Bình luận của TG&VN: Hobbes và câu chuyện Triều Tiên

Những cam kết của Bình Nhưỡng về phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên sẽ trở thành hiện thực hay chỉ là “lời hứa”?
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
binh luan cua tgvn hobbes va cau chuyen trieu tien Thăm núi Paekdu, Tổng thống Moon hoàn thành tâm nguyện cả đời
binh luan cua tgvn hobbes va cau chuyen trieu tien Tổng thống Hàn Quốc dùng quà của nhà lãnh đạo Triều Tiên tặng các gia đình ly tán

Ngày 19/9, Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã ký Tuyên bố chung tại Nhà khách quốc gia Paekhwawon ở thủ đô Bình Nhưỡng, kết thúc Thượng đỉnh liên Triều lần thứ ba. Phát biểu tại họp báo, ông chủ Nhà Xanh cho biết hai bên đã đồng thuận trong nhiều vấn đề quan trọng.

Một trong số đó là Triều Tiên sẽ cho phép các quan sát viên quốc tế tới theo dõi quá trình đóng cửa “hoàn toàn” cơ sở sản xuất vũ khí hạt nhân của nước này, trong đó có tổ hợp hạt nhân Yongbyon. Tuy nhiên, điều này chỉ diễn ra một khi Mỹ “có hành động tương xứng”. Thứ hai, ông Moon cho biết Bình Nhưỡng sẽ tiến hành đóng cửa bãi thử tên lửa Tongchang-ri, nhấn mạnh rằng đây là lần đầu tiên hai miền nhất trí về những bước đi cụ thể trong tiến trình phi hạt nhân hóa “hoàn toàn”.

Tuy nhiên, tuyên bố lần này chưa cho thấy bước đi cụ thể tới tiến trình phi hạt nhân hóa của Triều Tiên. Trước thềm Thượng đỉnh, quan tâm lớn nhất của cộng đồng quốc tế là lộ trình cụ thể cùng mốc thời gian cho tiến trình phi hạt nhân hóa của Bình Nhưỡng. Tuyên bố chung của Thượng đỉnh liên Triều lần thứ ba đã không thỏa mãn những mong đợi này.

binh luan cua tgvn hobbes va cau chuyen trieu tien
Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in cùng hai Phu nhân tham quan ngọn núi Baekdu, biểu tượng linh thiêng của bán đảo Triều Tiên, ngày 20/9. (Nguồn: Reuters)

Thực tế đó khiến không ít người lo ngại rằng Triều Tiên sẽ tiếp tục “hứa suông”. Tại hai lần Thượng đỉnh trước và trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Kim Jong-un đều cam kết sẽ phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, có nhiều nghi ngờ cho rằng sau vài động thái “thiện chí”, Bình Nhưỡng lại tái khởi động cơ sở hạt nhân.

Do đó, Tuyên bố chung lần này có thể khiến không ít người cho rằng Triều Tiên sẽ “ngựa quen đường cũ”. Song, có cơ sở để tin tưởng rằng Bình Nhưỡng đang tìm kiếm sự thay đổi trên bán đảo Triều Tiên, nếu nhìn trên góc độ lý thuyết.

Thế giới quan của Hobbes

Được phát triển sau thời kỳ chiến tranh Lạnh để bổ sung cho những lý thuyết sẵn có, chủ nghĩa kiến tạo mô tả về một hệ thống quốc tế có cấu trúc xã hội. Ở đây, bản sắc quốc gia, bao gồm hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa và lợi ích định hình quan điểm của quốc gia này trong quan hệ với các quốc gia xung quanh. Những nước có bản sắc tương đồng càng nhiều thì khả năng hợp tác và duy trì quan hệ tốt đẹp sẽ cao hơn.

Một trong những trường phái lớn trong chủ nghĩa kiến tạo là chủ nghĩa kiến tạo xã hội của Alexander Wendt, cho rằng “hệ tư tưởng” (thế giới quan) chi phối quan hệ quốc tế. Đầu tiên, trong thế giới quan của Hobbes (dựa trên tư tưởng của nhà triết học Thomas Hobbes), các nước chủ trương “tự lực cánh sinh”, luôn có xu hướng đối đầu/tiêu diệt đối phương thông qua sử dụng vũ lực. Trong bối cảnh như vậy, các bên luôn thiếu vắng niềm tin và hợp tác, dù diễn ra, thường không kéo dài. Thế giới quan của Hobbes “thống trị” chính trường thế giới từ thời Tiền sử cho đến trước sự ra đời của Hiệp ước Westphalia năm 1648.

Trong khi đó, thế giới quan của Locke (đặt tên theo triết gia người Anh John Locke) lại mô tả về một trật tự thế giới nơi các quốc gia có thể cạnh tranh, đối đầu, song vẫn có thể hợp tác và kết giao dựa trên mục đích, lợi ích và hoàn cảnh. Chủ quyền quốc gia được tôn trọng và chiến tranh, dù có xảy ra, thường ít hơn nhiều so với trước. Thế giới quan của Locke dần thay thế thế giới quan của Hobbes sau Hiệp ước Westphalia và trở thành nền tảng của chính trị phương Tây đến tận ngày nay.

Ngược dòng thời đại

So sánh với phần còn lại của thế giới, Triều Tiên là một trường hợp “có một không hai”. Trong bối cảnh thế giới quan của Locke chi phối nền chính trị quốc tế, Bình Nhưỡng vẫn “trung thành” với hệ tư tưởng Hobbes, đặc biệt là trong quan hệ với Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc cho đến trước khi thượng đỉnh liên Triều và Mỹ - Triều diễn ra vào đầu năm nay. Tư tưởng chính trị, cùng hoàn cảnh lịch sử đặc biệt (chiến tranh Triều Tiên 1953 chia cắt bán đảo) đã định hình bản sắc quốc gia của Triều Tiên những năm về sau.

Một trong số đó là việc Bình Nhưỡng luôn đề cao cảnh giác, dành nhiều tài nguyên để nâng cao năng lực quân sự và phát triển vũ khí hạt nhân. Báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ năm 2016 cho thấy chi tiêu quốc phòng của Triều Tiên là 3,5 tỷ USD/năm, chiếm 23,3% GDP, đứng đầu thế giới về chi tiêu quân sự tính trên GDP. Bình Nhưỡng giữ thái độ thù địch và tỏ ra thận trọng với bất kỳ động thái từ Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời cố gắng xây dựng hình ảnh cường quốc, thông qua các cuộc thử tên lửa đạn đạo và nhiều phát ngôn cứng rắn.

Thứ hai, Triều Tiên chủ trương theo đuổi đường lối “Chủ thể” (Juche) – độc lập về chính trị, tự chủ về kinh tế và tự vệ về quốc phòng. Học thuyết này cho rằng “con người là chủ thể của mọi sự và quyết định mọi việc”. Nhà nước kiểm soát chặt chẽ nền kinh tế, tập thể hóa đất nông nghiệp, thực hiện chế độ công hữu, triển khai phong trào Chollima, tiến tới tự cung tự cấp và trở thành quốc gia hùng cường, không phụ thuộc vào bất kỳ ai.

Bối cảnh thiếu vắng lòng tin khiến quan hệ hợp tác giữa Triều Tiên với các nước khác trở nên hiếm hoi và thường không kéo dài. Điều này thể hiện rõ trong những cuộc gặp trước đó của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-il với Tổng thống Hàn Quốc Kim Dae-jung (năm 2000) và Roo Moo-hyun (năm 2007) tại Bình Nhưỡng. Khi đó, hai bên đều đưa ra nhiều cam kết, song hầu hết chúng đều sớm bị rơi vào quên lãng do thái độ nghi ngờ từ phía Triều Tiên.

Tuy nhiên, định hướng kinh tế sai lầm, dành nhiều nguồn lực cho quốc phòng, cùng với việc bị cấm vận về kinh tế, khiến cho nền kinh tế của quốc gia này gặp nhiều khó khăn, chỉ đạt mức 28,5 tỷ USD (2016) so với 1.404,380 tỷ USD (2016) của Hàn Quốc. Chính sách “thù địch” với Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc khiến Triều Tiên tiếp tục bị cô lập với phần còn lại của thế giới và buộc phải tiếp nhận viện trợ từ Trung Quốc, qua đó gián tiếp đi ngược lại với đường lối Juche mà nước này từng đặt ra.

Nỗ lực hay ý chí đơn thuần là không đủ để Bình Nhưỡng vượt qua những thách thức này – Triều Tiên cần một cách tiếp cận mới, hợp lý hơn để có thể bắt kịp với phần còn lại của thế giới, khi toàn cầu hóa, hòa bình phát triển đang là xu thế lớn, cạnh tranh và hợp tác đan xen. Trong bối cảnh đó, thế giới quan của Locke linh hoạt hơn là lựa chọn tối ưu của chính quyền Chủ tịch Kim Jong-un.

Bước ngoặt lịch sử

Cho đến thời điểm hiện tại, Triều Tiên đã có nhiều động thái cho thấy nước này đang thay đổi thế giới quan của mình trong quan hệ với các nước khác, đặc biệt là với Hàn Quốc và Mỹ. Ba cuộc thượng đỉnh liên Triều trong vòng chưa đầy nửa năm chứng minh rằng Bình Nhưỡng có khả năng và sẽ tiếp tục hàn gắn quan hệ với Seoul. Tuyên bố chung tại Bình Nhưỡng ngày 19/9 vừa qua, dù còn mơ hồ trong vấn đề phi hạt nhân hóa, song đã đưa ra nhiều giải pháp cụ thể nhằm bình thường hóa quan hệ, cụ thể như đóng cửa các bãi thử tên lửa, “cam kết” tiến tới “phi hạt nhân hóa hoàn toàn”, thành lập Ủy ban quân sự chung…

Với Mỹ, Triều Tiên tiếp tục duy trì thế đối đầu, song Bình Nhưỡng cũng dần thể hiện rằng nước này sẵn sàng “hợp tác” và “kết giao” với Washington, nếu như chính quyền Tổng thống Donald Trump có các hành động thiện chí tương tự, như tại Thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Singapore tháng Sáu vừa qua. Điều này là tương đồng với thế giới quan của Locke, vốn cho rằng lợi ích quốc gia, thay vì những khác biệt trong tư tưởng hay hệ thống chính trị, là thứ cần được đặt lên hàng đầu trong chính sách phát triển. Do đó, việc thay đổi thế giới quan trong quan hệ đối ngoại sẽ giúp Triều Tiên linh hoạt hơn khi tìm kiếm hướng đi mới trong việc vực dậy nền kinh tế, mở rộng ảnh hưởng chính trị theo cách tích cực hơn.

Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Bình Nhưỡng cần thúc đẩy tiến trình phi hạt nhân hóa với lộ trình cụ thể để đổi lấy dỡ bỏ cấm vận và bình thường hóa quan hệ với những “người chơi” chính trong khu vực. Thượng đỉnh Hàn – Triều tuần vừa qua tại Bình Nhưỡng chính là cách Chủ tịch Kim Jong-un thể hiện thiện chí của mình, mở ra cơ hội về một thượng đỉnh Hàn – Triều lần thứ tư tại Seoul, và xa hơn là thượng đỉnh Mỹ – Triều lần hai hay thượng đỉnh Nhật – Triều thời gian tới. Tìm kiếm hòa bình trên bán đảo Triều Tiên chưa bao giờ là đơn giản, xong đã không còn là nhiệm vụ bất khả thi.

binh luan cua tgvn hobbes va cau chuyen trieu tien Ấn tượng hình ảnh Triều Tiên tiếp đón nồng hậu Tổng thống Hàn Quốc

Hội nghị Thượng đỉnh Hàn - Triều lần thứ 3 diễn ra tại Bình Nhưỡng đã đạt được những thỏa thuận đảm bảo kỷ nguyên ...

binh luan cua tgvn hobbes va cau chuyen trieu tien Thượng đỉnh liên Triều: Xây dựng "Tổ quốc mới" với 80 triệu dân

Ngày 19/9, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã kêu gọi hai miền Triều Tiên nỗ lực để chấm dứt 70 năm thù địch, vạch ...

binh luan cua tgvn hobbes va cau chuyen trieu tien Tổng thống Hàn Quốc sẽ thăm ngọn núi linh thiêng ở Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un sẽ tới thăm núi Paektu ở tỉnh Ryanggang của Triều ...

Minh Quân

Đọc thêm

Khi đám cưới trở thành 'sân chơi' tài trợ thương hiệu

Khi đám cưới trở thành 'sân chơi' tài trợ thương hiệu

Chi phí cưới hỏi ngày càng nặng nề, trong khi các nghi thức truyền thống và áp lực chuẩn bị khiến nhiều cặp đôi trẻ mệt mỏi. Tại Trung Quốc, ...
Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Hơn 3.000 cầu thủ tham gia hệ thống giải đấu khu vực, 24 đội bóng xuất sắc tranh tài tại vòng chung kết toàn quốc FAVIJA CHAMPIONS CUP 2026.
Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 lao dốc về ngưỡng 3.500 USD/ounce, khiến nhà đầu tư giữ tâm lý bi quan.
Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Liệu sự phục hồi chính sách công nghiệp ở Đông Á có mang lại tăng trưởng bền vững, thịnh vượng rộng khắp và khả năng phục hồi kinh tế tốt hơn hay không vẫn còn ...
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Phiên bản di động