 |
| Dấu ấn sinh học p-tau217 trong máu có thể giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh Alzheimer ở người chưa xuất hiện triệu chứng. (Nguồn: Shutterstock) |
Một xét nghiệm xác định nồng độ protein p-tau217 trong máu có thể giúp nhận diện những người lớn tuổi chưa suy giảm nhận thức nhưng có nguy cơ cao gặp vấn đề về trí nhớ và tư duy trong vòng 5-10 năm tới.
Kết quả được công bố trên tạp chí y khoa JAMA và được trình bày tại Hội nghị quốc tế của Hiệp hội Alzheimer năm 2026. Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học Thần kinh Mass General Brigham (Mỹ) dẫn đầu, với sự tham gia của các đối tác quốc tế.
P-tau217 là một dạng protein tau đã được phosphoryl hóa có trong máu hoặc dịch não tủy. Nồng độ protein này có liên quan chặt chẽ đến sự tích tụ các mảng beta amyloid và những đám rối tau trong não - hai dấu hiệu sinh học đặc trưng thường gặp trong bệnh Alzheimer.
Nhóm nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 6 nghiên cứu quan sát và thử nghiệm lâm sàng được tiến hành tại Bắc Mỹ, Nhật Bản và Australia. Tổng cộng 2.684 người lớn tuổi, trung bình khoảng 70 tuổi, không có biểu hiện suy giảm nhận thức khi bắt đầu tham gia, đã được lấy mẫu máu, chụp PET và đánh giá trí nhớ, cũng như khả năng tư duy hằng năm.
Trong thời gian theo dõi trung bình gần 5 năm, 478 người phát triển tình trạng suy giảm nhận thức. Kết quả cho thấy những người có nồng độ p-tau217 rất cao, vượt hơn 2 lần mức trung bình của nhóm nghiên cứu, có nguy cơ suy giảm nhận thức ước tính khoảng 38% trong vòng 5 năm.
Ở mốc 10 năm, nguy cơ ước tính tăng lên 78%. Tuy nhiên, các nhà khoa học lưu ý số người được theo dõi từ 10 năm trở lên còn hạn chế, vì vậy kết quả dài hạn có độ chắc chắn thấp hơn so với dự báo trong 5 năm.
Mối liên hệ giữa p-tau217 và suy giảm nhận thức vẫn được ghi nhận sau khi nhóm nghiên cứu tính đến kết quả chụp PET, tuổi tác và biến thể gen APOE4 liên quan đến nguy cơ mắc Alzheimer. Điều này cho thấy xét nghiệm máu có thể bổ sung thông tin dự báo mà các phương pháp chụp não hoặc xét nghiệm gen chưa phản ánh đầy đủ.
Dù vậy, p-tau217 không thể tự mình dự đoán chính xác tương lai của từng cá nhân. Tuổi, di truyền, chức năng thận, béo phì, cũng như đặc điểm chủng tộc và dân tộc đều có thể ảnh hưởng đến nồng độ các chỉ số sinh học và nguy cơ sa sút trí tuệ.
Các tác giả hiện không khuyến nghị xét nghiệm p-tau217 thường quy cho người không có triệu chứng. Nguyên nhân là chưa có liệu pháp nào được chứng minh có thể ngăn chặn chắc chắn sự xuất hiện của suy giảm nhận thức ở nhóm có nguy cơ cao.
Trước mắt, xét nghiệm có thể được sử dụng để lựa chọn người tham gia các thử nghiệm phòng ngừa Alzheimer. Trong tương lai, nếu các liệu pháp can thiệp sớm được chứng minh hiệu quả, p-tau217 có thể hỗ trợ bác sĩ theo dõi nguy cơ, tư vấn và đưa ra quyết định điều trị trước khi các vấn đề về trí nhớ xuất hiện.
| Vì sao khoai tây chiên hại sức khỏe hơn khoai tây luộc, nướng? Khoai tây từ lâu được xem là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng cách chế biến có thể tạo ra sự khác biệt lớn đối ... |
| Ăn tôm không gây mỡ máu như nhiều người vẫn nghĩ Nhiều người e ngại ăn tôm vì cho rằng, thực phẩm này chứa nhiều cholesterol (mỡ máu) và có thể gây hại cho tim mạch. ... |
| 6 tín hiệu người cao tuổi sống khỏe, ít bệnh tật Nếu người cao tuổi luôn cảm thấy ngon miệng, ngủ yên 5-6 tiếng, không quá gầy… khả năng cao họ sẽ tiếp tục sống thọ ... |
| Dinh dưỡng giữ vai trò trung tâm trong phòng ngừa và điều trị bệnh tim mạch Dinh dưỡng ngày càng được khẳng định là giải pháp trọng tâm trong dự phòng và điều trị bệnh tim mạch, góp phần giảm gánh ... |
| Ăn cam nguyên quả tốt hơn uống nước ép nhờ một hợp chất Hầu hết mọi người đều bóc vỏ cam, ăn phần múi rồi bỏ đi lớp xơ trắng bám quanh các múi. Tuy nhiên, một nghiên ... |
