Bộ đội tình nguyện

LTS. Năm 2005, ông Nguyễn Chiến Thắng trở thành vị Đại sứ thứ tư của Việt Nam tại Campuchia kể từ năm 1979, sau khi chế độ diệt chủng Pol Pot bị lật đổ. Nhân dịp kỷ niệm 33 năm ngày Campuchia chiến thắng chế độ diệt chủng (7/1/1979-7/1/2012), TG&VN xin giới thiệu bài viết của ông.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Tượng đài Hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Thủ đô Phnom Penh.

Ông Ngô Điền là Đại sứ của Việt Nam ở Campuchia từ năm 1979-1991 kể lại là vào năm 1982, ông có nói chuyện với một người bạn Campuchia lúc ấy vừa đi công tác từ tỉnh Pai-lin, tỉnh biên giới phía Tây Campuchia về. Trong chuyến đi này, người bạn Campuchia đã hỏi một chiến sĩ tình nguyện Việt Nam bị thương muốn được trả ơn như thế nào. Người thương binh Việt Nam trả lời: Điều tôi mong muốn là bà con Campuchia biết tôi đổ máu vì Campuchia.

Từ khi nghe câu chuyện này tôi đã rất muốn viết về người lính tình nguyện Việt Nam. Viết về họ thì không thể không nhắc tới chế độ diệt chủng Pol Pot, nhưng mà về chế độ diệt chủng này thì người ta đã viết quá nhiều. Tuy nhiên, tôi nghĩ nhắc lại một chút cũng không sao, có khi lại tốt bởi vì không bao lâu nữa có thể các bạn trẻ sẽ hỏi có thật thế không, có thật đã có một chế độ diệt chủng tàn bạo như thế không! Ôn cũ để biết mới luôn luôn phải là một nghĩa vụ.

Sự diệt chủng của Khmer Đỏ tuy chỉ diễn ra trong 3 năm 8 tháng 20 ngày nhưng nó mãi là một vết đen tì ố trong lịch sử Campuchia, trong lịch sử quan hệ hai nước Việt Nam-Campuchia, là một khoảng tối mà sẽ còn bao nhiêu người tiếp tục rọi đuốc vào đấy để tìm. Những trung tâm quyền lực quyết định thường ở rất xa cỗ máy chém, những duyên cớ trực tiếp thường rất dớ dẩn nhưng lại phức tạp và khoả lấp những nguyên nhân sâu xa.

Theo rất nhiều tài liệu, ngày 17/4/1975 Pol Pot chiếm được Pnom Penh, lập tức đuổi tất cả đàn ông đàn bà, già trẻ, sư sãi, nhà giáo nhà buôn, sinh viên… ra khỏi thành phố. Những người dân bị đuổi không kịp mang theo quần áo, không kịp tụ tập con cái…, đã bị lùa đi như những bầy nô lệ. Xã hội Campuchia từ một ốc đảo hòa bình trong thập kỷ 1960 đã bị Pol Pot biến thành một trại khổ sai khổng lồ đầy rẫy những hố chôn người.

Những cái tên điển hình của tội ác diệt chủng là nhà tù Tuol Sleng, biệt danh trại S21 và làng Choeung Ek mà báo chí đã đặt cho cái tên nổi tiếng là Cánh đồng chết. Tuol Sleng trong từ điển tiếng Campuchia có nghĩa là Ngọn đồi độc dược, một cách vô tình mà ý nghĩa cái tên này đã gắn liền với lịch sử diệt chủng của nó, còn Cánh đồng chết là dịch từ tiếng Anh The Killing Fieds, tên của một bộ phim nói về diệt chủng của Khmer Đỏ, được chiếu lần đầu vào năm 1984. Hai cái tên này có mối liên hệ chết chóc ma quái trong cỗ máy giết người lúc bấy giờ.

Vào năm 2006, tôi có dịp đi thăm lại khu di tích Choeung Ek. Làng xóm hai bên đường thanh bình trong màu xanh cây cỏ và tiếng chim gù một buổi trưa tĩnh lặng, mấy nhà sư mặc áo vàng ngồi nghỉ dưới bóng cây thốt nốt, vài con bò trắng gày dơ xương thong thả gậm cỏ, trẻ con cởi chuồng nô đùa thỏa thích như ở bất kỳ một vùng quê châu Á nào. Vậy mà tới Cánh đồng chết, tới cái chỗ phải mua vé vào cửa thì tôi rợn cả người. Bỗng nhiên thấy vắng kinh khủng, hoang lạnh chứ không chỉ là vắng vẻ bởi vì vẫn có lác đác du khách ra vào. Hàng ngàn chiếc đầu lâu xương sọ sắp thành hàng chật chội trên 15 ngăn trong một cái tháp tủ kính... Tự mình nhìn tận mắt cũng còn khó tin nổi giữa thế kỷ 20 văn minh là thế mà còn có những tội ác man rợ như vậy…

Còn nhà tù Toul Sleng vốn là một trường trung học nằm trong khu phố nhỏ Toul Svay Prey ở phía Nam Phnom Penh, bọn Pol Pot đã quây thép gai lại rồi biến các lớp học thành phòng giam nhỏ để tra tấn các tù nhân. Ngay những ngày đầu năm 1979 mới tới Pnom Penh, tôi đã đến thăm nhà tù này. Lính Pol Pot đã vội vã giết hại những tù nhân còn sót lại ngay trước lúc quân tình nguyện giải phóng khu vực này.

Thế là ba thập kỷ đã qua đi kể từ khi thế giới biết đến những "cánh đồng chết" ở Campuchia, thì mãi tới tháng 7/2006 một tòa án xét xử tội diệt chủng của Khmer Đỏ mới bắt đầu…

Tóm tắt câu chuyện về cuộc diệt chủng lần thứ ba trong thế kỷ 20 như vậy là để phần nào làm cái việc mà người Pháp gọi là le devoir de memoire, tức là nghĩa vụ nhắc lại lịch sử cho các thế hệ trẻ, nhưng chủ tâm của tôi là để có một bối cảnh nhìn cho rõ hơn hình ảnh người lính tình nguyện Việt Nam những năm 1979-1989 ở Campuchia.

Ở Phnom Penh có phố Samdach Sotheros gần Đài Độc lập, nổi tiếng là một phố du lịch đẹp. Từ những quán ăn sang trọng, nhìn sang bên kia đường đều có thể thấy Tượng đài Hữu nghị Việt Nam - Campuchia, với hình ảnh người lính tình nguyện Việt Nam sát cánh cùng người lính Campuchia che chở cho người phụ nữ đang bồng đứa con nhỏ. Thần kỳ ở chỗ tuy những nét chạm khắc còn thô và chắc chắn không phải của nhà điêu khắc chuyên nghiệp, nhưng đã bộc lộ một ý chí dũng mãnh hòa quyện với tình cảm thân hữu trên nét mặt và ánh mắt những người lính. Họ đứng đấy sừng sững khắc tạc vào không gian và thời gian.

Mỗi lần đi ngang qua Tượng đài, tôi đều trào dâng niềm xúc động nhớ tới những người lính tình nguyện. Tôi thường ngắm nhìn những người dân đi dạo trong công viên, dưới chân Tượng đài. Họ bước những bước gấp gáp hay thong thả khác nhau, nhưng đều với một dáng điệu thanh bình. Những bông phượng nở sớm cũng đỏ một cách thanh bình. Cả bầu trời đầu hè Phnom Penh cũng trong vắt màu xanh bình yên.

Tôi từng có dịp về Tây Ninh dự lễ tiếp nhận, truy điệu và an táng hài cốt hơn 200 chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh ở Campuchia. Buổi lễ hôm ấy được làm ở Nghĩa trang huyện Tân Biên. Tôi tự hào, nhưng không phải không đau đớn, nhìn cảnh những người sống đón rước những người chết trở về, mỗi người chết được gói trong một bọc vải màu đỏ. Lúc ấy trong đầu tôi cứ tự nhiên bật ra những câu sau:

Ba mươi năm đón các anh về

Ba nén nhang

Một chén nước lã

Và một lá cờ đỏ

Bây giờ thì thôi lá cây ngọn cỏ

Hãy yên nghỉ đi

Rủ lên mộ anh cành hoa đại trắng

Trên cao nữa là trời xanh quê hương

Đất Mẹ ôm anh, ru các anh nằm…

Những ngày mới sang làm nhiệm vụ ở Campuchia, tôi luôn luôn cảm thấy có linh hồn những người lính tình nguyện trên những cành cây ngọn lá. Với tình cảm như thế, nhiều anh em đề nghị xây một cây hương trong khuôn viên Sứ quán, lấy chỗ thờ cúng hương khói cho linh hồn các anh. Sứ quán phải là Tổ quốc của những người đang sống và của cả những người đã hy sinh vì nghĩa lớn ở đây. Ngày 6/4/2005, cây hương hoàn thành./.

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày 20/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Luang Prabang (Lào) tổ chức sự kiện ‘Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026’.
Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải cùng đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp đã có chuyến thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux.
Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Tối 19/11, Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria tổ chức chương trình gặp mặt Nhóm nghị sĩ hữu nghị Bulgaria – Việt Nam kết hợp giao lưu văn hóa, ẩm thực.
Tổng kết khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc, Bắc Trung Bộ giáp Lào

Tổng kết khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc, Bắc Trung Bộ giáp Lào

Ngày 19/11 đã diễn ra Lễ bế giảng ‘Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng đối ngoại cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc và Bắc Trung Bộ giáp Lào’ đã ...
Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong các lĩnh vực mới thông qua JICA

Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong các lĩnh vực mới thông qua JICA

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn tiếp Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam và Đoàn tình nguyện viên cao cấp Nhật Bản (JOCVs).
Lan tỏa hương vị phở Việt Nam, gắn kết tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Sihanoukville

Lan tỏa hương vị phở Việt Nam, gắn kết tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Sihanoukville

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Sihanoukville cùng Nhà hàng Special Combo Phở tổ chức sự kiện 'Ngày của Phở', nhân dịp Ngày Văn hóa Việt Nam.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Mỗi món ăn là một câu chuyện văn hóa, đưa thực khách khám phá bản sắc, phong tục và những nét độc đáo trong đời sống của 11 quốc gia Đông Nam Á.
Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Khamphao Ernthavanh kỳ vọng những hương vị truyền thống của Lào sẽ vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc và lan tỏa tinh thần đoàn kết ASEAN.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Qua những hương vị đặc trưng, Argentina mong muốn đưa văn hóa Nam Mỹ đến gần hơn với công chúng Việt Nam, vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia thăm Việt Nam: Quyết tâm đưa quan hệ Việt Nam - Indonesia tương xứng với tầm vóc mới

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia thăm Việt Nam: Quyết tâm đưa quan hệ Việt Nam - Indonesia tương xứng với tầm vóc mới

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Arrmanatha Nasir lần này có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Báo cáo chính trị Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ đạo: Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác lãnh sự, bảo hộ công dân.
Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Theo Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Dũng, Việt Nam - Trung Quốc cần phát huy tốt điều kiện hiện có, chuyển các thỏa thuận cấp cao thành kết quả cụ thể.
Đại sứ Lina Gandløse Hansen: Quan hệ Việt Nam-Đan Mạch đang bước vào kỷ nguyên mới

Đại sứ Lina Gandløse Hansen: Quan hệ Việt Nam-Đan Mạch đang bước vào kỷ nguyên mới

Đại sứ Lina Gandløse Hansen chia sẻ về hành trình 55 năm quan hệ Việt Nam-Đan Mạch và kỳ vọng đưa hợp tác song phương bước vào kỷ nguyên mới.
Tổng thống Azerbaijan thăm Việt Nam: Xung lực đưa quan hệ song phương tương xứng với tầm vóc mới

Tổng thống Azerbaijan thăm Việt Nam: Xung lực đưa quan hệ song phương tương xứng với tầm vóc mới

Việt Nam và Azerbaijan có mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời.
Tạo chuyển biến mới cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Tạo chuyển biến mới cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Đại sứ Phạm Thanh Bình trả lời phỏng vấn TG&VN về ý nghĩa chuyến công tác tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Phiên bản di động