà ngoại giao LHQ làm việc ở Kabul nhận định rằng IS nhắm vào Nga với ý định phá vỡ mối quan hệ giữa chế độ Taliban và một trong những nước ủng hộ chế độ này trong cộng đồng quốc tế. Mặc dù Nga chưa công nhận chế độ Taliban, nhưng Moscow từng có nhiều tuyên bố ủng hộ việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhắm vào chế độ này. Nhà ngoại giao này cũng đánh giá, lãnh thổ Nga dễ để IS tiếp cận hơn là châu Âu hay Mỹ.

Theo các cơ quan tình báo phương Tây, nếu khả năng triển khai của IS trên đất châu Âu trong nhiều năm qua vẫn được coi là hạn chế, thì sự phát triển của IS-K đã làm thay đổi tình hình. Tháng 7/2023, cảnh sát Đức, Hà Lan và Bỉ đã bắt giữ các thành viên của một nhóm khủng bố đang lên kế hoạch tấn công ở Đức. Theo cảnh sát, tất cả các phần tử đều đến từ Trung Á gồm Turkmenistan, Tajikistan và Kyrgyzstan và đều có mối liên hệ với các nhân vật cốt cán của IS-K.

Hiện tại, IS-K đã chứng minh khả năng có thể tấn công trong phạm vi ảnh hưởng ở khu vực Trung Á và các vùng của Nga.

Mảnh đất màu mỡ cho các cuộc tấn công bất ngờ?

Chỉ vài giờ sau khi diễn ra vụ xả súng điên cuồng khiến khiến 137 người thiệt mạng, nhiều người bị thương tại phòng hòa nhạc Crocus City Hall ở thủ đô Moscow tối 22/3, IS đã đăng bài lên Telegram nhận trách nhiệm.

IS nói rằng cuộc tấn công được thực hiện bởi chi nhánh Afghanistan hay Nhà nước Hồi giáo ở tỉnh Khorasan (IS-K) - nhóm đứng sau vụ đánh bom kép ở Iran hồi tháng 1 vừa qua khiến 94 người thiệt mạng tại buổi lễ tưởng niệm Tướng Qassem Soleimani, cựu chỉ huy Lực lượng đặc nhiệm Quds.

Trả lời Arab News, ông Luke Coffey, thành viên cấp cao thuộc Viện Hudson (Mỹ) chỉ ra rằng đây không phải lần đầu tiên IS-K tấn công các mục tiêu của Nga. Ví dụ như IS-K từng đứng sau vụ tấn công vào Đại sứ quán Nga ở Kabul hồi tháng 9/2022. Chuyên gia này cũng tin rằng IS-K có lẽ không hài lòng với mối quan hệ tốt giữa Moscow và Taliban.

IS và các chi nhánh của tổ chức này trước đây từng nhận trách nhiệm về các vụ tấn công bất ngờ mà chúng không trực tiếp nhúng tay vào, dẫn đến một số hoài nghi ban đầu về vai trò của lực lượng này trong vụ tấn công ở Moscow. Tuy nhiên, tình báo Mỹ sau đó đã xác nhận tính xác thực của tuyên bố này.

Trên thực tế, Mỹ đã đưa ra cảnh báo cho công dân của mình ở Nga ngay từ ngày 7/3. Cảnh báo nêu rõ: “Các báo cáo cho thấy những kẻ cực đoan sắp có kế hoạch nhắm mục tiêu vào các cuộc tụ tập đông người ở Moscow, bao gồm cả các buổi hòa nhạc”.

Tướng Michael Kurilla, Tư lệnh Bộ Chỉ huy trung tâm tại Trung Đông của Mỹ (CENTCOM), đã phát biểu trong một cuộc họp báo ngày 7/3 rằng “nguy cơ các cuộc tấn công xuất phát từ Afghanistan đang gia tăng”.

“Tôi đánh giá IS-K vẫn có khả năng và ý chí để tấn công các lợi ích của Mỹ và phương Tây ở nước ngoài chỉ trong vòng 6 tháng nữa mà không có hoặc có rất ít cảnh báo... IS hiện đang phát triển mạnh không chỉ ở Afghanistan mà còn ở bên ngoài nước này. Giờ đây, tổ chức này sở hữu khả năng thực hiện các cuộc tấn công ở châu Âu và châu Á, với các chiến binh được bố trí dọc biên giới với Tajikistan”, ông Michael Kurilla nhấn mạnh.

Trong bối cảnh bộ máy an ninh và cơ sở hạ tầng quốc phòng của Nga đang tập trung chủ yếu vào xung đột với Ukraine, các nhóm cực đoan như IS dường như đã cảm nhận được cơ hội để quay trở lại và âm mưu thực hiện các vụ tấn công táo bạo.

Chuyên gia Luke Coffey phân tích: “Không còn nghi ngờ gì nữa, IS đang lợi dụng sự xao nhãng của Nga ở Ukraine”. Vị chuyên gia này cho rằng xung đột với Ukraine hơn 2 năm qua đang thu hút phần lớn sự chú ý và nguồn lực của các cơ quan tình báo, lực lượng vũ trang, cơ quan an ninh và thậm chí cả cơ quan thực thi pháp luật của Nga. IS có thể đã nhìn thấy cơ hội tấn công trong bối cảnh Nga đang phân tâm.

Ông Luke Coffey chỉ ra rằng trong quá khứ, các nhánh của IS như Al-Naba đã có những bài viết về xung đột giữa Nga và Ukraine, thậm chí cho đó là cơ hội dành cho họ.

Đồng tình với quan điểm này, nhà phân tích chính trị và chuyên gia về khủng bố và các tổ chức cực đoan Hani Nasira tin rằng xung đột Nga-Ukraine đã tạo ra mảnh đất màu mỡ cho các cuộc tấn công bất ngờ vào một khu vực đang bị phân tâm.

Chuyên gia Hani Nasira nhấn mạnh: “Kể từ khi cuộc xung đột ở Ukraine bắt đầu, IS-K đã tăng số lượng chiến binh tham gia bằng cách đi từ trung tâm hoạt động ban đầu ở Syria về nước của họ để tái khởi động các hoạt động ở Bắc Caucasus và các nước Trung Á, chẳng hạn như Uzbekistan và Tajikistan”.

Nga dường như cũng đặc biệt quan tâm đến IS-K vì như họ tuyên bố, quân đội Nga có nhiều thành tích về tiêu diệt các phần tử khủng bố ở Chechnya, Syria và Afghanistan. Chính vì vậy, Nga đã nhiều lần trở thành mục tiêu của các nhóm cực đoan trong 2 thập kỷ qua, trong đó phải kể đến cuộc bao vây nhà hát Nord Ost năm 2002 hay vụ thảm sát Beslan năm 2004.

Có thể thấy, trong bối cảnh bộ máy quốc phòng còn bị chi phối bởi xung đột ở Ukraine, Nga còn đang phải đối mặt với cuộc chiến chống khủng bố cực đoan với các cuộc tấn công ngày càng táo bạo với âm mưu gây bất ổn ở khu vực này.

Vụ tấn công ở Moscow: Nga bắt giữ 2 nghi phạm, nhiều đối tượng bỏ trốn

Vụ tấn công ở Moscow: Nga bắt giữ 2 nghi phạm, nhiều đối tượng bỏ trốn

Trên Telegram ngày 23/3, nghị sĩ Alexander Khinshtein cho biết 2 người bị tình nghi thực hiện vụ tấn công đẫm máu vụ tấn công ...

Đại sứ Nga tại Mỹ khẳng định vụ tấn công khủng bố không làm thay đổi chính sách đối ngoại của Moscow

Đại sứ Nga tại Mỹ khẳng định vụ tấn công khủng bố không làm thay đổi chính sách đối ngoại của Moscow

Đại sứ Nga tại Mỹ Anatoly Antonov khẳng định các vụ tấn công khủng bố và chiến tranh hỗn hợp của phương Tây sẽ không ...

Vụ tấn công đẫm máu ở Nga: Hé lộ thân phận một nghi phạm; Pháp 'trông người lại ngẫm đến ta', ra quyết định khẩn

Vụ tấn công đẫm máu ở Nga: Hé lộ thân phận một nghi phạm; Pháp 'trông người lại ngẫm đến ta', ra quyết định khẩn

Ngày 24/3, Ủy ban Điều tra Nga (IC) xác nhận trên kênh Telegram rằng, số nạn nhân thiệt mạng trong vụ tấn công khủng bố ...

Giới chức Mỹ nói về mối đe dọa IS ở Iraq sau vụ Nga bị tấn công khủng bố

Giới chức Mỹ nói về mối đe dọa IS ở Iraq sau vụ Nga bị tấn công khủng bố

Ngày 24/3, Đại sứ Mỹ tại Iraq Alina Romanowski nhận định tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng vẫn là mối ...

Vụ tấn công khủng bố ở Moscow: 'Điểm mù' của Cơ quan an ninh Nga hay thuyết âm mưu đánh lạc hướng?

Vụ tấn công khủng bố ở Moscow: 'Điểm mù' của Cơ quan an ninh Nga hay thuyết âm mưu đánh lạc hướng?

Ai là thủ phạm thực sự của vụ tấn công khủng bố đẫm máu ở Moscow hiện tại vẫn chưa ngã ngũ. Khi chính lực ...

(theo Le Monde, eurasiareview, Arab News)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động