Bảo đảm, thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam: Minh chứng từ thực tiễn

Nhận thức rõ ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, Đảng và Nhà nước ta thời gian qua luôn đặc biệt quan tâm và coi đây là nhiệm vụ xuyên suốt trong mọi chỉ đạo. (Nguồn: Báo Nhân dân)

Việc hiểu và nhận thức đúng đắn về thành tựu bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam thời gian qua có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong bối cảnh tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong kỉ nguyên mới.

Nhân dân là thước đo và mục tiêu phấn đấu

Nhận thức rõ ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, Đảng và Nhà nước ta thời gian qua luôn đặc biệt quan tâm và coi đây là nhiệm vụ xuyên suốt trong mọi chỉ đạo.

More from WVR
CSW70: Việt Nam cam kết thúc đẩy quyền tiếp cận công lý của phụ nữ, chung tay xây dựng một thế giới công bằng và bao trùm

Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Đảng ta xác định: “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ cuộc sống, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân, lấy hạnh phúc, ấm no của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu”, đồng thời nhấn mạnh: “Tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân theo Hiến pháp năm 2013...”.

Quan điểm trên tiếp tục được quán triệt trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII trình Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh quan điểm “dân là gốc”, “Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của Nhân dân; lấy hạnh phúc, sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”.

Để những quyết sách đi vào thực tiễn, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành và phát động nhiều chính sách, chương trình nhằm bảo đảm, bảo vệ, thúc đẩy quyền con người như: Nghị quyết số 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019 của Quốc hội về phê duyệt Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030; Quyết định số 338/QĐ-TTg ngày 03/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 01 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030”; Quyết định số 539/QĐ-TTg ngày 19/6/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Ban hành Kế hoạch triển khai Phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025”...

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế ở Việt Nam tính đến năm 2025 đạt 95,2%. (Nguồn: nhiepanhcuocsong.vn)

Thực tiễn sống động về bảo đảm, thúc đẩy quyền con người

Việt Nam đã nỗ lực từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền con người, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, pháp luật quốc tế, thực tiễn phát triển của đất nước.

Chỉ tính từ năm 2019 đến tháng 11/2023 đã có hơn 56 luật và văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành để cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013.

Riêng năm 2025, Quốc hội đã thông qua 89 luật, 91 nghị quyết cùng hàng trăm văn bản hướng dẫn khác. Những văn bản quy phạm pháp luật này đã góp phần quan trọng tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lí ngày càng đầy đủ, minh bạch cho việc thực thi các quyền con người.

Đáng chú ý, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và Luật Thi hành án hình sự hiện hành đã mở rộng quyền được bảo vệ thân thể, quyền có luật sư ngay từ khi bị tạm giữ, quyền tiếp cận thông tin, quyền khiếu nại, tố cáo. Điều kiện giam giữ được cải thiện, bảo đảm quyền gặp thân nhân, luật sư... Đây là sự thay đổi rất tiến bộ, thể hiện sự nhân văn của Đảng, Nhà nước ta.

Tỷ lệ nữ tham gia Quốc hội khóa XIV đạt 26,72% và khóa XV là 30,26%. Với tỷ lệ này, Việt Nam nằm trong nhóm nước có tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao ở khu vực châu Á và trên thế giới. Các quyền tiếp cận thông tin, tự do ngôn luận, hội họp, lập hội, đình công được bảo đảm.

Theo số liệu thống kê, hiện nước ta có hơn 80 triệu người dùng Internet, xếp thứ 12 thế giới, mỗi người Việt dành khoảng 7 giờ mỗi ngày cho các hoạt động trực tuyến. Người dân có nhiều kênh phản hồi, góp ý chính sách, pháp luật, tiếp cận thông tin và thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo.

Thời quan qua, hệ thống y tế, bảo hiểm xã hội, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực này được Nhà nước quan tâm, đầu tư. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tính đến năm 2025 đạt 95,2%. Tuổi thọ và chỉ số sức khỏe người dân bình quân của cả nước được cải thiện, năm 2025 tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh là 74,8 tuổi, trong đó số năm sống khỏe khoảng 67 năm.

Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam có xu hướng tăng đều và khá ổn định, đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm nước có chỉ số phát triển con người cao. Về chỉ số hạnh phúc, năm 2025 theo xếp hạng của Liên hợp quốc, Việt Nam tiếp tục tăng, xếp thứ 46/143 quốc gia.

Trong giai đoạn từ năm 1989-2023, GDP bình quân đầu người đã tăng 40 lần. Tính đến năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm các nước tăng trưởng cao của khu vực, thế giới. Quy mô GDP đạt hơn 514 tỉ USD. Việt Nam nằm trong top 20 về quy mô thương mại quốc tế và top 15 về thu hút FDI. Việt Nam đã xóa được 334.234 nhà tạm, nhà dột nát với tổng kinh phí gần 50.000 tỉ đồng.

Cùng với đó, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,2% năm 2022 xuống còn 1.3% năm 2025. Thời gian tới, Việt Nam tiếp tục tập trung phấn đấu thực hiện 17 Mục tiêu phát triển bền vững theo Chương trình nghị sự 2030, trong đó tập trung vào việc xóa đói giảm nghèo, bảo vệ hành tinh và bảo đảmsự thịnh vượng cho mọi người.

Quyền của nhóm đối tượng dễ bị tổn thương (phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người khuyết tật...) và người có công được quan tâmm chăm lo. Từ năm 2012 đến nay, 12 thứ tiếng dân tộc thiểu số đã được đưa vào giảng dạy tại nhiều tỉnh, thành. Tỷ lệ học sinh đi học và hoàn thành chương trình tiểu học đạt 92,08%, đứng ở tốp đầu của khối ASEAN. Miễn học phí đối với trẻ mầm non và học sinh phổ thông trên phạm vi cả nước. Riêng tại Hà Nội, học sinh tiểu học được hỗ trợ bữa ăn trưa bán trú từ ngân sách nhà nước.

Trên bình diện quốc tế, Việt Nam là thành viên của 7/9 công ước quốc tế cơ bản về quyền con người và 25 công ước của tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), định kì nộp báo cáo theo cơ chế Rà soát định kì phổ quát (UPR), tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc và là thành viên tích cực của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc các nhiệm kì 2014-2016; 2023-2025, 2026-2028.

Những số liệu trên là minh chứng sống động cho những nỗ lực không ngừng của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong bảo vệ, bảo đảm, thúc đẩy quyền con người, được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao. Đây là luận cứ vững chắc nhất để phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc về tình hình nhân quyền Việt Nam.

Từ năm 2012 đến nay, 12 thứ tiếng dân tộc thiểu số đã được đưa vào giảng dạy tại nhiều tỉnh, thành. (Nguồn: VGP)

Hướng đến thúc đẩy, bảo đảm quyền con người bền vững

Trước những tác động sâu sắc của tình hình thế giới và khu vực, để bảo vệ, bảo đảm và thúc đẩy quyền con người trong bối cảnh mới, đặc biệt trước sự bất ổn và xung đột có nguy cơ lan rộng tại Trung Đông, cần thực hiện đồng bộ, quyết liệt các giải pháp sau đây:

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức về quyền con người, về vai trò, trách nhiệm của các cơ quan trong bộ máy nhà nước và cả hệ thống chính trị trong việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, quyền công dân thông qua các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Tiếp tục thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 34/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực hiện Đề án đưa nội dung quyền con người vào chương trình giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân và Quyết định số 1079/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án truyền thông về quyền con người ở Việt Nam

Hai là, chủ động nghiên cứu, tham mưu, kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành nhằm từng bước hoàn hiện hành lang pháp lí về bảo đảm quyền con người theo Hiến pháp 2013 theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: “không để một số điều luật trở thành điểm nghẽn cản trở thực hiện quyền con người, quyền công dân và phát triển kinh tế - xã hội”.

Nghiên cứu để xây dựng hành lang pháp lí cho các quyền con người trong kỉ nguyên số: quyền sáng tạo trong môi trường số,quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền được lãng quên, quyền tiếp cận công nghệ công bằng, quyền được bảo vệ khỏi thông tin sai lệch,...

Ba là, tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong công tác bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Trong đó, cần chú trọng lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, có chính sách thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, am hiểu chuyên sâu về khoa học công nghệ bởi đây là nhân tố quyết định của mọi quyết định.

Bốn là, mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm về bảo vệ, bảo đảm quyền con người, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh mạng, phòng, chống khủng bố, buôn bán người, di cư trái phép và cứu trợ nhân đạo. Đây là những lĩnh vực đang tác động mạnh mẽ đến an ninh con người, quyền con người và là thách thức chung toàn cầu. Thông qua đó để phối hợp thúc đẩy các sáng kiến, nhất là trong lĩnh vực đấu tranh phòng, chống với các loại tội phạm xâm phạm quyền con người. Bên cạnh đó, tăng cường đối thoại để tăng cường sự đồng thuận, thu hẹp khác biệt về vấn đề nhân quyền bất đồng giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.

Năm là, tăng cường cơ chế giám sát và triển khai các biện pháp phát hiện, xử lí nhanh chóng, kịp thời và nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật xâm phạm đến quyền con người.

Quyền con người là giá trị chung của nhân loại, thể hiện khát vọng của loài người xuyên suốt chiều dài lịch sử. Các quyền con người có tính phổ quát, không thể phân chia, không thể chuyển nhượng, đồng thời có tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau và được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm bằng pháp luật quốc tế, pháp luật quốc gia. Bảo đảm, bảo vệ quyền con người đã và đang trở thành mối quan tâm chung của toàn nhân loại, là thước đo đánh giá sự dân chủ, tiến bộ, văn minh của mỗi quốc gia.

Trong tiến trình đó, Việt Nam đã và đang không ngừng nỗ lực phấn đấu vì mục tiêu cao nhất là hạnh phúc của nhân dân.

Bảo đảm quyền con người ở Việt Nam: Thực tiễn xuyên suốt trên mọi lĩnh vực Từ những phản ứng khẩn cấp, những chính sách nhân văn và kịp thời ứng phó thiên tai, đến sự chủ động đóng góp đầy ...

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực: Dấu mốc bảo đảm quyền con người trên không gian mạng Việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 ghi dấu mốc quan trọng thể hiện cam kết ...

Quyền phụ nữ trong thế kỷ XXI: Tiến bộ đáng kể nhưng thách thức còn dai dẳng 25 năm đầu tiên của thế kỷ XXI ghi nhận những bước tiến cụ thể về quyền phụ nữ trên phạm vi toàn cầu, với ...

Quyền con người trên không gian mạng: Thực tiễn trên thế giới và Việt Nam Việc bảo đảm và bảo vệ quyền con người trên không gian mạng là yêu cầu cấp bách đặt ra đối với cộng đồng quốc ...

Phát huy vai trò người có uy tín tại cơ sở: Cầu nối thúc đẩy quyền con người trong kỷ nguyên mới Người có uy tín là một thiết chế xã hội đặc thù, gắn bó sâu với cộng đồng và có khả năng dẫn dắt nhận ...