50 năm ngoại giao môi trường Liên hợp quốc: Nhìn lại thành tựu và những xu hướng tương lai

Thủy Tiên
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Dịp kỷ niệm 50 năm Hội nghị Stockholm là cơ hội điểm lại những thành tựu của chính sách ngoại giao môi trường của Liên hợp quốc (LHQ), tìm xu hướng phát triển trong tương lai nhằm bảo vệ và tái tạo Trái đất.
50 năm ngoại giao môi trường của Liên hợp quốc: Nhìn lại và hướng về phía trước
Cách đây 50 năm, Hội nghị Stockholm khai mạc vào ngày 5/6/1972. (Nguồn: UN)

Năm 1972, thế giới đã trải qua hàng loạt sự cố môi trường vô cùng nghiêm trọng như: mưa axit phá hủy cây cối, chất độc Dichloro-Diphenyl-Trichloroethane (DDT) giết chết các loài chim, hàng loạt quốc gia phải đối phó với sự cố tràn dầu, ô nhiễm do thử nghiệm vũ khí hạt nhân, và sự tàn phá môi trường do chiến tranh. Đặc biệt, vấn đề ô nhiễm không khí càng thêm nhức nhối khi nó không giới hạn trong biên giới, lãnh thổ của từng quốc gia mà lây lan, trở thành thách thức toàn cầu.

Với sự tích cực của Thụy Điển, Liên hợp quốc (LHQ) đã tập hợp đại diện các quốc gia trên thế giới để tìm giải pháp. Hội nghị LHQ về môi trường và con người được tổ chức cách đây 50 năm tại Stockholm (Thụy Điển) từ ngày 5-16/6/1972, đánh dấu nỗ lực toàn cầu đầu tiên, coi môi trường là vấn đề chính sách toàn thế giới và xác định các nguyên tắc cốt lõi để quản lý nó.

Có thể nói, Hội nghị Stockholm là bước ngoặt trong cách các quốc gia nhìn nhận thế giới tự nhiên và các nguồn tài nguyên mà tất cả cùng chia sẻ.

Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), từ đó, được thành lập, nhằm giám sát tình trạng và phối hợp ứng phó với các vấn đề môi trường lớn. Hội nghị cũng nêu ra các thách thức trong đàm phán quốc tế đến nay, chẳng hạn như ai là người chịu trách nhiệm làm sạch các thiệt hại về môi trường và mức độ các nước nghèo hơn có thể thực hiện.

Nửa thế kỷ trôi qua, ngoại giao môi trường đã đạt được những thành tựu gì và đâu là những vấn đề đang nổi lên trong những thập kỷ tới?

Hội nghị Stockholm năm 1972

Có thể nói, Hội nghị Stockholm là thành tựu ngoại giao quan trọng. Hội nghị đã đặt ra các giới hạn của LHQ dựa trên khái niệm chủ quyền của nhà nước trong khi nhấn mạnh tầm quan trọng của hành động hợp tác vì lợi ích chung.

Quy tụ đại diện từ 113 quốc gia cũng như các cơ quan của LHQ, Hội nghị đã thiết lập một thông lệ bao gồm các chủ thể phi quốc gia hoạt động, ví dụ như các nhóm vận động bảo vệ môi trường. Hội nghị cũng dẫn đến một tuyên bố bao gồm các nguyên tắc hướng dẫn quản lý môi trường toàn cầu trong tương lai.

Tuyên bố công nhận rõ ràng "quyền có chủ quyền của các quốc gia trong việc khai thác tài nguyên phù hợp với các chính sách môi trường của quốc gia mình, cũng như trách nhiệm đảm bảo rằng các hoạt động trong phạm vi quyền hạn hoặc sự kiểm soát của mình không gây tổn hại đến môi trường của các quốc gia khác hoặc các khu vực nằm ngoài giới hạn của quyền tài phán quốc gia”.

Một kế hoạch hành động tăng cường vai trò của LHQ trong việc bảo vệ môi trường biến UNEP trở thành cơ quan môi trường toàn cầu.

Đáng chú ý, Hội nghị Stockholm năm 1972 cũng nêu bật tình trạng bất bình đẳng toàn cầu khi Thủ tướng Ấn Độ Indira Gandhi đặt câu hỏi về sự cần thiết phải ưu tiên bảo vệ môi trường khi có quá nhiều người nghèo khổ. Các nước đang phát triển khác cũng chia sẻ mối quan tâm của Ấn Độ, họ băn khoăn rằng liệu phong trào môi trường mới này có ngăn cản người nghèo khai thác tài nguyên môi trường và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu thốn của họ? Và liệu các nước giàu, những người góp phần hủy hoại môi trường, có hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các nước nghèo hay không?

Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất năm 1992

20 năm sau, tại Rio de Janeiro, Hội nghị LHQ về môi trường và phát triển, hay còn gọi là Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất, đã đưa ra câu trả lời.

Hội nghị ủng hộ sự phát triển bền vững, có nghĩa là đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không gây nguy hiểm đến khả năng đáp ứng của các thế hệ tương lai. Điều này đã mở đường cho sự đồng thuận thuận chính trị theo nhiều cách khác nhau.

Trước hết, biến đổi khí hậu đã chứng minh rằng các hoạt động của con người có thể làm thay đổi hành tinh vĩnh viễn. Điều cấp thiết là phải hình thành quan hệ đối tác toàn cầu mới nhằm tập hợp các quốc gia, các thành phần quan trọng của xã hội và con người lại với nhau để bảo vệ và phục hồi “sức khỏe” của các hệ sinh thái trên Trái đất.

Thứ hai, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và phát triển xã hội đều có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

Cuối cùng, trong khi tất cả các quốc gia đều mong muốn theo đuổi mô hình phát triển bền vững, người ta thừa nhận rằng các nước phát triển có năng lực lớn hơn để làm điều đó và xã hội của những quốc gia này cần chịu trách nhiệm lớn hơn về môi trường.

Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất đã dẫn đến Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (UNFCCC), đặt cơ sở cho các cuộc đàm phán về khí hậu toàn cầu đang diễn ra; Công ước về Đa dạng sinh học (CBD); không ràng buộc với các nguyên tắc rừng; và một kế hoạch hành động tổng thể để chuyển đổi sang phát triển bền vững.

50 năm ngoại giao môi trường của Liên hợp quốc: Nhìn lại và hướng về phía trước
Hoạt động ủng hộ quyền tự nhiên và bảo vệ động vật đang trở nên nổi bật hơn trong các chính sách ngoại giao môi trường. (Nguồn: telegraphindia)

Những thách thức ở phía trước

Trong 50 năm qua, nhận thức ngày càng cao về các thách thức môi trường đã gia tăng số lượng các cơ quan môi trường quốc gia và mở rộng luật môi trường toàn cầu.

Toàn thế giới đã hợp tác cùng nhau để bảo vệ tầng ozone, loại bỏ xăng pha chì và giảm thiểu các chất ô nhiễm sinh ra do đốt nhiên liệu hóa thạch, nguyên nhân gây ra mưa axit. Năm 2015, các nước thành viên LHQ đã thông qua 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG) và ký kết Thỏa thuận Khí hậu Paris. Năm nay, các quốc gia cũng đã cam kết xây dựng hiệp ước giảm thiểu ô nhiễm nhựa.

Ứng phó với biến đổi khí hậu và sử dụng tài nguyên bền vững trở thành những ưu tiên cao hơn trong hoạch định chính sách đối ngoại của các quốc gia, các tổ chức quốc tế cho đến từng doanh nghiệp.

Mặc dù nỗ lực ngoại giao môi trường tiến bộ đáng kể, nhưng thế giới vẫn phải đối mặt với những thách thức to lớn.

Nồng độ khí nhà kính tiếp tục tăng, trong khi nhiệt độ tăng gây ra các vụ cháy rừng tàn khốc, sóng nhiệt và nhiều thảm họa khác. Hơn một triệu loài động thực vật đang bị đe dọa tuyệt chủng, có khả năng đặt thế giới trên bờ vực tuyệt chủng hàng loạt lớn nhất kể từ thời kỷ băng hà. Không những thế, 99% dân số thế giới đang hít thở bầu không khí ô nhiễm vượt quá chỉ số an toàn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Một số xu hướng 50 năm tới

Biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học và các tác động lên sức khỏe con người là những nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự LHQ khi ngoại giao môi trường bước vào giai đoạn 50 năm tiếp theo. Có một số xu hướng mới đáng để theo dõi.

Thứ nhất, khái niệm về nền kinh tế tuần hoàn đang trở nên phổ biến. Hàng năm, hàng tỷ tấn vật liệu được sản xuất, tiêu thụ và loại bỏ, nhưng chỉ có một tỷ lệ nhỏ được tái chế hoặc tái sử dụng. Những nỗ lực không ngừng nhằm tạo ra một nền kinh tế tuần hoàn, loại bỏ chất thải và giữ lại nguyên vật liệu có thể sử dụng, hỗ trợ giảm thiểu biến đổi khí hậu và phục hồi các hệ thống tự nhiên.

Thứ hai, hoạt động ủng hộ quyền tự nhiên và bảo vệ động vật đang trở nên nổi bật hơn trong các chính sách ngoại giao môi trường.

Thứ ba, vấn đề không gian vũ trụ sẽ dần "nóng lên" với sự mở rộng của du hành không gian tư nhân, biến không gian bên ngoài thành một lĩnh vực khám phá, mang tham vọng định cư của con người. Tình trạng rác không gian tích tụ, gây nguy hiểm cho không gian quỹ đạo của Trái đất, và việc khám phá sao Hỏa làm dấy lên những lo ngại mới về việc bảo vệ hệ sinh thái không gian.

Kỷ niệm 50 năm Hội nghị Stockholm là dịp quan trọng để suy nghĩ về quyền và trách nhiệm phát triển tương lai khi sử dụng và phát huy tối đa ngoại giao môi trường để bảo tồn và tái tạo Trái đất.

Quỹ Kuwait đồng hành cải thiện môi trường sống ở các địa phương Việt Nam

Quỹ Kuwait đồng hành cải thiện môi trường sống ở các địa phương Việt Nam

Ngày 2/6, Đại sứ Việt Nam tại Kuwait Ngô Toàn Thắng có cuộc gặp làm việc với ông Marwan A. Al-Ghanem, Giám đốc điều hành ...

Thuốc lá - Mối đe dọa tới môi trường của chúng ta

Thuốc lá - Mối đe dọa tới môi trường của chúng ta

Nhân Ngày thế giới không thuốc lá (31/5) năm nay, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chọn thông điệp “Thuốc lá - Mối đe ...

(theo The Conversation)

Bài viết cùng chủ đề

Biến đổi khí hậu

Đọc thêm

Lạm phát 'nóng bỏng tay' tại Argentina, CPI tăng 46,2% từ đầu năm

Lạm phát 'nóng bỏng tay' tại Argentina, CPI tăng 46,2% từ đầu năm

Baoquocte.vn. Tỷ lệ lạm phát tại Argentina trong tháng 7/2022 đã tăng 7,4% so với tháng trước đó.
Giáo viên khó khăn vì dịch Covid-19 được hỗ trợ mức cao nhất bao nhiêu?

Giáo viên khó khăn vì dịch Covid-19 được hỗ trợ mức cao nhất bao nhiêu?

Baoquocte.vn. Giáo viên mầm non, tiểu học trường tư gặp khó khăn do Covid-19 được hỗ trợ từ 2,2 - 3,7 triệu đồng tùy đối tượng.
Cô gái tắm trong hố băng hàng ngày trong thời tiết lạnh âm 20 độ

Cô gái tắm trong hố băng hàng ngày trong thời tiết lạnh âm 20 độ

Baoquocte.vn. Đoạn video ghi cảnh cô gái Phần Lan, khởi động ngày mới bằng cách ngâm mình trong hố băng ngoài trời, thu hút hàng chục nghìn lượt xem và bình ...
Nga nắm hơn 12.000 tỷ USD khoáng sản Ukraine, Trung Quốc lo ‘thảm họa’ ở Zaporizhzhia

Nga nắm hơn 12.000 tỷ USD khoáng sản Ukraine, Trung Quốc lo ‘thảm họa’ ở Zaporizhzhia

Baoquocte.vn. Hiện Nga đã nắm quyền kiểm soát một số lượng lớn các mỏ ở Ukraine với tổng giá trị khoáng sản ước tính vào khoảng 12,400 tỷ USD.
Palestine nỗ lực tìm kiếm tư cách thành viên đầy đủ của Liên hợp quốc

Palestine nỗ lực tìm kiếm tư cách thành viên đầy đủ của Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Theo truyền thông Trung Đông ngày 11/8, lãnh đạo Palestine đã khởi động nỗ lực ngoại giao mới nhằm đạt được tư cách thành viên đầy đủ của Liên hợp ...
Top 10 xe ô tô bán chạy tháng 7/2022: Mitsubishi Xpander chiếm đỉnh bảng, VinFast Lux A2.0 gây bất ngờ

Top 10 xe ô tô bán chạy tháng 7/2022: Mitsubishi Xpander chiếm đỉnh bảng, VinFast Lux A2.0 gây bất ngờ

Baoquocte.vn. Bảng xếp hạng top 10 xe ô tô bán chạy nhất tháng 7/2022 có nhiều xáo trộn. Những xe VinFast Fadil, VF e34, KIA Sonet,...đã bất ngờ 'mất tích' khó ...
Czech sắp được nhận dầu qua đường ống Druzhba

Czech sắp được nhận dầu qua đường ống Druzhba

Baoquocte.vn. Ngày 11/8, công ty Mero thông báo, nguồn cung dầu thô cho Czech từ đường ống Druzhba sẽ được nối lại trong ngày 12/8 hoặc 13/8.
Đức lại giục Nga nhận tuabin, muốn họp quốc tế về tái thiết Ukraine

Đức lại giục Nga nhận tuabin, muốn họp quốc tế về tái thiết Ukraine

Baoquocte.vn. Chính quyền Đức của Thủ tướng Olaf Scholz đã có một số động thái mới đáng chú ý liên quan tới câu chuyện về năng lượng và nỗ lực tái ...
Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd ngày 12/8: Ronaldo muốn ký thêm 1 tiền đạo; đàm phán mua Rabiot; De Jong mong ở lại Barca

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd ngày 12/8: Ronaldo muốn ký thêm 1 tiền đạo; đàm phán mua Rabiot; De Jong mong ở lại Barca

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ CLB Man Utd diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Vụ FBI khám nhà ông Donald Trump: Bộ trưởng Tư pháp xác nhận, chính chủ phản ứng ra sao?

Vụ FBI khám nhà ông Donald Trump: Bộ trưởng Tư pháp xác nhận, chính chủ phản ứng ra sao?

Baoquocte.vn. Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các luật sư và đại diện của mình ‘đang hợp tác toàn diện’ với cơ quan chức năng liên quan.
Việt Nam là cửa ngõ để tiếp cận thị trường ASEAN của Thổ Nhĩ Kỳ

Việt Nam là cửa ngõ để tiếp cận thị trường ASEAN của Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Trả lời thời báo kinh tế Dunya News, Đại sứ Đỗ Sơn Hải cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ có thể tiếp cận thị trường 680 triệu dân ASEAN thông qua Việt Nam.
Các cơ quan đại diện tại một số địa bàn phối hợp triển khai công tác đối ngoại đa phương

Các cơ quan đại diện tại một số địa bàn phối hợp triển khai công tác đối ngoại đa phương

Baoquocte.vn. Việc tăng cường điều phối giữa các cơ quan đại diện cùng tham gia công tác đối ngoại đa phương là hết sức cần thiết.
Nỗ lực xây dựng đội ngũ cán bộ Ngoại giao trẻ bản lĩnh, chuyên nghiệp và hiện đại

Nỗ lực xây dựng đội ngũ cán bộ Ngoại giao trẻ bản lĩnh, chuyên nghiệp và hiện đại

Baoquocte.vn. Ngày 11/8 tại Hà Nội, Đoàn Thanh niên Bộ Ngoại giao đã tổ chức Đại hội Đoàn Thanh niên Bộ Ngoại giao lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2022-2027.
Chung tay xúc tiến tiêu thụ nhãn và nông sản Hưng Yên tại thị trường Tây Nam Trung Quốc

Chung tay xúc tiến tiêu thụ nhãn và nông sản Hưng Yên tại thị trường Tây Nam Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Côn Minh vận động các doanh nghiệp tham dự kết nối với Hội nghị trực tuyến xúc tiến tiêu thụ nhãn và nông sản Hưng Yên.
Argentina luôn coi trọng mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước ASEAN

Argentina luôn coi trọng mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước ASEAN

Baoquocte.vn. Đại sứ quán các quốc gia ASEAN tại Argentina phối hợp với Bộ Ngoại giao nước chủ nhà tổ chức Lễ kỷ niệm 55 năm Ngày thành lập ASEAN.
Chi bộ Phái đoàn Việt Nam tại LHQ tổ chức Đại hội Chi bộ nhiệm kỳ 2022-2025

Chi bộ Phái đoàn Việt Nam tại LHQ tổ chức Đại hội Chi bộ nhiệm kỳ 2022-2025

Baoquocte.vn. Bí thư Đảng ủy Bộ phận Khu vực New York Đặng Hoàng Giang đánh giá cao vai trò của Chi bộ trong lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ được giao.
Hai công dân Việt Nam đã được rời Tây Ban Nha, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục phối hợp xử lý tình hình

Hai công dân Việt Nam đã được rời Tây Ban Nha, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục phối hợp xử lý tình hình

Baoquocte.vn. Ngày 11/8, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao thông tin, 2 công dân Việt Nam bị bắt giữ tại Tây Ban Nha đã rời sở tại và về nước.
Việt Nam chủ động phối hợp với các cơ quan đại diện nước ngoài nhằm tháo gỡ vướng mắc liên quan hộ chiếu mẫu mới

Việt Nam chủ động phối hợp với các cơ quan đại diện nước ngoài nhằm tháo gỡ vướng mắc liên quan hộ chiếu mẫu mới

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao và Bộ Công an đề nghị các nước phối hợp trong việc tháo gỡ khó khăn, sớm cấp thị thực cho hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam.
Hợp tác chặt chẽ với cảnh sát Anh để nhận dạng các nạn nhân người Việt trong vụ cháy ở Manchester

Hợp tác chặt chẽ với cảnh sát Anh để nhận dạng các nạn nhân người Việt trong vụ cháy ở Manchester

Baoquocte.vn. Cục Lãnh sự và Đại sứ quán Việt Nam tại Anh đang nỗ lực để nhận dạng và xác minh các nạn nhân người Việt trong vụ cháy tại Manchester.
Anh công bố danh tính 4 người Việt nghi mất tích trong vụ hoả hoạn tại Manchester

Anh công bố danh tính 4 người Việt nghi mất tích trong vụ hoả hoạn tại Manchester

Baoquocte.vn. Chiều 4/8, cảnh sát khu vực Greater Manchester (GMP) đã chính thức công bố danh tính 4 người Việt Nam được cho là mất tích trong vụ cháy xảy ra hôm 7/5.
Đại sứ quán Việt Nam tại CH Czech tích cực gỡ rối liên quan đến hộ chiếu mới

Đại sứ quán Việt Nam tại CH Czech tích cực gỡ rối liên quan đến hộ chiếu mới

Baoquocte.vn. Theo Đại sứ Thái Xuân Dũng, công dân có nhu cầu bổ sung nơi sinh vào hộ chiếu mới có thể đến Đại sứ quán Việt Nam tại CH Czech để được hỗ trợ.
Anh thông báo tiếp tục công nhận hộ chiếu mới của Việt Nam

Anh thông báo tiếp tục công nhận hộ chiếu mới của Việt Nam

Baoquocte.vn. Ngày 3/8, Đại sứ quán Anh tại Hà Nội ra thông báo khẳng định Vương quốc Anh tiếp tục công nhận mẫu hộ chiếu mới của Việt Nam.
Những điều 'bỏ túi' khi giao tiếp với người Ấn Độ (Phần 1)

Những điều 'bỏ túi' khi giao tiếp với người Ấn Độ (Phần 1)

Baoquocte.vn. Ấn Độ là nơi tồn tại nhiều nền tôn giáo và các quy tắc trong cuộc sống hàng ngày. Khi giao tiếp với người Ấn Độ, cần lưu ý một số điều dưới đây.
Hiệu lực và trách nhiệm thi hành Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại thuộc về ai?

Hiệu lực và trách nhiệm thi hành Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại thuộc về ai?

Baoquocte.vn. Điều 43 và 44 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định về hiệu lực và trách nhiệm trong việc thi hành Nghị định.
Các cấp tham dự chiêu đãi kỷ niệm Quốc khánh nước ngoài, kỷ niệm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao

Các cấp tham dự chiêu đãi kỷ niệm Quốc khánh nước ngoài, kỷ niệm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao

Baoquocte.vn. Điều 41 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về cấp tham dự các cuộc chiêu đãi kỷ niệm Quốc khánh nước ngoài, kỷ niệm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao.
Trưởng Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam tham dự các hoạt động

Trưởng Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam tham dự các hoạt động

Baoquocte.vn. Điều 40 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định việc Trưởng Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam tham dự các hoạt động.
Những nước nào có Ngày Quốc khánh trong tháng 8?

Những nước nào có Ngày Quốc khánh trong tháng 8?

Baoquocte.vn. Trong tháng 8, có 25 quốc gia kỷ niệm Ngày Quốc khánh, trong đó có Thuỵ Sỹ, Bờ Biển Ngà, Singapore, Pakistan, Hàn Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Ukraine,...
Đại sứ chào xã giao, chào từ biệt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước

Đại sứ chào xã giao, chào từ biệt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước

Baoquocte.vn. Điều 38 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định việc Đại sứ chào xã giao, chào từ biệt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Phiên bản di động