PHÂN TÍCH

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Ai cứu hoả?

Dịch Dung
Theo dõi TGVN trên
Phân tích và Bình luận chính trị
TGVN. Chiến sự Armenia-Azerbaijan leo thang nhưng nỗ lực hòa giải, vãn hồi hòa bình chưa phát huy tác dụng. Điểm mặt những bên có thể làm trung gian hòa giải. Iran-nhân tố mới. Phân tích của báo Thế giới & Việt Nam.

Xung đột giữa Armenia-Azerbaijan tiếp tục leo thang mức độ quyết liệt cho thấy cả hai phía dường như đều hạ quyết tâm giao tranh quân sự với nhau đến cùng và coi lần này là lần chung kết với nhau về vùng lãnh thổ Nagorno-Karabakh. Nhưng thực tế ấy cũng còn cho thấy vai trò và hiệu ứng của việc bên ngoài trung gian hoà giải vẫn còn quá ít ỏi hoặc chưa phát huy được tác dụng.

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Ai cứu hoả?
Nước nào sẽ đóng vài trò "lĩnh cứu hỏa" để giúp dập tắt ngọn lửa chiến sự giữa Armenia-Azerbaijan? (Nguồn: France 24)

Bên ngoài nào làm trung gian hòa giải?

Cho tới nay trên phương diện này, Tổ chức An ninh và Hợp tác ở châu Âu (OSCE) đã lập ra cơ chế bộ ba bao gồm Mỹ, Pháp và Nga để đảm trách vai trò trung gian hoà giải giữa Armenia-Azerbaijan với mục đích ngăn ngừa chiến tranh tái bùng phát và tìm kiếm giải pháp dứt điểm cuối cùng cho vấn đề Nagorno-Karabakh. Chỉ riêng việc thoả thuận ngừng bắn năm 1994 giữa Armenia-Azerbaijan từ đó đến nay không được hai bên thực thi đầy đủ và tuân thủ nghiêm chỉnh không thôi chứ chưa nói đến giao tranh quân sự xảy ra như hiện tại cũng đã đủ để cho thấy cơ chế bộ ba nói trên hữu danh vô thực.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan có mưu tính riêng nhưng không hẳn hoàn toàn vô lý khi thẳng thừng bác bỏ đề nghị hoà giải của bộ ba này. Ông Erdogan cho rằng suốt mấy thập kỷ qua bộ ba này không làm nên trò trống gì thì bây giờ cũng sẽ chỉ vô tích sự.

Tin liên quan
Cuộc chiến Armenia-Azerbaijan: Cờ ngoài bài trong Cuộc chiến Armenia-Azerbaijan: Cờ ngoài bài trong

Nhìn nhận một cách thực tế và khách quan, OSCE nói chung và bộ ba này hiện không thể dập tắt được hoả hoạn đang cháy dữ dội giữa Armenia-Azerbaijan. Cả hai đều chỉ có được ảnh hưởng từ "chính danh" chứ không có được cái uy từ thực lực. OSCE hiện vẫn tiếp tục đắm chìm trong rạn nứt nội bộ, vai trò và ảnh hưởng chính trị an ninh châu lục tiếp tục trượt dốc.

Mỹ hiện đâu còn tâm trạng và cả lợi ích thiết thực trước mắt nào để quan tâm tới chuyện Nagorno-Karabakh. Pháp xưa nay đâu có năng lực gì trên thực tế để giúp tháo gỡ nút thắt Nagorno-Karabakh giữa Armenia và Azerbaijan. Còn Nga thì lại quá biết rằng không thể giải quyết được vấn đề Nagorno-Karabakh theo hướng Azerbaijan bị mất vĩnh viễn hay thu phục lại được vùng Nagorno-Karabakh bằng biện pháp quân sự nên duy trì thực trạng như thời gian vừa qua mới có lợi nhất cho Nga.

Cả Mỹ, NATO hay EU cũng đều không có cách nào hơn ngoài việc lên tiếng yêu cầu hai bên chấm dứt chiến sự và cùng nhau tìm kiếm giải pháp chính trị hoà bình. Rồi đến Liên Hợp Quốc cũng vậy. Chỉ còn lại hai anh lính cứu hoả là Nga và Thổ Nhĩ Kỳ.

Ai có nhiều khả năng dập tắt đám cháy?

Câu hỏi được đặt ra ở đây là vậy thì ai sẽ cứu hoả được và làm cách nào để dập tắt đám cháy này.

Armenia-Azerbaijan sẽ chẳng đồng thời nghe theo đề nghị của các tổ chức hay thể chế như LHQ, EU, NATO hay OSCE.

Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn Azerbaijan và thù địch Armenia nên không thể đảm trách nổi vai trò trung gian hoà giải. Nhưng vì là quốc gia ở vùng láng giềng của hai nước này nên Thổ Nhĩ Kỳ có thể giúp các nỗ lực trung gian hoà giải thành công hoặc làm cho nó bị thất bại.

Nga có khả năng thực tế to lớn hơn cả nhưng một mình Nga cũng không thể thực hiện được thành công vai trò trung gian hoà giải bởi Thổ Nhĩ Kỳ cũng muốn có vai trò nên không để Nga thành công một mình. EU và NATO cũng vậy bởi nếu Nga trung gian hoà giải thành công thì vùng Nam Caucasus này sẽ tiếp tục là vùng ảnh hưởng sâu đậm của riêng Nga.

Trong bối cảnh tình hình như thế, việc Iran xuất hiện trong tư cách anh lính cứu hoả mới thật rất đáng được chú ý.

Tin liên quan
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi

Iran có hơn 760 km biên giới chung với Azerbaijan và cũng có đoạn biên giới ngắn với Armenia, nguy cơ bị vạ lây bởi mối bất hoà giữa hai nước láng giềng này là rất thực tế. Iran không có căn cứ quân sự ở Armenia như Nga và cũng chẳng buôn bán vũ khí với Azerbaijan như Nga. Iran và Thổ Nhĩ Kỳ cùng theo đuổi tham vọng vươn lên thành cường quốc khu vực và lãnh đạo thế giới Hồi giáo nhưng không tranh giành ảnh hưởng ở vùng Nam Caucasus như giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Trung gian hoà giải giữa Armenia-Azerbaijan giúp Iran vừa tránh bị vạ lây vừa có cơ hội tăng cường uy tín quốc tế, như vậy chẳng phải Iran vừa không thể không làm, vừa rất nên làm hay sao?

Câu hỏi được đặt ra ở đây là vậy thì ai sẽ cứu hoả được và làm cách nào để dập tắt đám cháy này. Armenia-Azerbaijan sẽ chẳng đồng thời nghe theo đề nghị của các tổ chức hay thể chế như LHQ, EU, NATO hay OSCE. Một mình Nga hay Iran cũng sẽ không thể thuyết phục được hai bên đi vào đàm phán hoà bình với nhau. Nhưng nếu một bên như Nga hay Iran hoặc ai đó nhân danh LHQ được tất cả các đối tác bên ngoài khác ủng hộ và giao phó sứ mệnh trung gian hòa giải thì cục diện và triển vọng sẽ lại có thể hoàn toàn khác.

Giải pháp cho lần giao tranh quân sự này, nếu như không muốn gọi đấy là chiến tranh, giữa Armenia-Azerbaijan chắc rồi sẽ là một thoả thuận ngừng bắn mới đi cùng với sự hình thành một cơ chế mới với nhiệm vụ giám sát việc thực thi ngừng bắn và khởi động quá trình tìm kiếm quy chế pháp lý cuối cùng cho vùng Nagorno-Karabakh sao cho không còn phải lo lại bùng phát chiến sự giữa Armenia-Azerbaijan một lần nữa.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Nagorno-Karabakh

Đọc thêm

Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Hai động thái của Tổng thống Trump trong những ngày cuối nhiệm kỳ đang đẩy Tổng thống đắc cử Joe Biden vào tình trạng khó xử. TG&VN bình luận.
Tin thế giới 20/1: Ông Trump 'tất tay' với ván bài cuối; Mỹ chuẩn bị cho Lễ Nhậm chức của ông Biden; Ngoại trưởng Zimbabwe tử vong do Covid-19

Tin thế giới 20/1: Ông Trump 'tất tay' với ván bài cuối; Mỹ chuẩn bị cho Lễ Nhậm chức của ông Biden; Ngoại trưởng Zimbabwe tử vong do Covid-19

Lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ, ông Trump trước ngày rời Nhà Trắng, Mỹ-Trung Quốc, đại dịch Covid-19... là một số sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
EIU: Việt Nam là một trong những địa điểm sản xuất cạnh tranh nhất châu Á - Thái Bình Dương

EIU: Việt Nam là một trong những địa điểm sản xuất cạnh tranh nhất châu Á - Thái Bình Dương

Theo EIU, Việt Nam là một trong những địa điểm sản xuất cạnh tranh nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 5 ngày 21/1/2021: Song Ngư tình duyên lận đận, Xử Nữ bị lừa gạt tình cảm?

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 5 ngày 21/1/2021: Song Ngư tình duyên lận đận, Xử Nữ bị lừa gạt tình cảm?

Tử vi hôm nay 21/1 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lễ ký kết Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Saudi Arabia

Lễ ký kết Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Saudi Arabia

Lễ ký kết ‘Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Học viện Ngoại giao Hoàng tử Saud Al-Faisal, Saudi Arabia.
Lịch âm 21/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 21/1/2021 - Lịch vạn niên 21/1/2021

Lịch âm 21/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 21/1/2021 - Lịch vạn niên 21/1/2021

Lịch âm 21/1. Âm lịch hôm nay 21/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 21/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn viên ngày 21 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Hoa Kỳ và Việt Nam cam kết hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh

Hoa Kỳ và Việt Nam cam kết hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh

Phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam tổ chức Lễ công bố kết quả bước đầu của Dự án Xử lý ô nhiễm dioxin, cam kết hợp tác ...
Tạ Quỳnh Mai: Nữ CEO 8X tài năng, bản lĩnh

Tạ Quỳnh Mai: Nữ CEO 8X tài năng, bản lĩnh

Sau 12 năm, giờ đây, QM Diamond đã trở thành thương hiệu lớn về trang sức - kim cương. Thành công ấy, không thể không nhắc tới vai trò trụ ...
Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/1: Đà Nẵng có thêm 4 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/1: Đà Nẵng có thêm 4 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Tính đến chiều 20/1, Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết có 4 ca mắc mới Covid-19 ở Đà Nẵng được cách ly ngay khi nhập ...
Việt Nam điều hành tỷ giá trong khuôn khổ chính sách tiền tệ chung nhằm ổn định kinh tế vĩ mô

Việt Nam điều hành tỷ giá trong khuôn khổ chính sách tiền tệ chung nhằm ổn định kinh tế vĩ mô

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng trả lời về việc Hoa Kỳ ra Báo cáo điều tra về chính sách và thực tiễn định giá tiền ...
The Sunday Times: Việt Nam tổ chức Đại hội Đảng lần thứ XIII trong điều kiện thuận lợi

The Sunday Times: Việt Nam tổ chức Đại hội Đảng lần thứ XIII trong điều kiện thuận lợi

Theo The Sunday Times, Việt Nam đang chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ XIII trong điều kiện thuận lợi mà không nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay có được.
Armin Laschet - ứng cử viên tiềm năng kế nhiệm Thủ tướng Đức Angela Merkel là ai?

Armin Laschet - ứng cử viên tiềm năng kế nhiệm Thủ tướng Đức Angela Merkel là ai?

Ông Armin Laschet đang có nhiều cơ hội là người đứng đầu Chính phủ Liên bang Đức, sau bốn nhiệm kỳ cầm quyền của bà Angela Merkel.
Mỹ-Anh: Mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương có bền lâu khi hai nhà lãnh đạo chưa gặp đã sứt mẻ?

Mỹ-Anh: Mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương có bền lâu khi hai nhà lãnh đạo chưa gặp đã sứt mẻ?

Quan hệ Mỹ-Anh sẽ sang trang mới dù Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden ấn tượng ban đầu không mấy tốt đẹp về Thủ tướng Anh Boris Johnson.
Bạo loạn Đồi Capitol: Ông Trump 'gieo gió', ông Biden 'gặt bão'

Bạo loạn Đồi Capitol: Ông Trump 'gieo gió', ông Biden 'gặt bão'

Sự kiện bạo loạn ở Đồi Caitol đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nền chính trị Mỹ.
Việc luận tội Tổng thống Trump lần 2 sẽ ra sao khi thời điểm chuyển giao quyền lực tới gần?

Việc luận tội Tổng thống Trump lần 2 sẽ ra sao khi thời điểm chuyển giao quyền lực tới gần?

Hạ viện Mỹ đã quyết định luận tội Tổng thống Trump lần hai, làm dấy lên nhiều băn khoăn về những gì có thể diễn ra sau đó.
Trung Quốc và Ấn Độ khó đạt được thỏa thuận về vấn đề biên giới

Trung Quốc và Ấn Độ khó đạt được thỏa thuận về vấn đề biên giới

Sau 8 tháng, cuộc đối đầu biên giới giữa binh sĩ Ấn Độ và Trung Quốc trên dãy Himalaya vẫn chưa được giải quyết.
Phiên bản di động