 |
| Toàn cảnh Khóa tập huấn hướng dẫn thực hiện Nguyên tắc Méndez. (Ảnh: Thành Long) |
Chương trình tập trung giới thiệu nội dung, mục tiêu, phạm vi áp dụng và 6 nguyên tắc của Nguyên tắc Méndez; đồng thời làm rõ sự phù hợp với pháp luật Việt Nam và các nghĩa vụ của Việt Nam theo Công ước Liên hợp quốc về chống tra tấn. Đại biểu được hướng dẫn quy trình lấy lời khai theo từng bước, từ chuẩn bị lấy lời khai, xây dựng sự hợp tác, đặt câu hỏi, lắng nghe chủ động đến đánh giá và phân tích thông tin thu thập được.
Trao đổi với Báo Thế giới và Việt Nam, bà Phan Thị Lan Hương, Trưởng phòng Hợp tác quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, người hướng dẫn khóa tập huấn, cho biết việc tiếp thu Nguyên tắc Méndez không chỉ khẳng định các cam kết của Việt Nam trong phòng, chống tra tấn, bức cung, nhục hình mà quan trọng hơn là hướng tới khâu thực hành.
 |
| Trưởng phòng Hợp tác quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội Phan Thị Lan Hương hướng dẫn khóa tập huấn. (Ảnh: Thành Long) |
Theo bà Phan Thị Lan Hương, Nguyên tắc Méndez đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với toàn bộ quá trình lấy lời khai, từ chuẩn bị, xây dựng kế hoạch đến tiến hành phỏng vấn, đánh giá và xác minh thông tin. Lời khai chỉ có giá trị khi được thu thập đúng quy định và trình tự pháp luật. Do đó, kỹ năng của điều tra viên đóng vai trò quan trọng, trong đó có khả năng xây dựng mối quan hệ và tạo dựng niềm tin với người được phỏng vấn, qua đó bảo đảm thông tin được thu thập một cách khách quan.
“Khi người dân tin tưởng rằng cơ quan điều tra, cán bộ điều tra thu thập thông tin một cách khách quan, từ đó cũng góp phần xây dựng niềm tin vào hệ thống pháp luật Việt Nam”, bà Phan Thị Lan Hương nhấn mạnh.
Ba ưu tiên để thúc đẩy thực hiện Nguyên tắc Méndez
Là người trực tiếp hướng dẫn khóa tập huấn, TS. Victor Zaharia, thành viên Tiểu ban Phòng chống tra tấn của Liên hợp quốc nhấn mạnh trong giai đoạn tiếp theo, Việt Nam cần tập trung vào ba ưu tiên để thúc đẩy việc áp dụng các Nguyên tắc Méndez.
 |
| TS. Victor Zaharia, thành viên Tiểu ban Phòng chống tra tấn của Liên hợp quốc nêu ra ba ưu tiên để thúc đẩy việc áp dụng các Nguyên tắc Méndez. (Ảnh: Thành Long) |
Thứ nhất là hoàn thiện và bảo đảm thực thi khuôn khổ pháp luật. Theo ông, các nguyên tắc cần được thể hiện phù hợp trong hệ thống pháp luật quốc gia, trong đó Việt Nam đã có nhiều quy định liên quan.
Thứ hai là đưa các quy định pháp luật vào thực tiễn. Việc áp dụng các Nguyên tắc Méndez không chỉ dừng ở việc xây dựng quy định mà cần được đưa vào thực tiễn trong hoạt động thu thập thông tin hằng ngày.
Thứ ba là chú trọng đào tạo nguồn nhân lực. Mỗi điều tra viên và những người tham gia quá trình thu thập thông tin cần hiểu rõ các Nguyên tắc Méndez, đồng thời có khả năng vận dụng những nguyên tắc này trong công việc chuyên môn.
TS. Victor Zaharia cho rằng việc áp dụng các Nguyên tắc Méndez không chỉ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tình nghi hoặc người tham gia phỏng vấn, mà còn giúp nâng cao hiệu quả hoạt động chuyên môn. Theo đó, điều tra viên có thể thu thập được nguồn thông tin đáng tin cậy hơn, qua đó phục vụ tốt hơn quá trình thực hiện nhiệm vụ.
 |
| TS. Victor Zaharia cùng đại biểu thực hành lấy lời khai tại khóa tập huấn. (Ảnh: Thành Long) |
Ở cấp độ hệ thống tư pháp, việc thu thập thông tin phù hợp với pháp luật, bao gồm chứng cứ và các thông tin liên quan, sẽ góp phần bảo đảm quá trình tố tụng được xây dựng trên cơ sở thông tin đáng tin cậy.
Đồng thời, các nguyên tắc này cũng góp phần bảo vệ quyền và lợi ích của những người bị tình nghi hoặc tham gia phỏng vấn theo quy định của pháp luật. Về lâu dài, việc thực hiện hiệu quả các Nguyên tắc Méndez có thể góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với các cơ quan chức năng, khi các cơ quan này thực hiện nhiệm vụ ngày càng hiệu quả và phù hợp với các yêu cầu pháp lý, đạo đức.
Đưa Nguyên tắc Méndez vào thực tiễn phỏng vấn điều tra tại Việt Nam
Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, đại biểu được tìm hiểu trách nhiệm trong thực thi, công tác lưu trữ hồ sơ, giám sát, giải quyết khiếu nại và các biện pháp khắc phục, bồi thường. Ngày cuối của khóa tập huấn tập trung vào phương pháp giảng dạy người trưởng thành, đồng thời tổ chức thảo luận, góp ý hoàn thiện tài liệu và phương pháp tập huấn.
Qua đó, chương trình tạo nền tảng để hình thành đội ngũ báo cáo viên nguồn, góp phần tiếp tục phổ biến và hướng dẫn thực hiện Nguyên tắc Méndez trong hoạt động điều tra, thu thập thông tin tại Việt Nam.
 |
| Theo Thượng tá Hoàng Duy Hiệp, khóa tập huấn giúp các đại biểu nâng cao hơn về tư duy và kỹ năng trong quá trình thực hiện hoạt động lấy lời khai. (Ảnh: Thành Long) |
Thượng tá, TS. Hoàng Duy Hiệp, công tác tại Khoa Luật, Học viện An ninh nhân dân, đại biểu tham gia khóa tập huấn, cho biết trước khi tham gia chương trình, ông đã có nghiên cứu chuyên môn về lấy lời khai, người có thẩm quyền đối với những người liên quan đến vụ án.
Tuy nhiên, sau khóa tập huấn, ông nhận thấy bản thân đã được nâng cao hơn về tư duy và kỹ năng trong quá trình thực hiện hoạt động lấy lời khai. Chương trình đã trang bị nhiều kỹ năng thiết thực, từ cách tiếp cận người được lấy lời khai, xây dựng kế hoạch, giao tiếp đến kỹ thuật đặt câu hỏi đóng, câu hỏi mở.
Theo Thượng tá Hoàng Duy Hiệp, Nguyên tắc Méndez giúp điều tra viên thực hiện lấy lời khai hài hòa, hợp lý và khoa học hơn, đồng thời tuân thủ pháp luật và bảo đảm quyền con người.
| Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam viếng nguyên Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Chu Dung Cơ Ngày 18/8, đồng chí Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Đảng, Nhà nước, ... |
| Lan tỏa giá trị của Nguyên tắc Méndez trong hoạt động điều tra, thu thập thông tin Ngày 22/9, tại tỉnh Khánh Hòa, Bộ Công an phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam tổ chức ... |
| UNDP: Việt Nam tiến bước trong áp dụng Nguyên tắc Méndez, củng cố pháp quyền Nguyên tắc Méndez được đánh giá là phương pháp phỏng vấn điều tra dựa trên cơ sở khoa học, không mang tính cưỡng ép, vừa ... |
